Giáo án môn Sinh học 6 - Tuần 19 đến tuần 38

- GV đi các nhóm theo dõi hổ trợ  tìm đặc điểm quả mọng và quả hạch - Báo cáo kết quả - Tự điều chỉnh tìm VD - GV cho học sinh thảo luận  rút ra kết Kết luận: quả thịt gồm nhóm, quả mọ[r]

Tuần 19

PPCT 37

Bài 30: THỤ PHẤN (tt)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Giải thích được tác dụng, đặc điểm thường có ở hoa thụ phấn nhờ gió

- Phân biệt đặc điểm chủ yếu của hoa thụ phấn nhờ gió và thụ phấn nhờ sâu bọ

2 Kỹ năng:

- Hoạt động nhóm, so sánh, tổng hợp.

3 Thái độ:

- Nêu một số ứng dụng hiểu biết về sự thụ phấn của con người để góp phần nâng cao

năng suất cây trồng

II CHUẨN BỊ:

- GV: tranh ảnh các loại hoa thụ phấn nhờ gió (ngô, phi lao)

- HS: nghiên cứu thông tin SGK

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

A Ổn định lớp.

B Kiểm tra bài cũ.

C Giảng bài mới:

1 Hoạt động 1:

a Mục tiêu: Tìm hiểu đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió

b Thực hiện:

- GV yêu cầu HS tự đọc thông tin ở SGK

.Thảo luận theo nhóm

+ Hoa tập trung ở đâu?

+ Bao hoa thế nào?

+ Bao phấn thế nào? Hạt phấn?

+ Đầu nhụy?

+ Những đặc điểm đó có lợi gì cho sự

thụ phấn nhờ gió?

+ Các nhóm phát biểu trao đổi cả lớp

- Hoa nằm ở ngọn

- Bao hoa tiêu giảm

- Chĩ nhụy dài, bao phấn treo lủng lẳng

- Hạt phấn nhiều, nhỏ, nhẹ

- Đầu nhụy có lông dính

c Tiểu kết:

Những cây thụ phấn nhờ gió có đặc điểm:

- Hoa nằm ở ngọn

- Bao hoa tiêu giảm

- Chĩ nhụy dài, bao phấn treo lủng lẳng

- Hạt phấn nhiều, nhỏ, nhẹ

- Đầu nhụy có lông dính

Ngày: 28/12/2010 dạy lớp 6A1, 6A2

2 Hoạt động 2:

a Mục tiêu: Tìm hiểu những ứng dụng thực tế về thụ phấn

b Thực hiện:

- HS đọc thông tin ở SGK

- Con người đã biết làm những gì để ứng

dụng hiểu biết về sự thụ phấn?

- Hãy kể những ứng dụng về sự thụ phấn

của con người

- Con người có thể chủ động giúp cho hoa giao phấn, làm tăng sản lượng của quả

và hạt, tạo những giống mới của phẩm chất tốt, năng suất cao

c Tiểu kết:

IV Ứng dụng kiến thức về thụ phấn

- Con người có thể chủ động giúp cho hoa giao phấn, làm tăng sản lượng của quả và hạt, tạo những giống mới của phẩm chất tốt, năng suất cao

IV Củng cố:

- Cho biết điều gì qua bài học?

- HS đọc kết luận ở cuối bài

V Hướng dẫn học ở nhà:

- Học bài trả lời câu hỏi ở SGK

- Làm bài tập trang 102

- Xem bài

Tuần 19

PPCT 38

Bài 31: THỤ TINH, KẾT QUẢ, TẠO HẠT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- HS phân biệt được thụ phấn và thụ tinh, hiểu được mối quan hệ giữa thụ phấn và thụ

tinh

2 Kỹ năng: Quan sát, so sánh, liên hệ thực tế.

3 Thái độ: Biết chăm sóc khi cây ra hoa, bảo vệ quả và hạt của cây.

II CHUẨN BỊ:

GV: - Vẽ tranh H31.1

- Mẫu

HS ôn kiến thức: cấu tạo chức năng của hoa, khái niệm thụ phấn

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

A Ổn định lớp.

B Kiểm tra bài cũ.

C Giảng bài mới:

1 Hoạt động 1:

a Mục tiêu: Tìm hiểu về sự nảy mầm của hạt phấn

b Thực hiện:

- HS đọc thông tin mục SGK

- Quan sát H31.1 trả lời câu hỏi sau khi

thụ phấn có hiện tượng gì xảy ra?

