+ Khi đọc tài liệu SGK giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh biết xác định rõ mục tiêu cần giải quyết vấn đề gì khi nghiên cứu tài liệu hoặc ở cấp độ cao hơn đó là nêu vấn đề và yêu cầu h[r]
Trang 1MỤC LỤC
Trang 2Sáng kiến kinh nghiêm:
“Hướng dẫn học sinh học Vật Lý 6
trên lớp và học ở nhà”
================
Phần thứ nhất– ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lớ do chon sỏng kiến kinh nghiệm.
Trang 3vào . trình Lý 01 THCS có +3 4 và 5 5 6
2011 – 2012 ;< ngành GD
vào . trình 1 0 xuyên theo chu @A 2011
vào SGK và SGV môn Lý trong . trình Lý 6 do $ Giáo
P Q qua . trình này HR giúp các em có thú cao .E có 3 '3 +2 là vô cùng 01 bách và V
Q-Môn lý THCS là Q V M quan 6 E X nó phát P
M hoá các @Q mà 6 sinh + Y IZ P 6E nó góp 1V
THPT, trung 6 chuyên 1E 6 3 và các IZ G lao + H5 >0- Vì * +J ^ O P Q 0 +, 3 @Q Lý, vì Lý là H ;< ngành @\ quan 6 trong quá trình nghiên khoa 6 và Q ( các Q
N 6 2011 – 2012, tôi + Y phân công 5 #(* môn Lý 6, _ +V lên IL1 tôi G HG lo ( khi 0* các em vô cùng ` ` I( Ia E Q 6 trôi +
X 3 tôi P b nguyên nhân chính là do các em L P 6 lên,
0 5 L các em còn 0 L c( bè, V* cô, các môn
6ef-'X L THCS Trúc Lâu chúng tôi, L @M I Y 6 sinh @M 6
là 49 em, trong +2 +< HM là con em dân ít Q 4 I 64.7% + HM ;< các em 6 sinh còn 3 khó @E HG ;< các em không +k +3E các em 3 +3 @ Q1 xúc L xã E +k còn 3 (
Q-Chính vì IR +2 5 thân tôi 15 Q H M m 6 ^ tìm P HM 0 +3 3 1 . pháp #(* 6 tích G ;< môn Lý 6 sao cho phù Y1 L +3
@ H 0E IG ;< các em Có 0 3 công 6 sinh 15 làm trong quá trình 6 1 lý N tôi 4 + sâu vào hai dung
; *Q +2 là
“Hướng dẫn học sinh học tập vật lý ở trên lớp và hướng dẫn học sinh học
tập vật lý ở nhà”.
Trong quá trình G E tôi 0* @Q )5 sau n Q 6 +l có O @Q )5 rõ E +3 này làm tôi Q H ( nhiên 10 @- 'F* chính là + thôi thúc tôi ( #( + < ra HM 0 +3 V G trong 1 . pháp #(*
Trang 46 môn này +M L các em 6 sinh IL1 6 mà V 15 + Y Q hành
Do +3 @ công tác và gian có ( nên sáng @Q kinh này tôi
I có liên quan
2 Thời gian thực hiện và triển khai sáng kiến kinh nghiệm.
Sáng @Q kinh G trong 6 kì I 6 2011 – 2012
'V tháng 10/2011 tôi m +V báo cáo L _ chuyên môn 3 +3 tài 6 Q
và nghiên E G r O< tháng 10/2011 +Q +V tháng 12/2012, M tháng 12/2012 tôi hoàn thành sáng @Q kinh
'3 tài G trong các 6 có thí G hành, +X là dung bài "Thực hành xác định khối lượng riêng của sỏi” '& giá )5 ;<
+3 tài thông qua s I 6 sinh P bài và @Q )5 các báo cáo G hành ;< các
em 6 sinh, @Q )5 ;< bài @P tra
Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lí luận.
