[Tủ sách hướng nghiệp] Ngành lọc hóa dầu

Có nguồn gốc từ xác chết của vô số sinh vật cổ đại sống cách chúng ta hàng triệu năm, dầu mỏ là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu vô cùng quí giá, còn được mệnh danh là “vàng đen” Khai thác và chế biến dầu mỏ là ngành công nghiệp trọng tâm của nhiều cường quốc trên thế giới Dầu mới được khai thác chưa qua chế biến gọi là dầu thô Phải trải qua quá trình biến đổi dầu gồm lọc dầu và hóa dầu

ef) TÚ SÁCH HƯỚNG NGHIỆP NHẬT NGHỆ TINH

TỦ SÁCH HƯỚNG NGHIỆP

NHẤT NGHỆ TINH

Nguyễn Thắng Vu (chủ biên)

GS.TS Dao Van Tường

Đại học Bách Khoa Hà Nội)

ˆ Nguyễn Huy Tháng - Võ Hằng Nga

Hãng ghế số 8- Ben quyết nh

Hang gh số B- Bạn muốn HếL

gt hi eb

[Copyright @ by Kim Dong Pubiehing House

“Tác phẩm đo Nhà xuết bán Kim Đông g0 bản quyền

4

s

8

A& ngú đá

Ca năm, mỗi độ hè đến,

u bạn đọc Kim Đống đứng trước nguồng của các trường đại học, cao đẳng

và trung họo chuyễn nghiệp với eâu hồi : Minh nên thi vào trường nào nhĩ ? Nên

‘chen ngành nghề nào cho phù hợp đây ? Ngày ney, khi sự phát triển của xã hội kéo theo sự mẽ rộng và biến đối của

‘ede ngành nghề, việc chọn nghề dang rỡ nên khẽ khăn hơn bao giờ hết, Oác bạn

‘md khong chỉ dựa vào sự tự vấn từ phía nhà trường, cha me mà cồn cần một eẨm nang véi nhũng ehÏ dẫn e bản, làm tiến để cho sự lựa chọn chính xác Với sự

am gia cũn các chuyên gia từng ĩnh 'ựe, TÀ sách hưởng nghiệp - nhất nghệ tính sa Nhà xuất bản Kim Đồng ra đời

với mong muốn dấp ứng phẩn nào như

“Âu cấp thiết ấy

Mỗi cuốn sách được kết cấu như một toa tầu, mễI toa tàu là một nghề trong đoàn tàu hướng nghiệp sơng hành cùng bạn trên hành tình vào tướng lai Ngay tử

5

khi còn ngồi trên ghế nhà trường, các bạn

đã có thể chủ động tìm hiểu về các ngành

Sẽ

loài còn cung

cấp những trao rash oa cap cu 2 ind hon va

các ngành nghề, phương pháp hiệu quả để

mong ước là các bậc ph huynh, Kế bạn

như những thông tin ấy thực sự có ích trong

là niềm vui lớn của chúng tôi

Nhà xuất bản Kim sản xin chan

bạc cả Ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ nền

Bởi vậy, có nhiều nước như Hàn Quốc

i Xingapo, đặc biệt là Nhật Bản, dù phải nhập công pape be loc nea sáu Nai xếp vào danh sách nrững nhờ, Biệt thấu See “Tu thai điểm đó đến nay, sản lượng khai thác dầu hàng năm của

y, xây dựng ngành công nghiệp lọc hóa dầu “4 ge lược trọng tâm của đất nước trong thời giai

u thích môn hóa học, đặc An là hóa hữu cơ và nu (Hữ thách mình vi công nghệ cao còn hoàn toàn mới mẻ ở Việt nae hay cùng khám pha Toa tàu số 25 NGÀNH LỌC HÓA DẦU

