- Hstl-gvkl: Người nối ngôi phải nối được chí vua cha, không nhất thiết phải là con trưởng và với hình thức chọn người nối ngôi đó là giải được câu đố để thử tài- nhân lễ Tiên Vương ai l[r]
Trang 1Tuần : 01
Tiết : 01
TIÊN
( Truyền thuyết )
Soạn : 20/08/2011 Dạy : 22/08/2011
A/Mục tiêu cần đạt: Giúp hs hiểu
1 Kiến thức:
- Khái niệm thể loại truyền thuyết
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu
- Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm VHDG thời kì dựng nước
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính của truyện
- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kì ảo tiêu biểu trong truyện
3 Thái độ:
Bồi dưỡng học sinh lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết
B/ Chuẩn bị của thầy và trò:
1 Giáo viên:
- Tìm hiểu kĩ văn bản, chuẩn kiến thức, soạn bài
- Bức tranh Lạc Long Quân và Âu Cơ cùng 100 người con chia tay nhau lên rừng, xuống biển
- Tìm thêm tư liệu phục vụ cho bài dạy
2 Học sinh:
- Soạn bài theo định hướng của sgk và sự hướng dẫn của giáo viên
- Sưu tầm một số truyền thuyết có nội dung tương tự
C/ Các bước lên lớp:
1 Ổn định lớp học
2 Kiểm tra bài cũ:(3 phút) Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
HĐ1: Gv giới thiệu vào bài
MT: Tạo tâm thế định hướng sự chú ý của học sinh
PP: Thuyết trình
TG: 2 phút
Mỗi con người chúng ta đều thuộc về một dân tộc Mỗi dân tộc lại có nguồn gôc riêng của mình, gửi gắm trong những thần thoại, truyền thuyết kì diệu Dân tộc Kinh (Việt) chúng ta đời đời sinh sống trên dải đất hẹp và dài hình chữ S bên bờ biển Đông, bắt nguồn từ một truyền thống xa xăm, huyền ảo: “Con rồng cháu tiên”
Hoạt động của thầy và trò
HĐ 2: Tìm hiểu chung về văn bản.
MT: Hs đọc, kể nội dung văn bản, tìm hiểu chú
thích
PP: Đọc, kể diễn cảm
TG : 7 phút
Ghi bảng I/ Tìm hiểu chung:
Trang 2
-
GV : hướng dẫn hs đọc -> hs đọc
GV hướng dẫn hs tìm hiểu chú thích trong sgk/05->
hs giải thích
? Em hiểu thế nào về truyền thuyết?
- Hs dựa vào chú thích*để trả lời- Gv kl và ghi bảng
? Em hãy cho biết thế nào là chi tiết tưởng tượng kì
ảo?
- Hstl- Gvkl: Tưởng tượng, kì ảo là chi tiết không có
thật, được tác giả dân gian sáng tạo, tô đậm tính chất
kì lạ, lớn lao đẹp đẽ của nhân vật và sự việc
Thần kì hoá tin yêu, tôn vinh tổ tiên dân tộc, làm tăng
sức hấp dẫn của tác phẩm
? Hãy cho biết văn bản này thuộc nhóm tác phẩm
truyền thuyết vào giai đoạn nào của thời đại Hùng
Vương?
- Hstl – Gvkl ghi bảng:
? Theo em câu chuyện được chia làm mấy phần?
nêu rõ ND của từng phần
- Hstl- Gvkl: Truyện được chia làm 3 phần:
1.Từ đầu đến Long Trang
2.Tiếp đến lên đường
3 Còn lại
-
-HĐ3: tìm hiểu chi tiết
MT: hs tìm hiểu nội dung bài học.
PP: vấn đáp, nêu vấn đề, phân tích, thuyết trình, thảo
luận nhóm
TG: 15 phút
-
-? Đọc qua, em thấy truyện giải thích điều gì -? Gv
chuyển ý
? Theo em Lạc Long Quân có nguồn gốc từ đâu?
Hãy chỉ ra những chi tiết đáng chú ý của Lạc Long
Quân?
- Hstl-gvkl:
Lạc Long Quân là con thần Long Nữ, sống dưới nước,
có sức mạnh phi thường với nhiều phép lạ thần luôn
giúp dân lành
? Âu Cơ là người ntn?(gv gợi ý cho hs tìm chi tiết)
- Hstl- gvkl:
Âu Cơ con thần Nông, x/đẹp tuyệt trần, thích hoa
thơm cỏ lạ
-1 Truyền thuyết: là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể.
