Thực trạng ly hôn tại Toà án nhân dân quận Đống Đa (số liệu tham khảo)

Để có thể triển khai thực tập cụ thể để thực hiện được bài báo cáo thực tập này, em đã xin phép để thực hiện tham dự một số phiên tòa xét xử về đơn phương ly hôn tại Tòa án nhân dân quận

MỞ ĐẦU

Thưa thầy cô, gia đình chính là nòng cốt của xã hội Một xã hội phát triển văn minh và bền vững thì góp phần trong đó phải là những gia đình văn minh và bền vững, tuy nhiên hiện nay sự bền vững ấy đang dần bị tác động mạnh mẽ bởi rất nhiều các yếu tố chủ quan và khách quan khác nhau Điển hình cho sự tác động sâu sắc này được thể hiện ở sự gia tăng và biến động không ngừng của tình trạng ly hôn hiện nay Ly hôn không chỉ là sự chia cắt của một gia đình mà còn là nguy cơ tiềm tàng đối với xã hội Thực trạng việc vợ bỏ chồng, chồng bỏ vợ, vợ chồng bỏ nhau, gia đình ly tán cũng tác động mạnh mẽ đến các con – thế hệ tương lai của đất nước, không ít đứa trẻ

vì khuyết thiếu tình yêu thương của cha, mẹ mà lầm đường lạc lối, cũng không ít cặp

vợ chồng vì tranh giành tài sản ly hôn mà đánh nhau sứt đầu mẻ chán Đây không chỉ

là một thực trạng mà còn là một mối nguy cơ đối với xã hội Do đó, em đã quyết định lựa chọn đề tài báo cáo thực tập của mình là “Thực trạng ly hôn tại Toà án nhân dân trên địa bàn tỉnh (huyện)”; mà cụ thể ở đây là: thực trạng ly hôn tại Toà án nhân dân quận Đống Đa – nơi em đã được có cơ hội thực hiện 05 tuần thực tập đầy ý nghĩa và

bổ ích

Tòa án nhân dân quận Đống Đa có địa chỉ tại Ngõ 157B, phố Chùa Láng, phường Láng Thượng, Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Hiện công tác tại Tòa gồm

có 49 cán bộ, công chức; trong đó có 26 Thẩm phán Chánh án Tòa án nhân dân quận Đống Đa hiện là ông Đào Vĩnh Tường; Các Phó Chánh án bao gồm: Ông Trần Văn Tịnh, Bà Nguyễn Thị Thúy Hạnh và Ông Nguyễn Đình Hòa Em rất vinh dự được thực tập tại phòng của thẩm phán Lê Thị Phương Thảo – một vị thẩm phán có kinh nghiệm lâu năm và luôn chỉn chu trong công việc, đồng thời nhận được sự hướng dẫn và giúp

đỡ tận tình của cô Nguyễn Thị Bình – một trong các vị thư ký đang công tác tại Tòa án nhân dân quận Đống Đa, cùng với đó là sự giúp đỡ em trong quá trình thực tập và thu thập số liệu của các anh chị trong cơ quan Theo số liệu thống kê, hàng năm, Tòa án nhân dân quận Đống Đa thụ lý, giải quyết gần 2.000 vụ việc các loại Trước con số khổng lồ này, các vụ việc hôn nhân và gia đình chiếm một vị trí không hề nhỏ

Để có thể triển khai thực tập cụ thể để thực hiện được bài báo cáo thực tập này,

em đã xin phép để thực hiện tham dự một số phiên tòa xét xử về đơn phương ly hôn tại Tòa án nhân dân quận Đống Đa, đồng thời thực hiện một số công việc như: đóng dấu bút lục, kê khai bút lục,… cho các hồ sơ ly hôn bao gồm cả các việc công nhận thuận tình ly hôn và các vụ đơn phương ly hôn để qua đó tìm hiểu thêm về các lý do dẫn đến

sự đổ vỡ trong hôn nhân của các cặp vợ chồng, cùng với đó là nỗ lực tiếp thu, học hỏi

từ các phiên hòa giải của thẩm phán Lê Thị Phương Thảo và thư ký Nguyễn Thị Bình nhằm mở rộng sự hiểu biết của mình trong vấn đề này Ngoài ra, em còn thực hiện kèm theo đó là việc xem xét và thống kê các số liệu thụ lý, số liệu quyết định, số liệu đình chỉ để có thể nắm bắt tốt hơn thực trạng ly hôn trên địa bàn quận Đống Đa trong năm năm trở lại đây

CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG LY HÔN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN QUẬN ĐỐNG ĐA

