VD: Học sinh yếu vì mất kiến thức từ lớp dưới thì tổ chức phụ đạo cho các em lấy lại kiến thức, học sinh yếu vì ham chơi thì giáo viên và gia đình quản lí các em tốt hơn, tổ chức các hìn[r]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU.
1 Lý do chọn đề tài
Phương pháp dạy học (PPDH) là gì? PPDH là hoạt động dạy của Thầy và
học của Trò trong sự phối hợp thống nhất, đồng thời có sự kết hợp của phương tiện dạy học và hình thức tổ chức hoạt động của học sinh Trên cơ sở nắm vững nội dung, giáo viên có thể vận dụng linh hoạt các phương pháp một cách một cách nhuẫn nhuyễn để kích thích mọi hoạt động của học sinh
Quan niệm về đổi mới phương pháp dạy học: Đổi mới PPDH là đưa các PPDH mới vào nhà trường trên cơ sở kế thừa và phát huy mặt tích cực của các phương pháp truyền thống để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả đào tạo, góp phần đáp ứng những yêu cầu mới của mục tiêu giáo dục và đào tạo Vậy đổi mới phương pháp dạy học sinh yếu phân môn Tiếng Việt là đưa các PPDH mới vào dạy học trên cơ sở kế thừa và phát huy mặt tích cực của các phương pháp truyền thống để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học sinh yếu kém, giúp các em học tập có hiệu quả nắm bắt được kiến thức, kĩ năng kịp với chương trình, mục tiêu từng cấp học
Trong khi học phân môn Tiếng Việt có rất nhiều em không có tiến bộ và trở thành học sinh yếu kém Nguyên do có thể là do học sinh không có ham thích trong học tập Có thể do các em bị mất kiến thức và không theo kịp bài, dẫn đến càng học càng không biết gì Một khi đã bị mất kiến thức dẫn đến không hiểu bài thì học sinh không có hứng thú học tập, sẽ không có khả năng học tập tốt và trở thành học sinh yếu kém
Giúp đỡ cho học sinh yếu phân môn Tiếng Việt là giáo viên phải bổ xung được những “lỗ hổng” kiến thức cho học sinh (chủ yếu là những kiến thức có trong sách giáo khoa) để giành lại kiến thức mà các em chưa còn thiếu theo chương trình Từ đó học sinh có thể hòa nhập theo kịp với các bạn trong tiết học
TÊN SÁNG KIẾN: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC SINH YẾU Ở PHÂN MÔN
TIẾNG VIỆT.
NGƯỜI VIẾT: NGUYỄN HỒNG HÀ
CHỨC VỤ: PHÓ HIỆU TRƯỞNG
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG TIỂU HỌC KIM ĐỒNG, HUYỆN XUYÊN MỘC, BRVT
Trang 2Giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có tiến bộ hơn là giáo viên phải tạo được
sự hứng thú học tập ở các em
Trong những năm gần đây tình trạng học sinh bỏ học ngày càng phổ biến Cấp học càng cao tỷ lệ học sinh bỏ học càng lớn Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học nhưng trong đó nguyên nhân chính là các em học tập yếu kém nên không thích đi học, không thích đến trường
Xã hội ngày càng phát triển, thì yêu cầu về giáo dục cũng được nâng cao Đòi hỏi trong xã hội ai cũng được học hành, được tiếp thu được kiến thức kĩ năng, kĩ xảo từ nhà trường để phục vụ cuộc sống sau này Chúng ta ngày đêm đang ra sức phổ cập giáo dục ở các cấp học Nhưng trên thực tế có biết bao nhiêu học sinh bỏ học giữa chừng Biết bao nhiêu trẻ em không biết đọc, biết viết hoặc đọc viết không thông thạo mà đã nghỉ học Tất cả đều là sản phẩm của nhà trường,
do không quan tâm đến học sinh, không có biện pháp để giúp đỡ học sinh yếu kém mà đặc biệt là học sinh yếu phân môn Tiếng Việt
