2.YÙ nghóa: Tình quê hương là một trong những tình cảm lâu đời và thiêng liêng nhất của con người.. *Bài vừa học: - Hoïc thuoäc loøng moät trong hai baûn dòch thô.[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
TUẦN 9 Tiết 33:
VĂN BẢN:
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ.
(Hồi hương ngẫu thư)
-H ạ Tri Chương
-I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp HS
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Hạ Tri Chương
- Nghệ thật đối và vai trò của câu kết trong bài thơ
- Nét độc đáo về tứ của bài thơ
- Tình cảm quê hương là tình cảm sâu nặng , bền chặt suốt cả cuộc đời
2 Kĩ năng:
- Đọc, hiểu bài thơ tuyệt cú qua bản dịch tiếng Việt
- Nhận ra nghệ thuật đối trong bài thơ đường
- Bước đầu tập so sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán, phân tích tác phẩm
II CHUẨN BỊ:
a.GV: SGK + Giáo án + Tài liệu
b.HS: SGK + Tập ghi + VS
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
Trang 21 OÅn ủũnh toồ chửực: 1’
2 Kieồm tra baứi cuừ: 3’
* ẹoùc thuoọc loứng baứi thụ “Caỷm nghú trong ủeõm thanh túnh”? * Theồ thụ trong baứi “Túnh daù
tửự” ?
Neõu noọi dung yự nghúa vaứ ngheọ thuaọt?
3 Giụựi thieọu baứi mụựi:
* Hoạt động 1: giới thiệu bài mới:
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho hs
P.Ppháp: thuyết trình Th.gian: 1p
Haù Tri Chửụng (659 – 744) khoõng phaỷi laứ nhaứ thụ ủửụứng haứng ủaàu nhử Lớ Baùch, ẹoó
Phuỷ, nhửng oõng cuừng raỏt noồi tieỏng vụựi baứi tửự tuyeọt “ Hoài hửụng ngaóu thử”, tỡnh cụứ vieỏt nhaõn laàn veà
thaờm queõ naờm 744, khi oõng ủaừ 86 tuoồi vaứ ủaừ xa queõ hụn nửỷa theỏ kổ
*Hoaùt ủoọng 2: HD ủoùc – tỡm hieồu chung
Mục tiêu: Hieồu sụ giaỷn veà taực giaỷ, taực phaồm
P.Ppháp: Vaỏn ủaựp gụùi tỡm, thuyeỏt trỡnh,ủoùc dieón caỷm
Th gian: 7p
HS đọc chú thích *
giới thiệu về tác giả (SGK)
Giới thiệu về h/cảnh ra đời tác
phẩm ?
HD ủoùc: phieõn aõm: chuự yự nhũp
thụ 4/3, rieõng C4: nhũp : 2/5;
gioùng chaọm, buoàn, C3: gioùng hụi
ngaùc nhieõn, C4: gioùng hoỷi , cao
hụn vaứ nhaỏn maùnh theõm moọt
chuựt ụỷ caực tieỏng haứ xửự lai 2 baỷn
dũch thụ: chuự yự ngaột ụỷ caực caõu
trong hai baứi dũch khaực nhau.
HS ủoùc
HS traỷ lụứi
- Khi nhà thơ cáo quan về quê
I Tỡm hieồu chung:
1 Taực giaỷ, taực phaồm:
- Haù Tri Chửụng ( 659 – 744) laứ nhaứ thụ lụựn cuỷa Trung Quoỏc thụứi ẹửụứng Haù Tri Chửụng laứ baùn vong nieõn cuỷa thi haứo Lớ Baùch
-VB laứ 1 trong 2 baứi hoài hửụng ngaóu thử raỏt noồi tieỏng cuỷa taực giaỷ
2 ẹoùc vaứ tỡm hieồu chuự thớch
Trang 3GV ủoùc, goùi HS ủoùc.
Hãy nhận diện thể thơ?
HS ủoùc
3 Theồ thụ:
-Thất ngôn tứ tuyệt
-2 bản dịch thơ chuyển sang thể lục bát nên có sự khác nhau về vần và nhịp thơ
Hoaùt ủoọng 3: ẹoùc- hieồu VB
Muùc tieõu: Hieồu noọi dung, ngheọ thuaọt ủaởc saộc cuỷa vaờn baỷn
Phửụng phaựp: Vaỏn ủaựp gụùi tỡm, kú thuaọt ủoọng naừo, thuyeỏt trỡnh, giaỷng giaỷi.gụùi mụỷ, neõu vaỏn ủeà.