1.1 Tình trạng ly hôn tại Tòa án nhân dân quận Đống Đa qua các số liệu thực tế

Có thể nói, số vụ án được thụ lý mỗi năm ở Tòa án nhân dân các quận trên địa bàn Hà Nội nói chung luôn luôn là một số liệu khá “khổng lồ” so với Tòa án nhân dân cấp huyện ở các địa phương khác Mỗi năm, riêng Tòa án nhân dân quận Đống Đa thụ

lý trên dưới 2000 vụ án các loại, tuy nhiên chỉ tính riêng các án về hôn nhân gia đình thì con số đã chiếm đến hơn một nửa, cụ thể như:

- Trong năm 2015, tính đến ngày 30/12, Tòa thụ lý 1013 vụ về hôn nhân gia đình - chiếm 50,6% tổng các vụ án mà Tòa thụ lý

- Trong năm 2016 có tăng lên là 1109 vụ - chiếm 52,8% tổng số các vụ án mà Tòa thụ lý

- Trong năm 2017 là 1259 vụ - chiếm 55,8%

- Trong năm 2018 là 1181 vụ - chiếm 61.2%

- Trong năm 2019 là 1279 vụ - chiếm 59,5%

Riêng 06 tháng đầu năm 2020 thì số vụ hôn nhân gia đình thụ lý là 563 vụ -chiếm 54,6%

Các con số trên cho thấy, số vụ hôn nhân gia đình tại quận Đống Đa nhìn chung chiếm tỉ lệ khá lớn và đang không ngừng gia tăng tuy đến năm 2018, quá trình này có trững lại một chút nhưng qua đến năm 2019 thì lại tăng trở lại (xem biểu đồ tại phụ lục)

Tính ra nếu đặt năm 2015 là cột mốc thì năm 2016 tăng 96 vụ - tương đương 9.47%; năm 2017 tăng 246 vụ - tương đương 24,28%; năm 2018 tăng 168 vụ - tương đương 16, 58%; năm 2019 tăng 266 vụ - tương đương 26,26 vụ Có thể thấy số lượng các vụ đã tăng trong mấy năm trở lại đây là rất lớn

Mặc dù số liệu thống kê này không chỉ thống kê các vụ ly hôn mà còn thống kê

cả các vụ việc khác trong lĩnh vực hôn nhân gia đình như các vụ về tranh chấp tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân, tranh chấp đòi đổi lại quyền nuôi con sau

ly hôn, tranh chấp về cấp dưỡng sau ly hôn, yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật,… tuy nhiên số vụ án thuộc các trường hợp trên chỉ chiếm phần nhỏ so với các vụ ly hôn,

cụ thể là:

- Năm 2015, trong số 1013 vụ về hôn nhân gia đình thì số vụ việc ly hôn được Tòa thụ lý chiếm 95,4%, tức 966 vụ

- Năm 2016, trong số 1109 vụ thì số vụ việc ly hôn được Tòa thụ lý chiếm 94,5%, tức 1045 vụ

- Năm 2017, trong số 1259 vụ thì số vụ việc ly hôn được Tòa thụ lý chiếm 94,7%, tức 1192 vụ

- Năm 2018, trong số 1181 vụ thì số vụ việc ly hôn được Tòa thụ lý chiếm 96,2%, tức 1137 vụ

- Năm 2019, trong số 1279 vụ thì số vụ việc ly hôn được Tòa thụ lý chiếm 97,4%, tức 1246 vụ

- Riêng nửa đầu năm 2020, trong số 563 vụ về hôn nhân gia đình thì số vụ việc

ly hôn được Tòa thụ lý chiếm 98,2%, tức 553 vụ

Có thể thấy, nếu chỉ xét riêng các vụ ly hôn thì con số cũng có thể chiếm hơn nửa

số vụ án được Tòa thụ lý vì nhìn chung trong các vụ hôn nhân và gia đình thì chiếm đến hơn 95% chính là các vụ ly hôn Đây có thể coi là một thực trạng vô cùng báo động đối với xã hội vì tỷ lệ ly hôn hiện tại là quá nhiều, đặc biệt là ở các vùng có kinh

tế phát triển như các thành phố lớn, có thể chỉ đơn giản là vì số lượng dân cư đông đúc hoặc do mức sống cao nên yêu cầu về kinh tế cũng cao, từ đó phát sinh nhiều mâu thuẫn trong gia đình về vấn đề tiền bạc khiến các gia đình đặc biệt là các gia đình trẻ

dễ đổ vỡ

Trong số lượng các vụ ly hôn đã thụ lý trên thì chiếm hơn 80% là yêu cầu thuận tình ly hôn giữa hai vợ chồng, gần 20% còn lại thì phần lớn là đơn phương ly hôn còn phần nhỏ là một số trường hợp ly hôn khác như yêu cầu ly hôn do một trong hai bên

