vàng: - Giới thiệu hai vợ chồng ông lão Cho biết các sự việc trong truyện được kể theo thứ tự đánh cá.. - Lớp nhận xét, bổ sung - Ông lão bắt được cá vàng và thả nào cá vàng, nhận lời hứ[r]
Trang 1Tuần 9; Tiết 33 NS: 111/10/2009; ND: 12/10/2009
Tập làm văn
NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu: giúp học sinh:
a Kiến thức:
- Nắm được đặc điểm và ý nghĩa của ngôi kể trong văn tự sự
- Sơ bộ phân biệt được tính chất khác nhau của ngôi kể thứ ba và ngôi kể thứ nhất
b Rèn luyện kỹ năng: phân biệt ngôi kể phân biệt và lựa chọn ngôi kể
c - Giáo dục hs biết lựa chọn và thay đổi ngôi kể thích hợp khi làm văn tự sự
II Chuẩn bị:
- Gv: nghiên cứu bài dạy.
- Hs: đọc kĩ bài và soạn bài, chuẩn bị bài
III Tiến trình tổ chức các hoạt động – dạy học :
1) ổn định:
2) Kiểm tra bài :
- Không
3) Bài mới:
- Giới thiệu bài mới
Hoạt động của gv Hoạt động của gv nội dung
Hoạt động 1: hs đọc
đoạn văn và trả lời câu
hỏi
+ Ngôi kể là gì? thế
nào là kể theo ngôi thứ
nhất và kể theo ngôi
thứ ba?
- Yêu cầu hs đọc đoạn
văn và các yêu cầu để
tìm hiểu ngôi kể
+ Đoạn 1 được kể theo
ngôi nào? Dựa vào
dấu hiệu nào để nhận
ra điều đó?
+ Kể theo ngôi thứ 3
thì có ưu điểm gì?
+ Có thể thay đổi ngôi
kể trong đoạn 1 được
không?
+ Đoạn 2 được kể theo
ngôi nào? làm sao để
nhận ra điều đó?
- Đọc đoạn văn SGK/
87,88
- Trình bày cách hiểu ngôi kể ( Theo sgk/87)
- Đọc đoạn văn sgk
- Ngôi thứ 3 Vì
- Tự do, linh hoạt
- Không
- Thứ nhất
I Ngôi kể và vai trò của ngôi kể trong văn tự sự:
1 Ví dụ:
* Đoạn 1: kể theo ngôi thứ ba vì
người kể giấu mình
-> Kể tự do, linh hoạt.
- Không thể thay đổi ngôi kể vì một người không thể có mặt ở nhiều nơi
* Đoạn 2: kể theo ngôi thứ nhất vì
người kể hiện diện, xưng tôi: Dế Mèn
-> Bị hạn chế điểm nhìn nhưng trực
Trang 2+ Người xưng tôi
trong đoạn 2 là nhân
vật hay là tác giả?
+ Thử thay đổi ngôi kể
(Dế Mèn = Tôi) Xem
đoạn văn có thay đổi
không?
+ Trong hai ngôi kể
trên, ngôi kể nào có
thể kể tự do, không bị
hạn chế, còn ngôi kể
nào chỉ được kể những
gì mình biết và đã trãi
qua?
- Gv chốt ý
- Yêu cầu hs rút ra bài
học qua ghi nhớ
- Dế Mèn
- Không
- So sanh lại và nhận xét
- Nghe
- Tự rút ra từ nội dung trên
tiếp nói ra cảm tưởng, ý nghĩ.
- Thay đổi ngôi kể: đoạn văn không thay đổi
2/ Ghi nhớ: sgk/ 89
Hoạt động 2: luyện
tập
- Gv tổ chức hs làm
bài tập theo nhóm: bài
tập 1,2
- Chốt lại vấn đề
- Đàm thoại cho HS
tìm hiểu bài tập 3,4,5
- Yêu cầu hs đọc bài
tập 6
- Thực hiện làm nhóm
4 người trong thời gian 2 phút và cử đại diẹn trả lời?
- Lớp nhận xét
- 3 HS thực hiện trả lời câu hỏi
- Trình bày miệng
II Luyện tập:
Bài 1: thay tôi = Dế Mèn
-> có sắc thái khách quan
Bài 2: thay thanh, chàng = tôi
-> tô dậm thêm sắc thái tình cảm
Bài 3: truyện cây bút thần được kể
theo ngôi thứ ba
Bài 5: khi viết thư, em sử dụng ngôi
kể thứ nhất
Bài 6: trình bày miệng
Hoạt động 3
4) củng cố:
- Ngôi kể là gì? vai trò của từng ngôi kể
- Để kể chuyện linh hoạt, người kể làm gì?
