Đối với học sinh lớp một với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em thì trò chơi học tập là một trong những phương pháp rất quan trọng giúp các em chiếm lĩnh được kiến thức mới.. - Vì [r]
Trang 1I Lý do chọn đề tài:
- Trong công cuộc xây dựng đất nước, để đưa đất nước sánh ngang tầm
với các nước tiên tiến ở khu vực cũng như trên thế giới, Đảng và Nhà nước ta
đã đề ra “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”
- Vì vậy, mà học sinh được giáo dục toàn diện được các cấp, các ngành,
các tổ chức rất quan tâm
- Môn Tự nhiên và xã hội là một trong những môn học góp phần giáo
dục học sinh một cách toàn diện, có thể nói môn Tự nhiên và xã hội ở lớp 1 là
nền móng để các em học tốt ở các môn cò liên quan đến tự nhiên và xã hội ở
các lớp cao hơn Tuy nhiên ở môn học này lại không được sự quan tâm đúng
mức của mọi người, nhất là các bậc phụ huynh luôn có suy nghĩ rằng môn Tự
nhiên và xã hội là “môn phụ” nên bị xem nhẹ
- Do vậy, học sinh thường không có hứng thú trong quá trình học môn
này Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy, tôi luôn trăn trở phải làm thế
nào để tạo hứng thú cho các em khi học môn này? Tôi đã suy nghĩ rất nhiều và
đã lựa chọn cho mình đề tài: “Tạo hứng thú giúp học sinh học tốt môn Tự nhiên
và xã hội ở lớp 1” Sau đây là một vài ý kiến nhỏ của tôi, rất mong được cấp
trên và đồng nghiệp tham khảo và đóng góp ý kiến
Trang 2II Thực trạng:
Trong năm học này tôi được phân công giảng dạy lớp 14 , tổng số có 32
em học sinh trong đó có 11 em là nữ Qua quá trình giảng dạy, tôi gặp một số
thuận lợi và khó khăn sau:
1 Thuận lợi:
- Được sự chỉ đạo sâu sát, kịp thời của lãnh đạo cấp trên, của BGH nhà
trường
- Được sự quan tâm của Hội cha mẹ học sinh, của các ban ngành địa
phương
2 Khó khăn:
- Là một xã vùng sâu, vùng xa của Tỉnh nên cuộc sống của một số
người dân còn nghèo Cha mẹ các em lo làm lụng vất vả nên không có thời gian
chăm lo, kèm cặp cho các em mà giao phó cho nhà trường với tư tưởng “Học
được thì tốt mà không học được thì thôi”.
- Bên cạnh đó đa phần các em chưa biết chữ do vậy việc dạy học môn
Tự nhiên và xã hội cũng gặp khó khăn nhất định
- Phụ huynh học sinh có quan niệm rằng chỉ cần học môn Toán và
Tiếng việt còn các môn phụ như môn Tự nhiên và xã hội thì không hề quan tâm
đến
- Đặc biệt ở lứa tuổi này đặc điểm tâm sinh lý các em chưa ổn định, các
em thích chơi hơn học, mau quên chóng chán Do vậy để tạo hứng thú học tập
cho các em tôi đã suy nghĩ và mạo muội đưa ra một số phương pháp dạy học
nhằm tạo hứng thú cho các em khi học môn học này
Trang 3III Các biện pháp thực hiện:
- Như chúng ta đã biết không có phương pháp dạy học nào là vạn năng
Thành công trong giờ dạy gồm rất nhiều yếu tố cấu thành Để cho tiết học bớt
căng thẳng đồng thời tạo sự thu hút đối với học sinh, giúp các em tự giác, hứng
thú với các hoạt động ta nên áp dụng trò chơi học tập vào các tiết học Thực tiễn
