Giáo án môn Sinh học 6 - Tiết 1 đến tiết 10

HS: Suy nghĩ, trả lời GV: Nhận xét, chốt kiến thức * Chức năng: - Vách TB: Làm cho tế bào có hình dạng nhất định - Màng sinh chất: Bao bọc ngoài chất tế bào - Chất tế bào: Chứa các bào q[r]

Ngày soạn: 19/ 8/ 2010 Ngày giảng: 6A:…./ 8/ 2010

6B:…./ 8/ 2010

TUẦN 1

MỞ ĐẦU SINH HỌC

Tiết 1 – Bài 1 + 3: ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CƠ THỂ SỐNG

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA THỰC VẬT

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Phân biệt vật sống và vật không sống qua nhận biết dấu hiệu từ một số đối tượng: Thực vật, động vật, vật vô sinh

- Nêu được đặc điểm chủ yếu của cơ thể sống: Trao đổi chất, lớn lên, vận động, sinh sản, cảm ứng

- Nêu được các đặc điểm chung của thực vật và sự đa dạng phong phú của thực vật

2 Kỹ năng

- Rèn cho hs kỹ năng quan sát, so sánh

3 Thái độ

- Giáo dục hs lòng yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ thực vật

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Chuẩn bị của GV

- Tranh H3.1; 3.2; 3.3; 3.4 sgk tr 10

2 Chuẩn bị của HS

- Đọc và nghiên cứu trước bài

III Tiến trình dạy và học

1 Ổn định tổ chức

6A:…/….Vắng: 6B:…/.…Vắng:

2 Kiểm tra (Không kiểm tra)

3 Bài mới

Hoạt động 1: Nhận dạng vật sống và vật

không sống Đặc điểm chung của cơ thể sống

GV: Y/c hs kể tên 1 số cây, con, đồ vật ở xung

quanh rồi chọn 1 cây, con, đồ vật đại diện để

quan sát

HS: Kể tên những sinh vật, đồ vật gần gũi với

đời sống: Cây đậu, cây nhãn, con gà, cái bàn…

GV: Chọn đại diện con gà, cây đậu, cái bàn để so

sánh

? Con gà, cây đậu cần điều kiện gì để sống

? Cái bàn có cần những điều kiện giống như con

gà, cây đậu để tồn tại không

? Sau 1 thời gian chăm sóc, đối tượng nào tăng

kích thước, đối tượng nào không

HS: Suy nghĩ, trả lời

GV: NHận xét, bổ sung

GV: Cho hs tìm thêm ví dụ về vật sống và vật

không sống

I Nhận dạng vật sống và vật không sống Đặc điểm chung của cơ thể sống

1 Nhận dạng vật sống và vật không sống

HS: Lấy ví dụ

GV: Y/c hs rút ra kết luận về vật sống và vật

không sống

GV: Y/c hs quan sát bảng sgk tr 6, giải thích cột

6, 7 Y/c hs làm bài tập chọn kí hiệu thích hợp

điền vào bảng

HS: Làm bài tập

GV: gọi hs chữa bài

HS: Đại diện chữa bài, lớp nhận xét

GV: Nhân xét, bổ sung

? Qua bảng so sánh hãy cho biết đặc điểm chủ

yếu của cơ thể sống? Cho ví dụ

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, chốt kiến thức

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phong phú và đa

dạng của thực vật Đặc điểm chung của thực

vật

GV: Y/c hs quan sát các H3.1 3.4 sgk tr 10 và

dựa vào kiến thức thực tế cho biết:

? Xác định những nơi trên trái đất có TV

sống?

? Nơi nào phong phú, nơi nào ít phong phú?

? Kể tên một vài loại cây sống ở vùng đó?

? Kể tên những cây gỗ to, thân cứng rắn và cây

nhỏ, thân mềm yếu?

? Kể tên một số cây sống trên mặt nước, theo

em chúng có đặc điểm gì khác cây sống trên

cạn?

? Nhận xét về số loài TV?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, bổ sung

? Sự đa dạng, phong phú của thực vật được

biểu hiện ở những đặc trưng nào?