bỏ nhà đi không về, yêu cầu ly hôn do một trong hai bên mất tích

Theo số liệu thống kê về 06 tháng đầu của năm 2020 thì có đến 452/563 vụ ly hôn rơi vào trường hợp yêu cầu thuận tình ly hôn, có thể do nhiều lý do khác nhau nhưng nhìn chung khi kê bản tự khai thì đa số các cặp vợ chồng đều nói rằng do không

có tiếng nói chung, do bất đồng quan điểm Trong quá trình thực tập, khi được cùng các cô nghe những chia sẻ chân thành từ nhiều cặp vợ chồng thì thật ra lý do rất đa dạng như do một trong hai bên không thể có con nên quyết định giải thoát cho đối phương, do một trong hai bên không còn tình cảm nên cả hai ra quyết định ly hôn, thậm chí có những cặp vợ chồng đến cũng trình bày rằng nửa kia đã có người mới nhưng cả hai bên tự thỏa thuận được nên tiến tới quyết định thuận tình ly hôn; một số người vợ biết chồng mình ngoại tình nhưng do hoàn cảnh vẫn ngậm ngùi chấp thuận

để thuận tình ly hôn với mong muốn được giành nhiều quyền lợi hơn, đặc biệt là quyền nuôi con Cuộc sống thiên biến vạn hóa không ai có thể biết hết được lý do thật

sự của các đương sự là gì nhưng vui là đa số các cặp vợ chồng khi đưa ra quyết định thuận tình ly hôn đã có các hướng giải quyết, các lối đi riêng cho mình và các con chứ không đến mức phải tranh giành nhau đến trên các phiên Tòa

Cũng trong 06 tháng đầu năm 2020, có 111/563 vụ đơn phương ly hôn, trong đó

có 5 vụ hòa giải đoàn tụ thành và rút đơn ly hôn, có 38 vụ hòa giải không thành nhưng

tự thỏa thuận được và không phải đưa ra xét xử, 7 vụ đương sự tự rút đơn trong đó có

4 vụ là thay đổi thành thuận tình ly hôn, còn lại 52 vụ là do mâu thuẫn quá lớn nên không hòa giải thành và phải đưa ra phiên tòa xét xử, 19 vụ vẫn đang trong quá trình

tố tụng chưa có quyết định của Tòa án Cũng có những lý do như đã nói ở trên đối với thuận tình ly hôn tuy nhiên đối với các vụ đơn phương ly hôn thì hai bên không thể tự giải quyết vấn đề phân chia tài sản chung hoặc không thể thống nhất quyền nuôi con,

… cũng có những trường hợp một trong hai bên không đồng ý ly hôn Kì lạ nhất là có những vụ đưa đơn ra Tòa nhưng khi gọi lên giải quyết thì không ai chịu lên dẫn đến

phải đình chỉ vụ án Cũng có những cặp vợ chồng trẻ lấy chuyện ly hôn ra để dọa dẫm nhau lúc nóng giận rồi khi làm hòa thì lại đi rút đơn về gây mất thời gian của Tòa án

1.2 Thực tiễn giải quyết các vụ việc ly hôn tại Tòa án nhân dân quận Đống Đa 1.2.1 Căn cứ giải quyết cho ly hôn

Căn cứ giải quyết ly hôn của Tòa án nhân dân quận Đống Đa hiện nay là LHNGĐ năm 2014 và BLTTDS năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn, văn bản sửa đổi, bổ sung, làm rõ hai căn cứ trên

Tuân thủ theo quy định của pháp luật về thủ tục hòa giải tại Điều 55 LHNGĐ năm 2014 về thủ tục hòa giải tại Tòa án và Điều 205, 207 về thủ tục hòa giải của BLTTDS năm 2015; Tòa án nhân dân quận Đống Đa luôn tuân thủ và tổ chức hòa giải cho các cặp vợ chồng, đặc biệt là các cặp trong vụ đơn phương ly hôn Mục đích được đặt ra luôn là cứu vớt cuộc hôn nhân của hai bên trước bờ vực đổ vỡ Sau mỗi phiên hòa giải dù thành hay không thành thì tòa án (hay cụ thể là thẩm phán chủ trì buổi hòa giải) sẽ ra một văn bản hoặc là Biên bản hòa giải thành hoặc Biên bản hòa giải không thành

