Tiểu luận : “Phương hướng đổi mới chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay”

Để nâng cao chất lượng giáo dụcđào tạo, Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương (khoá VIII) đã xác định, phải “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dụcđào tạo”. Tiếp tục tư tưởng ấy, trong Chiến lược phát triển giáo dục 2010 2020, để thực hiện tốt các mục tiêu phát triển giáo dục đề ra, Chính phủ đã đưa ra 7 nhóm giải pháp lớn, một trong 7 nhóm đó có nhóm: Đổi mới mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục, với nội dung: “Mục tiêu, nội dung, chương trình được đổi mới theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, tiếp cận với trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới; đồng thời...

Mở đầu

Dân tộc ta vốn có truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo Cha ông

ta đã để lại cho chúng ta nhiều tư tưởng giáo dục với cốt lõi là “lấy việc họclàm gốc”, Đảng ta xác định: giáo dục là quốc sách hàng đầu…Do vậy, để sựnghiệp giáo dục phát triển, Đảng và nhà nước ta đã thực hiện ba lần cải cáchgiáo dục Một trong những vấn đề chú trọng cải cách, đổi mới trong giáo dục

đó là chương trình đào tạo Để nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo, Nghịquyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương (khoá VIII) đã xácđịnh, phải “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục-đào tạo” Tiếptục tư tưởng ấy, trong Chiến lược phát triển giáo dục 2010- 2020, để thực hiệntốt các mục tiêu phát triển giáo dục đề ra, Chính phủ đã đưa ra 7 nhóm giảipháp lớn, một trong 7 nhóm đó có nhóm: Đổi mới mục tiêu, nội dung, chươngtrình giáo dục, với nội dung: “Mục tiêu, nội dung, chương trình được đổi mớitheo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, tiếp cận với trình độ tiên tiến của khuvực và thế giới; đồng thời, thích ứng với nhu cầu nguồn nhân lực cho các lĩnhvực kinh tế- xã hội của đất nước, của từng vùng, và từng địa phương; thựchiện nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lýluận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình

và giáo dục xã hội Chú trọng giáo dục thể chất và bồi dưỡng nhân cách ngườihọc Hiện đại hoá trang thiết bị giảng dạy và học tập, phòng thí nghiệm, cơ sởthực hành Nhanh chóng áp dụng công nghệ thông tin vào giáo dục để đổimới phương pháp giáo dục và quản lý”1 Thực tiễn đã chỉ rõ, muốn nâng caochất lượng giáo dục - đào tạo phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp, trong đóđổi mới quy trình, chương trình đào tạo là một khâu trọng yếu, có vai trò chiphối sâu sắc tới toàn bộ quá trình đào tạo

1 Chiến lược phát triển giáo dục 2001- 2010, Nxb Giáo dục, H 2001, Tr 27.

Trong những năm qua, hệ thống học viện, trường sỹ quan trong quânđội đã không ngừng xây dựng, bổ sung, hoàn thiện quy trình, chương trình,nội dung nhằm góp phần nâng cao chất lượng cán bộ, nhân viên chuyên môn

kỹ thuật có phẩm chất, năng lực đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ mới Tuynhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của thực tiễn, quy trình, chương trìnhđào tạo của hầu hết các học viện, trường sỹ quan đã bộc lộ những bất cập nhấtđịnh, làm hạn chế chất lượng đào tạo Đặc biệt, tình hình nhiệm vụ cáchmạng, nhiệm vụ xây dựng quân đội trong giai đoạn hiện nay đang đặt ranhững yêu cầu mới rất cao về phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ theotinh thần Nghị quyết 86/ NQ-ĐUQSTƯ Chất lượng đào tạo cán bộ đangđứng trước yêu cầu cấp bách phải được nâng cao, được chuẩn hoá, để đáp ứngmục tiêu, mô hình đào tạo những cán bộ “vừa hồng vừa chuyên” cung cấpcho các đơn vị Vì vậy, tập trung nghiên cứu luận giải đổi mới quy trình,chương trình, nội dung đào tạo là đòi hỏi khách quan cấp thiết hiện nay

Với ý nghĩa đó, bản thân tôi lựa chọn chủ đề: “Phương hướng đổi mới

chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay”, làm nội dung viết tiểu luận.