HS: - Đa dạng về môi trường sống: Khí hậu,

địa hình, môi trường sống khác nhau

- Số lượng các loài

- Số lượng cá thể trong loài

GV: Cho hs đọc thông tin mục  sgk tr 11 về

- Vật sống: Lấy thức ăn, nước uống, lớn lên, sinh sản

VD: Cây hoa sữa, cây mít, con gà, …

- Vật không sống: Không lấy thức ăn, không lớn lên, không sinh sản

VD: Cái bút, hòn đá, viên gạch, …

2 Đặc điểm của cơ thể sống

- Có sự trao đổi chất với môi trường (lấy các chất cần thiết và loại bỏ các chất thải ra ngoài)

- Lớn lên

- Sinh sản

- Cảm ứng

II Sự phong phú và đa dạng của thực vật Đặc điểm chung của thực vật

1 Sự phong phú và đa dạng của thực vật

số lượng loài thực vật trên Trái Đất và ở Việt

Nam

HS: Đọc thông tin, ghi nhớ kiến thức

GV: Cho hs liên hệ

? Thực vật có nhiều nhưng tại sao con người

cần phải bảo vệ chúng

HS: Vì TV đang trên đà cạn kiệt trong những

năm qua

GV: Nhận xét, chốt kiến thức

GV: Y/c hs làm bài tập mục sgk tr 11

HS: Làm bài tập

GV: Gọi hs chữa bài

HS: Đại diện chữa bài,lớp nhận xét

GV: Nhận xét, chốt kiến thức

GV: Y/c hs nhận xét hiện tượng:

+ Nếu ta đánh 1 con chó nó sẽ phản ứng như

thế nào?

+ Nếu đánh vào cây thì cây phản ứng như thế

nào?

+ Nếu đặt 1 cây ở cửa sổ thời gian sau thấy có

hiện tượng gì? Hiện tượng đó diễn ra nhanh hay

chậm?

HS: Trả lời

+ Chó bị đánh  sủa, chạy đi

+ Cây bị đánh không biểu hiện

+ Đặt cây ở cửa sổ sau một thời gian cong về

phía ánh sáng  cây có tính hướng sáng do có

khả năng quang hợp

GV: Nhận xét, đánh giá ý kiến của hs

? Hãy nêu đặc diểm chung của thực vật?

HS: Rút ra kết luận

GV: Nhận xét, chốt kiến thức

GV: Cho hs đọc mục “ Em có biết” về thực vật

phản ứng chậm với kích thích bên ngoài

HS: Đọc thông tin, ghi nhớ kiến thức

- Thực vật sống ở mọi nơi trên Trái Đất, chúng rất đa dạng và thích nghi với môi trường sống

2 Đặc điểm chung của thực vật

- Có khả năng tự tổng hợp được chất hữu cơ

- Phần lớn không có khả năng di chuyển

- Phản ứng chậm với kích thích từ bên ngoài

4 Củng cố

GV: Cho hs củng cố, hệ thống lại kiến thức

? Phân biệt vật sống và vật không sống? cho ví dụ Đặc điểm chung của cơ thể sống?

? Thực vật sống ở những nơi nào trên Trái Đất? Đặc điểm chung của thực vật là gì? HS: Củng cố kiến thức

5 Hướng dẫn

- Nhắc hs học bài, trả lời câu hỏi cuối bài Làm bài tập sgk tr 12 vào vở bài tập

- Chuẩn bị cho giờ sau: Đọc trước bài 2

Ngày soạn: 19/ 8/ 2010 Ngày giảng: 6A:…./ 8/ 2010

6B:…./ 8/ 2010

Tiết 2 – Bài 2: NHIỆM VỤ CỦA SINH HỌC

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Nêu được nhiệm vụ của sinh học nói chung: Nghiên cứu các đặc điểm của cơ thể sống: Hình thái, cấu tạo, Hoạt động sống, mối quan hệ giữa các sinh vật với môi trường, ứng dụng trong thực tiễn đời sống