Theo quy định mới của LHNGH 2014 thì đối với trường hợp thuận tình ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn; nếu không thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn Thực hiện quy định này một cách triệt để vì như chúng

ta đã biết khi hai vợ chồng đã cùng có nhu cầu ly hôn và không thể hòa giải đoàn tụ thì nên ưu tiên giải quyết cho họ ly hôn chứ không cần thiết phải đưa ra xét xử Đương nhiên đây không chỉ là giảm bớt các thủ tục không có ích mà còn bảo đảm tôn trọng ý kiến của đương sự Đương nhiên trong trường hai bên đã có thỏa thuận giải quyết các vấn đề sau ly hôn nhưng việc phân chia đó không đảm bảo được quyền và lợi ích chính đáng của người vợ và con thì Tòa án sẽ đứng ra phân chia lại dựa trên nguyên tắc tôn trọng ý kiến đóng góp của đương sự và bảo vệ quyền lợi của bà mẹ và trẻ em Trên thực tế, Tòa án nhân dân quận Đống Đa đã thực hiện rất tốt việc xác định căn cứ cho ly hôn đối với các vụ thuận tình ly hôn Đối với các vụ có tính chất như này, buổi hòa giải có vai trò vô cùng quan trọng vì đây không chỉ là phiên họp để hàn gắn gia đình mà còn đồng thời là lúc để các thẩm phán có thể xác định được tính tự nguyện của đôi bên đối với việc thuận tình ly hôn và đặc biệt là các hướng giải quyết vấn đề sau ly hôn Tại văn phòng thực tập của mình, qua các phiên hòa giải em nhận thấy các

cô đều rất cẩn thận trước khi tiến hành hòa giải, để tránh trường hợp một bên thuê người giả làm chồng/vợ tham gia phiên họp, các cô thường đặt một số câu hỏi bất kì

về nhân thân của cả hai, kiểm tra kĩ ảnh và số chứng minh thư nhân dân trước khi tiến hành hòa giải Trong phiên hòa giải thì đưa ra các lời lẽ nhẹ nhàng, hỏi thăm đương sự

về lý do ly hôn, đưa ra các lời khuyên hòa giải với mục đích giúp họ hàn gắn phần nào Nếu phiên hòa giải không thành và đôi bên vẫn thể hiện rõ quyết tâm ly hôn, trong

trường hợp không có gì trái với pháp luật thì cô thẩm phán sẽ giúp đỡ để giải quyết ly hôn để nhanh nhất có thể, giúp họ sớm ổn định cuộc sống mới

Đối với trường hợp đơn phương ly hôn thì việc hòa giải sẽ phức tạp hơn vì thường sẽ xuất hiện các trường hợp như một trong hai bên vắng mặt hoặc chống đối, hay trường hợp các bên không thể thống nhất ý kiến dẫn đến tranh chấp, cãi cọ thậm chí đánh nhau ngay tại phiên hòa giải Đặc biệt tính chất của các vụ đơn phương ly hôn thì sẽ phức tạp hơn nhiều so với các vụ thuận tình ly hôn, ngoại trừ một số vụ ly hôn

do mâu thuẫn nhỏ của các cặp vợ chồng trẻ hoặc trường hợp ly hôn do một bên bị Tòa tuyên bố mất tích Cũng giống thư thủ tực hòa giải đối với thuận tình ly hôn, chẳng qua nếu đơn phương ly hôn mà hòa giải không thành thì kết quả thường là một phiên tòa xét xử vụ ly hôn Trong thực tế, tỉ lệ đơn phương ly hôn nhiều nhất thường rơi vào trường hợp một trong hai bên bị bạo hành hoặc một trong hai bên ngoại tình Khi xét đến việc giải quyết các vụ đơn phương ly hôn, Tòa án thụ lý còn phải xét đến yếu tố bảo vệ người phụ nữ và trẻ em theo quy định tại Khoản 3, điều 51, LHNGĐ 2014 về việc tước quyền đơn phương ly hôn của người chồng khi người vợ đang có thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi

1.2.2 Đường lối giải quyết của Tòa án nhân dân quận Đống Đa

Đối với việc giải quyết các vụ việc ly hôn, Tòa án nhân dân quận Đống Đa luôn tuân thủ theo đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ

Trước hết là giải quyết theo đúng mục đích hoạt động của Tòa án được quy định tại khoản 3, điều 102, LHP năm 2013 là bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền

và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân Trong việc giải quyết vấn đề ly hôn, Tòa án nhân dân quận Đống Đa luôn đề cao việc bảo vệ quyền con người, đặc biệt giúp đỡ đối với các trường hợp đơn phương ly hôn do bạo hành gia đình; luôn giữ vững một cái nhìn khách quan nhưng đầy tính nhân đạo Thể hiện ở việc với mỗi yêu cầu ly hôn dù

là đơn phương hay thuận tình thì đều đi sâu tìm hiểu mâu thuẫn giữa các bên, xem xét đến tình trạng kinh tế thực tế của các bên, tình trạng tâm lý của các bên để đưa ra các quyết định hợp tình hợp lý

Tiếp đến là tuân thủ theo 07 nguyên tắc hoạt động của Tòa án được quy định tại điều 103, LHP năm 2013 như:

“1 Việc xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân có Hội thẩm tham gia, trừ

trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn.

2 Thẩm phán, Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phán, Hội thẩm.

3 Tòa án nhân dân xét xử công khai Trong trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong, mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên hoặc giữ bí mật đời tư theo yêu cầu chính đáng của đương sự, Tòa án nhân dân

có thể xét xử kín.

4 Tòa án nhân dân xét xử tập thể và quyết định theo đa số, trừ trường hợp xét

xử theo thủ tục rút gọn.

5 Nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm.

6 Chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đảm.

7 Quyền bào chữa của bị can, bị cáo, quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự được bảo đảm.”

Việc tuân thủ thể hiện ở chỗ mỗi phiên tòa đơn phương ly hôn (thường sẽ không xét xử theo thủ tục rút gọn) sẽ đảm bảo có hai Hội thẩm nhân dân tham gia, trong phiên tòa Hội thẩm luôn được đảm bảo quyền hỏi và quyền biểu quyết thông qua quá trình Nghị án Đồng thời các Thẩm phán tại Tòa luôn đảm bảo hoạt động công khai, minh bạch, rõ ràng và khách quan; đảm bảo quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của các bên đương sự

Và cuối cùng, đường lối giải quyết của Tòa án nhân dân quận Đống Đa là tuân thủ theo đúng các quy trình, thủ tục được pháp luật quy định về tố tụng dân sự, đảm bảo quy trình giải quyết đúng đắn, nhanh gọn và đảm bảo công bằng trên cơ sở tôn trọng và thực thi pháp luật

Do tôn trọng quyền riêng tư của các đương sự, sau đây em xin trích dẫn một vụ đơn phương ly hôn giấu tên, tạm gọi là anh A và chị B Đây là một vụ xử lý khá phức tạp vì cả hai bên đều có yêu cầu ly hôn nhưng không thỏa thuận được các quyền và nghĩa vụ sau khi ly hôn và đặc biệt hai bên đều đưa ra những lời khai không khớp nhau, thậm chí có những tình tiết không khớp với chứng cứ do bên thứ ba liên quan đưa lên Cụ thể là:

Anh A và chị B kết hôn từ năm 2012 và có một con chung sinh năm 2013 Đến năm 2018, do thấy anh A hay bị điều đi công tác, chị B nghi chồng mình bị giám đống công ty (tạm gọi là chị C) điều đi công tác để ép buộc quan hệ nên đã có những động thái cực đoan như nhắn tin khủng bố chị C trên nhiều phương tiện thông tin như điện thoại, Mocha, Zalo và Messenger Chị B thay đổi nhiều số điện thoại và tài khoản mạng xã hội để mắng chửi, xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm của chị C Việc này sau

đó dẫn đến anh A phải xin nghỉ việc, tuy nhiên cũng là bắt đầu của mâu thuẫn giữa hai

vợ chồng (chị C sau đó đã lập vi bằng thừa phát lại về những tin nhắn của chị B để đưa

ra làm bằng chứng) Thế nhưng đến khi anh A đưa đơn yêu cầu ly hôn ra Tòa thì lại nói rằng chị B đã ngoại tình và không biết chị B đang ở đâu để đưa ra hòa giải Khi yêu cầu anh A tìm và đưa chị B đến để thực hiện phiên hòa giải thì anh A lại có thái độ không hợp tác và luôn miệng yêu cầu Tòa xét xử vắng mặt Tuy nhiên, trên nguyên tắc đảm bảo quyền được bảo vệ quyền và lợi ích của đương sự nên Thẩm phán kiên quyết không đồng ý Sau khi yêu cầu không thành, anh A buộc phải liên lạc với chị B để đưa

ra hòa giải Và một lẽ đương nhiên, do mâu thuẫn giữa hai bên quá lớn và cả hai đều

có những lý lẽ riêng nên phiên hòa giải không thành Sau phiên tòa xét xử, Anh A và chị b được phán cho ly hôn vì lý do mâu thuẫn quá lớn không thể hàn gắn, không thể tiếp tục cuộc sống vợ chồng, tài sản chung của hai vợ chồng thì hai bên khai là không

có tài sản chung nên không giải quyết, con chung được phán cho mẹ nuôi và bố cấp dưỡng mỗi tháng là 6 triệu đồng

Qua vụ án trên cho thấy, đường lối giải quyết của Tòa rất cứng rắn, khách quan

và công bằng, luôn nhìn nhận sự việc từ hai phía để đưa ra những đánh giá đúng đắn nhất Cũng có thể do đa số các Thẩm phán của Tòa án nhân dân quận Đống Đa đều là người có kinh nghiệm lâu năm nên tỉ lệ xử án sai là rất ít

1.2.3 Thủ tục giải quyết ly hôn

Thủ tục giải quyết ly hôn tại Tòa thì bước đầu tiên không thể thiếu đó là tiếp nhận đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn Sau khi tiếp nhận đơn kèm theo các tài liệu, chứng cứ chứng minh như giấy chứng nhận kết hôn, bản sao chứng minh thư hoặc căn cước công dân,… thì Tòa án sẽ đưa ra quyết định thụ lý vụ

án nếu xét thấy đúng thẩm quyền và đủ căn cứ để giải quyết Sau đưa ra quyết định thụ

lý vụ án thì Chánh án Tòa án nhân dân sẽ đưa ra quyết định phân công thẩm phán và thư ký tiến hành tố tụng Thẩm phán được phân công sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng

án phí cho đương sự Sau khi đương sự nộp tiền tạm ứng án phí và mang bên lai nộp lại cho Thẩm phán thì sẽ được thông báo về phiên hòa giải

Đối với phiên hòa giải xử lý yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn thì kết thúc phiên hòa giải sẽ là biên bản hòa giải thành hoặc biên bản hòa giải không thành Nếu hòa giải không thành và các thỏa thuận của hai bên không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của người phụ nữ và con thì Thẩm phán xem xét ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn

Đối với phiên hòa giải xử lý yêu cầu đơn phương ly hôn thì kết thúc phiên hòa giải cũng sẽ là một biên bản hòa giải thành hoặc hòa giải không thành, trong trường hợp một trong hai bên mặc dù đã được thông báo về phiên hòa giải nhưng vẫn vắng mặt không có lý do thì Thẩm phán ra biên bản không hòa giải được Trong trường hợp hòa giải không thành thì Thẩm phán đưa ra quyết định đưa vụ án ra xét xử

CHƯƠNG 2 NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG LY HÔN TẠI TÒA ÁNNHÂN

DÂN QUẬN ĐỐNG ĐA

2.1 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ly hôn

Nhìn chung, đối với nội dung được đương sự tự khai tại các bản khai của hai bên khi đưa đến cho Tòa, ngoại trừ các trường hợp cần khai đúng sự thật để có căn cứ xử cho ly hôn như các vụ đơn phương ly hôn hay các yêu cầu xin ly hôn trong trường hợp

vợ (hoặc chồng) bị tuyên bố mất tích thì đa số đương sự đều chỉ khai lý do ly hôn là do không tìm được tiếng nói chung Tuy nhiên qua quá trình được nghe một số sự chia sẻ của đương sự trong phiên hòa giải thì lý do ly hôn có thể nói là rất nhiều Qua sự tìm hiểu trên một số phương tiện thông tin đại chúng, kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn tiếp thu từ một số phiên hòa giải tại nơi đăng ký thực tập, cùng một số hồ sơ vụ án được tiếp xúc qua quá trình thực tập, em xin được đưa ra một số lý do dẫn đến tình trạng ly hôn cơ bản như sau:

2.1.1 Ngoại tình

Thực tế hiện nay, chuyện ngoại tình vẫn hằng ngày xảy ra giữa các cặp vợ chồng, mặc dù biết chắc rằng việc ngoại tình có thể đem lại nhiều hậu quả không mong muốn nhưng không phải ai cũng có thể cưỡng lại được trước những cám dỗ của một cuộc tình ngoài lề Đặc biệt là với người sinh sống và làm việc tại một thành phố lớn như thành phố Hà Nội – một nơi luôn tấp nập, xô bồ, đời sống về đêm phong phú Không chỉ vậy, đây cũng là một môi trường mà luôn luôn tồn tại những người phụ nữ tốt hơn, dịu dàng hơn, xinh đẹp hơn, trẻ trung hơn so với người vợ ở nhà; đồng thời cũng không thiếu những người đàn ông giàu có hơn, lịch thiệp hơn, biết quan tâm, chiều chuộng hơn người chồng ở nhà Đôi khi sự ngoại tình chỉ đơn giản xuất phát từ ham thích sự mới mẻ hay và phút giây lạc nhịp ngoài cuộc sống vợ chồng

Đối với nguyên nhân ngoại tình, ly hôn có thể chia ra làm vài kiểu Có trường hợp người ngoại tình do có tình mới nên chán nản, bỏ bê cuộc sống hôn nhân và quyết định đòi ly hôn để đến với người thứ ba; có trường hợp người ngoại tình bị phát hiện nhưng không có ý định hối cải nên bị người kia yêu cầu ly hôn; có vài trường hợp hy hữu là cả hai bên đều có mối quan hệ ngoài luồng và cùng đồng ý ly hôn dẫn đến thuận tình ly hôn Nhìn chung, thường những vụ ly hôn do ngoại tình thì đều là đơn phương ly hôn do một trong hai bên muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân nhưng bên còn lại vẫn níu giữ

Không giống với những nguyên nhân ly hôn khác, việc ngoại tình dù có được tha thứ và bỏ qua thì người chấp nhận nó cũng không thể nào vĩnh viễn quên đi chuyện

