Nó không chỉ là tiếng hát quê hương, tình nghĩa trong các quan hệ gia đình, là những bài ca ngợi về tình yêu quê hương đất nước, con người mà bên cạnh đó nó còn là những tiếng hát than t[r]
Trang 1Ngaứy soaùn : 11/9/2011
Ngaứy daùy: 13/9/2011
TUAÀN 4 Tieỏt 13: VAấN BAÛN:
NHệếNG CAÂU HAÙT THAN THAÂN
I MệÙC ẹOÄ CAÀN ẹAẽT :Giuựp HS
1 Kieỏn thửực:
- Hieọn thửùc ủụứi soỏng cuỷa ngửụứi lao ủoọng qua caực baứi haựt than thaõn
- Moọt soỏ b/phaựp ngheọ thuaọt tieõu bieồu trong vieọc xaõy dửùng hỡnh aỷnh vaứ sửỷ duùng ngoõn tửứ cuỷa caực baứi ca dao than thaõn
2 Kú naờng:
- ẹoùc, hieồu nhửừng caõu haựt than thaõn
- Phaõn tớch giaự trũ noọi dung vaứ ngheọ thuaọt cuỷa nhửừng caõu haựt than thaõn trong baứi hoùc
II.CHUẨN BỊ.
a.Giaựo vieõn : SGK – giaựo aựn
b.Hoùc sinh : SGK – Vụỷ soaùn baứi
III TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP:
1 OÅn ủũnh toồ chửực: 1’
2 Kieồm tra baứi cuừ: 2’
ẹoùc thuoọc loứng nhửừng caõu haựt veà tỡnh yeõu queõ hửụng, ủaỏt nửụực, con ngửụứi maứ em thớch? Neõu noọi dung cuỷa baứi ca dao ủoự?
Caựch taỷ caỷnh cuỷa 4 baứi cao dao veà tỡnh yeõu queõ hửụng, ủaỏt nửục, con ngửụứi coự ủaởc ủieồm chung gỡ? YÙ nghúa cuỷa nhửừng caõu haựt veà tỡnh yeõu q/hửụng, ủ/nửụực, c/ngửụứi?
(A) Gụùi nhieàu hụn taỷ.
B Taỷ raỏt chi tieỏt nhửừng hỡnh aỷnh thieõn nhieõn
C Chổ taỷ chi tieỏt nhửừng ủaởc ủieồm tieõu bieồu nhaỏt
D Chổ lieọt keõ teõn ủũa danh chửự khoõng mieõu taỷ
3.Giaỷng baứi mụựi:
* Hoạt động 1: giới thiệu bài mới:
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hớng chú ý cho hs
P.Ppháp: thuyết trình
Th gian: 2phút
Giụựi thieọu baứi.:Trong kho taứng VHDG VN, ca dao – daõn ca laứ 1 boọ phaọn raỏt quan troùng Noự
chớnh laứ taỏm gửụng phaỷn aựnh taõm hoàn cuỷa nhaõn daõn, laứ sửù gaộn boự chaởt cheừ giửừa thụ vaứ nhaùc daõn gian Noự khoõng chổ laứ tieỏng haựt queõ hửụng, tỡnh nghúa trong caực quan heọ gia ủỡnh, laứ nhửừng baứi ca ngụùi veà tỡnh yeõu queõ hửụng ủaỏt nửụực, con ngửụứi maứ beõn caùnh ủoự noự coứn laứ nhửừng tieỏng haựt than thụỷ cho nhửừng maỷnh ủụứi cụ cửùc, ủaộng cay cuừng nhử toỏ caựo XHPK baống nhửừng hỡnh aỷnh, ngoõn ngửừ sinh ủoọng, ủa daùng maứ caực
em seừ ủửụùc tỡm hieồu qua tieỏt hoùc hoõm nay
Hoaùt ủoọng 2: HD ủoùc – tỡm hieồu chung
Mục tiêu: ẹoùc vaứ hieồu 1 soỏ tửứ ngửừ
P.Ppháp: Vaỏn ủaựp gụùi tỡm, thuyeỏt trỡnh,ủoùc dieón caỷm
Th gian: 7p
Trang 2Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung bài học
GV hướng dẫn HS đọc: Đọc với
giọng điệu chậm chậm, nho nhỏ,
buồn buồn Lưu ý các môtíp thân cò,
thương thay, thân em, khi đọc tới
nhấn giọng hơn một chút.
GV đọc, gọi HS đọc
Lưu ý một số từ ngữ khó SGK
- Đời sống của người lao động ở chế
độ cũ như thế nào?
- Những câu hát than thân thể hiện
nỗi niềm tâm sự của tầng lớp nào?