5) dặn dò:
- Học ghi nhớ sgk/ 89 - Làm bài tập 4 (sgk/ 90)
- Chuẩn bị bài ông lão đánh cá và con cá vàng:
+ Đọc kĩ văn bản và kể tóm tắt văn bản
+ Đọc chú thích * để hiểu về tác giả và tác phẩm
Trang 3Tuần 9; Tiết 34 + 35: NS: 11/10/2009; ND: 12/10/2009.
Văn bản: HD đọc thêm: ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG
(truyện cổ tích của A Pu - Skin )
A Mục tiêu: Giúp học sinh:
a Kiến thức :
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện cổ tích Ông lão đánh cá và con cá vàng.
- Nắm được biện pháp nghệ thuật chủ đạo và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, đặc sắc trong truyện
b Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc và kể chuyện
c Thái độ: - Giáo dục HS về lòng biết ơn đối với người đã giúp đỡ mình
B Chuẩn bị:
- GV: Nghiên cứu bài dạy + tranh minh hoạ.
- HS: Tìm hiểu văn bản và soạn bài, chuẩn bị theo sự phân công.
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1) Ổn định:
2) Kiểm tra bài cũ:
- Nêu ý nghĩa của truyện Cây bút thần?
-> Thể hiện quan niệm của nhân dân về công lí xã hội, về mục đích của tài năng nghệ thuật
và ước mơ về khả năng kì diệu của con người
- Qua nhân vật Mã Lương, em thích nhất ở nhân vật điều gì?
-> Nhân vật Mã Lương: tài năng, vượt khó, nhân hậu -> HS chọn và giải thích
3) Bài mới:
- Giới thiệu bài mới
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Nội dung
Hướng dẫn tim hiêu
chung
- HS đọc chú thích tác
giả - GV lưu ý chú
thích *
- Nêu chú thích về
tác gỉa kể
- Nêu chú tích về
từ khó
I Tìm hiêu chung:
1 Chú thích về tác giả kể : sgk
2 Chú thích về từ ngữ : sgk
Hướng dẫn HS thảo
luận trả lời câu hỏi
- GV đọc văn bản và
gọi HS đọc văn bản
tiếp theo
+ Trong truyện mấy
lần ông lão ra biển gọi
cá vàng? Việc kể lại
- Đọc văn bản
- 5 lần , lặp lại tăng tiến
II Đọc , tìm văn bản: :
1 Ông lão ra biển gặp cá vàng theo đòi hỏi của mụ vợ:
Mụ vợ đòi hỏi Cảnh biển
- Lần 1: máng lợn -> gợn sóng êm ả
(chấp nhận)
Trang 4những lần ông lão ra
biển gọi cá vàng là
biện pháp lặp lại có
chủ ý của truyện cổ
tích Hãy nêu tác dụng
của biện pháp này
+ Mỗi lần ông lão ra
biển gọi cá vàng, cảnh
biển thay đổi như thế
nào? Vì sao?
Hết tiết 1
+ Lòng tham của mụ
vợ được thể hiện như
thế nào?
+ Tại sao ngay từ đầu
mụ vợ không đòi hỏi
Vương?
+ Theo em, nếu cá
vàng đáp ứng yêu cầu
lần thứ năm của mụ
vợ thì mụ vợ có dừng
lại không?
-> GV bình giảng
thêm về lòng tham vô
độ, không có điểm
dừng của mụ vợ
+ Sự bội bạc của mụ
vợ đối với ai và được
thể hiện như thế nào?
+ Tại sao cá vàng
không trừng trị mụ vợ
ngay từ khi đòi làm
nhất phẩm phu nhân?
+ Nếu em là cá vàng,
em sẽ làm gì?
+ Cá vàng trừng trị mụ
vợ như thế nào? Theo
em sự trừng trị đó đã
đích đáng chưa?