đó Họ có thể tiếp tục chung sống với người đã phản bội mình song trong thâm tâm họ luôn tồn tại sự trách móc và dằn vặt nhất định Bởi lẽ cũng không có một sự chắc chắn nào nhất định về việc sau khi tha thứ thì sẽ họ không tiếp tục ngoại tình nữa

Phần lớn những người đàn ông ngoại tình đều không hề muốn bỏ rơi gia đình để theo người tình vì đa số họ chỉ đi tìm một thú vui nhất thời hoặc là tìm một “cỗ máy đẻ” khi vợ chồng hiếm muộn, đồng thời người phụ nữ khi biết chồng mình ngoại tình thì vì con cái, vì mặt mũi gia đình họ thường chấp nhận hy sinh chịu thiệt thòi, thâm chí có người chấp nhận cho chồng mình tiếp tục ngoại tình để giữ cho con một gia đình hạnh phúc Ngược lại, người đàn ông thường khó để tha thứ cho sự ngoại tình của người phụ nữ, họ tự cao và ít lo nghĩ đến vấn đề con cái, còn về phần người phụ nữ khi ngoại tình - họ sống thiên về tình cảm nên một khi ngoại tình thì họ gần như đã sẵn sàng đối mặt với những hậu quả mà họ có thể phải gánh chịu khi bị phát giác Do đó, hầu hết phụ nữ khi ngoại tình đều dễ dàng dẫn đến ly hôn còn đối với người đàn ông thì việc ly hôn thường sẽ ít hơn một chút

2.1.2 Bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình không chỉ đơn thuần là việc chịu bị đánh đập – đây mới chỉ là hình thức bạo lực thể xác; bạo lực gia đình trong xã hội hiện đại còn được biết đến dưới hình thức bạo lực tinh thần thông qua hành vi mắng nhiếc, chửi rủa

Bạo lực thể xác thường thể hiện qua hành vi đánh đập và thường là hành vi của người chồng vũ phu, gia trưởng, luôn cho mình là chủ gia đình Người chồng đánh đập

vợ có thể vì nhiều lý do, có những người vì công việc kiếm tiền mệt mỏi và áp lực mà

về nhà đánh đập vợ con để trút giận, có những người vì bản thân hèn kém hơn vợ mà

từ đó sinh ra ám ảnh tâm lý đánh đập vợ để chứng minh sự “tài giỏi” hơn người của mình, có những người chồng vì say mê rượu chè mà đánh đập vợ con,… Tất nhiên cũng có những người chồng bị vợ bạo hành về mặt thể xác nhưng tỷ lệ rất thấp vì thường người phụ nữ Việt Nam đều khá là thương chồng yêu con, không nói đến việc phụ nữ là phái yếu, thuộc về phái cần được bảo vệ và che chở

Bạo lực tinh thần thì lại ngược lại, nó xảy ra có thể ở cả người vợ lẫn người chồng Việc vì một lý do nào đó mà một trong hai bên hay dùng những lời lẽ nặng nề

để nói đối phương, một hai ngày thì có thể không sao nhưng một năm, hai năm, thậm chí là mười năm, hai mươi năm thì sẽ là một vấn đề lớn Xã hội phát triển, những căn bệnh tâm lý không còn là xa lạ đối với chúng ta, nó cũng có những sự nguy hiểm nhất định, không chỉ là với người vợ (hoặc chồng) bị bạo lực mà có những cuộc cãi vã ảnh hưởng đến cả tâm lý của những đứa con chung gây ra hậu quả không thể lường trước được Do đó, đối với trường hợp bị bạo lực gia đình thì ly hôn chính là sự giải thoát, đối với các trường hợp này thì không những được công nhận cho ly hôn mà còn được khuyến khích sớm ly hôn để không chỉ tự giải thoát cho mình mà còn giải thoát cho các con

Trong thực tế, không chỉ sự bạo hành đến từ vợ hoặc chồng mới dẫn đến ly hôn

mà có những trường hợp sự bạo hành đến từ phía cha, mẹ hoặc gia đình nhà vợ hoặc chồng đối với người kia dẫn đến tình trạng không thể tiếp thục cuộc sống hôn nhân

2.1.3 Vợ chồng không tôn trọng lẫn nhau

Một trong những yếu tố góp phần xây dựng một mối quan hệ bền vững đó chính

là sự tôn trọng lẫn nhau Tuy nhiên, điều này không phải cặp vợ chồng nào cũng có thể làm được Biểu hiện cụ thể của việc vợ chồng không tôn trọng nhau chính là việc dùng những lời lẽ xúc phạm danh dự và thái độ coi thường đối phương hoặc thậm chí là xúc phạm gia đình, bạn bè đối phương Việc xúc phạm có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua lời nói với người khác hoặc đăng trên các trang mạng xã hội

