thắng, người có tài, có đức sẽ được Quan niệm này còn thể hiện qua hưởng hạnh phúc đó là ước mơ, là những văn bản nào đã học bánh niềm tin của nhân dân về lẽ công chng b¸nh giÇy, Sä Dõa[r]
Trang 1Tiết 22: Thạch Sanh (tiếp)
(Truyện cổ tích)
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp hs nắm được ý nghĩa của truyện: thể hiện quan niệm của người xưa và người dũng sĩ, thể hiện niềm tin, sự khao khát vào sự chiến thắng của cái thiện…
- Giáo dục: ý thức hướng thiện, tránh và lên án cái ác…
- Rèn kỹ năng: Phân tích nhân vật trong truyện cổ tích theo 2 tuyến thiện, ác
* Trọng tâm:
- Tìm hiểu văn bản
* Tích hợp:
- Nhân vật trong văn tự sự
- Phần trước của văn bản (đã học)
B Chuẩn bị:
1/ GV: Soạn bài
2/ HS: Học bài, soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1/ ổn định tổ chức: 1'
2/ Kiểm tra bài cũ: 5'
Trong văn bản, người xưa đã kể những chiến công nào của Thạch Sanh?
Đáp án: Có nhiều chiến công
- Đánh Chằn tinh, cứu, chữa bệnh cho công chúa, dẹp giặc…
3/ Bài mới:
Phương pháp
- Vừa lập được chiến công, Thạch
Sanh lại bị Lý Thông lừa để cướp
công Nhưng vinh hoa không đến Lý
Thông dễ dàng, hắn phải cứu công
chúa Khi đó Lý Thông đã làm gì?
- Thạch Sanh đã giúp Lý Thông vì
sao?
- Theo em nếu Thạch Sanh biết rõ
tâm địa của Lý Thông thì chàng có
bỏ mặc công chúa?
(Thạch Sanh không bỏ mặc công
chúa vì cứu người không từ nguy nan
Nội dung
I Đọc, tìm hiểu chú thích
II Đọc, hiểu văn bản 2/ Những chiến công của Thạch Sanh: 15'
b) Cứu và chữa bệnh cho công chúa
- Lý Thông nhờ Thạch Sanh dẫn và
đi xuống hang cứu công chúa
- Thạch Sanh giúp Lý Thông cứu công chúa: biết nơi ở của Đại bàng, muốn giúp anh kết nghĩa
=> Sự nhân hậu của Thạch Sanh
Trang 2là phẩm chất của dũng sĩ).
- Hãy tìm những chi tiết kể về chiến
công thứ 2 của Thạch Sanh?
(GV chia 2 nhóm: Tìm chi tiết về
Thạch Sanh, về đại bàng)
- Tại sao tác giả dân gian lại dùng lời
kể nhiều về hoạt động của Thạch
Sanh hơn Đại Bàng?
( Để làm nổi bật: Đại bàng tuy gian
ác, có phép lạ những vẫn yếu thế so
với Thạch Sanh)
- Chiến công này của Thạch Sanh
càng làm cho hình ảnh Thạch Sanh
đẹp hơn bởi Phẩm chất?
- Cũng nhờ lòng tốt luôn làm điều
nhân nghĩa, Thạch Sanh đã có được
cây đàn quý do vua Thuỷ tề ban
tặng…
- Thạch Sanh đã tự giải thoát cho
mình khỏi ngục sâu như thế nào?
- Lần này chiến công của Thạch Sanh
có được là do đâu? (Do có cây đàn
thần của vua Thuỷ tề…)
- Tại sao, người xưa không xây dựng
tình huống để Thạch Sanh dùng tài
của mình cứu công chúa)
- Chiến công cuối cùng của Thạch
Sanh là chiến công nào?
- Trong trận chiến đấu này, Thạch
Sanh có dùng những tài năng của
mình như những trận chiến đấu
trước?
- Việc chiến thắng kẻ thù của Thạch
Sanh có điều gì khác thường?
* Đại bàng
- Cướp công chúa
- Mang về hang
- Tung cánh, chĩa vuốt
* Thạch Sanh:
- Bắn trọng thương đại bàng
- Xuống hang sâu
- Bắn mù mắt đại bàng
- Chặt đứt vuốt, bổ đầu
- Đưa công chúa lên trước
=> Thạch Sanh là một dũng sĩ tài năng, sức khoẻ phi thường, luôn làm
điều nhân nghĩa
- Thạch Sanh gảy đàn chữa khỏi bệnh câm cho công chúa
- Kể lại mọi việc để minh oan cho mình
=> Thạch Sanh là người nhân đức nên được người khác giúp đỡ, gặp nhiều may mắn
Thể hiện niềm tin của nhân dân vào giá trị đạo đức của người dũng sĩ c) Thạch Sanh dẹp giặc:
- 18 nước chư hầu mang quân đánh
- Gảy đàn khiến quân giặc bủn rủn
- Thạch Sanh nấu cơm niêu thần đãi giặc
=> Thạch Sanh chiến thắng kẻ thù không một hòn tên mũi đạn, không
có ai thương vong, không có đòn
Trang 3- Chiến thắng kỳ lạ này nói lên phẩm
chất gì của Thạch Sanh ?