+ Cá vàng trừng trị mụ
- Có sự thay đổi khác nhau
- Qua sự đòi hỏi
- Vì tầm nhìn và sự hiểu biét của mụ có
hạn Sau đó: được voi đòi tiên
- không
- Đối với chồng và
sự đèn ơn của cá vàng
- Vì đó là cái mà
cá vàng có thể chấp nhận được và nó cũng muốn đền ơn
- Xử trí như nó
- Bắt trở về c/s như xưa
- cả 2, nhưng chủ
- Lần 2: nhà rộng
- Lần 3: Nhất phẩm
phu nhân
- Lần 4: Nữ hoàng -Lần5: Long Vương
-> nổi sóng (bất bình) -> nổi sóng dữ dội ( tức giận) -> nổi sóng mù mịt -> nổi giông tố (nổi trận lôi đình)
-> Lặp lại tăng tiến => nổi bật tính cách
đối lập của nhân vật
2 Nhân vật mụ vợ:
a/ Lòng tham:
Nhất phẩm phu nhân
Danh vọng
nhưng không có thật
b/ Thái độ bội bạc:
- Với chồng: mắng -> quát -> quát như
tát nước vào mặt -> giận dữ -> nổi cơn thịnh nộ
- Với cá vàng: muốn cá vàng hầu hạ mãi
mãi
=> Bị cá vàng trừng trị đích đáng
Trang 5vợ vì tội tham lam hay
bội bạc?
+ Nêu ý nghĩa của
hình tượng cá vàng?
Hoạt động 3: Tổng
kết
- Yêu cầu HS rút ra
nội dung, nghệ thuật
của truyện
yếu là bội bạc
- Trình bày theo cá nhân
- HS 1 trình bày nội dung
- HS 2 trình bày nghề thuật
3 Cá vàng:
- Tượng trưng cho lòng biết ơn đối với người nhân hậu
- Tượng trưng cho chân lí của dân gian
IV/ Tổng kết:
1 Nội dung: Truyện ca ngợi lòng biết
ơn đối với những người nhan hậu và nêu lên bài học đích đáng cho những kẻ tham lam
2 Nghệ thuật: Những yếu tố nghệ thuật tiêu
biểu có tác dụng làm cho TP hay hơn:
- Sự lặp lại tăng tiến
- Sự đối lập giữa các nhân vật
- Yếu tố tượng tượng hoang đường
* Hoạt động 4
4) Củng cố:
- Nêu nội dung, nghệ thuật nổi bật của truyện?
- Qua truyện, em rút ra bài học gì?
5) Dặn dò:
- Đọc lại truyện và học ghi nhớ SGK/ 96
- Chuẩn bị bài Thứ tự kể trong văn tự sự:
+ Nghiên cứu bài để soạn bài
+ Chuẩn bị bảng phụ: nhóm 10 -> tóm tắt các sự việc trong truyện Ông lão đánh cá và con cá vàng; nhóm 11 -> tóm tắt các sự việc thức tế của bài văn (câu 2); nhóm 12 -> trình
bày thứ tự kể trong bài văn
Trang 6
Tuần 9; Tiết 36: ND: 13/10/2009; ND: 14/10/2009
Tập làm văn: Thứ tự kể trong Văn tự sự
A Mục tiêu:
a Kiến thức: Giúp học sinh:
- Thấy trong văn tự sự có thể kể “xuôi”, có thể kể “ngược” tuỳ theo nhu cầu thể hiện.
- Tự nhận thấy sự khác biệt của cách kể “xuôi” và cách kể “ngược”, biết được muốn kể “ngược” phải có điều kiện.
b Kỹ năng: : - Luyện tập kể theo hình thức nhớ lại.
c Thái độ: - Giáo dục HS biết chọn thứ tự kể thích hợp khi làm văn tự sự.
B Chuẩn bị:
- GV: Nghiên cứu bài dạy
- HS: Tìm hiểu bài, soạn bài
C - Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
1) Ổn định:
2) Kiểm tra bài cũ:
- Ngôi kể là gì? Có những ngôi kể nào?
-> Ngôi kể là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng để kể chuyện Có hai ngôi kể chính trong văn tự sự: kể theo ngôi thứ ba và kể theo ngôi thứ nhất.
- Thế nào là kể theo ngôi thứ ba? Vai trò của ngôi kể thứ ba.
-> Khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi gọi là ngôi kể thứ ba Người kể có thể kể linh hoạt, tự do những gì diễn ra với nhân vật.
3) Bài mới:
- Giới thiệu bài mới
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Hoạt động 1: Tìm hiếu
thứ tư kể
- Yêu cầu HS tóm tắt các sự
việc trong truyện Ông lão
đánh cá và con cá vàng
Cho biết các sự việc trong
truyện được kể theo thứ tự
nào
- GV nhận xét bổ sung, làm
rõ thứ tự -> rút ra thứ tự kể
xuôi.
+ Thế nào là thứ tự kể xuôi
(thứ tự tự nhiên)?
+ Kể theo thứ tự đó tạo nên
hiệu quả nghệ thuật gì trong
đoạn văn này?
-> GV nhấn mạnh thứ tự kể
xuôi và chuyển ý.
- Thảo luận nhóm 4 em để trình bày ra giấy nháp( 2 ý) .