- Nêu được nhiệm vụ của thực vật học nói riêng: Nghiên cứu các vấn đề: Hình thái, cấu tạo, hoạt động sống, đa dạng của thực vật, vai trò, ứng dụng trong thực tiễn đời sống

2 Kỹ năng

- Rèn cho hs kỹ năng quan sát, so sánh

3 Thái độ

- Giáo dục hs lòng yêu thiên nhiên và yêu thích môn học

II Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của GV

- Tranh H2.1 sgk tr 8

2 Chuẩn bị của HS

- Đọc và nghiên cứu trước bài 2 "Nhiệm vụ của Sinh học"

- Kẻ bảng tr 7 sgk vào vở bài tập

III Tiến trình dạy và học

1 Ổn định tổ chức

6A:…/….Vắng: 6B:…/.…Vắng:

2 Kiểm tra

? Phân biệt giữa vật sống và vật không sống? Cho ví dụ Đặc điểm chung của cơ thể sống?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự đa dạng của sinh

vật trong tự nhiên

GV: Y/c hs làm bài tập mục  sgk tr 7

HS: Hoàn thành bài tập

GV: Gọi hs chữa bài

HS: Chữa bài, lớp nhận xét, bổ sung

GV: Nhận xét, chốt kiến thức đúng

Y/c hs điền tiếp ví dụ về 1 số cây và con vật

khác

HS: Thực hiện

? Qua bảng vừa hoàn thành em có nhận xét gì về

thế giới sinh vật?

HS: Trả lời

GV: Cho hs liên hệ

? Thực vật có những vai trò chủ yếu nào? Bản

thân em cần làm gì để bảo vệ thực vật?

HS: Liên hệ, trả lời

- Vai trò đối với tự nhiên: Làm giảm ô nhiễm

môi trường

1 Sinh vật trong tự nhiên

a Sự đa dạng của thế giới sinh vật

- Đối với động vật: cung cấp thức ăn, chỗ ở

- Đối với con người: cung cấp lương thực

? Trình bày sự đa dạng, phong phú của thực vật?

HS: Sự đa dạng phong phú về: thành phần loài,

số lượng loài, môi trường sống

GV: Kết luận

GV: Y/c hs quan sát lại bảng cho biết: Có thể

chia giới sinh vật thành mấy nhóm?

HS: Trả lời theo ý hiểu

GV: Y/c hs quan sát H2.1, thông tin  sgk tr 18

? Thông tin trên cho em biết điều gì?

? Khi phân chia sinh vật thành các nhóm, người

ta dựa vào những đặc điểm nào?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, kết luận

Hoạt động 2: Tìm hiểu nhiệm vụ của sinh

học

GV: Y/c hs đọc thông tin mục 2 sgk tr 8

HS: Đọc thông tin, ghi nhớ kiến thức

? Nhiệm vụ của sinh học là gì?

? Chương trình Sinh học ở cấp THCS gồm

những phần nội dung nào?

? Thực vật học có nhiệm vụ gì?

HS: trả lời

GV: Kết luận

Sinh vật trong tự nhiên rất phong phú

và đa dạng

b Các nhóm sinh vật

Sinh vật trong tự nhiên gồm 4 nhóm: + Vi khuẩn

+ Nấm + Thực vật + Động vật

2 Nhiệm vụ của sinh học

(Sgk tr 8)

4 Củng cố

GV: Cho hs củng cố, hệ thống lại kiến thức

? Sự phong phú và đa dạng của sinh vật trong tự nhiên được thể hiện như thế nào

? Hãy kể tên 1 vài sinh vật và sắp xếp chúng vào các nhóm cho phù hợp

? Cho biết nhiệm vụ của sinh học và thực vật học là gì

HS: Củng cố kiến thức

5 Hướng dẫn

- Nhắc hs học bài, trả lời câu hỏi cuối bài Làm bài tập 3 vào vở bài tập

- Chuẩn bị bài cho giờ sau: + Đọc trước bài

+ Kẻ bảng tr 13 vào vở bài tập

………

Ngày soạn: 25/ 8/ 2010 Ngày giảng: 6A:…./ /2010

6B:…./…./2010

TUẦN 2 Tiết 3 – Bài 4: CÓ PHẢI TẤT CẢ THỰC VẬT ĐỀU CÓ HOA?