cho thấy trò chơi học tập là một phương pháp dạy học tích cực Vấn đề đặt ra là
nên tổ chức chơi như thế nào? Tiến hành áp dụng trò chơi ra sao để mang lại
hiệu quả thiết thực Đó là vấn đề cần quan tâm
1 Phương pháp trò chơi học tập:
- Trò chơi học tập là một trong những phương pháp dạy học được sử
dụng trong môn Tự nhiên và xã hội ở bậc Tiểu học Đối với học sinh lớp một
với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em thì trò chơi học tập là một trong
những phương pháp rất quan trọng giúp các em chiếm lĩnh được kiến thức mới
- Vì vậy, có thể nói rằng trò chơi học tập có nội dung gắn với hoạt động
học tập của học sinh Trong các tiết học môn Tự nhiên và xã hội, việc tổ chức
cho học sinh chơi vào bất kỳ phần nào của bài học đều rất quan trọng vì chơi
trò chơi làm thay đổi hình thức học tập, làm cho lớp học thoải mái và dễ chịu
hơn Lúc đó quá trình học tập trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn làm cho
học sinh thấy vui, nhanh nhẹn và cởi mở hơn Từ đó học sinh tiếp thu tự giác,
tích cực hơn và được củng cố hệ thống hóa kiến thức
- Sau đây tôi xin đưa ra một vài ví dụ mà tôi đã từng tổ chức trò chơi
cho các em học sinh ở lớp mình:
+ Ví dụ 1: Đối với chủ đề : “Con người và sức khỏe”
Bài 1: Cơ thể chúng ta:
Chuẩn bị: Trước hết tôi suy nghĩ và đưa trò chơi vào hoạt động
1 của bài Tôi đã chuẩn bị trước tranh vẽ 2 học sinh ở trang 4 SGK Tự nhiên và
Trang 4 Cách tiến hành:
Trước hết tôi treo tranh và nêu tên trò chơi: Ai nhanh hơn Tiếp
đến tôi phổ biến cách chơi cho học sinh: tôi chia lớp làm 3 nhóm mỗi nhóm
thảo luận và suy nghĩ cử ra một bạn đại diện nhóm lên chơi:Sau đó tôi phổ biến
luật chơi: Nếu em nào trong 1 phút kể ra được đúng và nhiều tên của các bộ
phận trên cơ thể là người thắng cuộc
Từng học sinh được cử lần lượt lên bảng vừa chỉ vào hình và nói
tên các bộ phận của cơ thể Kết thúc trò chơi GV tuyên dương nhóm có bạn
thắng cuộc Nếu học sinh chưa nêu hết các bộ phận trên cơ thể GV bổ sung
thêm
+ Ví dụ 2: Đối với chủ đề “Xã Hội” Bài 12: Nhà ở.
Chuẩn bị: Tôi đưa trò chơi vào HĐ2 của bài Vẽ trước tranh về
các đồ dùng trong gia đình: Bàn, ghế, giường, tủ…
Cách tiến hành :
Tôi treo tranh và nêu tên trò chơi: Dùng làm gì
Tôi chia lớp làm 2 đội Mỗi đội chọn ra 5 người chơi và xắp xếp
theo hàng dọc quay lên bảng, các em còn lại là cổ động viên cho đội mình
Tôi yêu cầu 2 đội cùng nhìn vào 1 bức tranh treo trên bảng, lần
lượt từng HS của mỗi đội phải chỉ vào hình, nêu tên gọi và chức năng của 1 đồ
dùng có trong tranh
Lưu ý: các em nói sau không được nói lại đồ dùng mà các bạn
đã nói Khi HS nói đúng tên và công dụng của 1 hình thì được 1 điểm
HS bắt đầu chơi tôi cho HS “oẳn tù tì…” để chọn đội đi trước
Kết thúc trò chơi tôi tuyên dương đội nào ghi được điểm nhiều hơn
là đội thắng cuộc
+ Ví dụ 3: Đối với chủ đề “tự nhiên”, Bài 23: Cây rau.