- HS đọc
- hiện thực đời sống của người lao động ở chế độ cũ: nghèo khó, vất vả, bị áp bức,
- Những câu hát than thân thể hiện nỗi niềm tâm sự của tầng lớp bình dân
I Tìm hiểu chung:
1 Đọc:
2 Chú thích(sgk)
Hoạt động 3: Đọc- hiểu VB
Mục tiêu: Hiểu nội dung, nghệ thuật đặc sắc của các bài ca dao, dân ca
Phương pháp: Vấn đáp gợi tìm, kĩ thuật động não, thuyết trình, giảng giải.gợi mở, nêu vấn đề.
Th gian: 24 P
Gọi HS đọc bài 1
Bài ca dao là lời của ai, nói về
điều gì?
Tìm từ ngữ, h/ả m/tả c/đời cò?
N/thuật được s/dụng trong bài ca
dao này?
Từ bài ca dao trên, em hiểu được
số phận và cuộc đời của người
nông dân xưa như thế nào?
Vì sao người nông dân thời xưa
thường mượn hình ảnh con cò để
diễn tả cuộc đời, thân phận mình?
Là biểu tượng xúc động, chân
thực nhất của người nông dân
trong xh cũ.
Em hiểu gì về 2 câu thơ cuối?
Ngoài ý nghĩa than thân, bài này
còn có ý nghĩa nào khác?
-Lời của người lao động, kể về cuộc đời, số phận của Cò
- Thân cò: Gợi hoàn cảnh, số phận, lẻ loi, cô độc, đầy ngang trái
- Gầy cò con: Gợi hình dáng bé nhỏ, gầy guộc, yếu đuối
Điệp tư, từ láy gợi nhiều hơn tả, h/ả đối lập :
- Nước non >< 1 mình.
- Lên thác >< xuống ghềnh.
- Bể đầy >< ao cạn.
-Cơ cực, lầm than, vất vả, gặp nhiều ngang trái
-Cò gần gũi, gắn bó, gợi cảm hứng cho người nông dân
Ai: đại từ phiếm chỉ, nghĩa khái quát
giai cấp thống trị pk vùi dập cuộc đời người nông dân
-Phản kháng tố cáo CĐPK trước đây
1 xã hội đầy ngang trái, bóc lột bất công
II Đọc, hiểu văn bản: Bài 1:
-Lời của người nông dân mượn h/ả con cò để diễn tả cuộc đời lận đận ,vất vả của chính mình
-phản kháng, tố cáo xhpk bất công
Trang 3Ngoaứi baứi 1, chuựng ta coứn baột
gaởp hỡnh aỷnh con coứ trong nhửừng
baứi CD naứo nửừa?
Hóa ra bao ngang trái, gieo neo,
bao vất vả cực nhọc lúc "ao cạn"
khi "bể đầy" mà ngời lđ phải chịu
đựng đó chính là do xh bất công
tạo nên và còn bao nỗi khổ nữa
đ-ợc nói đến trong bài 2.
Goùi HS ủoùc baứi 2.
Baứi ca dao baột ủaàu tửứ “thửụng
thay” Em hieồu ntn veà cuùm tửứ
naứy?
Nỗi khổ của ngời nông dân đợc thể
hiện qua những hình ảnh cụ thể
nào? Nghệ thuật gì đợc sử dụng?
Nhửừng hỡnh aỷnh taốm, kieỏn, haùc,
cuoỏc vụựi nhửừng caỷnh ngoọ cuù theồ
gụùi cho em lieõn tửụỷng ủeỏn ai?
Em hiểu những nỗi khổ nào đc nói
tới qua những hình ảnh ẩn dụ đó?
Nhaọn xeựt aõm ủieọu cuỷa baứi ca
dao?
Goùi HS ủoùc baứi 3.
Haừy ủoùc 1 soỏ baứi ca dao mụỷ ủaàu
baống cuùm tửứ “thaõn em”?
Nhửừng baứi ca aỏy thửụứng noựi veà
ai, veà ủieàu gỡ vaứ thửụứng gioỏng
nhau nhử theỏ naứo veà ngheọ thuaọt?
-Con coứ laởn loọi bụứ soõng
Gaựnh gaùo nuoõi choàng …… nổ non.
-Con coứ maứ ủi aờn deõm… coứ con.