- GV củng cố

HS: Trả lời:

- Sau khi thụ phấn, hạt phấn hút chất nhầy ở đầu nhụy, nảy mầm thành ống phấn

Ống phấn xuyên đầu nhụy vào trong bầu tiếp xúc với noãn

c Tiểu kết:

I Hiện tượng nảy mầm của hạt phấn :

- Sau khi thụ phấn, hạt phấn hút chất nhầy ở đầu nhụy, nảy mầm thành ống

phấn.Ống phấn xuyên đầu nhụy vào trong bầu tiếp xúc với noãn

2 Hoạt động 2:

a Mục tiêu: Tìm hiểu về hiện tượng thụ phấn

b Thực hiện:

- HS tiếp tục quan sát H31.1 và đọc

thông tin ở mục 2SGK trả lời câu hỏi

- Sau khi thụ phấn đến lúc thụ tinh có

hiện tượng gì xảy ra?

- Thụ tinh là gì?

- Thụ tinh là hiện tượng tế bào sinh dục đực (tinh trùng) của hạt phấn kết hợp với

tế bào sinh dục cái (trứng) có trong noãn, Ngày: dạy lớp

Ngày: 31/12/2010 dạy lớp 6A1,6A2

- Chỉ định HS lên bảng chỉ trên tranh vẽ

và trả lời câu hỏi

- HS bổ sung

- GV nhận xét giúp HS hoàn thiện bài

tạo thành tế bào môi gọi là hợp tử

c Tiểu kết:

II Thụ tinh:

- Thụ tinh là hiện tượng tế bào sinh dục đực (tinh trùng) của hạt phấn kết hợp với tế bào sinh dục cái (trứng) có trong noãn, tạo thành tế bào môi gọi là hợp tử

3 Hoạt động 3:

a Mục tiêu:Kết quả của sự thụ phấn

b Thực hiện:

- HS đọc thông tin ở mục 3 SGK trả lời

câu hỏi:

- Hạt do bộ phận nào của hoa tạo thành?

- Noãn sau khi thụ tinh sẽ thành bộ phận

nào của hạt?

- Quả do bộ phận nào của hạt tạo thành?

Quả có chức năng gì?

- Sau khi thụ tinh, hợp tử phân chia nhanh phát triển thành phôi, vỏ noãn biến thành vỏ hạt – phần còn lại của noãn biến thành bộ phận chứa chất dự trữ

- Sự tạo quả:

Bầu nhụy phát triển thành quả chứa hạt

c Tiểu kết:

III Kết hạt và tạo quả Sự hình thành hạt :

- Sau khi thụ tinh, hợp tử phân chia nhanh phát triển thành phôi, vỏ noãn biến thành

vỏ hạt – phần còn lại của noãn biến thành bộ phận chứa chất dự trữ

- Sự tạo quả:

Bầu nhụy phát triển thành quả chứa hạt

IV Củng cố:

- Phân biệt hiện tượng thụ phấn và thụ tinh Thụ phấn có quan hệ gì với thụ tinh?

- Quả và hạt do bộ phận nào của hoa tạo thành? Em cho biết những cây nào khi quả

đã hình thành vẫn giữ lại một bộ phận của hoa? Tên bộ phận đó?

V Hướng dẫn về nhà:

- Đọc phần “em có biết“ vẽ hình 31 – 1 học bài – các nhóm chuẩn bị : 5 loại quả khô (…); 5 loại quả thịt (…)

Tuần 20

PPCT 39

CHƯƠNG VII: QUẢ VÀ HẠT

Bài 32: QUẢ VÀ HẠT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Biết cách phân chia quả và hạt thành các nhóm khác nhau

- Dựa vào đặc điểm của vỏ quả để phân chia thành 2 nhóm chính là quả khô và quả

thịt

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, so sánh, thực hành.

3 Thái độ:

- Vận dụng kiến thức để bảo quản, chế biến quả và hạt sau thu hoạch

- Có ý thức bảo vệ thiên nhiên

II CHUẨN BỊ:

- GV: sưu tầm trước một số quả khơ v thịt khĩ tìm

- HS: chuẩn bị quả theo nhĩm (4, 6 HS)

+ Đu đủ, cà chua, to, quắt,…

+ Đậu H Lan, me, phượng, bằng lăng,…

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

A Ổn định lớp.

B Kiểm tra bài cũ.

C Giảng bài mới:

1 Hoạt động 1:

a Mục tiêu: Tập Chia Nhóm Các Loại Quả

b Thực hiện:

HS tập chia thành các nhóm khác nhau

theo tiêu chuẩn tự chọn

GV: giao nhiệm vụ cho các nhóm:

- Đặt quả lên bàn quan sát kỹ  xếp

thành nhóm

- Dựa vào những đặc điểm nào để lựa

chọn?