- Chi tiết này còn thể hiện khát vọng
gì của người xưa?
(GV: Khát vọng này được thể hiện
qua hình ảnh tiếng đàn và niêu cơm
Thạch Sanh)
- Đối lập với Thạch Sanh là nhân vật
nào?
- Hãy kể những việc làm của Lý
Thông đối với Thạch Sanh?
Gợi ý: Lý Thông rủ Thạch Sanh kết
nghĩa anh em vì mục đích gì? Sau
này hắn đã thực hiện mục ấy như thế
nào?
- Qua những việc làm đó, em thấy Lý
Thông là 1 kẻ như thế nào?
- Trong truyện cổ tích thì Lý Thông
đại diện điều gì?
- Kết thúc câu chuyện, số phận của
mỗi nhân vật được tác giả dân gian
kể như thế nào?
- Tại sao người xưa lại để cho Lý
Thông bị chết vì sấm sét? (ca ngợi ơn
nghĩa của Thạch Sanh - khẳng định
kẻ ác thì "lưới trời khó lọt")
- Kết cục số phận của các nhân vật
như vậy thể hiện quan niệm niệm gì
của nhân dân và công lý xã hội?
Quan niệm này còn thể hiện qua
những văn bản nào đã học (bánh
chưng bánh giầy, Sọ Dừa )
- Truyện Thạch Sanh có nhiều chi tiết
thần kỳ, hãy lấy ví dụ? (cung tên
vàng, đàn thần, niêu cơm thần…)
đánh quyết liệt
=> Phẩm chất: Độ lượng, bao dung, nhân nghĩa của Thạch Sanh
=> Khát vọng hoà bình, khát vọng công lý của người xưa
3/ Nhân vật Lý Thông : 10'
- Rủ Thạch Sanh kết nghĩa anh em vì mục đích lợi dụng sức lực của Thạch Sanh
- Lừa Thạch Sanh đi chết thay mình
- Lừa Thạch Sanh để cướp công
- Lừa Thạch Sanh xuống hang đại bàng: 2 mục đích là cướp công và giết Thạch Sanh
=> Lý Thông là kẻ xảo trá, lừa lọc, phản bội, độc ác, bất nghĩa, bất nhân, bất trung…
-> Đại diện cho điều ác
* Kết cục:
- Mẹ con Lý Thông được Thạch Sanh tha chết nhưng bị sét đánh chết
- Thạch Sanh được cưới công chúa,
được làm vua
=> Quan niệm của nhân dân: cái ác
sẽ bị trừng trị, cái thiện sẽ được chiến thắng, người có tài, có đức sẽ được hưởng hạnh phúc đó là ước mơ, là niềm tin của nhân dân về lẽ công bằng
4/ ý nghĩa của văn bản : 5'
- Ghi nhớ: SGK: (67)
Trang 4- Những chi tiết tưởng tượng đó có ý
nghĩa gì?
- Thạch Sanh kể về kiểu: người dũng
sĩ, qua đó thể hiện ước mơ quan niệm
gì của người xưa - hs đọc ghi nhớ
- GV hướng dẫn hs quan sát tranh
SGK:
- Cho biết 2 bức tranh minh hoạ cho
chi tiết nào trong truyện, em hãy đặt
tên cho 2 bức tranh?
- Trong truyện Thạch Sanh, những
thứ nào mà nhân dân không bao giờ
có được đã được trao cho 1 người
xuất thân bình thường như Thạch
Sanh, cách kết thúc như vậy thể hiện
ước mơ gì của người xưa?
- Truyện có 4 sự việc lớn, em hãy
chọn kể 1 sự việc mà em thích?
III Luyện tập: 7'
- Tên tranh: mũi tên vàng, diệt đại bàng, cứu công chúa, niêu cơm thần kỳ…
-> Kết thúc câu chuyện có hậu -> thể hiện ước mơ của nhân dân về sự đối
đời đối với những người dân lương thiện
VD: tấm cám, Sọ Dừa, cây bút thần…
- HS kể 1 sự việc bất kỳ
4/ Củng cố: 1'
Tiếng đàn thần trong truyện có ý nghĩa gì?
5/ Dặn dò: 1'
- Tập kể lại truyện