Do đó, đây cũng là một trong những nguyên nhân đẩy cuộc hôn nhân rơi vào trường hợp không thể cứu vãn được Bởi hôn nhân phải được xây dựng dựa trên sự bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau, đây là một mối quan hệ ngang hàng, không ai là cao quý hơn ai cả Nếu không thể đảm bảo được sự tôn trọng tối thiểu đối với đối phương thì cuộc hôn nhân này là không thể nào tiếp tục vì không ai có thể chịu đựng sự khinh thường trong một thời gian dài tại chính nơi mà đáng lẽ ra mình nên nhận được sự yêu thương, tôn trọng – gia đình Mục đích để một người tiến tới hôn nhân là tìm đến một

chốn bình yên sẽ nâng đỡ, bao bọc mình trong những lúc cuộc sống khó khăn Nếu mục đích ấy không những không thể thực hiện được mà ngược lại tự tạo cho mình một chốn – nơi mà mình phải tiếp nhận sự coi thường, khinh rẻ thì phương hướng giải quyết tốt nhất đó chính là ly hôn

2.1.4 Thiếu sự chia sẻ trong gia đình

Sự chia sẻ lẫn nhau trong đời sống gia đình thật sự cần thiết bởi nó chính là yếu

tố tạo nên sự cân bằng trong đời sống hôn nhân của vợ chồng nói riêng và đời sống chung của hai bên nội ngoại nói chung Việc chia sẻ có thể chỉ là đơn giản là việc tâm

sự với nhau về công việc thường ngày của bản thân hay phụ giúp nhau làm công việc nhà sau giờ làm việc Việc chia sẻ được xây dựng trên một nền tảng của sự bình đẳng giới, phá bỏ quan niệm xưa cũ: “việc nhà là việc của phụ nữ”

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, khi những mối lo cứ liên tục kéo đến như công việc quá nhiều không có thời gian chăm sóc gia đình; những áp lực cơm áo gạo tiền đang

đè nặng; việc giáo dục con cái sao cho tốt…đã khiến cho mối quan hệ giữa vợ chồng dần trở nên xa cách và mờ nhạt Khi hai bên không thể chia sẻ với nhau thì sẽ không thể hiểu được đối phương, từ đó dẫn đến những hiểu biết sai lầm về nửa kia của mình, dần dần tạo thành sự thiếu ăn ý Đôi khi sự thiếu chia sẻ còn thể hiện thông qua lối sống đàn ông không làm việc nhà của nhiều gia đình Việt Nam hiện nay Khi người phụ nữ hiện đại vừa phải lo việc kiếm tiền lại còn phải bao thầu hết tất cả các công việc nhà thì sớm muộn cũng sẽ khiến cả sức lực lẫn trí lực mệt mỏi, tạo ra sự xa cách giữa vợ chồng và dần dẫn đến ly hôn

2.1.5 Kết hôn khi còn quá trẻ

Chẳng phải ngẫu nhiên pháp luật Việt Nam nói riêng và các quốc gia khác nói chung lại đặt ra quy định về độ tuổi đăng ký kết hôn Theo đó, mục đích của việc xác định độ tuổi đăng ký kết hôn là để đảm bảo cho cả hai bên nam, nữ có đầy đủ sức khỏe

và những hiểu biết về tâm sinh lý cũng như mọi vấn đề xoay quanh đời sống hôn nhân trước khi kết hôn Bởi các bạn trẻ chưa từng trải nói chung thường không thể có được những suy nghĩ chín chắn để quyết định xem liệu đối phương có phải là người thích hợp cùng mình chung sống cả đời hay không

Không chỉ vậy, việc kết hôn khi chưa có nền tảng kinh tế vững chắc cũng là một nguyên nhân dẫn đến xung đột gia đình Ở Hà Nội thì trường hợp người tảo hôn không tính là nhiều tuy nhiên những người đang làm ăn và sinh sống ở Hà Nội thì có rất nhiều thanh niên tỉnh lẻ lên kiếm việc và khi cả hai vợ chồng đều ở Hà Nội làm việc thì việc ly hôn cũng có thể giải quyết tại Tòa án nhân dân quận Đống Đa Và có thể thấy trường hợp tảo hôn nói chung ở nước ta thì khá là nhiều, thậm chí có những nơi mới tốt nghiệp cấp ba xong đã lấy vợ, lấy chồng Sau khi kết hôn, lên Hà Nội sinh sống, làm việc những đứa trẻ chưa trưởng thành ấy mới nhận thấy được hôn nhân không phải đơn giản Thông thường khi yêu, con người ta thường nhìn mọi thứ xung quanh đều vô cùng hoàn hảo cho đến khi kết hôn rất nhiều người đặc biệt là các bạn