I Một số vấn đề về chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay

1.1 Một số quan niệm về chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay

Chương trình đào tạo của nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dânnói chung, cũng như trong hệ thống nhà trường đại học quân đội nói riêng.Chương trình đào tạo sẽ chi phối trực tiếp đến quy trình và tổ chức đào tạo,đến việc dạy và học, đến các hoạt động khác của nhà trường Hiện nay, cónhiều quan niệm khác nhau về chương trình đào tạo Ở đây, chỉ xin nêu ra mộtvài quan niệm phản ánh những nét cơ bản nhất của chương trình đào tạo vàđược nhiều người trong giới chuyên môn đồng tình, tiêu biểu như : TimWenthing (1993): Chương trình đào tạo là một bản thiết kế tổng thể cho mộthoạt động đào tạo Hoạt động đó có thể là một khoá đào tạo kéo dài một vàigiờ, một ngày, một tuần hoặc vài năm Bản thiết kế tổng thể đó cho ta biếttoàn bộ nội dung cần đào tạo, chỉ rõ ra những gì ta có thể trông đợi ở ngườihọc sau khoá học, nó phác hoạ ra quy trình cần thiết để thực hiện nội dungđào tạo, nó cũng cho ta biết các phương pháp đào tạo và các cách thức kiểmtra đánh giá kết quả học tập và tất cả những cái đó được sắp xếp theo một thờigian biểu chặt chẽ Còn theo Từ điển giáo dục học: Chương trình đào tạo làvăn bản chính thức quy định mục đích, mục tiêu, yêu cầu, nội dung kiến thức

và kỹ năng, cấu trúc tổng thể các bộ môn, kế hoạch lên lớp và thực tập theotừng năm học, tỷ lệ giữa các bộ môn, giữa lý thuyết với thực hành, quy địnhphương thức, phương pháp, phương tiện, cơ sở vật chất, chứng chỉ và vănbằng tốt nghiệp của cơ sở giáo dục và đào tạo Theo điều 6, Luật Giáo dục

năm 2019 thì : Chương trình giáo dục thể hiện mục tiêu giáo dục; quy định

chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả

giáo dục đối với các môn học ở mỗi lớp, mỗi cấp học hoặc trình độ đào tạo Đồng thời chương trình phải bảo đảm tính hiện đại, tính ổn định, tính thống nhất, kế thừa giữa các cấp học, các trình độ đào tạo và tạo điều kiện cho sự phân luồng, liên thông, chuyển đổi giữa các trình độ đào tạo, ngành đào tạo

và hình thức giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân

Như vậy, chương trình đào tạo có một vị trí, vai trò hết sức quan trọngtrong quá trình dạy học ở nhà trường đại học quân sự, là sự cụ thể hoá mụctiêu, yêu cầu chung về đào tạo cán bộ theo Luật Giáo dục và các nghị quyếtcủa Đảng uỷ Quân sự Trung ương; là một trong những yếu tố quan trọngquyết định chất lượng, hiệu quả đào tạo của nhà trường đại học quân sự; là cơ

sở để xây dựng các yếu tố bảo đảm cho đào tạo như: Kế hoạch đào tạo, độingũ giảng viên, giáo trình, cơ sở vật chất… Cấu trúc của một chương trìnhđào tạo gồm 4 yếu tố cơ bản, đó là: Mục tiêu đào tạo; nội dung đào tạo; quytrình, phương pháp đào tạo và đánh giá kết quả học tập Chương trình đào tạo

là sự thể hiện có hệ thống một kế hoạch hoạt động sư phạm trong một khoảngthời gian xác định, trong đó trình bày các mục tiêu đào tạo mà người học cầnđạt được, đồng thời chỉ rõ số lượng, phạm vi, mức độ nội dung đào tạo, cácphương pháp, hình thức tổ chức đào tạo, cách thức đánh giá kết quả đào tạo,thời gian đào tạo, nhằm đạt các mục tiêu đào tạo đề ra Có nghĩa là, sản phẩmcủa quá trình đào tạo là người học phải có đầy đủ phẩm chất, năng lực, có khảnăng hoàn thành tốt nhiệm vụ, chức trách theo chức danh đào tạo đã xác định