- Lớp nhận xét, bổ sung
- nghe ghi.
- kể theo thứ tự cái già diễn
ra trước thì kể trước.
- Kết luận và trình bày.
I/ Tìm hiểu thứ tự kể trong văn
tự sự:
* Ví dụ:
1 Tóm tắt các sự việc trong văn
truyện Ông lão đánh cá và con cá
vàng:
- Giới thiệu hai vợ chồng ông lão đánh cá.
- Ông lão bắt được cá vàng và thả
cá vàng, nhận lời hứa của cá vàng.
- Năm lần ra biển gặp cá vàng và kết quả của mỗi lần.
-> Đó là thứ tự gia tăng của lòng
tham ngày càng táo tợn của mụ vợ
và cuối cùng bị trả giá.
=> Thứ tự tự nhiên (kể xuôi) ->
có ý nghĩa tố cáo và phê phán.
2 Bài văn (SGK/ 97):
- Thứ tự thực tế của các sự việc:
Trang 7Hoạt động 2: HD tìm hiểu
thứ tự kể ngược
- Y/cHS đọc đoạn văn
+ Thứ tự thực tế của các sự
việc trong bài văn đã diễn ra
như thế nào?
+ Bài văn đã kể lại theo thứ
tự nào?
- GV rút ra nhận xét và ghi
bảng: thứ tự kể ngược.
+ Thế nào là kể theo thứ tự
kể ngược?
+ Vậy kể theo thứ tự này có
tác dụng nhấn mạnh điều gì?
-> Qua việc tìm hiểu trên,
em hãy nhắc lại cách kể
xuôi và kể ngược.
- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ
SGK/ 98
1- HS đọc bài tập 1.
+ Nêu yêu cầu của bài tập
và thực hiện.
- Yêu cầu lớp nhận xét, bổ
sung.
- GV chốt ý và ghi bảng.
2 - HS đọc bài tập 2
- GV ghi đề lên bảng.
- Yêu cầu HS lên xác định
yêu cầu đề.
- GV tổ chức HS lập dàn bài
theo nhóm.
+ Em lập dàn bài kể theo
thứ tự nào?
- Đọc đoạn văn
- HS trình bày bằng bảng phụ.
- Lớp nhận xét, bổ sung
- HS lên bảng sắp xếp theo thứ tự của bài văn bằng cách viết số thứ tự.
- Lớp nhận xét.
- kết luận
- Trình bày tác dụng
- Tổng kết 2 cách kể để rút
ra bài học
HS đọc ghi nhớ SGK/ 98
- Đọc bài và nêu yêu cầu, thưch hiện nhóm 2 người
- HS nhận xét, bổ sung
- HS xác định yêu cầu đề
- Địan diện nhóm trình bày
- Lớp nhận xét, bổ sung.
+ Ngỗ mồ côi, lêu lỏng, bị mọi người xa lánh.
+ Ngỗ tìm cách trêu chọc mọi người đánh lừa mọi người, làm họ mất lòng tin.
+ Khi Ngỗ bị chó dại cắn thật, kêu cứu thì không ai tới cứu.
+ Ngỗ bị chó cắn phải băng bó, tiêm thuốc.
- Thứ tự kể: hậu quả -> nguyên nhân (kể ngược)
=> Nổi bật ý nghĩa của một bài học.
* Ghi nhớ: SGK/ 98
II/ Luỵện tập:
Bài 1:
- Kể theo thứ tự: kể ngược, theo dòng hồi tưởng.
- Truyện được kể theo ngôi thứ nhất.
- Yếu tố hồi tưởng đóng vai trò: cơ
sở cho việc kể ngược.
Bài 2: Dàn bài
a Mở bài: Giới thiệu chuyến đi
chơi xa lần đầu tiên của em
b Thân bài: Kể diễn biến của
chuyến đi xa đó:
+ Trước khi đi; trên đường đi; nơi đến
+ Kết thúc chuyến đi.
c Kết bài: Cảm nghĩ về lần đầu
tiên em được đi chơi xa.
* Hoạt động 4: Cũng cố- dặn dò:
4) Củng cố:
- Thế nào là kể theo thứ tự tự nhiên, kể theo thứ tự kể ngược?
- Khi nào thì ta có thể kể ngược?
5) Dặn dò:
- Học ghi nhớ SGK/ 98 và xem lại bài tập 2.
- Xem các đề bài SGK/ 99 và chuẩn bị để làm bài viết số 2 (làm tại lớp): đọc, tìm hiểu yêu cầu đề
và lập dàn ý cho các đề đó