Trang 5 Chuẩn bị: Tôi đưa trò chơi vào HĐ3 của bài, chuẩn bị 6 chiếc
khăn sạch, một số cây rau: rau cải, rau ngót, rau muống, rau mồng tơi…
Cách tiến hành:
Nêu tên trò chơi: Đố bạn rau gì? Tôi chia lớp làm 6 nhóm.Yêu cầu
mỗi nhóm cử ra một bạn lên chơi đoán xem đó là cây rau gì
Tôi cho các em tham gia chơi xếp thành hàng ngang trước lớp
Sau đó tôi đưa cho mỗi em 1 chiếc khăn để bịt mắt và đưa cho mỗi bạn một loại
cây rau, yêu cầu các em dùng tay sờ và có thể ngắt lá để ngửi, đoán xem đó là
rau gì Ai đoán nhanh và đúng là người thắng cuộc
Sau khi kết thúc trò chơi, tôi dặn HS về nhà nên ăn rau thường
xuyên vì rau có lợi cho sức khoẻ Tuy nhiên rau được trồng ở ngoài vườn, ngoài
ruộng nên dính nhiều đất bụi và còn được bón phân, thuốc trừ sâu… Vì vậy cần
phải rửa sạch rau trước khi làm thức ăn
- Bên cạnh phương pháp trò chơi trên chúng ta cũng còn một vài
phương pháp khi dạy môn TN và XH nhằm tạo hứng thú học tập cho HS lớp1
2 Phương pháp quan sát:
- Có thể nói phương pháp quan sát là 1 phương pháp đặc trưng khi dạy
học môn TN và XH Bằng trực quan HS nhận biết được hình dạng, đặc điểm
bên ngoài của một số vấn đề, sự vật, sự việc đang diễn ra quanh mình.Tuy
nhiên hướng dẫn HS quan sát một điều quan trọng ở người giáo viên cần chú ý
đó chính là cần phải hướng dẫn các em bắt đầu từ sự quan sát tổng thể rồi mới
đi vào quan sát bộ phận chi tiết bên trong, quan sát từ ngoài vào trong…
- Đối với môn TN và XH ở lớp1 thì HS quan sát chủ yếu để nhận biết
hình dạng,đặc điểm của cơ thể người, các vật xung quanh, một số cây cối và
con vật, hoặc để tự nhận biết được các hiện tượng đang diễn ra trong môi
trường tự nhiên
Trang 6- Tuỳ vào tiết học cụ thể mà giáo viên có thể tổ chức các hình thức dạy
học khác nhau
- VD: Đối với chủ đề: “Con người và sức khoẻ” Bài 3: Nhận biết các
vật xung quanh.
Tôi cho HS quan sát các vật thật có trong lớp, yêu cầu các em
quan sát và nói màu sắc của các vật Tôi cho các em hoạt động nhóm đôi nói
cho nhau nghe những vật xung quanh mà các em thấy
Ví như: Cái bảng màu đen, bông hoa màu đỏ, cái bàn màu vàng… Sau đó tôi
sẽ hướng dẫn để các em biết rằng nhờ có mắt, mũi, tai, lưỡi, da mà ta nhận biết
được các vật xung quanh, nếu một trong các bộ phận đó bị hỏng thì ta không
nhận biết đầy đủ về thế giới xung quanh Từ đó giúp cho học sinh có ý thức hơn
trong việc bảo vệ và giữ gìn các bộ phận của cơ thể
- VD: Đối với chủ đề “XÃ HỘI”, Bài: Nhà ở
Cho học sinh quan sát 4 bức tranh, trang 26
Qua quan sát với sự hướng dẫn của tôi các em đã phân biệt
được đâu là nhà ở thành phố, đâu là nhà ở nông thôn và các em còn biết được
nhà minh đang sống giống hay không giống nhà trong bức tranh
- VD: Đối với chủ đề: “Tự Nhiên”, Bài 23: Cây hoa.
Tôi cho HS quan sát chậu hoa hồng, cành hoa huệ … Yêu cầu
HS nói lại những gì mình đã quan sát được Đưa ra gợi ý: cây hoa được trồng ở
đâu?
Hãy chỉ bộ phận của cây hoa? Hãy kể tên các loại hoa mà em
biết? Hoa được dùng để làm gì?