Trong chương trình giáo dục đại học, điều 41 Luật Giáo dục năm 2019chỉ rõ: “…Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, trên cơ sở thẩm định của hộiđồng quốc gia thẩm định ngành về chương trình giáo dục đại học, quy địnhchương trình khung cho từng ngành đào tạo đối với trình độ cao đẳng, trình

độ đại học gồm cơ cấu nội dung các môn học, thời gian đào tạo, tỷ lệ phân bổthời gian đào tạo giữa các môn học, giữa lý thuyết với thực hành, thực tập

Căn cứ vào chương trình khung, trường cao đẳng, trường đại học xác địnhchương trình giáo dục của trường mình” Vì thế, để xây dựng chương trìnhgiáo dục đào tạo của nhà trường mình, các trường dựa trên cơ sở chương trìnhkhung của Bộ Giáo dục và đào tạo quy định; quá trình xây dựng chương trìnhphải tuân thủ theo đúng nguyên tắc đảm bảo mục tiêu, yêu cầu nội dung,phương pháp giáo dục đại học, bảo đảm chất lượng đào tạo và tính hiệu quảcao Đồng thời phải nắm vững các quan điểm tiếp cận khi thiết kế, xây dựngchương trình giáo dục- đào tạo trong lịch sử giáo dục như:

Cách tiếp cận nội dung: Với cách tiếp cận này quan niệm cho rằng,

giáo dục là quá trình truyền thụ nội dung- kiến thức Đây là cách tiếp cậntruyền thống trong xây dựng chương trình đào tạo Cách tiếp cận này hiện nayvẫn phổ biến ở nước ta Theo cách tiếp cận này, chương trình đào tạo thể hiệntoàn bộ nội dung, phương pháp…của giáo viên, nhằm mục tiêu truyền thụđược nhiều kiến thức nhất, người học thụ động tuân theo những yêu cầu củagiảng viên Việc đánh giá kết quả học tập sẽ gặp khó khăn vì mức độ nông sâucủa kiến thức không được thể hiện rõ ràng Ngày nay, trong điều kiện khoahọc kỹ thuật, công nghệ và thông tin phát triển như vũ bão, khối lượng kiếnthức không ngừng gia tăng việc xây dựng chương trình giáo dục- đào tạođược thiết kế theo nội dung sẽ bế tắc vì không thể truyền thụ hết nội dungtrong một thời gian hạn chế (nội dung dạy học tăng trong khi thời gian đào tạocủa nhà trường đang có xu hướng rút ngắn) Mặt khác, nội dung dạy học cũngrất nhanh chóng bị lạc hậu …

Cách tiếp cận mục tiêu: Xuất hiện đầu tiên ở Mỹ vào khoảng giữa thế

kỷ XX Theo cách tiếp cận này, chương trình giáo dục- đào tạo phải được xâydựng xuất phát từ mục tiêu đào tạo, coi mục tiêu đào tạo là tiêu chí cơ bản đểlựa chọn nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy, cách thức kiểm tra, đánhgiá kết quả học tập Theo tiếp cận mục tiêu thì điểm xuất phát của chương

trình đào tạo là mục tiêu đào tạo Mục tiêu đào tạo ở đây được thể hiện dướidạng mục tiêu đầu ra, bằng những thay đổi về hành vi của người học Tiếp cậnmục tiêu chú trọng nhiều đến sản phẩm đào tạo và coi đào tạo là công cụ đểtạo nên các sản phẩm với các tiêu chuẩn định sẵn Theo đó, cần quan tâm tớinhững thay đổi sau khi kết thúc khoá học ở người học về hành vi trong cáclĩnh vực nhận thức, kỹ năng và thái độ Mục tiêu đào tạo phải được xây dựng

rõ ràng sao cho có thể định lượng được và dùng nó làm tiêu chí để đánh giáhiệu quả của quá trình đào tạo Dựa vào mục tiêu đào tạo có thể đề ra nộidung kiến thức đào tạo, phương pháp giảng dạy cần thực hiện để đạt mục tiêu

đề ra và phương pháp đánh giá thích hợp theo các mục tiêu đào tạo Chươngtrình đào tạo tiếp cận theo cách này có ưu điểm là mục tiêu đào tạo cụ thể, chitiết, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá hiệu quả và chất lượng chươngtrình đào tạo Người dạy và người học biết rõ cần phải dạy và học như thế nào

để đạt mục tiêu Có thể đánh giá định lượng kết quả học tập của học viên.Song, hạn chế của nó là sản phẩm đào tạo phải đồng nhất ở đầu ra trong khinguyên liệu đầu vào là những con người lại rất khác nhau về năng lực và hoàncảnh nguồn gốc, văn hoá Việc rèn đúc mọi người học theo một khuôn mẫunhất định làm cho người học vẫn ở trạng thái bị động, giáo điều, máy móc,thiếu tính sáng tạo

Cách tiếp cận phát triển: Là cách tiếp cận chú ý tới sự phát triển những

năng lực tiềm ẩn của cá nhân, phát triển sự hiểu biết của người học Tiếp cậnphát triển coi giáo dục là quá trình phát triển con người, hướng vào phát triểntối đa năng lực tiềm ẩn trong mỗi con người, dạy cho họ biết cách tư duy sángtạo, có phương pháp tự học, có khả năng làm chủ trong mọi tình huống Theo

đó chương trình đào tạo phải được thiết kế theo hướng tạo ra những conngười có thể đáp ứng được những đòi hỏi đa dạng của nghề nghiệp, của hoạtđộng luôn biến đổi đồng thời, thường xuyên chú ý tới lợi ích, nhu cầu, sở

thích của người học, tính giá trị mà chương trình đem lại cho họ Chươngtrình đào tạo xây dựng theo cách tiếp cận này đề cao tính chủ động, độc lậpcủa người học, phát triển sự hiểu biết, khả năng tự học tập bổ sung kiến thức.Trong quan hệ giảng viên và học viên, giảng viên trở thành người cố vấn cungcấp kiến thức, thông tin, hướng dẫn học viên tìm kiếm thông tin; gợi mở cho

họ cách giải quyết vấn đề, rèn luyện kiến thức, kỹ năng, thái độ Với cách tiếpcận này, mục tiêu đào tạo nằm ngay trong bản thân quá trình đào tạo và đượcthể hiện ở mọi khâu, mọi giai đoạn của quá trình đào tạo, chỉ đạo toàn bộ quátrình đào tạo và cũng chính là thuộc tính của quá trình này Hạn chế của tiếpcận phát triển là quá chú trọng tới nhu cầu sở thích, tiềm năng của cá nhân,trong khi đó lại chưa tính đến đầy đủ nhu cầu của các cơ sở trong việc sửdụng con người được đào tạo Mặt khác, vì nhu cầu cá nhân là rất phong phú,

đa dạng, luôn thường xuyên vận động, biến đổi nên chương trình đào tạo khó

có thể đáp ứng tốt được

Như vậy, mỗi cách tiếp cận trong thiết kế, xây dựng chương trình đàotạo đều có những ưu điểm và nhược điểm Điều cơ bản là khi sử dụng cáchtiếp cận nào thì cần phải nghiên cứu kỹ các yếu tố khách quan và chủ quan đểphát huy ưu điểm, hạn chế những nhược điểm của cách tiếp cận đó Chươngtrình đào tạo phải phản ánh đúng nhu cầu xã hội, của người học Chương trìnhkhông phải ý muốn chủ quan của nhà trường; nhất là môi trường quân sự thìđiều đó lại phản ánh rõ nét hơn Điều quan trọng nhất là “sản phẩm” đào tạo

ra phải “đáp ứng” được trước đòi hỏi thay đổi của kinh tế - xã hội; và yêu cầuxây dựng quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từngbước hiện đại