l7 HÀNG GHẾ SỐ 1

> CÂU CHUYỆN DAU MO

đến nave trong khi nhân loại đang cố

gắng 0 " ra những nguồn nhiên liệu mới, dầu md

thế giới Với trí tuệ và sự sáng tạo vô tận của

con người, dầu mé đã được tinh loc va chế biến,

dem lại những ứng dụng tuyệt vời Chúng ta sẽ

bất đầu hành trình qua ` ngành lọc hóa dầu với

một vài câu chuyện thú vị về những ứng dụng

của dầu mỏ

> “Vàng đen” quý hơn vàng

thường nghe nói aa các mỏ than đá là

vàng Tên của Tổ quốc Nhưng hãy cẩn thận nếu

bạn phải dịch cái tên này sang tiếng Anh cho một

người nước ngoài

người đó lập tức sẽ hiểu sang một thứ

khác, một dạng nhiên liệu không kém phần quý

giá vị pay

thế giới, dầu gọi một cách

hình sig là Biệt gold" ane đen) bởi vai trò

quan trọng của nó trong cuộc sống

Nhưng "vàng đen” thậm chí còn quý hơn cả

vàng thật

Dầu mỏ và khí gas thiên nhiên hi cấp ba phần năm tổng nguồn nhiên liệu mà chúng ta đang cung, Trọng: cuộc sống hiện đại,

khoảng tlt du thổ, tác là một người trên hành tính nà)

+ tau | trong mot ngày tiêu thy

nhựa đường để làm | khoảng 189 lít dấu tho, đườn

trên thế giới Lọc hóa anh cong nghiệp trọng điểm, là một chỉ số để đánh giá sự thành công của công nghiệp hóa đất nước

Theo tính toán, trữ lượng dầu mỏ thế giới nằm trong khoảng từ 1.148 tỉ thùng đến 1.260 tỉ

>

lượng đầu mỗ tìm thấy và có khả năng khai thác

đây, đạt mức cao nhất vào năm 2003

Người ta dự đoán rằng dầu mỏ của thế giới

ð còn đủ dùng cho khoảng 50 năm nữa Nước

khai thác sáu nhiều nhất thế giới trong năm 2003

tấn), Mỹ aad triệu on Mêhicô (187,8 triệu

tấn) và Iran (181,7 triệu

Việt Nam được See me các nước xuất khẩu

dầu mỏ từ năm 1991 khi sẵn lượng xuất khẩu đạt

vài ba triệu tấn Đến nay, sẵn lượng dầu khí khai

thác và xuất khẩu hàng năm vào khoảng 20 triệu

tấn/năm

> “Vất” dầu mỏ ra cao sư

khi Cách mạng tháng Mười thành công,

chính quyền Xô viết được thành lập Các nước tư

Các nhà khoa học Liên Xô ngày đêm nghiên

cứu miệt mài để tìm ra đáp số cho bài toán khó

NGHỆ TINH

E> nana cui SỐ +

> NGANH LOC HOA DAU LA Gi?

> du md thu ra 1a git

rất nhiều cách giải thích khác nhau về

dầu mỏ Tuy nhiên, theo giả thuyết được nhiều

đại (bao gồm động vật và thực vật) sống cách

chúng ta hàng triệu triệu năm

Đó là những sinh vật sống dưới biển hoặc

(sống không cần không khi) Chính chúng đã tiêu

thụ và phân hủy những xác chết này

Qua hàng triệu triệu năm lao động miệt mài,

chết ban đầu và yếu tố kim loại mà dầu hòa tan

khi cải qua các lớp trầm tích

Bởi vậy, dầu mỗ được coi là nguồn nguyên

liệu hóa thạch và VN tái tạo lại được

dầu bị đẩy ra ngoài và

Dau ma có nguồn gốc từ xác động thực vật, nên thực ra nó là hỗn we của nhiều hidrocacbon phúc ne {hiarocacbon là hợp chất chứa hiđro và này, trong ‘con công nghiệp chế txPht

thu được ae sản phẩm khác nhau 1

> _ Người ta chế biến dầu mỏ như thế nào?

Trước tiên, con ngụ điểm tập trung

dầu, lấy dầu mö lên để sử dụng cho cuộc sống

của mình Khai thác dầu mỏ là cả một ngàn

công nghiệp lớn đem lại những khoản lợi nhuận

khổng lồ

Ở Việt Nam, chúng ta đang phát triển mạnh

toàn thư Dầu thế giới năm 1994 xếp vào vị trí thứ

sáu trong bảy nước xuất khẩu dầu ở châu Á - Thái

Bình Dương

trong tiếng Anh, đầu mỏ đã có tới 4 cái tên: Tem cv (iim ios: Some, ia) oil vit lề 6c La tinh: petra cS là đó, oleum là đấu Ten gọi này xuất phát từ việc người ta tìm thấy dẫu mỏ trong các vùng đá

Nevbtin sath pi tt eet ei Re TỰ lo ey mafñtá có nghĩa là chấy

Black atic đen): dầu mổ còn quý hơn vàng,

ấy chat I Crude oil (dâu thô): chỉ dâu mới được khai thie |

| tr mé, chưa qua qué trinh lọc dầu và hóa đầu

khác nhau Để tận dụng hết tiềm năng của dầu

mô, người ta tiến hành tách các hiđrocacbon đó 15

St si as ee oi wi kere A

md dua trên nhiệt độ sồi

mỗ lúc này owe chưng cất trên những tháp cao

hàng chục

n cơ ay nhiệt độ sôi cầu được chia thành

các nhan đoạn chủ yếu sau:

* Dưới 180C: Phân đoạn xăng được dùng

làm nhiên liệu cho động cơ như xe máy, 6 t6,

máy bay v.v hoặc làm dung môi pha sơn cao

su, keo đán

* Tu 180°C dén 250°C: Phân đoạn dầu lửa

(cén gọi là phân doan kerosen), được dùng làm

* Từ 350°C đến 500C: Phân đoạn dầu nhờn (còn gọi là phân đoạn gasoil nặng), được dùng làm dầu bôi trơn

in 500°C: PI n đoạn 4 cặn dùng làm nhựa rải nko, nhiên liệu đốt lò v

v Hóa dầu

ể tận dụng hết những ứng dụng tiềm tàng của aad mé, tiép theo quá trình lọc đầu là hó: đầu Theo xu hướng phát viển của ngành công nghiệp dầu mỏ ngày nay, hai quá trình này luôn Hóa đầu trước hết nhằm nâng cao chất

lượng và tính năng, hiệu quả sử dung của những

d

chúng ta có vô vàn sản phẩm cần thiết và SỨC

giá cho cuộc sống

> BANCO BIET

>— Xúáctác

các phản ứng tron [REAf lọc hóa

dầu đâu on sit dung dén

một phan ứng hóa hoo khi cho mot

tượng Scrat xúc tác vào, tốc độ phản ứng có thí

tăng lên rất nhiều lần Ngoại - xúc tác còn có

tính chất quý nữa là có độ chọn lọc cao Nó sẽ

thúc đẩy binh ứng có lợi, tên chế phản ứng

_=

ác sons cứu cho thấy con người đã khai

thác < sử dung dầu mö từ rất sớm Tuy nhiên,

chỉ đến khi công nghệ cracking xúc tác (tách các

hưởng của xúc tác) được các nhà khoa học phát

tối đa các sẵn phẩm từ dầu mé

Hàng năm thế giới sử dụng lượng xúc tác

được phân bổ như sau: el lu, 22% cho

la dầu, khí tổng hợp và 45% cho các quá trình

sau hóa dầu Việc sử dụng xúc tác ưu việt

phéi 'ác sản phẩm cuối với hiệu suất

cao Đồng thời, nó cũng đóng góp rất lớn we việc

tiết kiệm nguồn nguyên liệu ban đầu và giảm

thiểu ô nhiễm môi trường

T18

> BẠN LÀM GÌ TRONG NGANH LOC HOA DAU ?

Cũng như nhiều ngành khoa học ứng dụng khác, ngành lọc hóa dầu mở ra cho bạn nhiều cơ thí nghiệm hay rời tên phố, tới những khu công nghiệp, nhà máy lọc hóa dầu? Tất cả phụ ‘nubs vào sự lựa chọn cũng như năng lực và nhiệt huyết của chính bản thân bạn

ở vị trí nào, bạn cũng đang làm việc trong ngành công nghiệp có vị trí chiến lược, đem lại những lợi ích to lớn cho đất nước

> Nha khoa hoc Trở thành một nhà khoa học là bạn chọn lựa con đường nghiên cứu, tìm ra các sân phẩm mới, tính năng mới, ứng dụng mới, các quy luật mới hay công nghệ mới v.v Dầu mỏ là hỗn hợp của những hợp chất hữu

cơ hidrocacbon những sản phẩm phong Đà có ích cho cuộc

sống của con người.