-Vửứa thửụng vửứa ủoàng caỷm, thửụng cho ngửụứi cuừng thửụng cho chớnh mỡnh
- Từ thơng thay đợc lặp lại 4 lần: Nhấn
mạnh mối thơng cảm xót xa cho cuộc
đời cay đắng của ngời lao động
-Nỗi khổ đợc thể hiện qua những hình
ảnh ẩn dụ, Điệp từ
-Nhửừng ngửụứi lao ủoọng vụựi nhieàu noói khoồ khaực nhau:
+Thửụng cho thaõn phaọnsuoỏt ủụứi bũ keỷ khaực boứn ruựt sửực lửùc
- Thửụng cho noói khoồ chung cuỷa nhửừng thaõn phaọn nhoỷ nhoi suoỏt ủụứi xuoõi ngửụùc vaỏt vaỷ laứm luùng maứ vaón ngheứo khoồ
- Thửụng cho cuoọc ủụứi phieõu baùt, laọn ủaọn vaứ nhửừng coỏ gaộng voõ voùng cuỷa nhửừng ngửụứi lao ủoọng trong xaừ hoọi cuừ
- Thửụng cho thaõn phaọn thaỏp coồ beự hoùng, noói khoồ ủau oan traựi khoõng ủửụùc leừ coõng baống naứo soi toỷ
-AÂm ủieọu taõm tỡnh, thuỷ thổ, vửứa ủoọc thoaùi, vửứa ủoỏi thoaùi Noói thửụng caỷm xoựt xa cho ngửụứi lao ủoọng
Thaõn em nhử haùt mửa sa
Haùt vaứo ủaứi caực, haùt ra ruoọng caứy.
Thaõn em nhử gieỏng giửừa ủaứng Ngửụứi thanh rửỷa maởt, ngửụứi phaứm rửỷa
chaõn.
-Thửụứng noựi veà thaõn phaọn, noói khoồ ủau cuỷa ngửụứi phuù nửừ trong xaừ hoọi cuừ
- Veà NT: Caực baứi ca dao treõn mụỷ ủaàu
baống cuùm tửứ “Thaõn em”.
- Laứ nhửừng baứi ca coự hỡnh aỷnh so saựnh
Baứi 2:
- Lời của ngời lao động thơng cho thân mình và những ngời cùng cảnh ngộ với noói khoồ nhieàu beà bũ aựp bửực, boực loọt,chũu nhieàu oan traựi
Baứi 3:
-Thaõn phaọn nhoỷ beự, c/ủụứi ủaộng cay chũu nhieàu ủau khoồ, h/toaứn bũ leọ thuoọc cuỷa ngửụứi phuù nửừ dửụựi cheỏ ủoọ pk
Trang 4Bài 3 cũng nằm trong mô típ phản
ánh thân phận ngời phụ nữ trong
xhpk Song hình ảnh so sánh ở bài
ca dao này có gì đặc biệt? Tác
dụng của nó?
? Gợi ý câu hỏi: Từ "bần" tên trái
cây, gợi nghĩ đến điều gì?
? Câu 2 đã cụ thể nỗi khổ của
Ngời phụ nữ nh thế nào?
Cuoọc ủụứi ngửụứi phuù nửừ trong XH
PK nhử theỏ naứo?
Soỏ phaọn chỡm noồi leõnh ủeõnh cuỷa
ngửụứi phuù nửừ trong XH PK.
ủeồ mieõu taỷ cuù theồ, chi tieỏt thaõn phaọn vaứ noói khoồ cuỷa ngửụứi phuù nửừ
- Tên gọi của trái cây –"bần" song dễ gợi liên tởng đến thân phận nghèo khó
Ca dao dân ca Nam Bộ thờng nhắc đến (trái) bần,mù u, sầu riêng gợi nghĩ đến cuộc đời, thân phận đau khổ đắng cay – (phản ánh tính địa phơng trong ca dao)
- Câu thứ 2 của bài nói rõ hơn nỗi khổ mà ngời phụ nữ phải chịu đựng: Đó là phận chìm nổi, lênh đênh vô định trong xã hội phong kiến giống nh trái bần bé nhỏ bị
"gió dập sóng dồn" xô đẩy, quăng quật trên sông nớc mênh mông không biết nơi bến bờ nào dừng lại: "Tấp vào đâu"
Sự nghèo khó
Số phận lênh đênh
Hoaùt ủoọng 4, Toồng keỏt.
Muùc tieõu: Khaựi quaựt ủaởc saộc noọi dung yự nghúa vaứ ngheọ thuaọt
PP: Thuyeỏt trỡnh, vaỏn ủaựp
Thụứi gian: 4p
Em haừy tỡm ủaởc ủieồm
chung veà ngheọ thuaọt vaứ yự
nghúa cuỷa 3 baứi ca dao?
YÙ nghúa cuỷa nhửừng caõu
haựt thanm thaõn?
III Toồng keỏt.
1 Ngheọt thuaọt:
- sửỷ duùng caực caựch noựi : thaõn coứ, thaõn em, con coứ, thaõn phaọn,
- sửỷ duùng caực thaứnh ngửừ : leõn thaực xuoỏng gheành; gioự daọp soựng doài,…
- sửỷ duùng caực so saựnh, aồn duù, nhaõn hoựa, tửụùng trửng, phoựng ủaùi, ủieọp tửứ ngửừ
+ Thể thơ lục bát, âm điệu thơng cảm
+ Có hình thức câu hỏi tu từ
2 YÙ nghúa:
- moọt khớa caùnh laứm neõn giaự trũ cuỷa ca dao laứ theồ hieọn tinh thaàn nhaõn ủaùo, caỷm thoõng, chia seỷ vụựi nhửừng c/ngửụứi gaởp caỷnh ngoọ ủaộng cay, khoồ cửùc + Cả ba bài đều diễn tả cuộc đời, thân phận đau khổ của ngời lđ trong xh cũ + Ngoài nội dung than thân còn có ý nghĩa phản kháng
Hoaùt ủoọng 5: Hửụựng daón HS tửù hoùc ụỷ nhaứ: 5’
*)Baứi vửứa hoùc:
ẹoùc dieón caỷm nhửừng caõu haựt than thaõn?