2 CRCT thuộc nhóm các tác phẩm truyền thuyết thời đại Hùng Vương giai đoạn đầu
-
-II/Đọc và hiểu văn bản
-
-1 Giải thích, ca ngợi nguồn gốc cao quý của dân tộc qua các chi tiết kể về:
- Sự xuất thân và hình dáng đặc biệt của LLQ và Âu Cơ.
Trang 3
? Em có nhận xét gì về nguồn gốc của hai vị thần đó
- Hstl- gvkl và ghi bảng
? Em có nhận xét gì về việc kết duyên của Lạc Long
Quân và Âu Cơ?
- Hstl-gvkl:
Sự kết duyên của Lạc Long Quân và Âu Cơ là sự kết
hợp những gì đẹp nhất của con người và thiên nhiên
sự kết hợp của hai giống nòi xinh đẹp và tài giỏi
?Em có nhận xét gì về việc sinh nở của Âu Cơ?
- Hstl: Đẻ một bọc trăm trứng nở 100 người con
không cần bú mớm mà lớn nhanh như thổi
? Sự trưởng thành của những người con đó có ý
nghĩa gì?
- Hstl-gvkl:
Đàn con là sự kết tinh những tinh hoa của bố mẹ, thừa
hưởng nét đẹp của mẹ và sức mạnh của bố
?Em có suy nghĩ gì về h/ả bọc trứng (gv cho hs thảo
luận nhóm)
(Sau khi thảo luận nhóm hs chỉ ra được ý
sau):Người Việt Nam sinh ra từ một cha và nay gọi là
đồng bào.GV chuyển ý
? Tại sao Lạc Long Quân và Âu Cơ lại chia tay
nhau? Trước khi chia tay nhau họ đã dăn nhau điều
gì?
- Hstl-gvkl:
Việc chia tay nhau nhằm cai quản các nơi(các
phương) họ dăn không nên quên giúp đỡ nhau
? LLQ đã giúp đỡ nhân dân làm gì?
- Hstl- Gvkl và ghi bảng:
-
-HĐ 4: Hướng dẫn hs tìm hiểu nghệ thuật, ý nghĩa
truyện
MT: Tìm hiểu nghệ thuật và ý nghĩa của câu chuyện
PP: nêu vấn đề, thuyết trình
TG: 8 phút
? Tìm các chi tiết tưởng tượng kì ảo trong truyện?
- Hstl –Gvkl:
? Em hiểu gì về nguồn gốc người Việt Nam qua
truyền thuyết Con Rồng Cháu Tiên?
- Hstl- Gvkl: dân tộc ta có nguồn gốc thiêng liêng cao
quý; là một khối thống nhất vững bền.Tất cả đều là
CRCT
-
- Sự sinh nở đặc biệt và quan niệm của người Việt có chung một nguồn gốc tổ tiên.
2 Ngợi ca công lao của LLQ và Âu Cơ:
- Mở mang bờ cõi ( xuống biển, lên rừng).
- Giúp dân diệt trừ yêu quái, dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi, dạy dân phong tục, lễ nghi.
-
-III/Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Sử dụng các yếu tố tưởng tượng kì
ảo về nguồn gốc và hình ảnh của LLQ
và Âu Cơ, về việc sinh nở của Âu Cơ.
- Xây dựng hình tượng nhân vật mang dáng dấp thần linh.
2 Ý nghĩa VB: Truyện kể về nguồn gốc dân tộc CRCT, ngời ca nguồn gốc cao quý của dân tộc và ý nguyện đoàn kết gắn bó của dân tộc ta.
-
-IV/Luyện tập
Trang 4HĐ5: Củng cố
MT: Hướng dẫn hs hệ thống hóa kiến thức bài học
PP: nêu vấn đề, kể diễn cảm, thuyết trình
TG: 5 phút
? Em hãy tìm những câu chuyện tương tự và chọn
kể lại một trong những câu chuyện đó?