Hiện nay ở một số trường đặc biệt là các trường vùng nông thôn và các trường ở vùng sâu người làm công tác giáo dục còn bế tắc trong việc giúp đỡ học sinh yếu kém phân môn Tiếng Việt Có nhiều giáo viên vẫn biết một số phương pháp giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có tiến bộ nhưng lại thực hiện không tới nơi tới chốn Ban giám hiệu lại không quan tâm, vận động giáo viên thực hiện, hoặc chỉ thực hiện trên lí thuyết Cho nên nhiều gia đình có kinh tế cao sẵn sàng tạo mọi điều kiện cho con mình đến trường, cho con mình học tới nơi, tới chốn nhưng cũng bất lực nhìn con mình ngày ngày lêu lỏng ngoài đường, vào tiệm internet, chơi với bạn xấu bị lôi cuốn dẫn đến học tập yếu kém
và bỏ học
Qua nhiều năm công tác ở trường, và tìm hiểu ở các trường khác tôi thấy rằng để học sinh học tập tốt phân môn Tiếng Việt thì cần có sự ham thích học tập, ham thích đến trường Khi đã ham thích việc học các em tiếp thu bài nhanh hơn, vận dụng kiến thức đã học vào thực tế luôn linh động và sáng tạo
Trang 3Trong những năm gần đây ngành giáo dục tăng cường kỷ cương, nề nếp, thực
hiện nghiêm túc hiện cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục, nói không với vi phạm phẩm chất đạo đức nhà giáo và việc học sinh không đủ tiêu chuẩn lên lớp” Việc dạy thật, thi thật,
không chạy theo thành tích thực hiện không đúng cách đã đẩy cho nhiều học sinh yếu phải bỏ học Cũng là yếu tố thúc đẩy chúng ta cần tạo ra một trường học không có học sinh yếu kém
Qua những lý do trên tôi thấy việc Đổi mới phương pháp trong việc dạy học sinh yếu kém phân môn Tiếng Việt trong nhà trường là điều nên bàn và nên làm nhất trong tình hình hiện nay
B : PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I : CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận :
+ Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học :
Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tâm sinh lý các em chưa ổn định, đang hình thành và phát triển Nên trong sự học tập, làm việc hàng ngày các em sẽ ít tập trung chú ý, nhất là học tập phân môn Tiếng Việt với những bài tập làm văn khả năng dùng từ, diễn ý chưa được tốt Ở các em ý thức học tập chưa có, chưa hiểu
rõ mục đích của việc học Các em đi học phần lớn là do sự bắt buộc của gia
đình, chỉ một phần nhỏ là ham thích đi học (vì đi học được cô khen, được điểm
10, được chơi cùng bạn vv…) Do đó ý thức tự giác học tập của các em chưa có (với những em đi học vì sự bắt buộc của gia đình) nên các em thiếu sự cần cù,
sự cố gắng vượt qua khó khăn để học tập dễ sinh ra lười biếng, ham chơi và dẫn đến học yếu, chán học và bỏ học…
Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tính tò mò phát triển, các em thường ham thích cái mới, cái lạ Dễ nhàm chán trong các hoạt động kéo dài, không thay đổi hình thức Nếu chúng ta những người làm công tác giáo dục biết quan tâm tạo sự ham thích cho các em trong học tập, trong các hoạt động ở trường, lớp thì mới có động lực thúc đẩy việc học, nâng cao được khả năng tiếp thu, và thực hành các
Trang 4kĩ năng, kĩ xảo mà chúng ta cung cấp cho các em Từ đó các em học tập có tiến
bộ
Ở lứa tuổi học sinh tiểu học tâm sinh lý các em rất hiếu động, hay bắt chước,