- sửu taàm , phaõn loaùi vaứ hoùc thuoọc moọt soỏ baứi ca dao than thaõn
- vieỏt caỷm nhaọn veà baứi ca dao than thaõn khieỏn em caỷm ủoọng nhaỏt
*) Baứi saộp hoùc:
Soaùn baứi: NHệếNG CAÂU HAÙT CHAÂM BIEÁM -Traỷ lụứi caõu hoỷi ủoùc – hieồu vb
-ẹoùc dieón caỷm vaứ p/tớch ca dao chaõm bieỏm
Trang 5Ngày soạn: 11/9/2011
Ngày dạy: 14/9/2011
Tiết 14:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp HS
1 Kiến thức:
- Ứng xử của tác gỉa dân gian trước những thói hư , tật xấu, những hủ tục lạc hậu
-Một số b/pháp n/thuật tiêu biểu thường thấy trong các bài ca dao châm biếm
2 Kĩ năng:
- Đọc, hiểu những câu hát châm biếm
- Phân tích được giá trị nội dung và nghệ thuật của những câu hát châm biếm trong bài học
II CHUẨN BỊ:
a.GV: SGK – giáo án – bảng phụ
b.HS: SGK – VBT – VSB
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định tổ chức : 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 2’
Đọc thuộc lòng những câu hát than thân?
Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong ca dao than thân?
Trang 63.Baứi mụựi:
* Hoạt động 1: giới thiệu bài mới:
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hớng chú ý cho hs
P.Ppháp: thuyết trình
Th gian: 2phút
Giụựi thieọu baứi: N/dung caỷm xuực cuỷa c/dao, d/ca raỏt ủa daùng Ngoaứi nhửừng caõu haựt yeõu thửụng, tỡnh
nghúa, nhửừng caõu haựt than thaõn c/dao d/ca coứn raỏt nhieàu caõu haựt chaõm bieỏm Cuứng vụựi truyeọn cửụứi, veứ, nhửừng caõu haựt chaõm bieỏm ủaừ t/hieọn khaự taọp trung nhửừng ủaởc saộc n/thuaọt traứo loọng d/gian VN, nhaốm phụi
baứy caực h/tửụùng ủaựng cửụứi trong xh Caực em haừy cuứng nhau tỡm hieồu qua vb: “Nhửừng caõu haựt chaõm
bieỏm”.
*Hoaùt ủoọng 2: HD ủoùc – tỡm hieồu chung
Mục tiêu: ẹoùc vaứ hieồu 1 soỏ tửứ ngửừ
P.Ppháp: Vaỏn ủaựp gụùi tỡm, thuyeỏt trỡnh,ủoùc dieón caỷm
Th gian: 7p
Hoaùt ủoọng cuỷa giaựo vieõn Hoaùt ủoọng cuỷa hoùc sinh Noọi dung baứi hoùc.
GV hửụựng daón HS ủoùc:Gioùng haứi hửụực , vui coự
khi mổa mai nhửng vaón ủoọ lửụùng (baứi 1), coự khi
nhaỏn vaứ keựo daứi eõ a ủieọp ngửừ soỏ coõ, coự khi khaồn
trửụng, aàm ú moọt caựch ruứm beng, giaỷ taùo (baứi 3),
HS ủoùc
I.tỡm hieồu chung:
1 ẹoùc:
2 Chuự thớch:
Hoaùt ủoọng 3: ẹoùc- hieồu VB
Muùc tieõu: Hieồu noọi dung, ngheọ thuaọt ủaởc saộc cuỷa caực baứi ca dao, daõn ca
Phửụng phaựp: Vaỏn ủaựp gụùi tỡm, kú thuaọt ủoọng naừo, thuyeỏt trỡnh, giaỷng giaỷi.gụùi mụỷ, neõu vaỏn ủeà.
Th gian: 24 P
B1 giụựi thieọu chuỷ ủeà gỡ vaứ nhaõn
vaọt naứo?
Chuự toõi ủc g/thieọu nhử theỏ naứo?
(thoựi quen, tớnh neỏt)
Tửứ “hay” maứ chaựu ủaừ g/thieọu veà
chuự mỡnh coự phaỷi laứ gioỷi, laứ khen
khoõng? Tửứ “hay” coự yự nghúa gỡ?
“ Ngaứy….canh” thửùc chaỏt nhửừng
thửự ửụực cuỷa chuự toõi laứ gỡ?