HĐ6: Hướng dẫn tự học (5phút)
a) Bài vừa học:
- Đọc kĩ để nhớ một số chi tiết, sự việc chính trong truyện
- Kể diễn cảm câu chuyện
- Nắm nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa câu chuyện
b) Bài sắp học: BÁNH CHƯNG, BÁNH GIẦY
Đọc và trả lời câu hỏi trong sgk/ 9 -> 12
Tuần : 01
Tiết : 02
GIẦY
( Truyền thuyết ) ( THCHD)
Soạn : 20/08/2011 Dạy : 22/08/2011
A/Mục tiêu cần đạt: Giúp hs hiểu
1 Kiến thức:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết
- Cốt lỗi LS thời kì d/ nước của d/ tộc ta trong một t/ phẩm thuộc nhóm t/ thuyết thời kì Hùng Vương
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hóa của người Việt
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính của truyện
Trang 53 Thái độ:
GDHS biết quý trọng những thành quả của người lao động
B/ Chuẩn bị của thầy và trò:
1 Giáo viên:
- Tìm hiểu kĩ văn bản, chuẩn kiến thức, soạn bài
- Bức tranh của VB
- Tìm thêm tư liệu phục vụ cho bài dạy
2 Học sinh:
- Học bài cũ, kể được truyện CRCT
- Soạn bài theo định hướng của sgk/ 9 -> 12 và sự hướng dẫn của giáo viên
C/ Các bước lên lớp
1 Ổn định lớp học
2 Kiểm tra bài cũ:(3 phút) Thế nào là truyền thuyết? Nêu ý nghĩa của truyện CRCT?
HĐ1: Gv giới thiệu vào bài
MT: Tạo tâm thế định hướng sự chú ý của học sinh
PP: Thuyết trình
TG: 2 phút
Hằng năm, mỗi khi mùa xuân về Tết đến, nhân dân ta – con cháu của các vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển, lại nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay
đỗ, giã gạo gói bánh Quang cảnh ấy làm chúng ta thêm yêu quí, tự hào về nền văn hóa cổ truyền, độc đáo của dân tộc và như làm sống lại truyền thuyết “Bánh chưng, bánh giầy” trong ngày Tết Đây là truyền thuyết giải thích phong tục làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày Tết, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân, đồng thời ca ngợi tài năng, phẩm chất của cha ông ta trong việc tìm tòi, xây dựng nền văn hóa đậm đà màu sắc, phong vị dân tộc.
Hoạt động của thầy và trò
HĐ 2: Tìm hiểu chung về văn bản.
MT: Hs đọc, kể nội dung văn bản, tìm hiểu chú
thích
PP: Đọc, kể diễn cảm
TG : 7 phút
-
GV : hướng dẫn hs đọc -> hs đọc GV hướng dẫn hs tìm hiểu chú thích trong sgk/011, 12-> hs giải thích - Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi 2 hs đọc tiếp đến hết ? Theo em truyện được chia làm mấy đoạn? Nội dung của các đoạn ntn? - Hstl-gvkl: Truyện chia làm 3 đoạn Đ1: từ đầu đến chứng giám Đ2: tiếp đến hình tròn Đ3: còn lại
-
-Ghi bảng I/ Tìm hiểu chung:
-
-
- -II/Đọc - hiểu văn bản
Trang 6HĐ3: tìm hiểu chi tiết
MT: hs tìm hiểu nội dung bài học.
PP: vấn đáp, nêu vấn đề, phân tích, thuyết trình, thảo
luận nhóm
TG: 15 phút
-
-? Vì sao Vua Hùng lại chọn người nối ngôi -?
- Hstl-gvkl:
Vua cha đã già, cần phải có người nối ngôi để chăm
lo đời sống cho dân tình
? Vua cha có hình thức chọn người nối ngôi ntn và
ý định ra sao?
- Hstl-gvkl:
Người nối ngôi phải nối được chí vua cha, không
nhất thiết phải là con trưởng và với hình thức chọn
người nối ngôi đó là giải được câu đố để thử tài- nhân
lễ Tiên Vương ai làm vừa ý ta sẽ được nối ngôi ta =>
Hình thức thử tài các con của Vua Hùng như ông thầy
cho các trò đề thi, như đưa ra một câu đố để tìm người
thông minh và tài giỏi nhất, x/đáng lên làm vua
? Nhà vua chọn ngày lễ Tiên Vương làm ngày thi tài
của các con có ý nghĩa gì?
- Hstl- Gvkl: Việc chọn ngày thi tài là ngày lễ Tiên
Vương là để đề cao phong tục thờ cúng tổ tiên, trời
đất của nhân dân ta
? Chi tiết thi tài ấy có ý nghĩa ntn đối với truyện dân
gian?
- Hstl-gvkl:Chi tiết đó tạo sự hấp dẫn và cũng là t/
huống độc đáo để các nhân vật tự bộc lộ phẩm chất
đạo đức của mình
? Qua đó, em có nhận xét gì về Vua Hùng?
- Hstl- Gvkl và ghi bảng:
? Các Lang đã làm gì để giải câu đố của vua?
- Hstl-gvkl: Các Lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật
ngon, người lên rừng, kẻ xuống bể đi tìm sơn hào hải
vị
? Việc làm đó của các Lang anh chứng tỏ điều gì?
- Hstl- Gvkl: Các Lang anh không hiểu ý vua cha
? So với các Lang anh, Lang Liêu là người như thế
nào? Tại sao Lang Liêu lại buồn nhất?
- Hstl- Gvkl: Lang Liêu mồ côi mẹ, nghèo, thật thà,
không được vua cha ưu ái
- Hoàn cảnh của Lang Liêu rất gần với hoàn cảnh của
các nhân vật trong truyện cổ tích sau này Và thường
các nhân vật nghèo, mồ côi, tốt bụng thì được thần
-
1 Hình ảnh con người trong công cuộc dựng nước:
- Vua Hùng: chú trọng tài năng, không coi trọng thứ bậc con trưởng và con thứ, thể hiện sự sáng suốt và tinh thần bình đẳng.
Trang 7
linh giáp đỡ -> Vậy ở đây, Lang Liêu đã được thần
linh giúp gì?
- Hstl – Gvkl: Được thần gợi ý hãy làm bánh từ hạt
gạo
? Tại sao thần chỉ gợi ý mà không giúp LL tạo ra lễ
vật?
- Hstl- Gvkl: vì thần muốn để cho LL phải sáng tạo,
phải phát huy tài năng của mình
? LL đã bộc lộ phẩm chất gì khi làm bánh? Kết quả
ra sao?Em có nhận xét gì về LL?
- Hstl- Gvkl và ghi bảng: Thông minh, khéo léo sự
chịu thương, chịu khó; Biết trân trọng hạt gạo- mồ
hôi, thành quả của người lao động.=> Vua ưng ý
? Việc Lang Liêu làm bánh bằng gạo nếp có ý nghĩa
ntn?(gv cho hs thảo luận nhóm)
Sau khi thảo luận hs chỉ ra được các ý sau:người dân
ta ngày xưa tưởng tượng ra chuyện này là để đề cao
nghề nông, đồng thời thể hiện thái độ biết quý trọng
hạt gạo, sản phẩm của nhà nông
? Hai thứ bánh của Lang Liêu có ý nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Bánh hình vuông là tượng đất, hình tròn là tượng trời
hai thứ bánh đó có ý nghĩa thực tế, lấy từ sản phẩm
của người lao động đồng thời chứng tỏ được tài đức
của Lang Liêu để nối ngôi cha Chàng đã đem cái quý
giá nhất của trời đất, của đồng ruộng do chính tay
mình làm ra mà đem cúng Tiên Vương dâng lên vua
cha thì đúng là người con thông minh, hiếu thảo, biết
trân trọng người đã sinh ra mình
- Gv liên hệ thực tế về nghề nông và đạo biét ơn
người sinh thành
-
-HĐ 4: Hướng dẫn hs tìm hiểu nghệ thuật, ý nghĩa
truyện
MT: Tìm hiểu nghệ thuật và ý nghĩa của câu chuyện
PP: nêu vấn đề, thuyết trình
TG: 8 phút
-
-? Tìm các chi tiết tưởng tượng kì ảo trong truyện -?
- Hstl –Gvkl: LL được thần mach bảo…
? Truyện được kể theo trình tự nào? ( thời gian)
? Nêu ý nghĩa truyện?
- Hstl-gvkl: Suy tôn tài năng, phẩm chất con người
trong việc xây dựng đất nước Truyện còn có ý nghĩa
- Lang Liêu: có lòng hiếu thảo, chân thành, được thần linh mach bảo dâng lên vua Hùng sản vật của nhà nông.
2 Những thành tựu văn minh nông nghiệp buổi đầu dựng nước:
Cùng với sản phẩm lúa gạo là những phong tục và quan niệm đề cao lao động làm hình thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của người Việt.
-III/Tổng kết:
-
-1 Nghệ thuật:
- Sử dụng chi tiết tưởng tượng để kể
về việc LL được thần mách bảo: “ Trong trời đất, không gì quý bằng hạt gạo”.
- Lối kể chuyện dân gian: theo trình
tự thời gian.
