ở 2 chương trước chúng ta đã tìm hiểu về các đặc điểm của rễ và thân và qua đó chúng ta cũng thấy được rễ và thân có vai trò rất quan trọng đối với môi trường.. Vậy còn lá có vai trò gì [r]
Trang 1Trường: THCS Cần Kiệm
Chuyên đề: Tích hợp môi trường
Người thực hiện: Hoàng Thị Hạnh
Chương IV: Lá
Tiết 21: Đặc điểm bên ngoài của lá
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu được đặc điểm bên ngoài của lá và cách sắp xếp lá trên cây phù hợp với chức năng thu nhận ánh sáng cần thiết cho sự tạo chất hữu cơ ở lá
- Phân biệt được 3 kiểu gân lá
- Phân biệt được lá đơn và lá kép
2 Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết và kỹ năng hoạt động nhóm
3 Trọng tâm:
- Đặc điểm bên ngoài của lá và cách sắp xếp lá trên cây phù hợp với chức năng thu nhận ánh sáng
4 Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật, bảo vệ môi trường
II Phương pháp
- Quan sát nghiên cứu và thảo luận nhóm
III Phương tiện:
GV: - Máy chiếu
- Mẫu vật: 1 bộ: lá đơn ( bàng, mít), lá kép ( lá xấu, hoa hồng, )
gân lá hình mạng ( bàng, mít, ), gân song song ( lá lúa), gân hình cung ( lá địa tiền, lá bèo Nhật Bản
Cách xếp lá ( cành ổi, cành dâu, cành trúc anh đào)
HS: Mỗi nhóm 1 bộ mẫu vật ( như GV)
IV Tiến trình
1 Kiểm tra bài cũ ( Kết hợp trong bài)
2 Vào bài:
Trang 2Cơ quan sinh dưỡng của cây có hoa gồm rễ, thân và lá ở 2 chương trước chúng ta đã tìm hiểu về các đặc điểm của rễ và thân và qua đó chúng ta cũng thấy
được rễ và thân có vai trò rất quan trọng đối với môi trường Vậy còn lá có vai trò gì với môi trường hay không chúng ta cùng đi tìm hiểu ở chương 4:
Chương 4: Lá
Trong chương 4: Chúng ta tìm hiểu về các đặc điểm của lá: Đặc điểm bên ngaòi, cấu tạo trong của lá các hoạt động sinh lý của lá
Lá là bộ phận rất quan trọng của cơ quan sinh dưỡng, có chức năng tạo ra chất hữu cơ để nuôi cây Vậy lá có đặc điểm bên ngoài như thế nào để thực hiện chức năng đó
Ngoài chức năng đối với cây Lá còn có những ảnh hưởng tới môi trường Vậy những đặc điểm đó là gì ? Những ảnh hưởng đó là gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu ở tiết 22
Tiết 22: Đặc điểm bên ngoài của lá
3 Bài mới:
GV: Chức năng quan trọng nhất của lá
cây là gì ?
Là chức năng quang hợp tạo ra chất hữu
cơ để nuôi cây mà lá muốn quang hợp
được phải nhận được ánh sáng Vậy lá
có đặc điểm bên ngoài như thế nào giúp
lá nhận được nhiều ánh sáng I
GV: Yêu cầu học sinh các nhóm để
mẫu vật lên bàn
GV: Giới thiệu sơ lược về lá
HS: Quan sát lá cây và xác định các bộ
phận của lá
? Lá gồm những bộ phận nào ?
HS: Trả lời
HS khác nhận xét
I Đặc điểm bên ngoài của lá
Trang 3GV: Nhận xét: Chiếu H 19.1: Xác định
được các bộ phận của lá
GV: Phiến lá ở Hình A khác Hình B ở
chỗ nào ?
HS: Hình A: nhiều lá con
Hình B: 1 phiến
GV: Hình A: nhiều lá con ( gọi chung
là 1 phiến lá) và sự khác nhau về lá ở
Hình A và Hình B chúng ta tìm hiểu kỹ
hơn ở mục sau
GV: Yêu cầu HS quan sát lá lúa ( )
? Xác định các bộ phận của lá lúa
HS: Xác định
GV: Cuống của lá lúa và 1 số loại lá
khác ôm vào thân cây hoặc cành để bảo
vệ thân gọi là bẹ lá
GV: Trong các bộ phận của lá, bộ phận
góp phần quan trọng nhất trong việc
thực hiện chức năng của lá Đó là phiến
lá Vậy phiến lá có đặc điểm gì ?
- Chiếu H 19.2 và chiếu bài tập
- Yêu cầu HS quan sát, thảo luận nhóm
hoàn thành bài tập:
Đánh dấu vào các câu trả lời đúng
trong những câu sau:
a) Phiến lá có hình bản dẹt
b) Phiến lá là phần rộng nhất của lá
c) Tất cả các loại phiến lá đều có hình
dạng kích thước giống nhau
d) Phần lớn phiến lá có màu xanh lục
GV: Gọi đại diện các nhóm trả lời
nhóm khác nhận xét - bổ sung
- Lá gồm: cuống lá, phiến lá và trên phiến lá có nhiều gân lá
1 Phiến lá:
Trang 4GV: Nhận xét Chiếu kết quả đúng.
- Các đáp án đúng của bài tập chính là
những đặc chưng của các loại phiến lá
? Những đặc điểm chung đó có tác
dụng gì trong việc thu nhận ánh sáng ?
HS: Hứng được nhiều ánh sáng
GV: Kết luận:
GV: Cho HS quan sát 1 số lá có màu đỏ
? Tại sao lá lại màu đỏ ?
GV: Giải thích: Vì trong lá màu đỏ có
chứa nhiều sắc tố đỏ hơn sắc tố lục của
hạt lục lạp biểu hiện màu đỏ
GV: Lá cây có đặc điểm bên ngoài giúp
lá nhận được nhiều ánh sáng tạo ra
nhiều chất hữu cơ để nuôi cây Còn đối
với môi trường lá cây có tác động gì và
ảnh hưởng gì ? Chúng ta cùng quan sát
1 số hình ảnh sau và cùng tìm hiểu
GV: Chiếu 1 số hình ảnh thiên tai
HS: Quan sát
? Nguyên nhân của những hiện tượng
trên ?
HS: - Do tác động của thiên nhiên ( gió
bão, mưa, băng tan, )
- Do tác động của con người ( chặt
phá rừng) ( đặc biệt là chặt phá rừng
đầu nguồn)
GV: Chiếu 1 số hình ảnh: 1 số hoạt
động của con người gây ảnh hưởng tới
môi trường
- Phiến lá có màu xanh lục, có hình ảnh dẹt, là phần rộng nhất của lá giúp lá hứng được nhiều ánh sáng
Trang 5? Tại sao chặt phá cây, chặt phá rừng lại gây hậu quả như vậy ?
HS: Trả lời
GV: Giải thích thêm:
- Ngoài tác dụng của rễ, thân đối với môi trường, lá cây cũng có ý nghĩa lớn
đối với môi trường: Khi có mưa lớn nhờ
có lá cây che phủ nước chảy xuống chậm lại hạn chế được sạt lở đất, xói mòn đất Do nước chảy chậm hơn nên nước được ngấm dần xuống đất tăng nguồn nước ngầm và hạn chế được lũ quét ở miền núi, lũ lụt ở miền xuôi và nhờ có nguồn nước ngầm đó hạn chế
được hạn hán
GV: Chiếu hình ảnh về rừng cây
HS: Quan sát
GV: 1 số bạn đã được đi tham quan rừng hoặc xung quanh nhà ở có nhiều cây
? Chúng ta thấy không khí ở đó như thế nào ?
HS: Không khí trong lành, mát mẻ, dễ chịu
? Tại sao không khí ở đó lại mát mẻ và
dễ chịu
HS: Vì ở đó nhờ có tán lá cây che bớt
ánh nắng và ngăn bụi
GV: Ngoài tác dụng ngăn bụi, che nắng, lá cây còn tạo ra nhiều khí oxi cho môi trường nên chúng ta cảm thấy dễ chịu hơn
Trang 6- Quy trình tạo oxi của lá cây chúng ta
sẽ tìm hiểu ở bài sau
? Vậy lá cây có vai trò gì đối với môi
trường ?
HS: Trả lời
GV: ? Vậy chúng ta phải làm gì để bảo
vệ môi trường ?
HS: - Trồng thêm cây xanh, trồng thêm
rừng
- Bảo vệ rừng và khai thác rừng
một cách hợp lý
- Giữ vệ sinh môi trường xanh,
sạch
- Tuyên truyền cho mọi người
cùng biết và cùng thực hiện: Bảo
vệ môi trường
- GV: ở những nơi môi trường bị ô
nhiễm có nên trồng thêm cây xanh
không ?
HS: Có ( không)
GV: Có cần trồng thêm cây xanh Càng
những nơi ô nhiễm càng nên trồng
nhiều cây xanh để cải tạo môi trường
GV: Một trong những đặc điểm để phân
loại lá đó là đặc điểm về gân lá
GV: Chiếu H 19.3
- Yêu cầu HS quan sát H.19.3 và đọc
thông tin về các kiểu gân lá
? Có mấy kiểu gân lá ? Đặc điểm của
mỗi kiểu gân lá
* Vai trò của lá cây đối với môi trường:
- Hạn chế một số thiên tai ảnh tới môi trường ( hạn hán, lũ lụt, lũ quét, sạt lở
đất, xói mòn đất, gió bão, )
- Không khí trong lành, mát mẻ
2 Gân lá:
Có 3 kiểu gân lá:
- Gân hình mạng: lá gai, lá mít
- Gân song song: lá rẻ quạt, lá lúa
Trang 7HS: Trả lời.
? Lấy ví dụ cho mỗi kiểu gân lá
GV: Yêu cầu HS quan sát mẫu vật và
xác định các kiểu gân lá
HS: Xác định
GV: Gọi 1 số HS xác định các kiểu gân
lá
GV: Cho HS quan sát mẫu vật ( lá mít
và lá sấu)
? Lá mít có mấy cuống, mấy phiến ?
? Lá sấu có mấy cuống, mấy phiến ?
HS: - Lá mít: có 1 cuống 1 phiến
- Lá sấu: 1 cuống to nhiều
cuống nhiều phiến
GV: Đó là đặc điểm khác nhau đó
người ta chia lá thành 2 loại: lá đơn và
lá kép
GV: Chiếu H 19.4 và yêu cầu HS quan
sát
? Lá mồng tơi gồm mấy cuống và mấy
phiến
HS: 1 cuống + 1 phiến lá
GV: 1 cuống + 1 phiến lá đơn
? Lá hoa hồng gồm mấy cuống và mấy
phiến
HS: 1 cuống to nhiều cuống con
Mỗi cuống con mang 1 phiến lá ( lá
chét)
GV: 1 cuống to nhiều phiến lá
kép
? Vậy thế nào là lá đơn ? Ví dụ
HS: Trả lời
- Gân hình cung: lá địa liều, lá bèo Nhật Bản
3 Lá đơn và lá kép
a) Lá đơn:
Mỗi cuống chỉ mang 1 phiến lá
Trang 8? Thế nào là lá kép ? Ví dụ
HS: Trả lời
GV: Lá mọc trên cây không phải mọc
tự do mà phải có kiểu cách của nó Vậy
có những kiểu nào ?
GV: Chiếu H 19.5
- Yêu cầu HS đọc thôn tin và quan sát
H 19.5
- Chiếu bảng bài tập ( SGK 63)
HS: Thảo luận nhóm và hoàn thành bài
tập
GV: Gọi đại diện các nhóm trả lời
HS: Trả lời
GV: Nhận xét Kết quả Kết luận
Kiểu xếp lá trên cây STT Tên cây Có mấy lá
mọc từ mấu thân
Kiểu xếp lá
1 Lá cây Dâu 1 lá mọc cách
2 Lá cây Dừa cạn 1 lá mọc đối
3 Lá cây dây huỳnh 3 lá mọc vòng
? Qua bài tập: Em hãy cho biết có mấy
kiểu xếp lá trên cây
HS: Trả lời
? Em có nhận xét gì về vị trí các lá của
mấu thân trên và mấu thân dưới ?
HS: Xếp so le nhau
Ví dụ: lá hoa hồng
b) Lá kép: gồm 1 cuống chính phân
thành nhiều cuống con, mỗi cuống con mang 1 phiến lá
Ví dụ: lá hoa hồng, lá sấu
II Cách xếp lá trên cây
- Có 3 kiểu xếp lá trên cây + Mọc cách
+ Mọc đối + Mọc vòng
Trang 9? Lá xếp so le nhau có lợi ích gì đối với
việc nhận ánh sáng của lá
HS: Trả lời
- Các lá trên mấu thân xếp so le nhau giúp lá nhận được nhiều ánh sáng
4 Củng cố:
- Chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:
Phiến lá: có đặc điểm gì giúp lá nhận được nhiều ánh sáng
a) Phiến lá: gồm cuống lá và gân lá
b) Phiến lá có màu xanh lục
c) Phiến lá có hình bản dẹt là phần rộng nhất của lá
d) Phiến lá có vai trò rất lớn đối với môi trường
Lá trên mấu thân xếp so le nhaucó tác dụng gì ?
a) làm cho lá có hình bản dẹt
b) Giúp lá nhận được nhiều ánh sáng
c)
d)
5 Dặn dò:
- Các mẫu vật ( lá) về nhà ép bộ sưu tập lá
- Học bài theo câu hỏi SGK
- Đọc em có biết
- Xem trước bài sau