3 Phương pháp hỏi đáp:
- Là phương pháp trong đó việc đối thoại giữa giáo viên và học sinh
được tiến hành trên cơ sở hệ thống câu hỏi nhằm tìm ra những kiến thức cần
Trang 7nắm Nó có tác dụng tốt đối với việc huy động vốn tri thứcvà kinh ngiệm đã có
ở HS vào việc tìm tòi kiến thức mới, đồng thời khơi dậy ở học sinh tính tích cực
suy nghĩ
- Đối với môn tự nhiên và xã hội lớp1 phương pháp hỏi đáp cũng là
phương pháp giúp cho học sinh có hứng thú trong việc học tập Thông qua câu
hỏi của giáo viên, học sinh suy nghĩ tìm tòi và trả lời cũng đã giúp cho các em
bước đầu hình thành tư duy trừu tượng
- VD: Khi dạy bài “Con cá” Tôi đưa ra một số câu hỏi gợi ý cho các
em trình bày:
Cá sống ở đâu?
Hãy nói tên các bộ phận của cá?
Hãy kể tên các loại cá mà em biết?
Bạn thích ăn loại cá nào?
4 Phương pháp thảo luận nhóm.
- Đây cũng là phương pháp quan trọng tạo hứng thú học tập của các
em Bởi vì: hoạt động nhóm giúp cho HS tự tin, có nhiều cơ hội khám phá, diễn
đạt ý tưởng của mình cho các bạn trong nhóm Từ hoạt động nhóm HS có thể
hỏi lẫn nhau điều đó giúp cho các em phát triển kỹ năng giao tiếp Tuy nhiên
khi chia nhóm tôi cũng rất chú trọng đến cách chia nhóm Tôi thường xuyên
thay đổi cách chia nhóm Trong quá trình hoạt động nhóm tôi thường xuyên
theo dõi và hỗ trợ các em kịp thời
Việc vận dụng các phương pháp này vào trong tiết dạy HS của tôi có
hứng thú hơn trong quá trình học môn này Qua theo dõi hàng tháng tôi thấy trẻ
chuyển biến rõ rệt
Trang 8IV Kết quả:
- Với những phương pháp nêu ở trên tôi đã thực hiện thường xuyên tôi
thấy các em có sự tiến bộ rõ rệt sau một thời gian dài thực hiện Hiện tại ở lớp
tôi đang giảng dạy đến tiết Tự nhiên và xã hội các em học tập hào hứng hẳn lên
- Sau khi thực hiện các phương pháp trên đến học kỳ II thì học sinh tôi
đã đạt được một số kết quả sau:
Tháng Hứng thú(%) thờ ơ (%) Ghi chú
Bảng đánh giá học lực:
Xếp loại học lực HK1 HK II (cả năm)
Hoàn thành tốt (A+) 33% (10em)
Hoàn thành (A) 67% (23 em)
Qua bảng thống kê cho thấy thực tế biện pháp mà tôi thực hiện đã đạt
kết quả đáng kể, trên lớp các em tiến bộ rõ rệt
Học sinh không còn thờ ơ với môn học này nữa
Học sinh có ý thức học tập tốt hơn, say mê hơn, giờ học luôn trôi qua
một cách nhẹ nhàng
Trang 9Dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáo viên các em tự khám phá và
chiếm lĩnh tri thức mới Đây là một trong những thành công của tôi trong quá
trình giảng dạy môn học này
Trang 10Dưới đây là minh họa một Kế hoạch bài dạy môn Tự nhiên – xã hội.
KẾ HOẠCH BÀI DẠY MÔN: TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI
BÀI: NHÀ Ở
I Mục tiêu:
- Nói được địa chỉ nhà ở và kể được tên một số đồ dùng trong nhà của mình
- Giáo dục môi trường: Học sinh biết được sự cần thiết phải giữ môi trường nhà ở và có ý thức giữ gìn nhà cửa sạch sẽ, ngăn nắp, gọn gàng
II Chuẩn bị:
- Gv: Tranh, SGK
- Hs: SGK, giấy vẽ, màu
III Các hoạt động dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
1 Ổn định: Hát
2 KTBC:
- Em hiểu gia đình là gì?
- Gia đình em gồm những
ai?
Gv nhận xét
3 Bài mới: Bài học trước các
em đã được học về gia đình rồi, ở đó có
những người thân yêu nhất của chúng ta
Mọi người cùng sống và làm việc trong
một ngôi nhà, đó là nhà ở, để biết thêm
- Mọi người đều sống chung trong một mái nhà
- 2 - 3 học sinh đứng lên kể
Trang 11về nhà ở có đặc điểm gì? Các vật dụng
trong nhà đó như thế nào? Và các ngôi
nhà có giống nhau hay không thì hôm
nay cô và các em cùng tìm hiểu qua bài
“Nhà ở”
- Gv ghi tựa bài
- Giới thiệu tranh hỏi: Tranh
vẽ gì?