- Hướng dẫn HS phân tích các bước của

việc phân chia các nhóm quả

- Yêu cầu một số nhóm trưởng báo cáo

kết quả

+ Quan sát vật mẫu, lựa chọn đặc điểm

để chia thành các nhóm

- Tiến hành phân chia quả theo đặc điểm

đã chọn

- HS viết kết quả phân chia và đặc điểm dùng để phân chia VD: Hình dạng một số hạt, đặc điểm của hạt

Ngày: dạy lớp Ngày: 4/1/2011 dạy lớp 6A1,6A2

- GV nhận xét phân chia của HS  nêu

vấn đề, bây giờ chúng ta học cách chia quả

theo tiêu chuẩn được các nhà khoa học định

ra

- Báo cáo kết quả của các nhóm

2 Hoạt động 2:

a Mục tiêu: Các Loại Quả Chính

b Thực hiện:

- HS đọc SGK để biết tiêu chuẩn của 2

nhóm quả chính: quả khô, quả thịt

- Yêu cầu HS xếp các quả thành 2 nhóm

theo tiêu chuẩn đã biết

- Gọi các nhóm khác nhận xét về sự xếp

loại quả

- Giúp HS điều chỉnh và hoàn chỉnh việc

xếp loại

* Phân loại các loại quả khô:

- Yêu cầu HS quan sát vỏ quả khô khi

chín  nhận xét chia quả khô thành 2

nhóm

- Ghi lại đặc điểm của từng nhóm quả

khô?

- Gọi tên 2 nhóm của quả khô đó

- Các nhóm khác nhận xét bổ sung – GV

giúp HS khắc sâu kiến thức

Kết luận:

- Quả khô chia thành 2 nhóm:

+ Quả khô mẻ: khi chín khô, vỏ quả có

khả năng tách

+ Quả khô không mẻ: khi chín khô, vỏ

quả không tự tách ra

* Phân biệt các loại quả thịt:

- Yêu cầu HS đọc thông tin ở SGK 

tìm hiểu đặc điểm phân biệt hai nhóm quả

thịt ?

- GV đi các nhóm theo dõi hổ trợ

- GV cho học sinh thảo luận  rút ra kết

luận

- GV giải thích thêm về quả hạch và yêu

cầu HS tìm thêm (số VD về quả hạch)

- HS đọc thông tin SGK để biết tiêu chuẩn của 2 nhóm quả chính

- Thực hiện xếp các quả vào 2 nhóm theo các tiêu chuẩn: vỏ quả khi chín

- Báo cáo tên quả đã xếp vào 2 nhóm

- Điều chỉnh việc xếp loại nếu còn VD sai

- HS tiến hành quan sát và phân chia các quả khô thành nhóm

- Ghi lại đặc điểm từng nhóm  vỏ mẻ

và vỏ không mẻ

- Đặt tên cho mỗi nhóm quả khô: khô mẻ

và khô không mẻ

- Các nhóm báo cáo kết quả

- Điều chỉnh việc xếp loại nếu có sai sót, tìm thêm VD

- HS đọc thông tin SGK quan sát H3.21(quả đu đủ, quả mơ)

+ Dùng dao cắt ngang quả cà chua, táo tìm đặc điểm quả mọng và quả hạch



- Báo cáo kết quả

- Tự điều chỉnh tìm VD Kết luận: quả thịt gồm nhóm, quả mọng phần thịt quả đầy mọng nước

- Quả hạch: có hạch cứng, chứa hạt ở bên trong

c Tiểu kết:

Dựa vào đặc diểm của vỏ quả, có thể chia các quả thành 2 nhóm chính là quả khô và quả thịt

- Quả khô: khi chín vỏ khô cứng, mỏng Chia thành 2 nhóm:

+ Quả khô mẻ: khi chín khô, vỏ quả có khả năng tách

+ Quả khô không mẻ: khi chín khô, vỏ quả không tự tách ra

- Quả thịt: khi chín thì mềm, vỏ dày chứa đầy thịt quả gồm nhóm:

+ Quả mọng: chứa toàn thịt quả

+ Quả hạch: có hạch cứng, chứa hạt ở bên trong

IV KIỂM TRA:

+ Cho học sinh đọc SGK, Có thể kiểm tra bằng câu hỏi trắc nghiệm (SGK)

+ Viết sơ đồ phân loại quả

Quả khô

Khi chín củ quả cứng, mỏng, khô Quả khô nẻ

(khi chín vỏ quả tự nứt)

Quả khô không nẻ (khi chín vỏ quả không tự nứt)

Quả thịt

Khi chín, vỏ mềm, nhiều thịt quả Quả hạch

(hạt có hạch cứng bao bọc)