Th gian: 24 P
Qua nhan đề có thể thấy biểu
hiện
gì
độc đáo?
(So sánh với tình huống thể
hiện
Có ý kiến cho rằng nhan đề
"Hồi hương ngẫu thư" cho
thấy
tình cảm của tác giả với
có lẽ không sâu đậm Em có
đồng
ý không? Vì sao?
T/giaỷ khoõng chuỷ ủũnh laứm thụ
ngay luực mụựi ủaởt chaõn tụựi queõ
nhaứ nhửng tỡnh huoỏng ủaày kũch
tớnh ụỷ cuoỏi baứi laứ 1 cuự soỏc thửùc
sửù ủoỏi vụựi TG khi vieỏt baứi thụ.
Không chủ định viết nhưng vì
sao lại viết? và thực tình quê
của
tác giả như thế nào
Đọc hai câu thơ đầu:
Hai câu thơ này nói về việc
gì?
Sự việc trở về quê ?O kể lại
thông qua những hình ảnh đối
Hãy chỉ ra?
=> mặc dù số chữ không cân
nhưng vẫn đảm bảo đối cả ý lẫn
lời
Phép đối có tác dụng gì?
nhận
ra có sự thay đổi về vóc dáng,
HS ủoùc laùi baứi thụ
vừa mới đặt chân tới quê nhà Tình huống tạo nên tính độc đáo
- Hiểu "ngẫu thư" là ngẫu nhiên viết chứ
không phải là tình cảm ?O bộc lộ ngẫu nhiên Không thể căn cứ vào đây để nói tình
cảm nhà thơ không đằm thắm
Đọc hai câu thơ đầu:
-Lụứi keồ cuỷa taực giaỷ veà quaừng ủụứi daứi xa queõ laứm quan:tửứ luực coứn treỷ ủeỏn luực veà giaứ
- Pheựp ủoỏi :
+ khi đi >< lúc về
trẻ >< già.
+ Giọng quê k đổi >< tóc mai đã rụng
Thời gian xa cách
Sự thay đổi về vóc dáng và tuổi tác
cách : (Tiếng quê không đổi).
-Lấy cái thay đổi khẳng định cho sự không
thay đổi, tác giả khéo léo dùng một chi tiết
II ẹoùc hieồu vaờn baỷn.
1.YÙ nghúa cuỷa nhan ủeà vaứ caỏu tửự ủoọc ủaựo cuỷa baứi thụ
thể hiện ngay lúc vừa mới đặt chân tới quê nhà Tình huống tạo nên tính độc đáo
1 Hai caõu ủaàu
- Lụứi keồ cuỷa taực giaỷ veà quaừng ủụứi daứi xa queõ laứm quan:
- Lụứi tửù nhaọn xeựt:ủi suoỏt caỷ c/ủụứi vaón nhụự veà q/hửụng , gioùng
Trang 4tuổi
tác, song có một điều không
thay
đổi cùng thời gian Đó là gì?
"Tiếng quê không đổi" ?O
đặt trong sự đối lập với "tóc
mai
đã rụng"nhằm khẳng định điều
gì?
thức biểu đạt của câu 1 câu 2 là
gì?(dựa vào phần kẻ ô SGK
tr.127
để trả lời)
Giọng điệu hai câu thơ này
bình thản, khách quan song vẫn
phảng phất nỗi buồn? Vì sao
vậy?
Đọc 2 câu cuối
Khi về làng tác giả đứng
một tình huống rất đặc biệt Đó
là tỡnh huống nào ?
Theo em tại sao không phải
con?
Câu hỏi của trẻ: "Khách từ
đâu
đến" có làm nhà thơ vui lên
không? Vì sao?
Nhận xét về giọng điệu 2 câu
cuối có 2 ý kiến khác nhau:
Một cho rằng giọng hài ?
hóm hỉnh, một cho rằng giọng
ngậm ngùi xót xa em đồng ý
với ý kiến nào?