Nhửừng thửự hay vaứ ửụực cuỷa chuự toõi
laứ bỡnh thửụứng hay baỏt bỡnh
thửụứng? Vỡ sao?
Baứi naứy chaõm bieỏm haùng ngửụứi
HS ủoùc baứi 1.
-Noựi vụựi coõ yeỏm ủaứo veà c/ủeà caàu hoõn
-Lieọt keõ ra raỏt nhieàu caựi hay cuỷa chuự toõi:
hay tửỷu hay taờm…
Sau moói tửứ “hay” laứ taọt xaỏu cuỷa chuự toõi
ủửụùc lieọt keõ ratheồ hieọn roừ yự gieóu cụùt, mổa mai, bieỏm hoaù veà chaõn dung chuự toõi
( Nhaõn vaọt naứy thửụứng xuyeõn thớch rửụùu
(hay tửỷu), laùi am hieồu veà rửụùu ( hay taờm),
thửụứng xuyeõn thớch cheứ( nhửng phaỷi laứ
cheứ ủaởc), thửụứng xuyeõn thớch nguỷ ( nhửng
phaỷi nguỷ ủaừ maột), nguỷ trửa
-ệụực mửa ủeồ khoỷi phaỷi ủi laứm; ửụực ủeõm daứi nửừa ủeồ nguỷ cho sửụựng maột
-Khoõng bỡnh thửụứng Vỡ toaứn ửụực ủieàu hửụỷng thuù nhửng khoõng muoỏn lao ủoọng coỏng hieỏn ủeồ taùo ra thửự ủoự
II ẹoùc , hieồu vaờn baỷn Baứi 1:
Chaõm bieỏm haùng ngửụứi nghieọn ngaọp , lửụứi
Trang 7naứo trong XH?
Trong ca dao, ngửụứi con gaựi ủeùp
ngửụứi, ủeùp neỏt ủửụùc goùi laứ coõ
yeỏm ủaứo Daõn gian ủaừ ủaởt nhaõn
vaọt chuự toõi beõn caùnh coõ yeỏm ủaứo
vụựi ngaàm yự gỡ?
Neỏu caàn khuyeõn nhaõn vaọt chuự toõi
, em seừ noựi baống caõu tuùc ngửừ
naứo?
Goùi HS ủoùc baứi 2.
Baứi 2 nhaùi lụứi cuỷa ai noựi vụựi ai?
ẹoỏi tửụùng ủi xem boựi ụỷ ủaõy laứ ai?
Vỡ sao ngửụứi xem boựi ụỷ ủaõy laứ
phuù nửừ?
Lụứi thaày phaựn bao goàm nhửừng noọi
dung gỡ?
Toaứn nhửừng chuyeọn quan troùng
nhử vaọy maứ caựch noựi cuỷa ngửụứi
thaày boựi nhử theỏ naứo?
Baứi ca dao pheõ phaựn hieọn tửụùng
naứo trong XH?
Tỡm nhửừng baứi ca dao khaực coự
noọi dung tửụng tửù hoaởc choỏng meõ
tớn dũ ủoan?
Goùi HS ủoùc baứi 3.
Bài ca dao nói về việc gì? Có
những nhân vật nào xuất hiện?
Moói con vaọt trong baứi 3 tửụùng
trửng cho ai, haùng ngửụứi naứo
trong XH?
Thaỷo luaọn nhoựm.
-Ngaàm yự mổa mai, gieóu cụùt chuự toõi ( ủaởt caựi voõ giaự trũ caùnh caựi giaự trũ, caựi xaỏu caùnh caựi toỏt) ẹeà cao giaự trũ thaọt ụỷ con ngửụứi
Tay laứm haứm nhai
Tay quai mieọng treó.
-Nhaùi lụứi cuỷa thaày boựi noựi vụựi ngửụứi ủi xem boựi ->Ngửụứi phuù nửừ
-Vỡ ủaõy laứ ủ/tửụùng thửụứng q/taõm ủeỏn soỏ phaọn, nhaỏt laứ trong xhpk, trong thửùc teỏ ngửụứi phuù nửừ raỏt caỷ tin
-Phaựn toaứn nhửừng chuyeọn heọ troùng veà soỏ phaọn c/ủ maứ ngửụứi ủi xem boựi raỏt q/taõm:
giaứu –ngheứo,cha – meù, choàng – con…
-Laứ nhửừng lụứi noựi dửùa “meù ủaứn baứ” “cha ủaứn oõng”, noựi nửụực ủoõi “chaỳng… ngheứo”,
“chaỳng… trai” thaày phaựn thaọt cuù theồ, khaỳng ủũnh nhửng toaứn laứ nhửừng laứ lụứi coự phaựn cuừng nhử khoõng bụỷi ủoự laứ nhửừng ủieàu hieồn nhieõn maứ chaỳng caàn ủoaựn thỡ
ai cuừng bieỏt
- Tieàn buoọc daỷi yeỏm bo bo ẹem cho thaày boựi ủaõm lo vaứo ngửụứi.