dễ thích nghi với môi trường sinh hoạt ở trường, lớp Đây là điều kiện tốt để giáo viên tạo sự hứng thú cho các em Nếu hàng ngày khi đến trường các em được thầy cô ân cần chỉ bảo Trong các tiết học Tiếng Việt các em được hoạt động nhóm, được thảo luận, chơi các trò chơi học tập thì các em sẽ ham học hơn
từ đó các em sẽ học tập có tiến bộ hơn
1 Cơ sở thực tiễn :
Hiện nay xu hướng của giáo dục là: “Dạy thật – Học thật” không chạy theo
thành tích Muốn thế học sinh phải hiểu bài, làm được bài, tức là các em không phải là học sinh yếu kém Muốn vậy thầy cô phải có sự đổi mới không ngừng về phương pháp cũng như hình thức dạy học Giáo viên phải luôn làm mới mình trước học sinh Việc dạy học các phân môn Tiếng Việt hiện nay không phải cung cấp kiến thức cho học sinh một cách rập khuôn nhàm chán, mà cung cấp cho học sinh các phương pháp học tập để học sinh tự tìm ra kiến thức một cách tích cực
Đối với học sinh yếu phân môn Tiếng Việt thì việc học tập, tiếp thu kiến thức của các em là vấn đề rất quan trọng Do đó chúng ta phải làm như thế nào để các
em học cho có hiệu quả cao, phát huy hết năng lực vốn có của mình Hiện nay nhiều trường hay nhồi nhét kiến thức cho học sinh bằng các hình thức học thêm, học hai buổi Đưa ra rất nhiều phương pháp giảng dạy mà quên đi việc bồi lấp
lỗ hổng kiến thức cho học sinh yếu
Sự ham thích học tập ở học sinh chủ yếu hình thành thông qua các hoạt động thực tế như hoạt động giao lưu, tập thể và nhóm ; Qua sự tác động của môi trường cơ sở vật chất như trường, lớp, qua thái độ của thầy cô, bạn bè Do đó trong nhà trường cần có những biện pháp, những hoạt động, những cải tạo về trường, lớp, về tác phong sư phạm của giáo viên nhằm tạo cho học sinh một môi
Trang 5trường thân thiện, gần gũi từ đó giúp học sinh ham thích học tập, để học tập càng có tiến bộ
Tóm lại, việc giúp đỡ học sinh yếu kém phân môn Tiếng Việt học tập có tiến
bộ là một giải pháp rất chính đáng, thực sự cần thiết và cần được đổi mới phương pháp, hình thức giảng dạy, cần mở rộng trong tất cả các môn học dưới
sự giúp đỡ của nhà trường và sự đồng tình ủng hộ của các giáo viên khác trong
và ngoài nhà trường
CHƯƠNG II : ĐỀ XUẤT NHỮNG ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG
PHÁP DẠY HỌC
II Mục đích và phương pháp nghiên cứu:
1 Mục đích :
- Nhằm đánh giá lại chất lượng giảng dạy học sinh yếu kém ở các trường tiểu học trong những năm qua và hiện nay
- Tìm ra những nguyên nhân tại sao việc hiện nay ở các trường còn có rất nhiều học sinh yếu kém, và hiện tượng học sinh bỏ học vì học yếu vẫn còn
- Đánh giá lại kết quả của việc cải tiến và đổi mới phương pháp phụ đạo giúp
đỡ học sinh yếu kém trong những năm gần đây Việc phụ đạo giúp đỡ học sinh yếu kém có tác dụng như thế nào trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường
- Đưa ra một số giải pháp trong việc đổi mới phương pháp giúp đỡ học sinh yếu kém học tập có tiến bộ hơn, giúp học sinh ham thích học tập Nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh hơn nữa
2 Phương pháp :
+ Phương pháp lấy tư liệu :
Trong quá trình nghiên cứu cần rất nhiều ý kiến, thông tin, tư liệu Các ý kiến