Quả mọng (quả mềm chứa đầy thịt)

V.DẶN DÒ::

+ Học bài trả lời câu hỏi 1,2,3,4 SGK

+ Đọc mục “Em có biết”

+ Hướng dẫn ngâm hạt đỗ và hạt ngô, chuẩn bị bài sau

Tuần 20

PPCT 40

Bài 33: HẠT VÀ CÁC BỘ PHẬN CỦA HẠT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Kể tên được các bộ phận của hạt

- Phân biệt được hạt 1 lá mầm và 2 lá mầm

- Biết cách nhận biết được hạt trong thực tế

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, so sánh để rút ra kết luận

3 Thái độ:

- Biết cách lựa chọn và bảo quản hạt giống

II CHUẨN BỊ:

+ Mẫu vật:

- Hạt đỗ đen ngâm nước 1 ngày

- Hạt ngô đặt trên bông ẩm 3, 4 ngày

+ Tranh câm về các bộ phận hạt đỗ đen và hạt ngô

+ Kim mũi mác, lúp cầm tay

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

A Ổn định lớp.

B Kiểm tra bài cũ.

C Giảng bài mới:

1 Hoạt động 1:

a Mục tiêu: Tìm Hiểu Các Bộ Phận Của Hạt

b Thực hiện:

- GV cho HS bóc vỏ 2 loại hạt ngô và đỗ

đen

- Dùng lúp quan sát đối chiếu với H33.1

và H33.2 tìm đủ các bộ phận của hạt

- Sau khi quan sát, các nhóm ghi kết quả

vào bảng SGK trang 108

(GV lưu ý hướng dẫn các nhóm chưa bóc

tách được)

Cho HS điền vào tranh câm



(?) Hạt gồm những bộ phận nào?

- GV nhận xét và chốt lại kiến thức và

các bộ phận của hạt

- Mỗi HS tự bóc tách 2 loại hạt

- Tìm đủ các bộ phận của mỗi hạt như hình vẽ SGK (thân, rể, lá, chồi, mầm)

- HS lên bảng điền vào tranh câm các bộ phận của mỗi hạt

- HS phát biểu, nhóm bổ sung

Ngày: dạy lớp Ngày: 7/1/2011 dạy lớp 6A1, 6A2

Lá mầm Thân mầm

Chồi mầm

Rể mầm

Kết luận: hạt gồm:

- Vỏ

- Phôi

- Chất dinh dưỡng (lá mầm, phôi nhủ)

c Tiểu kết:

Hạt gồm:

- Vỏ

- Phôi

- Chất dinh dưỡng (lá mầm, phôi nhủ)

2 Hoạt động 2:

a Mục tiêu: Phân Biệt Hạt Một Lá Mầm Và Hạt Hai Lá Mầm

b Thực hiện:

- Căn cứ vào bảng (tr108) đã làm ở mục

1  yêu cầu HS tìm những điểm giống và

khác nhau của hạt ngô và đỗ đen

- Yêu cầu HS đọc thông tin mục 2 

tìm ra điểm khác nhau chủ yếu giữa hạt 1

lá mầm và hạt 2 lá mầm để trả lời câu hỏi

(?) Hạt 2 lá mầm khác hạt 1 lá mầm ở điểm

nào?

- GV chốt lại đặc điểm cơ bản phân biệt

hạt 1 lá mầm và hạt 2 lá mầm

- Mỗi HS so sánh, phát hiện điểm giống

và khác nhau giữa 2 loại hạt  ghi vào vỡ bài tập

- Đọc thông tin  tìm điểm khác nhau chủ yếu giữa 2 loại đó là số lá mầm, vị trí chất dự trữ

- Cho HS báo cáo kết quả lớp tham gia ý kiến bổ sung

- HS tự hoàn thiện KT

Kết luận: Sự khác nhau chủ yếu của hạt 1

lá mầm và hạt 2 lá mầm là số lá mầm trong phôi

Kết luận chung: gọi HS đọc kết luận SGK

c Tiểu kết:

Sự khác nhau chủ yếu của hạt 1 lá mầm và hạt 2 lá mầm là số lá mầm trong phôi

- Hạt 1 lá mầm: phôi của hạt có 1 lá mầm.( hạt đậu, cam, …)

- Hạt 2 lá mầm: phôi của hạt có 2 lá mầm.( hạt lúa, ngô, …)

IV Kiểm Tra Đánh Giá

Sử dụng câu hỏi 1, 2 cuối bài

V Dặn Dò:

+ Học bài trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK tr109

+ Làm bài tập (tr109)

Tuần 21

PPCT 41

Bài 34: PHÁT TÁN CỦA QUẢ VÀ HẠT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Phân biệt được các cách phân tán giữa quả – hạt.