- Boựi ra ma, queựt nhaứ ra raực.
- Soỏ thaày thỡ ủeồ cho ruoài noự baõu.
-Hoứn ủaỏt…
-Chaọp chaọp…
-Nói về cảnh tợng một đám ma theo lệ cũ
Xuất hiện những nhân vật: Con cò, cò con,
cà cuống, chim ri, chào mào, chim chích
- Con coứ ngửụứi noõng daõn.( Tớnh ngaứy giụứ toỏt laứm ma, thaựi ủoọ bỡnh túnh, khoõng coự veỷ taỏt baọt lo cho ủaựm ma ngửụứi thaõn)
- Caứ cuoỏng keỷ tai to maởt lụựn.( Uoỏng rửụùu ủeỏn noói say ngaỏt ngửụừng nhử ụỷ choó vui chụi, khoõng phaỷi ụỷ nụi buoàn)
- Chaứo maứo, chim ri nhửừng cai leọ, lớnh leọ.( Tranh nhau mieỏng aờn, ủieọu boọ vui nhoọn, khoõng buoàn thaỷm; ủeọm nhũp cho baứi haựt vui nhoọn, khoõng ai oaựn nhử nhaùc
lao ủoọng
Baứi 2:
Noựi dửùa, noựi nửụực ủoõi, phoựng ủaùi
- Chaõm bieỏm, pheõ phaựn nhửừng hieọn tửụùng meõ tớn
dũ ủoan
Baứi 3:
Trang 8Vieọc choùn caực con vaọt ủeồ mieõu taỷ
“ủoựng vai” nhử theỏ lớ thuự ụỷ ủieồm
naứo?
Caỷnh tửụùng trong baứi coự phuứ hụùp
vụựi ủaựm tang khoõng?
Baứi ca naứy pheõ phaựn chaõm bieỏm
h/tửụùng gỡ?
Goùi HS ủoùc baứi 4.
Đ/tợng đc nói trong bài ca
dao là ai? Xem lại chú thích từ
"cậu cai" ?
Chân dung cậu cai đợc vẽ bằng
những nét nào? Nêu ý nghĩa của
từng nét vẽ ấy
Chân dung "cậu cai" đợc vẽ bằng
những chi tiết biếm họa Một con
ngời làm công việc nhà nớc vậy mà
hiện lên vừa bắng nhắng phô
tr-ơng, vừa nhếch nhác thảm hại thật
không phù hợp với công việc của
một cậu cai.
Chỉ với một vài chi tiết mà chân
dung cậu cai hiện lên thật rõ nét, vì
sao vậy?
(Chi tiết đợc miêu tả tuy ít nhng là
những chi tiết nh thế nào?)
Từ "cậu cai" là cách gọi ngầm ẩn
thái độ nh thế nào của tác giả dân
gian?
ủaựm ma)
- Chim chớch nhửừng anh moừ.( ẹieọu boọ thoõ thieồn, loan baựo aàm ú, khoõng phaỷi caựch ủửa tin buoàn)
=>- Hình ảnh ẩn dụ:
-Duứng theỏ giụựi ủoà vaọt ủeồ noựi veà theỏ giụựi con ngửụứinoọi dung chaõm bieỏm, pheõ phaựn trụỷ neõn kớn ủaựo, saõu saộc
- Khoõngcaựi cheỏt cuỷa coứ trụỷ thaứnh dũp cho cuoọc ủaựnh cheựn, chia chaực voõ loỏi om soứm
-Bài ca dao miêu tả chân dung cậu cai – ngời coi đám lính gác và phục dịch ở huyện, phủ ngày xa
-Cậu cai đợc vẽ bằng những chi tiết:
+ Nón dấu lông gà gợi vẻ lố lăng + Ngón tay đeo nhẫn tính trai lơ, phô trơng
+ áo ngắn đi mợn, quần dài thuê: Sự khoe khoang thảm hại
-Chi tiết chọn lọc, tiêu biểu về trang phục, công việc.( Trang phuùc toỏi thieồu cuỷa caọu cai “ aựo, quaàn” cuừng laứ ủoà ủi thueõ mửụùn;
laõu laộm caọu cai mụựi coự vieọc, nhửng ủoự laứ vieọc cuỷa quan treõn sai baỷo Ngoaứi ra chaỷ coự vieọc gỡ laứm cho ủuựng chửực vuù cai)
-Từ cậu cai t/hiện t/độ châm chọc, lấy lòng
- Pheõ phaựn nhửừng keỷ lụùi duùng huỷ tuùc ủeồ hửụỷng lụùi, chaõm bieỏm huỷ tuùc
ma chay trong xaừ hoọi cuừ
Baứi 4:
-Chế giễu, mỉa mai những kẻ phô trơng, khoe khoang để bịp ngời
Hoaùt ủoọng 4, Toồng keỏt.