từ giáo viên giáo viên chủ nhiệm, hiệu trưởng, phụ huynh học sinh vv…Trong quá trình làm công tác giảng dạy nhiều năm đã đúc kết được một số kinh nghiệm
từ đồng nghiệp là nền tảng giúp tôi nghiên cứu đề tài này
+ Phương pháp học mà chơi, chơi mà học :
Trang 6Đây là phương pháp giúp học sinh tham gia nhiều vào các hoạt động nhóm
và tập thể, giúp các em có hứng thú trong học tập, từ đó bớt rụt rè, e thẹn và có thêm tự tin
+ Phương pháp đàm thoại :
Đây là phương pháp nhằm tiếp thu ý kiến của phụ huynh, học sinh, của giáo viên chủ nhiệm Đối với học sinh khi chúng ta trò chuyện trực tiếp với các em tạo cho các em sự gần gũi, thương yêu, Từ đó các em nói lên tâm tư tình cảm của mình về sự học tập, từ đó hiểu được nguyên nhân vì sao các em học yếu Sàng lọc học sinh thành nhiều cấp độ nhận thức và nắm bắt được cụ thể các học sinh yếu kém
+ Phương pháp xử lý thông tin :
Hàng ngày tôi kịp thời xử lý các thông tin, kết quả thu thập được trong quá trình nghiên cứu nhằm loại bỏ các biện pháp không thích hợp, đi sâu các biện pháp có tác dụng tích cực Có được những hiểu biết sâu hơn về vấn đề đang nghiên cứu
+ Phương pháp thực nghiệm :
Đề xuất với giáo viên chủ nhiệm, với phụ huynh một số phương pháp đổi mới nhằm nâng cao kết quả học tập cho học sinh yếu kém Sau đó cùng nhau tiến hành dạy thực nghiệm, cùng phối hợp đánh giá
+ Phương pháp cải tiến :
Qua việc tìm ra nguyên nhân của vấn đề nghiên cứu từ đó đưa ra một số phương pháp cải tiến để tìm ra giải pháp tốt nhất làm cơ sở nghiên cứu
III Giới hạn của đề tài:
1 Khách thể nghiên cứu bao gồm :
+ Không gian : Địa bàn chính xã Hòa Hội chủ yếu ở trường TH Kim Đồng
+ Thời gian : Năm học 2011 –2012 và năm học 2012-2013
+ Học sinh các lớp thuộc trường tiểu học Đội ngũ thầy, cô cùng thầy tổng phụ trách Phụ huynh học sinh ở xã Hòa Hội
2 Đối tượng nghiên cứu bao gồm :
Trang 7+ Các phương pháp, biện pháp giảng dạy giúp đỡ học sinh yếu kém ở lớp học do giáo viên chủ nhiệm đảm nhiệm
+ Cách thức tổ chức các hoạt động phong trào của trường, của chuyên môn, của các tổ chức có liên quan nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh yếu kém
+ Sự quan tâm, giáo dục của phụ huynh học sinh đối với việc giúp đỡ học sinh học tập ở gia đình
IV Các giả thiết nghiên cứu:
+ Phải chăng trong công tác giáo dục hiện nay ở các trường tiểu học vùng nông thôn giáo viên chưa quan tâm đến việc giảng dạy, giúp đỡ học sinh yếu kém Trong nhu cầu đổi mới đất nước với sự tiến bộ công nghệ thông tin khoa học, mỗi cá thể sống và làm việc trong cộng đồng cần phải biết học và tự học không ngừng, muốn vậy các em cần cố gắng trang bị cho mình những kiến thức,
kĩ năng, kĩ xảo để phục vụ cho cuộc sống sau này Và phải chăng trường học là môi trường giáo dục lý tưởng để giúp học sinh học tập tốt tiếp thu những kiến thức trong học tập và muốn như vậy thì học sinh không thể là học sinh yếu kém + Có phải chăng ở các trường tiểu học trường nào càng tổ chức nhiều phong trào, những cuộc thi, vui chơi khi đó các em được tiếp xúc nhiều với môi trường sinh hoạt tập thể, Giáo viên biết đổi mới hình thức, phương pháp dạy học, tỏ thái
độ quan tâm, gần gũi, thân thiện với học sinh thì học sinh trường đó ham thích đến trường hơn, học tập tích cực hơn và việc học sinh bỏ học giữa chừng do học yếu kém sẽ không có?