- Tìm ra những đặc điểm của quả và hạt phù hợp với cách phát tán

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát nhận biết

- Kỹ năng làm việc độc lập và theo nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ chăm sóc thực vật

II CHUẨN BỊ:

GV: Tranh phóng to H3H.1

Mẫu: quả chò, tré, trinh nữ, bằng lăng

HS: kẻ phiếu học tập vào vở bài tập

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

A Ổn định lớp.

B Kiểm tra bài cũ.

C Giảng bài mới:

1 Hoạt động 1:

a Mục tiêu: Tìm Hiểu Các Cách Phát Tán Của Hạt

b Thực hiện:

- GV cho HS làm BT1 ở phiếu học tập

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm thảo

luận câu hỏi quả và hạt thường được phát

tán ra nhờ cây mẹ yếu tố nào giúp quả và

hạt phát tán được?

- GV ghi ý hiểu của nhóm lên bảng, nghe

bổ sung và chốt lại có 3 cách phát tán: tự

phát tán, nhờ gió, nhờ động vật

- GV yêu cầu HS làm BT2 phiếu BT

- GV gọi 1, 3 HS đọc BT2, HS khác góp

ý (GV lưu ý chưa cần chửa BT2)

- GV hỏi: Quả và hạt có những cách phát

tán nào?

- HS đọc nội dung BT1 để cả nhóm cùng biết

- HS trong nhóm bằng những hiểu biết của mình qua quan sát thực tế trao đổi tìm các yếu tố giúp quả và hạt phát tán xa cây mẹ

- Đại diện 1  nhóm trả lời, nhóm khác

bổ sung

- HS từng nhóm tự ghi lên quả, trao đổi nhóm 1, 3 HS đọc BT2

Kết luận: Có 3 cách phát tán quả và hạt: tự phát tán, phát tán nhờ gió, nhờ động vật

Ngày: dạy lớp Ngày: 11/1/2011 dạy lớp 6A1, 6A2

c Tiểu kết:

Có 3 cách phát tán quả và hạt: tự phát tán, phát tán nhờ gió, nhờ động vật

2 Hoạt động 2:

a Mục tiêu:

b Thực hiện:

- GV yêu cầu hoạt động nhóm, làm BT3

trong phiếu học tập

- GV quan sát các nhóm giúp đỡ tìm đặc

điểm thích nghi như: cánh của quả, chùm

lông, mùi, vị của quả, đường nứt của quả

- GV gọi nhóm trình bày bổ sung (GV

lưu ý nếu quả và hạt nào mà còn nhiều ý

kiến chưa thống nhất, GV cho vào thảo

luận)

- Cuối cùng, GV nên chốt lại những ý

kiến đúng cho những đặc điểm thích nghi

với mỗi cách phát tán, giúp HS hoàn thiện

nốt

- GV cho HS chữa BT2, kiểm tra xem

các quả và hạt đã phù hợp với cách phát

tán chưa

- GV cho HS tìm thêm một số quả và hạt

khác phù hợp với cách phát tán

- GV hỏi: Hãy giải thích hiện tượng quả

dưa hấu trên đảo của Mai An Tiêm?

- GV hỏi: Ngoài những cách phát tán

trên, còn cách phát tán nào?

- Nếu HS không trả lời được thì GV gợi

ý: như ở Việt Nam có giống hoa của các

nước khác, vậy vì sao có được?

(GV thông báo quả và hạt có thể phát tán

nhờ nước hay nhờ người…)

GV hỏi thêm:

+ Tại sao nông dân thường thu hoạch đỗ

khi quả mới già?

+ Sự phát tán có lợi gì cho thực vật và

con người?

- Hoạt động nhóm: chia các quả hạt thành

3 nhóm theo cách phát tán

- HS quan sát đặc điểm bên ngoài của quả và hạt

- Suy nghĩ trao đổi trong nhóm, tìm đặc điểm phù hợp với cách phát tán

- HS trao đổi trong nhóm tìm đặc điểm phù hợp với cách phát tán

- Đại diện nhóm trình bày cho nhóm khác nghe, bổ sung

- Đại diện 1, 2 nhóm đọc lại đáp án đúng,

cả lớp ghi nhớ

- HS dựa vào các đặc điểm thích nghi để kiểm tra lại quả và hạt nếu chưa đúng thì chuyển sang nhóm khác

- HS tự hoàn chỉnh BT của mình theo phiếu mẫu

Kết luận: HS đọc kết luận ở SGK