Muùc tieõu: Khaựi quaựt ủaởc saộc noọi dung yự nghúa vaứ ngheọ thuaọt
PP: Thuyeỏt trỡnh, vaỏn ủaựp
Thụứi gian: 4p
Neõu ngheọ thuaọt cuỷa nhửừng caõu
haựt chaõm bieỏm?
Neõu yự nghúa cuỷa nhửừng caõu haựt
chaõm bieỏm?
III.Toồng keỏt.
1 Ngheọ thuaọt:
- sửỷ duùng caực hỡnh thửực gieóu nhaùi
- sửỷ duùng caựch noựi haứm yự
- taùo neõn caựi cửụứi chaõm bieỏm , haứi hửụực
2 yự nghúa:
Trang 9- ca dao chaõm bieỏm theồ hieọn tinh thaàn pheõ phaựn mang tớnh daõn chuỷ cuỷa nhửừng con ngửụứi thuoọc taàng lụựp bỡnh daõn
Hẹ5 Hửụựng daón HS tửù hoùc ụỷ nhaứ:
*)Baứi vửứa hoùc: ẹoùc dieón caỷm caực baứi CD?
-sửu taàm, phaõn loaùi vaứ hoùc thuoọc moọt soỏ baứi ca dao chaõm bieỏm
- vieỏt caỷm nhaọn cuỷa em veà moọt baứi ca dao chaõm bieỏm tieõu bieồu trong baứi hoùc
*) Baứi saộp hoùc : -Soaùn baứi “ẹAẽI Tệỉ”:
Ngaứy soaùn: 11/9/2011
Ngaứy daùy: 15/9/2011
I MUẽC TIEÂU CAÀN ẹAẽT:Giuựp HS
1 Kieỏn thửực:
- Khaựi nieọm ủaùi tửứ
- Caực loaùi ủaùi tửứ
2 Kú naờng:
- Nhaọn bieỏt ủaùi tửứ trong vaờn baỷn noựi vaứ vieỏt
- Sửỷ duùng ủaùi tửứ phuứ hụùp vụựi yeõu caàu giao tieỏp
II CHUAÅN Bề:
a.GV: SGK – giaựo aựn – baỷng phuù
b.HS: SGK – VBT – VSB
III TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP:
1 OÅn ủũnh toồ chửực: 1’
2 Kieồm tra baứi cuừ: 2’
-Coự maỏy loaùi tửứ laựy? Neõu ủ/ủieồm veà nghúa cuỷa tửứ laựy?
Laứm BT4/43 ?
3 Baứi mụựi:
Giụựi thieọu baứi
Trong khi noựi vaứ vieỏt, ta thửụứng duứng nhửừng tửứ nhử: Toõi, tao, tụự, maứy, noự, hoù, haộn,… ủeồ xửng hoõ hoaởc duứng: ẹaõy, ủoự, noù, kia,… ai, gỡ, sao, theỏ naứo………ủeồ troỷ, ủeồ hoỷi Nhử vaọy laứ voõ hỡnh chung ta ủaừ sửỷ duùng 1 soỏ loaùi ủaùi tửứ TV ủeồ giao tieỏp Vaọy ủaùi tửứ laứ gỡ? ẹaùi tửứ coự nhieọm vuù, chửực naờng vaứ caựch sửỷ duùng
ra sao? Chuựng ta seừ cuứng nhau tỡm lụứi giaỷi ủaựp qua tieỏt hoùc hoõm nay
* Hoạt động 1: giới thiệu bài mới:
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hớng chú ý cho hs
P.Ppháp: thuyết trình
Th gian: 2phút
Giới thiệu bài :
* Hoạt động 2 : Tỡm hieồu khaựi nieọm ủaùi tửứ
Mục tiêu: Hieồu theỏ naứo laứ ủaùi tửứ, c/naờng, nhieọm vuù cuỷa ủaùi tửứ.
P.Ppháp: Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu ngoõn ngửừ, hỡnh thửực quy naùp, kú thuaọt ủoọng naừo, maỷnh gheựp.
Th gian: 8p
Trang 10Tửứ noự ụỷ ủoaùn vaờn a troỷ ai?
Tửứ noự ụỷ ủv b troỷ con vaọt gỡ?
Nhụứ ủaõu maứ em hieồu ủửụùc nghúa
cuỷa 2 tửứ noự trong 2 ủv naứy?
Tửứ theỏ ụỷ ủv c troỷ sửù vieọc gỡ?
Nhụứ ủaõu maứ em hieồu ủửụùc nghúa
tửứ theỏ trong ủoaùn vaờn naứy?
Tửứ ai trong baứi ca dao duứng ủeồ
laứm gỡ?
Caực tửứ noự, theỏ, ai trong caực ủoaùn
vaờn treõn giửừ vai troứ ngửừ phaựp gỡ
trong caõu?
Theỏ naứo laứ ủaùi tửứ? ẹaùi tửứ giửừ vai
troứ ngửừ phaựp gỡ trong caõu?
-Em toõi – ngửụứi
-Con gaứ – vaọt.
-Nhụứ vaứo caực tửứ ngửừ chổ ngửụứi, con vaọt maứ
noự thay theỏ ụỷ caực caõu trửụực.
-Troỷ vieọc phaỷi chia ủoà chụi
-Nhụứ vaứo sửù vieọc maứ noự thay theỏ ụỷ caực caõu
ủaàu
-Duứng ủeồ hoỷi
a Noự (ủaùi tửứ)Chuỷ ngửừ.
b Noự (ủaùi tửứ) phuù ngửừ cuỷa danh tửứ.
c Theỏ (ủaùi tửứ) phuù ngửừ cuỷa ủoọng tửứ.
d Ai (ủaùi tửứ) Chuỷ ngửừ.
HS ủoùc ghi nhụự SGK
I Theỏ naứo laứ ủaùi tửứ?
-ẹt duứng ủeỷ troỷ ngửụứi,
sv, hủ, tc…ủc noựi ủeỏn trong 1 ngửừ caỷnh nhaỏt ủũnhcuỷa lụứi noựi hoaởc duứng ủeồ hoỷi
-Trong caõu, ủ/tửứ coự theồ ủaỷm nhieọm v/troứ CN, VN,
-Trong cuùm tửứ, ủ/tửứ coự theồ ủaỷm nhieọm v/troứ phuù ngửừ cuỷa danh tửứ,
ủt , tt
* Hoạt động 3 : Tỡm hieồu caực loaùi ủaùi tửứ
Mục tiêu: Hieồu theỏ caực loaùi ủaùi tửứ
P.Ppháp: Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu ngoõn ngửừ, hỡnh thửực quy naùp, kú thuaọt ủoọng naừo, maỷnh gheựp.
Th gian: 8p
Caực ủaùi tửứ toõi tao, tụự, chuựng toõi, chuựng
ta, maứy, chuựng maứy, noự, haộn, chuựng
noự, hoù troỷ gỡ?
Caực ủaùi tửứ baỏy, baỏy nhieõu troỷ gỡ?
Caực ủaùi tửứ vaọy, theỏ troỷ gỡ?
Caực ủaùi tửứ ủeồ troỷ duứng ủeồ troỷ nhửừng
caựi gỡ?
Caực ủaùi tửứ ai, gỡ,…hoỷi veà gỡ?
Caực ủaùi tửứ bao nhieõu, maỏy hoỷi veà gỡ?
ẹaùi tửứ sao, theỏ naứo hoỷi veà gỡ?
ẹ/tửứ ủeồ hoỷi ủửụùc duứng nhử theỏ naứo?
- Troỷ ngửụứi, sửù vaọt (toõi, tụự)
- Troỷ soỏ lửụùng (baỏy, baỏy nhieõu)
- Troỷ hủ, tớnh chaỏt, sửù vaọt
HS ủoùc ghi nhụự SGK
- Hoỷi veà ngửụứi, vaọt (ai, gỡ) -Hoỷi veà soỏ lửụùng
- Hoỷi veà haứnh ủoọng, tớnh chaỏt, sửù vieọc (sao, theỏ naứo)
HS ủoùc ghi nhụự SGK
II.Caực loùai ủaùi tửứ:
1 ẹaùi tửứ ủeồ troỷ:
-duứng ủeỷ troỷ ngửụứi, s/vaọt, s/lửụùng, hủ, t/c, s/vieọc
-ủ/tửứ troỷ ngửụứi, s/vaọt goùi laứ ủ/tửứ xửng hoõ
* Ghi nhụự: SGK/56
2 ẹaùi tửứ ủeồ hoỷi:
* Ghi nhụự: SGK/56
* lửu yự: + caực ủaùi tửứ chổ troỷ theo quan nieọm trửụực ủaõy, nay ủửụùc xeỏp thaứnh moọt loaùi tửứ rieõng ( chổ tửứ).
+ moọt soỏ danh tửứ chổ quan heọ hoù haứng thaõn toọc ( oõng, baứ.cha…), chửực vuù ( bớ thử, chuỷ tũch, ), ngheà nghieọp ( baực sú ) trong tieỏng vieọt thửụứng ủửụùc duứng ủeồ xửng hoõ- goùi laứ ủaùi tửứ xửng hoõ laõm thụứi + ủaùi tửứ xửng hoõ trong tieỏng vieọt raỏt phong phuự, phửực taùp, chũu nhieàu sửù raứng buoọc Do ủoự trong giao tieỏp phaỷi choùn caựch xửng hoõ ủuựng chuaồn mửùc, phuứ hụùp vụựi vaờn hoựa giao tieỏp cuỷa ngửụứi vieọt