+ Có phải hiện nay đa số phụ huynh đều quan tâm đến sự phát triển toàn diện của con em mình, luôn mong muốn con em mình hơn người, muốn con mình là học sinh giỏi, khá nhưng làm thế nào để phát huy hết khả năng của con em họ? Đặc biệt là làm sao cho con em mình không phải là học sinh yếu kém thì chưa
có kinh nghiệm! Do đó người làm công tác giáo dục cần biết truyền đạt kinh nghiệm đến cho phụ huynh để cùng nhau phối hợp phát huy tối đa chất lượng giáo dục Và có phải đó là phương pháp chia sẽ gánh nặng giáo dục của nhà
Trang 8trường cho phụ huynh, nhằm thực hiện tốt chủ trương “xã hội hoá giáo dục” tất
cả vì tương lai con em chúng ta?
Có phải việc học sinh học yếu kém phân môn Tiếng Việt là do những nguyên nhân sau:
+ Do trường chưa ra trường, lớp chưa ra lớp, lớp không đủ ánh sáng, nóng bức, bàn ghế không thích hợp, nhà vệ sinh hôi thối hoặc không có Sân trường không sạch sẽ, mưa sình lầy đọng nước, nắng bụi bay mất vệ sinh…Trường thiếu cây xanh, bóng mát, thiếu chỗ học sinh vui chơi
+ Do giáo viên ứng xử không sư phạm: Còn mắng chửi, đánh đập, dùng hình phạt mà thiếu sự động viên khích lệ học sinh Giáo viên chưa chăm lo đến học sinh yếu kém, còn để các em bên lề lớp học
+ Do học sinh mất căn bản về kiên thức nên lên lớp không hiểu bài, giáo viên không giảng dạy kiến thức vừa sức với các em, để các em yếu bên ngoài giờ học
+ Do hình thức, phương pháp dạy học của giáo viên không đổi mới Giáo viên vẫn dạy theo cách xưa kia thầy nói, trò nghe và ghi chép Chỉ có tiết hội giảng, dự giờ mới có đồ dùng dạy học, mới có học nhóm, trò chơi, dạy máy… + Do trường không có hoạt động, phong trào gì vui, hấp dẫn học sinh đến trường chỉ có học và học Sự học trở nên quá tải gây nhàm chán ở học sinh
+ Do phụ huynh chưa quan tâm đến con cái, chưa tạo điều kiện tốt để con em học tập, vui chơi Chưa quản lý con em mình lúc ở nhà, việc chơi bạn bè xấu, cưng chiều con cái
Và việc khắc phục những nguyên nhân trên sẽ giúp học sinh học tập có tiến
bộ hơn
V Kế hoạch thực hiện :
thực hiện
Từ 20/08/2011 đến
30/09/2011
-Thống kê tình trạng học sinh yếu ở các
khối lớp.
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 01/10/2011 đến -Tìm ra những nguyên nhân vì sao học sinh Tác giả phối hợp với
Trang 920/10/2011 lại học yếu kém. BGH-GV trường
Từ 21/10/2011 đến
30/05/2012
-Đề ra những biện pháp khắc phục Tiến hành thực nghiệm những biện pháp đã đề
ra.
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 01/06/2012 đến
30/07/2012
-Đánh giá lại quá trình thực hiện tim ra ưu, khuyết trong những phương pháp rèn học
sinh yếu Tiếng Việt.
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 01/08/2012 đến
30/09/2012
- Tiếp tục đề ra những phương pháp, biện pháp dạy học mới Tiến hành thực nghiệm những phương pháp, biện pháp đã đã cải
tiến.