GV: Cả hai: Dí dỏm trong cách
nói, ngậm ngùi xót xa trong
tâm
khảm Lấy cái dí dỏm để làm
nổi
bật nỗi buồn trước những đổi
thay
sau bao năm trở về quê hương
vừa có tính chân thực vừa có ý nghĩa
quê
-Câu 1: Biểu cảm qua tự sự
-Câu 2: Biểu cảm qua miêu tả
Giọng điệu bình thản mà phảng phất buồn
Đọc 2 câu cuối.
+ Trẻ gặp - không quen biết.
+ Trẻ hỏi - khách ở đâu.
lẽ nay không còn ai, hoặc có còn hẳn cũng không ai
nhận ra nhà thơ nữa
-Giọng hài ? mà ngậm ngùi
noựi khoõng heà thay ủoồi duứ toực mai ủaừ ruùng
2.Hai caõu sau
-Tình huống bất ngờ,
là khách lạ
- Caỷm giaực thaỏm thớa cuỷa taực giaỷ khi chụùt thaỏy mỡnh thaứnh ngửụứi xa laù ngay treõn maỷnh ủaỏt queõ hửụng
Trang 5Tha thiết, gắn bó chính là tình
cảm của nhà thơ dạt dào nơi
mỗi
câu chữ.
Đến đây em hãy lí giải tại
sao
khi trở về quê tác giả lại "ngẫu
thư"?
Hoaùt ủoọng 4, Toồng keỏt.
Muùc tieõu: Khaựi quaựt ủaởc saộc noọi dung vaứ ngheọ thuaọt
PP: Thuyeỏt trỡnh, vaỏn ủaựp
Thụứi gian: 4p
Nêu những nét
đặc sắc về nội dung
và nghệ thuật của
bài thơ?
III Toồng keỏt:
1 Ngheọ thuaọt:
+ Sửỷ duùng caực yeỏu toỏ tửù sửù
+ Caỏu tửự ủoọc ủaựo
+ Sửỷ duùng bieọn phaựp tieồu ủoỏi hieọu quaỷ
+ Coự gioùng ủieọu bi haứi theồ hieọn ụỷ hai caõu cuoỏi
2.YÙ nghúa:
Tỡnh queõ hửụng laứ moọt trong nhửừng tỡnh caỷm laõu ủụứi vaứ thieõng lieõng nhaỏt cuỷa con ngửụứi
Hẹ5 Hửụựng daón HS tửù hoùc: 5’
*)Baứi vửứa hoùc:
- Hoùc thuoọc loứng moọt trong hai baỷn dũch thụ
- Phaõn tớch taõm traùng cuỷa taực giaỷ trong baứi thụ
*)Baứi vửứa hoùc: Soaùn baứi Tệỉ ẹOÀNG NGHểA
-Naộm ủửụùc khaựi nieọm vaứ caực loaùi tửứ ủoàng nghúa
Trang 6Ngaứy soaùn:
Ngaứy daùy:
I MUẽC TIEÂU CAÀN ẹAẽT: Giuựp HS
1 Kieỏn thửực:
- Khaựi nieọm tửứ ủoàng nghúa
- Tửứ ủoàng nghúa hoaứn toaứn vaứ tửứ ủoàng nghúa khoõng hoaứn toaứn.
2 Kú naờng.
- Nhaọn bieỏt tửứ ủoàng nghúa trong vaờn baỷn.
- Phaõn bieọt tửứ ủoàng nghúa hoaứn toaứn vaứ tửứ ủoàng nghúa khoõng hoaứn toaứn.
- Sửỷ duùng tửứ ủoàng nghúa phuứ hụùp vụựi ngửừ caỷnh.
- Phaựt hieọn vaứ chửừa loói duứng tửứ ủoàng nghúa.
II CHUAÅN Bề:
a.GV: SGK + Giaựo aựn + Baỷng phuù
b.HS: SGK + Taọp ghi + VBT + VS
III.TIEÁN TRèNH LEÂN LễÙP:
1 OÅn ủũnh toồ chửực: 1’
2 Kieồm tra baứi cuừ: 2’
Kieồm tra baứi taọp
3. Giới thiệu bài mới:
* Hoạt động 1: giới thiệu bài mới:
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho hs
P.Ppháp: thuyết trình Th.gian: 1p
Trong giao tieỏp haứng ngaứy hoaởc khi ta taùo laọp vaờn baỷn, chuựng ta thửụứng sửỷ duùng tửứ chửa ủuựng Vỡ sao vaọy? Do chuựng ta khoõng hieồu roừ nghúa cuỷa tửứ.Tieỏng Vieọt raỏt phong phuự, coự tửứ ủoàng aõm nhửng traựi nghúa, cuừng coự tửứ ủoàng nghúa nhửng khoõng ủoàng aõm ẹieàu naứy khieỏn chuựng ta deó nhaàm laón trong caựch duứng tửứ Vaọy ủeồ hieồu roừ hụn veà nghúa cuỷa tửứ Chửụng trỡnh tieỏng Vieọt lụựp 7 seừ laàn lửụùt giụựi thieọu nhửừng baứi hoùc veà nghúa cuỷa tửứ nhhử tửứ ủoàng nghúa, ủoàng aõm, traựi nghúa…baứi mụỷ ủaàu veà vaỏn ủeà naứy laứ tửứ ủoàng nghúa.
* Hoạt động 2 : Caực loói thửụứng gaởp khi duứng quan heọ tửứ
Mục tiêu: Tỡm hieồu caực loói thửụứng gaởp khi duứng quan heọ tửứ
P.Ppháp: Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu ngoõn ngửừ, hỡnh thửực quy naùp, kú thuaọt ủoọng naừo, maỷnh gheựp.
Th gian:15p
Treo baỷng phuù, ghi baỷn dũch thụ: Xa ngaộm
Haừy tỡm caực tửứ ủoàng nghúa vụựi tửứ roùi,
troõng?
Khi chuựng ta noựi: maởt trụứi roùi (soi, toỷa) coự
nghúa laứ maởt trụứi cuứng chieỏu aựnh saựng
xuoỏng muoõn vaọt Nhửừng tửứ : roùi, soi, toỷa,
chieỏu coự nghúa gioỏng, gaàn gioỏng nhau Thỡ
ngửụứi ta goùi ủoự laứ tửỷ ủoàng nghúa.
Theỏ naứo laứ tửứ ủoàng nghúa?
- roùi chieỏu.(soi, toỷa)
- troõng nhỡn( ngoự, doứm)
=> VD: maởt trụứi roùi (soi,
toỷa)aựnh saựng xuoỏng muoõn vaọt
Noự troõng (nhỡn, ngoự) sang bụứ beõn kia.
I Theỏ naứo laứ tửứ ủoàng nghúa?
Tửứ ủoàng nghúa laứ nhửừng tửứ
Trang 7Tỡm caực tửứ ủoàng nghúa vụựi moói nghúa
treõn cuỷa tửứ troõng?
a Coi soực, giửừ gỡn cho yeõn oồn:
b Mong.
Nhận xét về nghĩa của từ đồng nghĩa?
VD 1/114
So saựnh nghúa cuỷa tửứ quaỷ vaứ nghúa cuỷa tửứ
traựi trong 2 VD treõn?
Nghúa cuỷa 2 tửứ boỷ maùng vaứ hi sinh ụỷ VD
coự choó naứo gioỏng nhau vaứ khaực nhau?
Thửỷ thay caực tửứ ủoàng nghúa quaỷ vaứ traựi,
nhau vaứ ruựt ra nhaọn xeựt?
Khi noựi, vieỏt ta phaỷi sửỷ duùng tửứ ủoàng
nghúa nhử theỏ naứo?
Caực nghúa khaực cuỷa tửứ troõng
a Troõng coi, chaờm soực, coi soực,… (giữ cho yên ổn)
b mong, hi voùng, troõng mong,… (mong)
Đọc vd1/114
- Quaỷ – traựi.( Gioỏng nhau.Vỡ
saộc thaựi caõu ca dao cụ baỷn khoõng thay ủoồi, khoõng phaõn bieọt veà saộc thaựi nghúa)
- Boỷ maùng – hi sinh Gioỏng:
ẹeàu coự nghúa laứ cheỏt.
Khaực: Boỷ maùng “Cheỏt voõ
ớch” (mang saộc thaựi khinh bổ)
Hi sinh “cheỏt vỡ nghúa vuù lớ tửụỷng cao caỷ” (mang saộc thaựi kớnh troùng).
( coự saộc thaựi nghúa khaực nhau)
- Quaỷ, traựi: thay theỏ cho nhau
ủửụùc.
- Boỷ maùng, hi sinh: khoõng
thay cho nhau ủửụùc.
coự nghúa gioỏng nhau hoaởc gaàn gioỏng nhau Moọt tửứ nhieàu nghúa coự theồ thuoọc vaứo nhieàu nhoựm tửứ ủoàng nghúa khaực nhau.
-> Moọt tửứ nhieàu nghúa coự theồ thuoọc nhieàu nhoựm tửứ ủoỏng nghúa khaực nhau.
II Caực loaùi tửứ ủoàng nghúa
- ẹoàng nghúa hoaứn toaứn(k phaõn bieọt nhau veà saộc thaựi nghúa).
-ẹoàng nghúa khoõng hoaứn toaứn( coự saộc thaựi nghúa khaực nhau)
III Sửỷ duùng tửứ ủoàng nghúa
Khi noựi hay vieỏt caàn caõn nhaộc ủeồ choùn trong soỏ caực tửứ ủoàng nghúa nhửừng tửứ t/hieọn ủuựng thửùc teỏ k/quan vaứ saộc thaựi b/caỷm.
* Hoạt động 4 : Luyeọn taọp
Mục tiêu: Tìm từ đồng nghĩa, phân biệt nghĩa của các từ trong nhóm, đặt câu
P.Ppháp: Thaỷo luaọn nhoựm, thửùc haứnh
Th gian: 20p
Tìm từ HV đồng
nghĩa?
BT1:
-gan daù-duừng caỷm -nhaứ thụ- thi sú
-moồ xeỷ-phaóu thuaọt -cuỷa caỷi-taứi saỷn
-nửụực ngoaứi- ngoaùi quoỏc - chó biển - hải cẩu
- đòi hỏi - yêu cầu - năm học - niên khóa
III Luyeọn taọp:
BT1:
BT2:
Trang 8Tìm từ có gốc
ấn-Âu đồng nghĩa?
Tìm từ địa
phương đồng
nghĩa với từ toàn
dân?
BT2:
-maựy thu thanh: ra-ủi- -sinh toỏ : vi-ta-min -xe hụi: oõtoõ -dửụng caàm: pi-a-noõ
BT3:
- xà phòng - xà bông - bát - chén - đọi
- sẹo – thẹo - cối (giã cua) – gùa
- caự quaỷ – caự loực - dửựa – khoựm
Cha – tớa, ba, boỏ
BT4:
a? 1 - trao ; kêu - phàn nàn đi - mất
? 2 - tiễn ; nói - phê bình, phàn nàn
BT5: Phân biệt
Xơi: Sắc thái lịch sự Tặng: Tỏ lòng yêu mến Chén: Sắc thái thân mật Biếu: Kính trọng
*Yếu đuối: Thiếu ý chí, sức mạnh Yếu ớt: Qúa yếu, không có sức.
*Tu: Uống nhiều, liền một mạch Nhấp: Uống chút một Nốc: Uống nhiều, hớp to
Hẹ5 Hửụựng daón HS tửù hoùc: 5’
*)Baứi vửứa hoùc: - Tỡm trong moọt soỏ vaờn baỷn ủaừ hoùc nhửừng caởp tửứ ủoàng nghúa.
*)Baứi saộp hoùc: Chuaồn bũ vieỏt baứi TLV soỏ 1 : VAấN BIEÅU CAÛM
OÂõn taọp caực kieỏn thửực veà vaờn bieồu caỷm
Trang 9Ngày soạn:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU:
Giúp HS:
1 Kiến thức:
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng viết văn cho HS.
3 Thái độ:
1 Giáo viên:
- Ra đề, đáp án
2 Học sinh:
- Dụng cụ học tập.
- Ơn bài.
1 Ổn định tổ chức:
- Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
Đề văn biểu cảm và các bước làm bài văn biểu cảm
3 Bài mới:
Đề bài: Cảm nghĩ của em về nụ cười của mẹ.
Dàn bài:
MB: Nêu cảm xúc chung về nụ cười của mẹ.
TB: Nêu các biểu hiện, sắc thái về nụ cười của mẹ:
- Nụ cười vui, yêu thương.
- Nụ cười khuyến khích.
- Nụ cười an ủi.
Khi vắng nụ cười của mẹ em thấy như thế nào?
Em cĩ hành động gì để nụ cười luơn nở trên mơi mẹ.
KL: Lịng yêu thương và kính trọng mẹ.
4 Củng cố:
Nhận xét tiết làm bài.
5 Dặn dị:
- Học bài.
- Soạn bài mới.