2 Ý nghĩa VB:
BCBG là câu chuyện suy tôn tài năng, phẩm chất con người trong việc xây dựng đất nước.
-
-IV/Luyện tập
Trang 8giải thích tục làm bánh chưng ,bánh dày trong ngày
tết
-
-HĐ5: Củng cố
MT: Hướng dẫn hs hệ thống hóa kiến thức bài học
PP: nêu vấn đề, kể diễn cảm, thuyết trình
TG: 10 phút
? Kể diễn cảm câu chuyện?
HĐ6: Hướng dẫn tự học (5phút)
a) Bài vừa học:
- Đọc kĩ để nhớ một số chi tiết, sự việc chính trong truyện
- Kể diễn cảm câu chuyện
- Nắm nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa câu chuyện
b) Bài sắp học: TỪ VÀ CẤU TẠO TỪ CỦA TIẾNG VIỆT.
Đọc và trả lời câu hỏi trong sgk/ 13 -> 14
Trang 9Tuần 01
Tiết : 03
TV: TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT
Soạn: 21/08/2011 Dạy : 23/08/2011
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
1 Kiến thức:
- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức
- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt
2 Kĩ năng:
- Nhận diện, phân biệt được:
+ Từ và tiếng
+ Từ đơn và từ phức
+ Từ ghép và từ láy
- Phân tích cấu tạo của từ
3 Thái độ:
Cẩn thận khi nhận diện được từ đơn và từ phức; từ ghép và từ láy
B/ Chuẩn bị của thầy và trị:
* Thầy soạn bài theo chuẩn kiến thức kĩ năng và tìm thêm tư liệu để phục vụ bài giảng
* Trị soạn bài theo định hướng của giáo viên và sgk/ 11-> 13
C/ Các bước lên lớp
1 Ổn định lớp học:
2 Kiểm tra bài cũ:
HĐ1: Gíơi thiệu bài mới
MT: Tạo tâm thế định hướng chú ý cho hs
PP: Thuyết trình
TG: 3 phút
Trang 10Học qua hai văn bản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các em thấy chất liệu để hình thành nên văn bản đĩ là từ Vậy từ là gì và nĩ cấu tạo ra sao, tiết học hơm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài “Từ và cấu tạo của từ tiếng Việt”.
Hoạt động của thầy và trị
HĐ2: Nắm khái niệm từ là gì.
MT: Nắmkhái niệm từ
PP: Phân tích ví dụ, khái quát, quy nạp
TG: 10 phút
- Gv gọi hs đọc ví dụ trong sgk/ 13
? Em hãy cho biết trong câu đĩ cĩ bao nhiêu từ,
bao nhiêu tiếng?
- Hstl-gvkl:
Trong câu cĩ 12 tiếng, 9 từ Mỗi tiếng được phát ra
thành một hơi, khi viết được viết thành một chữ và
cĩ một khoảng cách nhất định Mỗi từ được dùng
bằng một dấu chéo
? 9 từ trên như thế nào? Mỗi từ cĩ mang một ý
nghĩa nào đĩ khơng?
- Hstl – Gvkl: tất cả các từ đĩ đều cĩ nghĩa
? Từ nào trong câu trên cĩ 2 tiếng?
- Hstl – Gvkl: Trồng trọt, chăn nuơi, ăn ở
? Vậy tiếng dùng để làm gì? Từ dùng để làm gì?
- Hstl – Gvkl: Tiếng dùng để cấu tạo nên từ cịn từ
dùng để tạo câu
? Khi nào tiếng đĩ trở thành từ?
- Hstl-gvkl:Khi tiếng đĩ cĩ nghĩa dùng để đặt câu
Từ đĩ cĩ thể do 1 hoặc 2 tiếng kết hợp nhau t/ thành
nghĩa
? Vậy từ là gì? Cho ví dụ?
- Hstl-gvkl và ghi bảng:
-HĐ3: Tìm hiểu từ đơn, từ phức
MT: Hs tìm hi ểu các từ đơn, từ phức
PP: Phân tích ví dụ, khái quát, quy nạp
TG: 12 phút
- Gv gọi hs đọc mục 1 phần II, và cho hs điền từ
vào bảng kẻ sẵn
- Hs tự điền vào bảng kẻ trong vở - Một em lên
bảng thực hiện
ghi bảng I/ Từ là gì?
-
Từ là đơn vị ngơn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu.
-
II/Từ đơn và từ phức:
-