1.2 Sự cần thiết phải đổi mới chương trình đào tạo ở đại học quân

sự hiện nay

Xuất phát từ vị trí vai trò của chương trình đào tạo trong giáo dục, theoLuật giáo dục và các Nghị quyết của Đảng uỷ Quân sự Trung ương Tronggiáo dục, nội dung, chương trình là cụ thể hoá mục tiêu, yêu cầu chung về đàotạo cán bộ, là yếu tố hết sức quan trọng có tính quyết định đến chất lượng giáodục, và là cơ sở để xây dựng các yếu tố bảo đảm cho đào tạo như kế hoạchđào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, giáo trình tài liệu Vấn đề xâydựng chương trình đào tạo đã và đang có nhiều nhà nghiên cứu và hoạt độngthực tiễn trong và ngoài quân đội tham gia làm sáng tỏ bản chất, vị trí, vai tròcũng như nội dung, hình thức biểu hiện,…của chương trình trong quá trìnhdạy học Hiện nay, trong bối cảnh khoa học và nhận thức của loài người ngàycàng phát triển mạnh, cùng với đó từ yêu cầu đổi mới nội dung giáo dục chophù hợp với mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ nước ta trở thành những con người cótri thức hiện đại, có năng lực sáng tạo, để xây dựng nước ta thành một nước

“dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” trong xu thế hộinhập với thế giới văn minh, thì vấn đề xác định chương trình và nội dung dạyhọc cho các cấp học, bậc học, ngành học như thế nào cho phù hợp, đó là mộtcâu hỏi lớn cần có lời giải đáp một cách thiết thực và khả thi Bởi nội dung,chương trình có một vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đào tạo ởcác nhà trường đại học trong hệ thống giáo dục quốc dân nói chung, trong nhàtrường đại học quân đội nói riêng; đó là một yêu cầu khách quan, một nhu cầucủa xã hội tiên tiến Vì nội dung, chương trình giáo dục đào tạo đã thể hiện rõnét mục tiêu chiến lược về giáo dục và đào tạo toàn diện của hệ thống nhàtrường quốc dân Nội dung, chương trình giáo dục đào tạo này đã trực tiếpcung cấp những tri thức khoa học, kiến thức, lý luận và những kỹ năng, kỹxảo cần thiết để xây dựng nên thế giới quan, nhân sinh quan, phương phápluận khoa học, lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội… cho sinh viên và họcviên, góp phần xây dựng nên những con người mới XHCN đóng góp sức

mình vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và bảo vệ Tổquốc Việt Nam XHCN Mặt khác, nội dung, chương trình các môn học đượctiến hành ở các nhà trường là cái được xác lập sau quá trình nghiên cứu Nó là

sự tổng kết, hệ thống hoá các tri thức về đối tượng của môn học Những trithức này chủ yếu là những tri thức về bản chất, quy luật của đối tượng, đượcthể hiện dưới hình thức hệ thống các khái niệm, nguyên lý và quy luật nhấtđịnh… Đúng như điều 41 Luật Giáo dục năm 2019 thể hiện: “Chương trìnhgiáo dục đại học thể hiện mục tiêu giáo dục đại học; quy định chuẩn kiếnthức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục đại học, phương pháp

và hình thức đào tạo, cách thức đánh giá kết quả đào tạo đối với mỗi môn học,ngành học, trình độ đào tạo của giáo dục đại học; bảo đảm yêu cầu liên thôngvới các chương trình giáo dục khác”

Xuất phát từ thực trạng của chương trình đào tạo ở đại học, thực tế chỉ

rõ, nội dung dạy học trong chương trình cũ ở nhà trường của chúng ta về cơbản bao gồm các kiến thức khoa học của thế kỷ XIX trở về trước, có được bổsung một ít kiến thức của thế kỷ XX, so với yêu cầu hiện nay thì đã bộc lộnhững nhược điểm như: Vốn kiến thức trong chương trình cũ đã lạc hậu,nhiều kiến thức mới của thế kỷ XX đã cung cấp những cách hiểu mới về vậtchất, vũ trụ, tự nhiên, kinh tế, xã hội, nhiều hiểu biết mới đó đã là cơ sở chonhững công nghệ mới làm nên những sản phẩm mà con người sử dụng hàngngày, nhưng lại chưa được giảng dạy ở trong nhà trường, nếu xem con ngườithời đại phải được cung cấp những hiểu biết của thời đại thì chương trình cũ