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS biết quan sát, so sánh để phân biệt được cây có hoa và cây không có hoa dựa vào cơ quan sinh sản

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh Nêu được các ví dụ về cây có hoa và cây không có hoa

- Phân biệt được cây 1 năm và cây lâu năm

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức chăm sóc, bảo vệ thực vật

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Chuẩn bị của GV

- Tranh H4.1, 4.2 sgk

2 Chuẩn bị của HS

- Đọc và nghiên cứu trước bài Kẻ bảng tr 13 vào vở bài tập

III Tiến trình dạy và học

1 Ổn định tổ chức

6A:…… Vắng: …… 6B:…… Vắng: ……

2 Kiểm tra

? Sự phong phú và đa dạng của sinh vật trong tự nhiên được thể hiện như thế nào?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu thực vật có hoa và

thực vật không có hoa

GV: Cho hs quan sát H4.1, giới thệu cho hs ghi

nhớ: cơ quan sinh sản và cơ quan sinh dưỡng ở

thực vật

HS: Quan sát, ghi nhớ kiến thức

? Rễ, thân, lá có chức năng gì?

? Hoa, quả, hạt có chức năng gì?

HS: trả lời

GV: Y/c hs quan sát HS:4.2 sgk làm bài tập

bảng tr 13 vào vở bài tập

HS: Hoàn thành bài tập

GV: Gọi hs chữa bài

HS: Chữa bài, lớp nhận xét, bổ sung

GV: Chốt kiến thức

1 Thực vật có hoa và thực vật không có hoa

- Cơ thể thực vật gồm 2 loại cơ quan:

+ CQSD: Gồm rễ, thân, lá có chức năng chính là nuôi dưỡng cây

+ CQSS: Gồm hoa, quả, hạt có chức năng sinh sản, duy trì và phát triển nòi giống

? Dựa vào đặc điểm có hoa của thực vật có thể

chia thành mấy nhóm?

HS: Trả lời

GV: Cho hs đọc thông tin  sgk tr 13

? Thế nào là thực vật có hoa và thực vật không

có hoa?

HS: trả lời câu hỏi Kết luận

GV: Y/c hs quan sát lại H4.2 làm bài tập tr 14

HS: Làm bài tập

GV: Nhận xét, chốt kiến thức

GV: lưu ý cho hs: cây dương xỉ không có hoa

nhưng có cơ quan sinh sản đặc biệt là bào tử

Hoạt động 2: Tìm hiểu cây một năm, cây lâu

năm

GV: ? Em hiểu thế nào là cây một năm và cây

lâu năm?

HS: Trả lời

? Lấy ví dụ cây một năm và cây lâu năm? Cho

biết số lần ra hoa kết quả trong đời của mỗi loại

cây đó?

HS: Lấy ví dụ trả lời

GV: Nhận xét, đánh giá kiến thức đúng

? Cho ví dụ khác về cây 1 năm và cây lâu năm

HS: Trả lời

GVBS: Có cây sống nhiều năm: cây chò nghìn

năm ở vườn quốc gia Cúc Phương, cây bao báp

Châu Phi có tuổi thọ 4000- 5000 năm, cây lá

quạt được trồng cách đây 1100 năm,

GV: Y/c hs rút ra kết luận

HS: Kết luận

- Thực vật có hoa: có cơ quan sinh sản là hoa, quả, hạt

- Thực vật không có hoa: cơ quan sinh sản không phải là hoa, quả, hạt

2 Cây một năm, cây lâu năm

- Cây một năm là những cây có vòng đời kết thúc trong vòng 1 năm, chỉ ra hoa kết quả 1 lần trong vòng đời

- Cây lâu năm là những cây sống lâu năm, thường ra hoa kết quả nhiều lần trong đời