LÝ THUYẾT
Để giải quyết được tốt hoạt động dạy và học cho học sinh đạt kết quả trước tiên trong quá trìng soạn giảng người giáo viên cần xác địng rõ mục tiêu của
hệ thống chương trình trong SGK Vật lý 6.
Trang 5* Mục tiêu kiến thức.
- !6 sinh 15 có @Q 3 các Y 3 các quá trình lý quan 6
0 X1 trong HM hàng ngày, trong G nhiên và trong trong @\
các IZ G ,
- !6 sinh 15 + Y IZ các khái lý H +P có P mô 5 +S +m các Y lý V nghiên E 5 thích HM Y quá trình lý +.
5 N quy I và các Y ;< các quá trình lý, IZ m 0 các +, I lý trong
+2 Có P Q 5 3 1 . khoa 6 nói chung và các 1 . pháp +X thù ;< Lý nói riêng trong +2 L Q là 1 . pháp
G Lý
* Mục tiêu kỹ năng và khả năng.
!6 sinh V +( + Yu
- B\ quan sát các Y và quá trình Lý trong HM hàng ngày
và trong G nhiên X trong các thí +l thu 1 các thông tin và O I
V
Q
Y và các quá trình lý w @\ Q I1 và Q hành các thí
lý +.
5 B\ phân tích và Hv lý các thông tin và các O I thu 1 + Y r quan sát
X r thí
-tB\ +3 >0 và #G + & +. 5 3 các M quan ;< c ác Y
lý và các quá trình lý quan sát
+ Y B5 +3 >0 1 . án thí +. 5 +P @P tra #G + & +l +3 ra
-
- B\ #K +( chính xác rõ ràng b ngôn O lý
* Mục tiêu thái độ tình cảm.
- !6 sinh có thú trong tìm P các Y lý w áp
+k Có thái + trung GE 4 4E [ chính xác trong tìm P các thông tin, trong quan sát và Q hành các thí Lý 6 w trong + HM hàng ngày, trong G nhiên và trong @Z
Có tinh V Hx sàng và ý tác L ( trong qua strình 6 1 w
trong các ( + tìm P khoa 6 nói chung, +k Q 5 O
Trang 6suy Z +S +mE Q cách tranh I khoa
6 Có ý Hx sàng tham gia vào các ( + trong gia +/ và +k E xã
b 5 + HM và 5 môi
-+ Trong quá trình G L #a 6 sinh 6 lý trên IL1 w
[ , dung thông qua ( + L #a 6 sinh G 6 lý nhà V
trình 6 1 ;< môn Lý nói riêng và các môn 6 khác nói chung
2 Thực trạng của vấn đề
* 3 6 sinh:
- W HM em còn ngán ( và HY 6 môn lí, trong 6 4 +P chép, ít
, suy ZE tìm tòi I 5E 5 bài 1 xong là xong, khi + < bài 1 V suy IE tìm tòi “ khai thác” thì ít 6 sinh G + Y M theo yêu V- 'k
Lí là môn 6 L +M L các em 6 sinh IL1 6 Khi yêu V Q hành thí theo nhóm thì 4 1 trung vào HM cá nhân tích GE HM em còn I( ít , + não suy Z w cùng tham gia (
+ Thói quen [ , bài L L khi +Q IL1 ;< các em còn ( QE thông
các em L 4 chú 6 6 bài wE do * khi ( + thí trên IL1 #K ra các em L G r< Q a báo cáo r< làm thí
- Khi Q hành G thí 3 em còn < có @Z 5 V
liên quan L + …
* 'M L giáo viên:
- N 6 2011 – 2012 nhà + Y trang , phòng 6 môn lí +F* là +3 @ Q H cho 6 sinh G hành thí
Giáo viên trong _ toán lí 4 +k chí +3 có trình + +( [E vì * có +3
Trang 7@ 6 1 Ia nhau.
Tuy nhiên bên ( +2 còn k ( HM 0 +3 sau:
-
- Không có cán
- Giáo viên trong _ không có giáo viên có môn nhóm 1 là Lí và 3
* có 5 ít 3 L quá trình G
-3 Các biện pháp thực hiện.
3.1 Những biện pháp tác động giáo dục :
3.1.1 Hướng dẫn học sinh học tập vật lý ở trên lớp:
Trong toàn quá trình 6 1 lý ;< 6 sinh thì khâu 6 1 trên IL1
là vô cùng quan 6 E O vai trò ; *Q- NO công mà 6 sinh 15 làm trên IL1 0 +< #( - Ngay 4 trong 6 mà 15 3 công 15 làm u Nghe 5 E suy Z [ , ý @Q xây #G bài, qua sát thí ghi chép +6 sách giáo khoa, làm thí I* 1 v.v 0 5 O công
+, ;< 6- Do * 0 @A ( + nào ;< 6 sinh giáo viên w 15 quan tâm và có
a Hướng dẫn học sinh sử dụng sách giáo khoa ở lớp:
- Sách giáo khoa lý + Y H ( và b +P 6 sinh dùng làm tài I 6
1
- 'M L giáo viên sách giáo khoa là tài I ; *Q +P giáo viên làm @Q
( và H ( giáo án 5 #(*-
Trang 8-
là công tác G IG ;< 6 sinh +k w là +P rèn I* cho 6 sinh
giáo khoa trong O Y1 sau:
-
+ Trong quá trình +6 SGK trên IL1 các em 6 sinh V có suy Z tìm tòi
trong các tình M có 0 +3 +P 5
+ trong quá trình nghiên SGK khi ( + nhóm giáo viên V cho 6
sinh
cách rõ ràng chính xác
+ Khi +6 dung +, lý, +, IE khái e- +X chú ý khi Hv
+ Khi +6 tài I (SGK) giáo viên V L #a cho 6 sinh Q xác +, rõ
là nêu 0 +3 và yêu V 6 sinh nghiên tài I +P 5 )*Q …
- H
gi h6c nh xem l(i các +,nh nghZa,các khái nim vt lý +P vic làm +ó có hiu
qu5 thì sau khi h6c sinh +6c xong cVn bmt h6c sinh nhmc l(i và nói lên nhOng
nim, +(i l Yng … có mXt trong +ó
- Có th
nào +ó thay cho vic trình bày bbng l i c;a giáo viên 'ây là mt công vic có
tính ch0t tG lGc cao c;a h6c sinh +òi h^i giáo viên ph5i nghiên cu chu +áo và
thn tr6ng trong vic ch6n t(o tình huMng có v0n +3 cho h6c sinh tG nghiên cu
và gi5i quyQt v0n +3 +ó
- G nghiên sách giáo khoa là 0 +3 khó +M L 6 sinh '3 quan
6 là 15 làm cho 6 sinh quen #V L I ( ( + này
-
+ Y I Y hoá mà 6 sinh +l +( + Y-
Trang 9- Trong khi h6c sinh +6c sách giáo khoa giáo viên có thP làm nhOng vic c
quan sát theo dõi vic +6c c;a h6c sinh Sau khi +6c xong giáo viên tiQn hành +àm tho(i theo h thMng câu h^i sách giáo khoa, trong mt sM tr ng hYp cVn kèm theo câu h
c
sinh hiPu sâu kiQn thc h.n, tr +ó h6c sinh tG rút ra nhn xét và +i +Qn hình thành khái nin CuMi cùng giáo viên t_ng kQt, sau +ó + a ra kQt lun +úng và ra bài t
th i cwng là +P kiPm tra mc + thông hiPu kiQn thc c;a h6c sinh
b H ướng dẫn học sinh học quan sát thí nghiêm, thực hành thí nghiệm vật lý 6.
D
cho các em vì thí nghim yêu cVu kh5 nng quan sát quy n(p khái quát, trru
t Yng diKn d,ch +ó chính là các thao tác t duy c;a con ng i Qua +ó h6c sinh nmm + Yc ph .ng pháp nghiên cu khoa h6c +kng th i d(y h6c qua thí nghim
cwng là mt +Xc thù c;a b môn Vì vy h6c sinh biQt quan sát và thu thp thông tin cwng nh biQt tiQn hành thí nghim thGc hành là vô cùng quan tr6ng trong quá trình h6c tp c;a các em
Trong quá trình thu thp thông tin cVn h Lng dan cho h6c sinh biQt cách tính ph
* Thí nghi ệm vật lý 6 được phân loại cụ thể như sau:
- Thí nghim biPu diKn (Do giáo viên tiQn hành)
- Thí nghiêm thGc tp (Do h6c sinh làm)
b.1 H ướng dẫn học sinh quan sát Thí nghiệm biểu diễn.
- Tr Lc khi biPu diKn thí nghim cho h6c sinh quan sát giáo viên cVn xác +,nh rõ thí nghim mà h6c sinh + Yc quan sát thuc lo(i nào trong các lo(i thí nghim (thí nghim m +Vu; thí nghim nghiên cu; thí nghim c;ng cM) do +Pmt Lc khi biPu diKn thí nghim yêu cVu h6c sinh tr Lc hQt ph5i +6c và hiPu
Trang 10+ Yc ni dung c;a v0n +3 cVn gi5i quyQt +ó là nhOng yêu cVu gì khi ta tiQn hành thí nghi
d
thQ nào trong thí nghim CVn bM chí chn thí nghim sao cho h6c sinh dK quan sát nh0t Tr Lc khi thí nghim cVn yêu cVu h6c sinh chu[n b, +Vy +; b5ng ghi chép các sM liu cVn +P gi5i quyQt v0n +3 +Xt ra
- Khi tiQn hành thí nghim yêu cVu h6c sinh quan sát t4 m4 trng thao tác nh
nh thQ nào, cách tiQn hành thí nghim cVn tuân theo nhOng nguyên tmc c b5n hay c
quan sát giáo viên cVn yêu cVu h6c sinh tG thu thp thông tin mt cách chính xác, +Vy +;, rõ ràng CVn hiPu rõ + Yc v0n +3 +ang gi5i quyQt là qua thGc nghim tr cái ta quan sát + Yc +P kh5ng +,nh và gi5i quyQt + Yc v0n +3 +(t ra
- Sau khi quan sát thí nghim cVn h Lng dan các em trình bày nhOng ni dung, kiQn thc mà các em quan sát + Yc
* Tr +ó trong quá trình quan sát h6c sinh sR dVn thu thp thông tin và
chng minh + Yc mt hin t Yng, hiPu + Yc v0n +3 …
b.2 H ướng dẫn học sinh thực tập thí nghiệm vật lý 6.
'ây là lo(i thí nghim có vai trò quan tr6ng hàng +Vu trong vic d(y h6c theo ph .ng pháp +_i mLi hin nay thí nghim thGc tp cwng + Yc phân thành các lo(i c b5n sau:
+ Thí nghim trGc din- thGc hành
+ Thí nghim thGc tp vt lý nhà
b.2.1 Hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm trực diện.
'ây là thí nghim th ng + Yc tiQn hành sau khi h6c sinh +ã + Yc h6c mt sM kiQn thc c;a ch .ng trình do vy:
- Yêu cVu h6c sinh cVn nmm vOng chu[n b, dàn bài thí nghim tr bài tr Lc Có
sG ôn l(i các lý thuyQt có liên quan
- H Lng dan h6c sinh làm dàn bài c;a thí nghim +P h6c sinh có sG +6c tr Lc và
Trang 11chu[n b,.
- H
biQt)
- H Lng dan cho h6c sinh biQt ph .ng pháp +o +(c và phép tính sai sM
- H Lng dan h6c sinh biQt cách h6at +ng tp thP mt cách tích cGc cùng gi5i quyQt mt v0n +3 chung trong ho(t +ng h6c tp c;a mình
- H Lng dan cho các em biQt các b Lc trong quá trình tiQn hành theo +úng trình
tG c;a thí nghim
- Yêu c
trình gi5i quyQt v0n +3 và tiQn hành thí nghim nghiêm túc theo +úng yêu cVu + a ra
- Yêu cVu các em viQt và nhmc l(i báo cáo sau khi tiQn hành thí nghim Các em
biQt b_ xung kiQn thc cùng hoàn ch4nh khi gi5i quyQt v0n +3
Thí d ụ:
* Tr quá trình +6c tài liu và qua nhOng yêu cVu v3 tiQn hành thí nghim Ta hãy xét m
dung sau "Thực hành xác định khối lượng riêng của sỏi” Theo sách giáo
khoa vt lý 6 t(i lLp
Tr Lc tiên giáo viên cùng vLi h6c sinh nhmc l(i công thc tính khMi l Yng riêng c;a mt ch0t D = Sau +ó giáo viên +3 xu0t v0n +3 t(o nên nhu cVu h6c
v m
tp cho h6c sinh rki yêu cVu h6c sinh +6c sách giáo khoa +P tr5 l i các câu h^i sau:
1 'P xác +,nh KLR c;a mt ch0t ta cVn +o nhOng +(i l Yng nào ? và dùng d
2 Nêu quy t
3 Nêu cách +o thP tích vt rmn không th0m n Lc
4 Cách +_i +.n v, mg , g thành kg; cm3, dm3, ml , l… thành m3
5 Cách ghi mau báo cáo thí nghim
Trang 126 Nêu các b Lc tiQn hành +o.
- Giáo viên cVn h Lng dan
- Tr Lc hQt khi xác +,nh thP tích c;a s^i cVn ph5i rva s(ch làm khô
- Khi +_ n Lc vào bình chia + cVn cVm Mng h.i nghiêng mt chút +P
n Lc kh^i r.i ra ngoài
- Trong khi +o bình chia + ph5i +Xt th ng +ng +P kQt qu5 +6c + Yc chính xác
- Khi cân +P cân mXt bàn nbm ngang, +i3u ch4nh cân thng bbng
- Không cân nhOng vt lLn h.n giLi h(n c;a cân
- NQu cân Robecven có thanh +i3u ch4nh thì 'CNN c;a cân là giá tr, c;a
khMi l Yng ng vLi mt v(ch chia trên thanh +i3u ch4nh
Khi h
th
khoa trên lLp Tr Lc hQt giáo viên nghiên cu k\ ni dung +3 tài trình bày trong sách giáo khoa và so(n các câu h^i theo ch .ng trình + ng th ng hoXc phân nhánh Nh
+òi h^i giáo viên ph5i có nhi3u bin pháp tích cGc theo dõi ho(t +ng c;a h6c sinh CuMi cùng giáo viên + a ra mt sM câu h^i nhbm h thMng hoá l(i v0n +3
h6c sinh +ã h6c Qua +ó kiPm tra mc + thông hiPu c;a h6c sinh
b.2.2 Hướng dẫn học sinh tiến hành thí nghiệm thực tập vật lý ở nhà.
'Xc +iPm c;a thí nghim thGc tp là h6c sinh tiQn hành trên c s tG giác
nghi
nghim + Yc kQt hYp qiOa lý thuyQt và thGc hành, giOa lao +ng trí óc và lao +ng chân tay
- Giáo viên cVn h Lng dan cho h6c sinh +,nh h Lng v0n +3 cVn gi5i quyQt
... trình 6 1 lý N tơi 4 + sâu vào hai dung; *Q +2
? ?Hướng dẫn học sinh học tập vật lý lớp hướng dẫn học sinh học
tập vật lý nhà? ??.... :
3.1.1 Hướng dẫn học sinh học tập vật lý lớp:
Trong tồn q trình 6 1 lý ;< 6 sinh khâu 6 1 IL1
là vô quan 6 E O vai trị ;... L #a 6 sinh 6 lý IL1 w
[ , dung thông qua ( + L #a 6 sinh G 6 lý nhà V
trình 6 1 ;< mơn Lý nói riêng mơn 6 khác