là không thích hợp Trong chương trình cũ, kiến thức của từng ngành thườngđược dạy riêng rẽ, ít được liên hệ kết hợp với nhau, trong khi về bản chất mỗingành khoa học được phát triển không phải cho bản thân mình, mà cùng hợplại với nhau để giúp con người hiểu biết về thế giới, về xã hội, mà thế giới tựnhiên cũng như xã hội là những toàn thể thống nhất, do đó đòi hỏi liên kết các

ngành tri thức với nhau là hết sức tự nhiên và cần thiết Hệ thống tri thứctrong chương trình cũ được trình bày trong tinh thần của tư duy cơ giới, củaphương pháp phân tích, thường được diễn giải theo trật tự của suy diễnlôgích, có thể thuyết phục người học về tính đúng đắn của các tri thức, nhưnglại không giúp người học hiểu được cách phát hiện các tri thức đó, tức làkhông giúp gì nhiều cho việc bồi dưỡng năng lực sáng tạo Cách dạy và học

cũ thường tách chủ thể nhận thức là người học đối diện với thế giới là đốitượng khách quan của nhận thức, dễ dẫn đến người học bàng quan, đối lập vớimôi trường, do đó thiếu sự cởi mở, hoà hợp và khoan dung với thiên nhiên và

xã hội

Chương trình đào tạo nói chung, đào tạo sỹ quan ở các trường đại họcquân sự nói riêng hiện nay, thường được thiết kế theo cấu trúc hệ thống Nộidung đào tạo được chia thành các nhóm: nhóm các môn cơ bản, các môn cơ

sở và chuyên ngành Để mềm hoá quá trình đào tạo, các môn học đã đượcchia thành các học phần; tuy nhiên, do tính đặc thù của các nhà trường quânđội, trong chương trình không có những học phần tự chọn, học phần tự do Kếhoạch đào tạo được xây dựng cho toàn khoá với quan điểm đi từ cái chungnhất đến cái riêng nhất; quá trình dạy học thường đi từ các môn cơ bản đếncác môn cơ sở và các môn chuyên ngành Trình tự giảng dạy theo kế hoạchđịnh sẵn với các hình thức cơ bản: lên lớp lý thuyết, tổ chức tự học, thựchành, thực tập, thảo luận, ôn tập, kiểm tra và thi….Điểm hạn chế cơ bản củacách thiết kế này là buộc học viên phải tiếp thu một cách thụ động Theo thiết

kế chương trình, thầy giáo sẽ diễn giảng là chủ yếu, nguồn tri thức duy nhất làgiáo trình và vốn tri thức của người dạy dẫn đến nội dung gò ép, cứng nhắc,máy móc mất tính linh hoạt, sáng tạo của người học; nội dung trùng lắp làkhông tránh khỏi Đáng chú ý là kế hoạch đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu sốlượng, chất lượng xây dựng đội ngũ cán bộ, đội ngũ cán bộ cơ sở được đào

tạo cơ bản còn thiếu và yếu; trình độ học vấn của cán bộ qua đào tạo đượcnâng lên, nhưng năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn còn nhiều hạn chế;nguồn kế cận và cán bộ đầu ngành ở một số lĩnh vực còn thiếu Nhiều cán bộquân đội ít được tiếp cận với thông tin và công nghệ mới Một số cán bộ cótrình độ chuyên môn chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ

Những điểm tồn tại này, đúng như kết luận của Hội nghị lần thứ 6Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá IX): Các chương trình giáo dục chưabảo đảm tính liên thông giữa các cấp học, bậc học; tình trạng chung là cònthiếu giáo trình ở các trường dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng,đại học, nhất là các giáo trình có chất lượng cập nhật với trình độ khoa học,công nghệ và quản lý hiện đại; nhiều giáo trình còn xa mới đạt chuẩn khuvực và quốc tế

Xuất phát từ yêu cầu đặc điểm tình hình thực tiễn, đòi hỏi của mục tiêuyêu cầu đào tạo ở đại học quân sự hiện nay, sự phát triển của đối tượng đàotạo; đội ngũ giảng viên của các trường đại học quân sự và những yêu cầu vềphẩm chất năng lực của đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới… để xứng đáng làvai trò nòng cốt trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới, quân đội ta phải

có một đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thànhtuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng và nhân dân; đồng thời phải có trình độ họcvấn và chuyên môn, nghiệp vụ cao; có năng lực chỉ huy và tổ chức hoạt độngthực tiễn tốt Quân đội ta ngày càng phát triển, hiện đại, yêu cầu về nguồnnhân lực có phẩm chất chính trị và năng lực thực tiễn, trong đó có đội ngũ cán

bộ quân đội ngày càng cao Muốn vậy, cần phải đáp ứng yêu cầu đổi mới vàphát triển giáo dục- đào tạo, góp phần xây dựng quân đội nhân dân cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, xây dựng nền quốc phòngtoàn dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN

Tóm lại: Từ vị trí, vai trò, thực trạng của chương trình đào tạo, từ yêu

cầu đặc điểm tình hình thực tiễn và đòi hỏi của mục tiêu yêu cầu đào tạo ở đạihọc quân sự hiện nay, đã đặt ra cho chúng ta là phải đổi mới chương trìnhgiáo dục và đào tạo là vấn đề đương nhiên Đổi mới chương trình đào tạo ởcác nhà trường đại học nói chung, trong nhà trường đại học quân sự nói riênghiện nay là một việc làm hết sức cần thiết và quan trọng, nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục đào tạo Đồng thời, tạo đà cho công tác đổi mới toàn diệncông tác giáo dục- đào tạo và xây dựng nhà trường quân đội theo hướng

“chuẩn hoá, hiện đại hoá” trở thành hiện thực Đáp ứng được yêu cầu của sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và xây dựng Quân đội nhândân Việt Nam ngày càng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại,bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN; đào tạo được một đội ngũ sỹquan tương lai có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong

sáng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân, hoàn thànhchức trách nhiệm vụ ban đầu được giao và có trình độ học vấn tương ứngbằng trình độ kiến thức chung của Nhà nước, phù hợp với mục tiêu đào tạo đã

đề ra Nghị quyết 86 của Đảng uỷ Quân sự Trung ương đã đưa ra phương

hướng: Đổi mới toàn diện công tác giáo dục- đào tạo và xây dựng nhà trường

quân đội theo hướng “chuẩn hoá, hiện đại hoá” Từ phương hướng, quan

điểm chỉ đạo và mục tiêu đào tạo trong thời gian tới, Nghị quyết đã đưa ra 9nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu để thực hiện, một trong những nhiệm vụ, giảipháp chủ yếu đó là, đổi mới quy trình, chương trình, nội dung giáo dục- đào

tạo và phương pháp dạy học Trong đó, đổi mới chương trình đào tạo theo

hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, gắn với thực tiễn quân đội, phù hợp với sự phát triển của nghệ thuật quân sự, với vũ khí trang bị, khoa học- công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn Chương trình đào tạo phải vừa đáp ứng mục tiêu chung, vừa cụ thể hoá cho từng đối tượng, ngành nghề; chú trọng cả dài hạn và ngắn hạn; bảo đảm tính liên thông, không để trùng lặp nội dung; kết hợp tốt đào tạo chính khoá với ngoại khoá.

II Phương hướng đổi mới chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay

2.1 Những yêu cầu trong đổi mới chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay

Đổi mới chương trình đào tạo ở các nhà trường đại học quân sự là mộtnội dung hết sức quan trọng trong tình hình hiện nay Mặt khác, các nhàtrường đại học quân sự nằm trong hệ thống các trường đại học quốc gia bêncạnh có những đặc điểm chung, còn có những đặc điểm riêng Do vậy, trongquá trình thiết kế, xây dựng, đổi mới chương trình đào tạo các nhà trường cầnnắm vững một số yêu cầu sau:

Một là, các nhà trường đại học quân sự cần quán triệt sâu sắc tinh thần

và vận dụng sáng tạo Nghị quyết Đại hội X của Đảng, Nghị quyết Trung ương

2 (khoá VIII) về giáo dục- đào tạo, Nghị quyết Trung ương 8 (khoá IX) vềChiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Nghị quyết Đại hội Đảng bộQuân đội lần thứ VIII, Nghị quyết 51 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 513 củaĐảng uỷ Quân sự Trung ương về tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo củaĐảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính uỷ,chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam và Nghị quyết 86 của Đảng

uỷ Quân sự Trung ương về công tác giáo dục- đào tạo trong tình hình mới,trong đổi mới công tác giáo dục đào tạo ở trường mình và đổi mới xây dựngnội dung, chương trình đào tạo Đáp ứng có hiệu quả phương hướng, mục tiêuđào tạo đội ngũ cán bộ các cấp mà Nghị quyết 86/ NQ- ĐUQSTW đã đề ra

Hai là, quá trình đổi mới, xây dựng chương trình đào tạo đội ngũ cán

bộ các cấp ở các nhà trường đại học quân sự phải theo hướng chuẩn hoá,chuẩn hoá ở đây có thể bao gồm chuẩn hoá nội dung, chương trình giảng dạy,giáo trình và quy trình kiểm tra đánh giá chất lượng giáo dục- đào tạo Đặcbiệt, là chuẩn hoá tiêu chí đánh giá sản phẩm cuối cùng của giáo dục là conngười và nguồn nhân lực; chuẩn hoá đội ngũ giáo viên; cơ sở vật chất nhưtrường, lớp, các trang thiết bị dạy và học cho tất cả cấp học, bậc học và ngànhhọc

Ba là, quá trình đổi mới chương trình đào tạo đội ngũ cán bộ ở nhà

trường đại học quân sự phải theo hướng hiện đại hoá: Trước hết, nội dunggiáo dục, chương trình, giáo trình phải hiện đại hoá trong đó đưa vào nhữngnội dung mới phản ánh những thành tựu mới nhất của văn hoá, khoa học.Cùng với nó là cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cũng phải được hiện đại hoá.Đặc biệt, quan trọng là người dạy phải có tinh thần hiện đại hoá Phương pháp

dạy học cũng phải hiện đại hoá cho phù hợp với xu thế hiện đại của phươngtiện dạy và học

Bốn là, đổi mới chương trình đào tạo phải đảm bảo tính khoa học, phù

hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo cán bộ cấp trong quân đội; nội dung,chương trình phải gắn với đào tạo theo chức vụ có trình độ học vấn tươngứng, bảo đảm cán bộ quân đội có mặt bằng kiến thức chung của Nhà nước

Năm là, chương trình đào tạo phải có tính mềm dẻo, linh hoạt mang

tính khả thi cao; đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất giữa các đối tượng đào tạo,thực hiện tốt sự liên thông đào tạo giữa các trường quân đội với các trườngtrong hệ thống giáo dục quốc gia; sự liên thông kiến thức giữa các môn học,ngành học, cấp học và bậc học

Sáu là, đổi mới chương trình đào tạo sát với đối tượng tác chiến, với

đơn vị, địa bàn, chiến trường; phù hợp với sự phát triển của nghệ thuật quân

sự, với vũ khí, trang bị hiện có, khoa học và công nghệ hiện đại Bảo đảmtrang bị kiến thức cơ bản và kiến thức tiềm năng ở cấp phân đội, đào tạo theochức vụ và kiến thức nâng cao ở cấp chiến thuật- chiến dịch và chiến dịch-chiến lược; bồi dưỡng khả năng tư duy, năng lực hoạt động thực tiễn theo mụctiêu, yêu cầu đào tạo cán bộ theo từng cấp Kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo tạitrường với bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ tại đơn vị

2.2 Nội dung biện pháp thực hiện đổi mới chương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay

Xuất phát từ vị trí, vai trò, thực trạng của chương trình đào tạo ở đạihọc quân sự hiện nay và trước những yêu cầu đòi hỏi của mục tiêu yêu cầuđào tạo ở các nhà trường đại học trong quân đội…phương hướng đổi mớichương trình đào tạo ở đại học quân sự hiện nay cần tập trung vào các nộidung sau :