4 Củng cố

GV: Cho hs củng cố, hệ thống lại kiến thức

? Phân biệt thực vật có hoa và thực vật không có hoa? Cho ví dụ

? Thế nào là cây 1 năm, cây lâu năm? Cho ví dụ

HS: Củng cố kiến thức

5 Hướng dẫn

- Nhắc hs về nhà học bài, trả lời câu hỏi cuối bài

- Làm bài tập sgk tr 15 vào vở bài tập

- Chuẩn bị cho giờ sau: Đọc trước bài 5 Mẫu một đám rêu, rễ hành, hoa…

Ngày soạn: 25/ 8/ 2010 Ngày giảng: 6A:…./ / 2010

6B:…./…./ 2010

CHƯƠNG I: TẾ BÀO THỰC VẬT

Tiết 4 – Bài 5: KÍNH LÚP KÍNH HIỂN VI VÀ CÁCH SỬ DỤNG

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS nhận biết được các bộ phận của kính lúp và kính hiển vi

- HS biết cách sử dụng kính lúp, các bướcc sử dụng kính hiển vi

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng thực hành cho học sinh

3 Thái độ

- Có ý thức giữ gìn bảo vệ kính lúp và kính hiển vi

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Chuẩn bị của GV

- Kính lúp, kính hiển vi, tranh H5.3

- Mẫu: một vài bông hoa, rễ nhỏ, đám rêu

- Hộp tiêu bản mẫu TV

2 Chuẩn bị của HS

- Mẫu: một đám rêu, vài bông hoa

III Tiến trình dạy và học

1 Ổn định tổ chức

6A:…/ … Vắng: …… 6B:…/.… Vắng: ……

2 Kiểm tra

? Thế nào là thực vật có hoa, thực vật không có hoa? Thực vật có hoa gồm những loại cơ quan nào? Chức năng của từng loại cơ quan đó?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tìm hiểu kính lúp và cách sử

dụng

- GV: Y/c hs đọc thông tin  tr 7 sgk

? Cho biết kính lúp có cấu tạo như thế nào?

- HS: Đọc thông tin, trả lời

GV: Y/c hs xác định cấu tạo trên kính lúp

HS: Xác định

GV: Kết luận

GV: Y/c hs quan sát H5.2, đọc thông tin tr 7 sgk

? Hãy trình bày cách sử dụng kính lúp?

HS: Quan sát, đọc thông tin  trả lời

GV: Phát kính lúp, mẫu vật cho hs Y/c hs thực

hành quan sát

HS: Quan sát mẫu bằng kính lúp

GV: Quan sát thao tác của hs, sửa sai cho hs

GV: Y/c hs rút ra kết luận

HS: Kết luận

1 Kính lúp và cách sử dụng

* Cấu tạo: Kính lúp gồm 2 phần:

- Tay cầm bằng kim loại

- Tấm kính trong lồi 2 mặt

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo kính hiển vi

và cách sử dụng

GV: Y/c hs đọc thông tin  tr 18 sgk, quan sát

H5.3

? Cho biết các bộ phận của kính hiển vi

HS: Trả lời

? Hãy gọi tên và nêu chức năng từng bộ phận

của kính

HS: Trả lời

GV: Gọi 1 vài hs lên xác định các bộ phận cấu

tạo của kính hiển vi

HS: lên xác định

? Bộ phận nào của kính là quan trọng nhất? Vì

sao?

HS: Trả lời

GVBS: Thấu kính là bộ phận quan trọng nhất vì

có ống kính để phóng to được các vật

GV: Chốt kiến thức

GV: Y/c hs đọc thông tin tr 19 sgk Thao tác

hướng dẫn hs cách sử dụng kính hiển vi

HS: Theo dõi thao tác của GV, đọc thông tin

nắm được các bước sử dụng kính

GV: Phát tiêu bản mẫu cho hs quan sát

HS: Thực hành quan sát tiêu bản mẫu theo các

bước

GV: Quan sát và sửa thao tác sai cho hs

Y/c hs rút ra kết luận

HS: Kết luận

* Cách sử dụng:

Tay trái cầm kính, đặt mặt kính sát vật mẫu, mắt nhìn vào mặt kính, di chuyển kính lúp lên cho đến khi nhìn rõ vật

2 Kính hiển vi và cách sử dụng

* Cấu tạo:

Kính hiển vi gồm 3 phần chính:

- Chân kính

- Thân kính gồm:

+ Ống kính: thị kính, đĩa quay, vật kính

+ Ốc điều chỉnh: Ốc to, ốc nhỏ

- Bàn kính: Nơi đặt tiêu bản để quan sát

* Cách sử dụng:

- Điều chỉnh ánh sáng bằng gương phản chiếu ánh sáng

- Đặt và cố định tiêu bản trên bàn kính

- Sử dụng hệ thống ốc điều chỉnh để quan sát rõ vật mẫu

4 Củng cố

- GV: Cho hs đọc mục ghi nhớ sgk

? Hãy xác định cấu tạo kính lúp và thao tác cách sử dụng kính lúp để quan sát mẫu vật?

? Em hãy gọi tên các bộ phận cấu tạo trên kính hiển vi? Thao tác các bước sử dụng kính hiển vi?

- HS: Củng cố

- GV: Củng cố, hệ thống kiến thức

5 Hướng dẫn

- Nhắc hs về nhà học bài, trả lời câu hỏi cuối bài

- Đọc mục “ Em có biết”

- Chuẩn bị cho giờ sau: - Đọc trước bài 6

- Mỗi nhóm: 1 củ hành tây, 1 quả cà chua chín ( hoặc quả hồng, dưa hấu), giấy lau

………

Ngày soạn: 1/ 9/ 2010 Ngày giảng: 6A:…./ / 2010

6B:…./…./ 2010

TUẦN 3 Tiết 5 – Bài 6: QUAN SÁT TẾ BÀO THỰC VẬT

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS phải tự làm được một tiêu bản tế bào thực vật ( tế bào vảy hành hoặc tế bào thịt quả

cà chua chín)

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng thực hành cho học sinh

- Biết sử dụng kính lúp và kính hiển vi để quan sát tế bào thực vật

- Vẽ tế bào quan sát được

3 Thái độ

- Có ý thức bảo vệ, giữ gìn dụng cụ thực hành

II Chuẩn bị của GV và HS

1 Chuẩn bị của GV

- Dụng cụ: Kính hiển vi, bản kính, lá kính, lọ đựng nước cất có ống nhỏ giọt, giấy hút nước, kim nhọn, kim mũi mác, khay

- Bảng phụ ghi các bước làm tiêu bản

- Mẫu vật: Củ hành tây, quả cà chua

2 Chuẩn bị của HS

- Mỗi nhóm chuẩn bị 1 quả cà chua ( hoặc dưa hấu, hồng chín), hành tây

III Tiến trình dạy và học

1 Ổn định tổ chức

6A:…/ … Vắng: …… 6B:…/.… Vắng: ……

2 Kiểm tra

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới

Hoạt động 1: Tổ chức thực hành

GV: Nêu mục tiêu, yêu cầu của tiết thực hành

Nêu nội quy,an toàn của tiết thực hành khi

sử dụng kính và các dụng cụ thức hành

GV: Phân nhóm, vị trí, nhiệm vụ thực hành cho

các nhóm

Nhóm 1+2:

Làm tiêu bản tế bào biểu bì vảy hành

Nhóm 3+4:

Làm tiêu bản tế bào thịt quả cà chua

GV: Phát dụng cụ thực hành cho các nhóm

Hoạt động 2: Hướng dẫn quy trình thực

hành

GV: Cho hs đọc cách tiến hành làm tiêu bản

sgk

HS: Đọc thông tin

I Tổ chức thực hành

HS: Nắm được mục tiêu của bài

HS: Nhận nhóm phân nhóm trưởng

và thư kí, vị trí, nhiệm vụ thực hành

HS: Nhóm trưởng các nhóm nhận dụng cụ thực hành

II Quy trình thực hành

- HS: Quan sát thao tác mẫu của GV, ghi nhớ các bước thao tác