Tác giả phối hợp với BGH-GV trường
Từ 01/10/2012 đến
20/10/2012 -Đánh giá kết quả của quá trình nghiên cứu Tác giả phối hợp với - BGH
Từ 21/10/2012 đến
30/10/2012 -Rút ra bài học kinh nghiệm Và viết đề tài. Tác giả
CHƯƠNG III : THỰC NGHIỆM NGHIÊN CỨU
1 Thực trạng và những mâu thuẫn:
Trường tiểu học Kim Đồng cũng như một phần lớn các trường trong huyện Xuyên Mộc, là trường thuộc vùng nông thôn, dân trí còn thấp, số hộ nghèo còn nhiều, nhiều người dân còn mù chữ, học sinh dân tộc ít người lại đông chiếm 10% số học sinh toàn trường Trong cuộc sống hàng ngày các em còn phải phụ giúp cha mẹ công việc gia đình, đi nương, rẫy… Trình độ học sinh trong một lớp không đồng đều : Số em giỏi thì rất ít, em yếu thì nhiều Việc giáo dục con cái phụ huynh thường khoán trắng cho nhà trường Hoặc là giáo dục không đúng phương pháp làm ảnh hưởng nhiều đến cách học của các em Trong nhiều năm qua có rất nhiều em trong trường học yếu kém phân môn Tiếng Việt
mà giáo viên cũng chưa có một phương pháp đúng để dạy các em Nên tình trạng học sinh yếu phân Môn Tiếng Việt vẫn tồn tại nhiều Do học yếu kém nên
các em không thích đến trường, tới lớp (các em đi học vì sự bắt buộc của gia đình, vì sợ bố mẹ cho ăn đòn nhiều hơn tự nguyện đến trường) Nhiều em rất run
Trang 10sợ khi gặp thầy cô, thụ động trong giờ học, thiếu sự ham học, làm cho các em không phát huy hết được khả năng học tập của mình
Việc phụ đạo giúp đỡ học sinh yếu kém trong phân môn Tiếng Việt tuy đã được giáo viên và nhà trường quan tâm nhưng sự tiến bộ của các em vẫn chưa cao Trong giảng dạy giáo viên chi tập trung giảng dạy theo chuẩn kiến thức kĩ năng Dạy chung cho cả lớp chưa có thời gian giúp đỡ học sinh yếu Tiếng Việt Còn để học sinh yếu bên lề lớp học, làm cho học sinh yếu càng yếu hơn
Cơ sở vật chất nhà trường đã được bảo đảm chuẩn nhà trường, chưa có đầy
đủ đồ dùng dạy học Việc sử dụng đồ dùng chưa thật sự có hiệu quả Giáo viên còn lo kinh tế gia đình thiếu thời gian chăm lo đến dạy học sinh yếu
2 Các biện pháp giải quyết vấn đề :
Hiện nay việc học sinh học yếu phân môn Tiếng Việt yếu ở các trường rất nhiều, cũng là hậu quả của việc chạy theo thành tích những năm trước Vậy để học sinh yếu phân môn Tiếng Việt tiến bộ thì trên lớp học sinh phải hiểu bài, và làm bài được Muốn vậy giáo viên phải cần phải nhận diện học sinh yếu kém, phát hiện các nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh yếu kém và tìm các biện pháp giúp đỡ các em
Những nguyên nhân học sinh có học lực yếu kém phân môn Tiếng Việt:
a Về phía học sinh :
-Học sinh ham chơi : Chơi điện tử, game, các trò chơi khác… xao lãng việc học
-Tham gia vào các băng nhóm quậy phá có sẵn trong trường học và bên ngoài từ đó ham chơi hơn ham học
-Học sinh thích thể hiện cá tính của mình bằng cách chống đối : chống đối trường lớp, thầy cô, cha mẹ và chống lại việc học
-Bị mất kiến thức từ lớp dưới do bị bịnh … hoặc do một nguyên nhân nào đó
mà học sinh không đi học được… khi học những bài học sau không hiểu từ đó sinh ra chán học, dẫn đến học tập yếu kém
b Do giáo viên: