Giáo án lớp 6 môn Sinh học - Tiết 1 - Bài 1-2: Đặc điểm chung của cơ thể sống nhiệm vụ của sinh học

TiÕt 1 Bài 1-2: đặc điểm chung của cơ thể sống nhiÖm vô cña sinh häc A.Môc tiªu: Sau khi häc xong bµi nµy häc sinh cÇn n¾m: 1/ Kiến thức: Phân biệt được vật sống và vật không sống, nêu đ[r]

Bài 1-2: đặc điểm chung của cơ thể sống

nhiệm vụ của sinh học A.Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm:

1/ Kiến thức: Phân biệt được vật sống và vật không sống, nêu được những đặc điểm

chủ yếu của cơ thể sống

Nêu được một vài ví dụ cho thấy sự đa dạng của sinh vật, kể tên được 4 nhóm sinh vật chính

2/ Kĩ năng: - Rèn luyện cho học sinh kỉ năng quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp 3/ Thái độ: - Bước đầu giáo dục cho học sinh biết yêu thương và bảo vệ thực vật

B.Phương pháp:

Hoạt động nhóm, quan sát tìm tòi - nghiên cứu

C.Chuẩn bị :

GV: Vật mẫu ( cây đậu, con gà, hòn đá….)

Bảng phụ mục 2 SGK

HS: Tìm hiểu trước bài

D Tiến trình lên lớp.

1 ổn định : 6A:

6B:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

a, Đặt vấn đề: Hằng ngày chúng ta tiếp xúc với các loại đồ vật: Cây cối, các con vật khác nhau Đó là giới vật xung quanh chúng ta, chúng boa gồm vật sống và vật không sống Nhiệm vụ sinh học là gì?

b, Triển khai bài:

HĐ1:

GV yêu cầu hs quan sát môi trường xung

quanh và cho biết:

? Hãy nêu tên 1 số cây cối, con vật đồ vật

mà em biết

GV chọn ra mỗi loại 1 đồ vật cho hs thảo

luận (Cây đậu, con gà, hòn đá…)

GV chia nhóm, mỗi nhóm cử nhóm

trưởng, thư kí, giao nhiệm vụ cho từng

nhóm, nhóm trưởng điều hành

? Cây đậu, con gà cần điều kiện sống gì

?Hòn đá có cần điều kiện giống 2 loại

trên không

? Qua thảo luận em rút ra đặc điểm

giống nhau và khác nhau giữa vật sống và

vật không sống

1, Nhận dạng vật sống và vật không sống.

Các nhóm thảo luận - Đại diện nhóm trả

lời

GV nhận xét, kết luận

HĐ 2:

GV yêu cầu học sinh tìm hiểu thông tin

mục 2, các nhóm hoàn thành lệnh sau

mục 2 rồi điền vào phiếu học tập

HS đại diện các nhóm báo cáo kêt quả, bổ

sung,

GV nhận xét, kết luận

? Qua kết quả bảng phụ trên hãy cho biết

cơ thể sống có đặc điểm gì chung

HS trả lời,

GV kết luận

HĐ 3:

GV giới thiệu nhiệm vụ chủ yếu của sinh

học, các phần mà hoc sinh được học ở

THCS

HS đọc thông tin mục 2 SGK, tìm hiểu và

cho biết:

? Nhiệm vụ sinh học là gì ?

? nhiệm vụ thực vật học là gì ?

HS trả lời, bổ sung, gv nhận xét

* Vật sống thì lớn lên và sinh sản

* Vật không sống thì không lớn lên

2.Đặc điểm chung của cơ thể sống.

(Bảng phụ kẻ sẵn ở giấy rôky)

- Cơ thể sống có những đặc điểm quan trọng:

+ Có sự trao đổi chất với môi trường (lấy chất cần thiết và loại bỏ chất thải) để tồn tại

+ Lớn lên và sinh sản

3, Nhiệm vụ của sinh học.

- Nhiệm vụ sinh học: là nghiên cứu đặc

điểm cấu tạo, hoạt động sống,các điều kiện sống của sinh vật, cũng như các mối quan hệ giữa các sinh vật với nhau và với môi trường Từ đó biết cách sử dụng hợp

lí chúng để phục vụ đời sống của con người

- Nhiệm vụ thực vật học: ( SGK )

4 Củng cố:

Cơ thể sống có đặc điểm gì?

Nhiệm vụ của sinh học là gì?

5 Dặn dò:

Học bài cũ và làm bài tập 2 SGK

Xem trước bài mới

Bài 3: đặc điểm chung của thực vật

A Mục tiêu:

Sau khi học xong bài này học sinh cần nêu được

1/ Kiến thức: - Nêu đặc điểm của thực vật, và sự đa dạng phong phú của chúng

- Nêu được đặc điểm chung và vai trò của thực vật

2/ Kĩ năng: - Rèn luyện cho học sinh kỉ năng quan sát, phân tích, tổng hợp và hoạt

động nhóm

3/ Thái độ: - Bước đầu giáo dục cho học sinh biết yêu thương thiên nhiên, bằng cách

bảo vệ chúng

B Phương pháp:

Quan sát tìm tòi và hoạt động nhóm

C Chuẩn bị:

GV: - Tranh hoặc ảnh một số khu rừng, một vườn cây, sa mạc

- Đèn chiếu, phim trong(nếu có), bảng phụ

HS: Sưu tầm các loại tranh ảnh, báo chí, bìa lịch….về thực vật sống ở các môi trường khác nhau

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định: 6A

6B

2 Bài cũ:

Nhiệm vụ của sinh học là gì? Kể tên 3 loại sinh vật có ích,3 loại sinh vật có hại mà

em biết ?

3 Bài mới:

a Đặt vấn đề:

Thực vật rấtđa dạng và phong phú, giữa chúng có đặc điểm gì chung ? Để phân biệt

được hôm nay chúng ta tìm hiểu vấn đề này?

b Triển khai bài:

HĐ 1:

- GV cho HS quan sát H 3.1-4SGK, GV

treo tranh lên bảng cho học sinh quan sát

yêu cầu:

- Các nhóm thảo luận hoàn thiện lệnh

mục 1 SGK

- GV yêu cầu các nhóm trình bày kết

quả, nhóm khác bổ sung

- GV nhận xét, kết luận

1, Sự đa dạng và phong phú của thực vật:

- Thực vật trong tự nhiên rất phong phú và

đa dạng, chúng sống khắp nơi trên trái đất

HĐ 2:

- HS thực hiện lệnh mục 2 SGK, các

nhóm hoàn thành phiêu học tập

- GV treo bảng phụ gọi một vài học sinh

điền kết quả vào, HS các nhóm khác

nhận xét, bổ sung, gv kết luận

- HS nghiên cứu các hiện tượng ở mục 2

SGK cho biết:

? Em có nhận xét gì về các hiện tượng

trên

- HS trả lời, bổ sung, gv nhận xét

- GV yêu cầu học sinh tìm hiểu thồng tin

mục 2 SGK cho biết:

? Từ kết quả bảng trên và nhận xét 2 hiện

tượng trên, em rút ra thực vật có đặc điểm

gì chung

- HS trả lời, bổ sung

- GV nhận xét, kết luận

* GV cho học sinh đọc phần ghi nhơ

SGK:

- Thực vật trên trái đất có khoảng 250.000- 300.000 loài, ở Việt Nam có khoảng 12.000 loài, có nhiều dạng khác nhau, thích nghi với từng môi trường sống

2, Đặc điểm chung của thực vật.

(Bảng phụ)

-Tuy thực vật đa dạng nhưng chúng có một số đặc điểm chung:

+ Tự tổng hợp được chất hữu cơ

+ Phần lớn không có khả năng di chuyễn + Phản ứng chậm với các kích thích từ môi trường ngoài

4 Củng cố:

1, Thực vật có đa dạng và phong phú không?

2, Đặc điểm chung của thực vật là gì?

5 Dặn dò:

Học bài củ, trả lời các câu hỏi sau bài

Đọc mục em có biết

Xem trước bài mới, HS chuẩn bị phiếu học tập

-Bài 4: có phảI tất cả các thực vật đềU có hoa

A Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm.

1/ Kiến thức: - HS phân biệt được thực vật có hoa và thực vật không có hoa, dựa vào

đặc điểm của cơ quan sinh sản

2/ Kĩ năng: - Phân biệt được cây một năm và cây lâu năm Nêu các ví dụ cây có hoa

và cây không có hoa

- Rèn luyện kỉ năng quan sát, nhận biết, so sánh và hoạt động nhóm

3/ Thái độ: - Giáo dục cho học sinh có ý thức bảo vệ thực vật.

B Phương pháp:

Quan sát, hoạt động nhóm

C Chuẩn bị:

GV:- Tranh phóng to hình 4.1-2 SGK, bìa, băng keo

- Mẫu vật thật một số cây (cây còn non, cây đã có hoa và cây không có hoa)

HS: - chuẩn bị một số cây: cải, lúa, rêu

- Thu thập một số tranh ảnh về các cây có hoa và không có hoa

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định: 6A

6B

2 Bài cũ:

Đặc điểm chung của thực vật là gì ? Kể tên một số môi trường sống của thực vật ?

3 Bài mới:

a Đặt vấn đề:

Thực vật có một số đặc điểm chung, nhưng nếu quan sát kỉ các em nhận ra sự khác nhau giữa chúng Vậy chúng khác nhau như thế nào? Để biết được hôm nay chúng ta tìm hiểu vấn đề này

b Triển khai bài:

HĐ1:

- GV yêu cầu HS quan sát hình 4.1 và

đối chiếu với bảng bên cạnh GV dùng

sơ đồ câm yêu cầu HS xác định các cơ

quan của cây, nêu chức năng chủ yếu

của các cơ quan đó

- HS quan sát vật mẫu, tranh ảnh, các

nhóm tiến hành thảo luận

? Xác định cơ quan sinh sản và cơ quan

sinh dưỡng của cây rồi tách thành 2

nhóm

- HS đại diện các nhóm trả lời, bổ sung,

GV nhận xét, kết luận

1 Thực vật có hoa và thực vật không

có hoa.

(Bảng phụ 4.1 câm)

(Bảng phụ 4.2)

Tiết 3

- GV yêu cầu HS quan sát hình 4.2 SGK,

các nhóm thảo luận hoàn thiện bảng 4.2

- GV treo bảng phụ, HS các nhóm lên

bảng điền kết quả vào, các nhóm nhận

xét và bổ sung

HS tìm hiểu thông tin mục 1 SGK, đồng

thời kết hợp bảng trên cho biết:

? Đặc điểm của thực vật có hoa và thực

vật không có hoa?

- HS trả lời, GV nhận xét, kết luận

- Để củng cố gv yêu cầu HS làm bài tập

sau mục 1 SGK

HĐ2:

- GV yêu cầu học sinh thảo luận nhóm

hoàn thiện lệnh mục 2 SGK

? Kể tên những cây có vòng đời kết thúc

trong vòng 1 năm?

? Kể tên một số cây lâu năm, Trong

vòng đời có nhiều lần ra hoa kết quả

- HS trả lời, bổ sung từ đó các em rút ra

kết luận

- GV nhận xét, kết luận

-Thực vật có hoa là những thực vật mà cơ quan sinh sản là hoa, quả, hạt

-Thực vật không có hoa là thực vật cơ quan sinh sản không phải là hoa, quả, hạt

- Thực vật có hoa gồm 2 cơ quan: cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản + Cơ quan sinh dưỡng gồm: Rễ, thân, lá

có chức năng nuôi dưỡng cây

+ Cơ quan sinh sản gồm: Hoa, quả, hạt có chức năng duy trì và phát triển nòi giống

2,Cây một năm và cây lâu năm.

- Cây một năm là những cây sống trong vòng 1 năm

- Cây lâu năm là những cây sống nhiều năm,

4 Củng cố:

1 Thực vật không có hoa khác thực vật có hoa ở những điểm nào?

2 Phân biệt cây một năm và cây lâu năm

5 Dặn dò:

- Về nhà học bài cũ, trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK

- Đọc trước bài 5

- Chuẩn bị mẫu cây rêu

Chương I: tế bào thực vật

Bài 5: kính lúp, kính hiển vi và cách sử dụng

A Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm.

1/ Kiến thức: - Nhận biết được các bộ phận của kính lúp, kính hiểu vi và biết cách

sử dụng

2/ Kĩ năng: - Rèn luyện kỉ năng sử dụng kính lúp, kính hiển vi

3/ Thái độ: - Có ý thức giữ gìn và bảo vệ kính lúp, kính hiển vi khi sử dụng

B Phương pháp:

Quan sát, giải thích

C Chuẩn bị:

GV: - Kính lúp, kính hiển vi

- Tranh hình 5.1-3 SGK

HS: - Chuẩn bị cây hoặc một vài bộ phận của cây như: cành, lá…

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định: 6A

6B

2 Bài cũ:

Nêu sự giống nhau và sự khác nhau giữa thực vật có hoa và thực vật không có hoa?

3 Bài mới:

a Đặt vấn đề:

Muốn có hinh ảnh phóng to hơn vật thật ta phải dùng kính lúp hay kính hiển vi Vậy

kính lúp và kính hiển vi là gì ? Cấu tạo như thế nào ?

b Triển khai bài:

HĐ 1:

- GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin mục

1 SGK, đồng thời phát một nhóm 1 kính

lúp

- Các nhóm trao đổi trả lời câu hỏi:

? Trình bày cấu tạo của kính lúp

? Kính lúp có tác dụng gì

- HS các nhóm trả lời, bổ sung

- GV nhận xét , kết luận

- HS quan sát hình 5.2, rồi cho biết:

? Cách quan sát mẫu vật bằng kính lúp

như thế nào

- HS trả lời, GV kết luận

HĐ 2:

- GV yêu cầu HS tìm hiểu thông tin mục

2 SGK, phát cho một nhóm 1 kính hiển

1, Kính lúp và cách sử dụng.

a, Cấu tạo:

- Gồm 2 phần:

+ Tay cầm (nhựa hoặc kim loại ) + Tấm kính: Dày lồi 2 mặt ngoài có khung

- Kính lúp có khả năng phóng to ảnh của vật từ 3-20 lần

b, Cách sử dụng

- Tay trái cầm kính lúp

- Để kính sát vật mẫu

- Nhìn mắt vào mặt kính, di chuyễn kính sao cho nhìn rỏ vật nhất  quan sát

2,Kính hiển vi và cách sử dụng

a, Cấu tạo:

Gồm 3 bộ phận chính: Chân kính, thân

vi (tranh) cho biết:

? Kính hiển vi có cấu tạo gồm mấy bộ

phận chính

? Hãy kể tên các bộ phận đó

? Kính hiển vi có tác dụng gì

- HS trả lời, bổ sung

- GV nhận xét, kết luận

- GV trình bày cách sử dụng kính hiển vi

GV cho HS đọc mục ghi nhớ SGK

kính và bàn kính

- Chân kính làm bằng kim loại

- Thân kính gồm:

+ ống kính:

 Thị kính (nơi để mắt quan sát, có chia

độ)

 Đĩa quay gắn với vật kính

 Vật kính có ghi độ phóng đại

+ ốc điều chỉnh: có ốc to và ốc nhỏ

- Bàn kính: nơi đặt tiêu bản để quan sát,

có kẹp giữ.(Ngoài ra còn có gương phản chiếu, để tập trung ánh sáng)

* Kính hiển vi có thể phóng đại vật thật

từ 40- 3000 lần (kính điện tử 10.000- 40.000 lần)

b, Cách sử dụng

- Điểu chỉnh ánh sáng bằng gương phản chiếu

- Đặt tiểu bản lên bàn kính sao cho vật mẫu đúng ở trung tâm, cố định (không để

ánh sang mặt trời chiếu trực tiếp vào kính)

- Đặt mắt vào kính, tay phải vặn ốc to từ

từ trên xuống đến gần sát vật kính

- Mắt nhìn vào thị kính, tay phải vặn từ từu ốc to dưới lên đến khi thấy vật cần quan sát

- Điều chỉnh bằng ốc nhỏ đến khi nhìn rỏ vật nhất

4 Củng cố:

Trình bày các bộ phận của kính hiển vi

Trình bày các bước sử dụng kính hiển vi

5 Dặn dò:

Học bài cũ, trả lời các câu hỏi sau bài

Đọc mục em có biết

Xem trước bài mới “ Quan sát TBTV”, chuẩn bị hành tây & cà chua chính

Bài 6: quan sát tế bào thực vật

A Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm.

1/ Kiến thức: - HS làm được một tiêu bản TBTV (TB vảy hành, TB thịt quả cà chua chín)

2/ Kĩ năng: - Rèn luyện kỉ năng làm tiêu bản biểu bì vảy hành và tế bào thịt quả cà chua chính, quan sát, sử dụng kính hiển vi cho học sinh Vẽ tế bào quan sát được

3/ Thái độ: - Giáo dục cho học sinh ý thức bảo quản kính hiển vi.

B Phương pháp:

Thực hành, vấn đáp gợi mở

C Chuẩn bị:

GV: - Cách pha chế thuốc nhuộm xanhmêtylen

- Vật mẫu: củ hành, quả cà chua chín

HS: Xem trước bài, vở bài tập, bút chì

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định: 6A

6B

2 Bài cũ:

Trình bày cách sử dụng kính hiển vi?

3 Bài mới:

a Đặt vấn đề:

Các bộ phận của thực vật được cấu tạo bởi tế bào Vậy tế bào là gì? Hôm nay chúng

ta tìm và quan sát vấn đề này

b Triển khai bài:

HĐ1:

- GV yêu cầu HS quan sát hình 6.1, đồng

thời GV trình bày các bước làm tiêu bản

tế bào vảy hành

- Các nhóm tiến hành làm tiêu bản theo

các bước đả hướng dẫn

- GV theo dõi giúp HS hoàn thiện các

bước làm tiêu bản

- GV hướng dẫn cách quan sát và chọn

TB đẹp để vẽ

- So sánh kết quả, đối chiếu với tranh

1, Quan sát tế bào biểu bì vảy hành dưới kính hiển vi:

a, Tiến hành:

- Bóc 1 vảy hành tươi ra khỏi củ

- Dùng kim mũi mác lột vảy hành(1/3 cm) cho vào đĩa đồng hồ có đựng nước cất

- Lấy 1 bản kính sạch đã giọt sẵn 1 giọt nước Đặt mặt ngoài TB vảy hành sát bản kính, đậy lá kính, thấm bớt nước

- Đặt và cố định tiêu bản trên bàn kính

b, Quan sát và vẽ hình:

- Thực hiện các bước sử dụng kính hiển

vi đã học

- Chon những TB rõ nhất rồi vẽ hình

- So sánh đối chiếu với tranh hình 6.2 SGK

Tiết 5

HĐ 2:

- GV trình bày các bước tiến hành làm

tiêu bản

- Các nhóm tiến hành làm tiêu bản như

đã hướng dẫn

- GV hướng dẫn cách sử dụng kính hiển

vi và quan sát

- Nhóm trưởng điều chỉnh kính để quan

sát rõ TB, các thành viên lần lượt quan

sát, rồi vẽ hình vào vở bài tập

- GV cho HS đọc phần ghi nhớ cuối bài

2, Quan sát tế bào thịt quả cà chua chín:

a, Cách tiến hành:

- Cắt đôi quả cà chua chín, dùng kim mũi mác cạo một ít thịt quả

- Lấy một bản kính đã nhỏ sẵn 1giọt nước, đưa kim mũi mác vào sao cho TB tan đều trong nước, đậy lá kính, thấm bớt nước

- Đặt và cố định tấm kính trên bàn kính

b, Quan sát, vẽ hình:

- Thực hiện các bước sử dụng kính hiển

vi như đã học

- Chọn TB rõ nhất để vẽ hình

- So sánh đối chiếu kết quả với hình 6.3 SGK

4 Củng cố :

- Đánh giá kết quả thực hành từng nhóm và kết quả chung

- Yêu cầu HS về nhà hoàn thiện bài vẽ

- Hướng dẫn cách lau kính

5 Dặn dò:

Học bài củ, trả lời các câu hỏi cuối bài

Xem trước bài mới “ cấu tạo TBTV”

Bài 7: cấu tạo tế bào thực vật

A Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm.

1/ Kiến thức: - Các cơ quan của thực vât đều được cấu tạo bắng tế bào, những thành phần chủ yếu của tế bào, khái niệm về mô, kể tên các loại mô chính của thực vật 2/ Kĩ năng: - Rèn luyện kỉ năng quan sát, phân tích, tổng hợp và hoạt động nhóm cho HS

3/ Thái độ: - Giáo dục cho HS biết bảo vệ thực vật.

B Phương pháp:

Quan sát tìm tòi, hoạt động nhóm

C Chuẩn bị:

GV: Tranh hình 7.1-5 SGK

HS: Sưu tầm tranh ảnh về hình dạng và cấu tạo tế bào thực vật

D Tiến trình lên lớp:

1 ổn định: 6A

6B

2 Bài cũ:

? Trình bày các bước tiến hành làm tiêu bản TB biểu bì vảy hành

3 Bài mới:

a Đặt vấn đề:

Chúng ta đã quan sát TB biểu bì vảy hành, đó là những khoang hình đa giác xết sát nhau Có phải tất cả các tế bào TV, các cơ quan đều có cấu tạo giống nhau hay không

Để biết được hôm nay chúng ta tìm hiểu vấn đề này

b Triển khai bài:

HĐ 1:

- GV treo tranh 7.1-3 SGK, yêu cầu HS

quan sát, các nhóm thảo luận trả lời các

câu hỏi:

? Tìm điểm giống nhau cơ bản trong

cấu tạo TB rễ, thân, lá của cây

?Nhận xét hình dạng TBTV

- Đại diện các nhóm trả lời, bổ sung, GV

kết luận, giải thích (ngay trong một cơ

quan cũng có nhiều TB khác nhau)

1 Hình dạng và kích thước của tế bào.

- Các cơ quan của TV đều được cấu tạo bằng TB

- TBTV có hình dạng khác nhau: hình nhiều cạnh, hình trứng, hình sợi, hình sao

- Yêu cầu HS tìm hiểu bảng phụ mục 1

SGK

? Qua bảng phụ hãy nhận xét kích thước

TBTV

- HS trả lời, GV kết luận

- TBTV có kích thước khác nhau

VD: Bảng phụ SGK