- Cô giới thiệu với các em đây
là nhà của bạn Nam
Hoạt động 1: Quan sát
tranh
Mục tiêu: Học sinh nhận ra các
loại nhà khác nhau ở các vùng miền khác
nhau Biết được nhà của mình thuộc loại
nhà ở vùng nào?
+ Yêu cầu học sinh thảo luận
nhóm đôi
- Nhà Nam thuộc loại nhà
tầng, nhà lá, hay nhà ngói? Nhà Nam có
những gì ở xung quanh?
- Gọi vài cặp học sinh lên
trình bày trước lớp
+ Cả lớp quan sát tranh
- Nhà có sân rộng, có đất rộng
- Hs đọc
- Vẽ nhà, cây, vẽ bạn
- Học sinh quan sát tranh
- Giới thiệu với bạn mình và hỏi bạn về nhà của Nam là nhà ngói, có sân rất rộng, xung quanh nhà Nam trồng rất nhiều cây cối)
- Hs lên bảng trình bày
- ở Nông thôn
Trang 12trồng nhiều cây cối thì có em nào biết
nhà Nam ở Thành phố, nông thôn hay
miền núi không?
- Giới thiệu tranh các loại nhà
lên bảng hỏi:
Tranh vẽ gì?
Ngôi nhà này thuộc
loại nhà tầng, nhà ngói, hay nhà lá?
Ngôi nhà này ở thành
phố, nông thôn hay miền núi?
- Giới thiệu thêm một bức
tranh vẽ nhà nữa hỏi tương tự như trên
- Trên đây cô vừa giới thiệu
với các em các ngôi nhà khác nhau
như: nhà ở nông thôn, nhà tập thể ở
thành phố, các dãy phố, nhà sàn ở miền
núi… vậy ở trong lớp mình nhà các em
gần giống nhà nào trong các hình trên?
Kết luận: Nhà ở là nơi sống
và làm việc của mọi người trong gia
đình nên các em phải biết yêu quí ngôi
nhà của mình
Hoạt động 2: Làm việc với
SGK
Mục tiêu: học sinh kể được tên
các đồ dùng trong nhà
- Vẽ nhà
- Nhà tầng ở thành phố
- Nhà sàn ở miền núi
- Nhà xây san sát nhau là ở phố
- Hs trả lời
- Vài học sinh nêu
- Quan sát tranh: Nêu nội dung tranh
- Hs làm việc nhóm 5 để nêu được các đồ dùng trong nhà
Trang 13- Để biết thêm khi chúng ta
sống và làm việc trong ngôi nhà thì
chúng ta cần có những đồ dùng gì thì
chúng ta cùng cô thảo luận nhóm Cô
chia lớp ra thành 5 nhóm
- Gv cho các nhóm lên trình
bày ý kiến của mình
- Tranh vẽ gì? Những đồ dùng
này em thấy nhà em đặt ở đâu?
- Liên hệ với nhà học sinh có
những đồ dùng gì có giống với những đồ
dùng trong tranh không?
- Gọi vài Hs kể tên 5 đồ dùng
có trong nhà mà em thích
So sánh các tranh vẽ
giữa 2 phòng khách và 2 nhà bếp
đồ đạc trong gia đình là để phục vụ
các sinh hoạt của mọi người và việc
mua sắm những đồ đó phụ thuộc vào
điều kiện kinh tế của từng nhà Chúng
ta không nên đòi bố mẹ mua sắm
những đồ dùng khi gia đình chưa có
điều kiện
BVMT: Nhà ở là nơi sống
của mỗi người vì vậy cần phải giữ nhà ở
luôn sạch sẽ, gọn gàng, ngăn nắp tạo nên
- các nhóm lên trình bày, nhóm khác lên nhận xét
- Học sinh trả lời
- Hs trả lời
- Hs oẳn tù tì, chọn đội chơi trước
- Hs chơi