Dầu mỏ rất quý giá nhưng đó đó thông p hình là

nguồn nguyên liệu vô tận

nhiều nhà phân tích, với tốc độ sử: aan pat niện

lủ để con người sử dụng trong khoảng 40 đến

g các

chất thải và khí độc gây hiệu ứng nhà kính,

khiến Trái Đất nóng dần lên v.v

vậy không ngừng nghiên cứu, tìm tòi

để khai thác tối đa tiềm năng của dầu mỏ, tạo ra

ae san thấm, ei Hou nia tính năng hơn, rẻ

, đồng gây tác hại đến

môi heo kẻ mm i quan tam cia bat ky

nha khoa học nào trong lĩnh vực này

Trong ngành lọc hóa đầu, mỗi nhà khoa học

sẽ lại chọn một bộ phận nhỏ hơn, sâu hơn nữa để

tập trung nghiên cứu Tất nhiên, họ luôn có ý thức

lu dồi, bổ sung những kiến thức phong phú và

ông rãi 'về ngành này và các ngành khoa học có

liên quan

Nhi khoa học tham gia công tác

giảng đạy trong lĩnh vực mình đảm ni hiệm tại

các trường đại học cao đẳng, học viện, =<

gia đào tạo, hướng dẫn, giúp đỡ những người

có ước muốn được làm việc trong ngành lọc 6a

Trong quá trình dao tao, các nhà khoa học không ngừng tự nâng cao, hoàn thiện iste thức

mới dưỡng ngắn hạ những buổi hội thảo, hội nghị trao đổi kiến thức được ¬ nhà khoa học rất

cả

với những người thuộc Si chuyên môn ở

trong và ngoài nước

: i i api age Sẽ i E i ĩ

những để tài, công trình

| Điểu thế vị là bạn đi được tiếp

| cân với những kiến thức tiên tiên nhất về

Ì - nghệ của thế giới (bởi lọc hóa dầu là một ngi

i a công nghệ tiên tiến) Việt Nam

| đang đất mục tiêu phất triển ngành hóa dẫu, bạn

| - sẽ thấy những kết quả nghiên cứu của mình được

Ì _ áp dụng đây hiệu quả trong cuộc sống

"Trong điều kiện nước ta hiện nay, nore lọc

hóa dầu còn khá non trẻ so với nhiều

Điều này cũng đồng nghĩa với việc nhà đc ae

ất ¡ lài

ăn phẩm của ngành lọc hóa đầu là vô tận,

không có sự hạn chế nào Hàng năm có hàng loạt

công việc nghiên cứu của các nhà khoa hoc trong

phòng thí nghiệm

triển của khoa học kỹ thuật tạo ra

về những vật liệu có kích thước nhỗ bé như thế

Muốn biết kỹ hon, ban of thé tim đọc cuốn Ngành

ng nghệ nano trong cùng Tủ sách hướng nghiệp

-

Siow nghệ từ

Nhờ các vaste bị hiện đại như vậy, ta có thể

theo dõi và phán đoán trước hướng đi, các bước

học hữu cơ) Trước đây, các nhà khoa học chỉ đưa

phân 9g xây ra, các

oo tne to ra được ant ote ere mong Hồ nợ,

Chỉ trong thời gian rất gần nữa thôi, Việt

sống động hơn là trên lý thuyết và giấy tờ, bạn sẽ

việc của một kỹ sư Các kỹ sư lọc hóa dầu là người thiết kế và

bộ hệ thống máy móc dưới các điều kiện cụ thể,

xử lý ming 4 tình TH bet ngờ, tạo ra các san

phẩm

— me hóa sau là mo ngành công nghệ cao, gắn liền g móc được tự động hóa hoàn toàn, những tết bị thông minh Điều

a lọc hóa dầu mà chẳng hề phải động tay

vào giọt dầu nào Tất cả được thực hiện th

quy y trình tự động hóa hoàn toàn Nhiệm vụ của

sư hóa dầu là trên cơ sở kiến thức =a minh,

van hành tốt các thiết bị của nha ma

những dữ liệu và chỉ số thích hợp cho cáo: quy

trình biến đổi di

* Không cần phải là kỹ sư hóa dầu

Tuy nhiên, muốn làm việc trong ngành hóa

dầu, bạn không nhất thiết phải là một kỹ sư hóa

khí v.v bạn vẫn hoàn toàn có thể làm việc trong

ngành này

ột máy lọc dầu (chẳng hạn như nhà

máy lọc dầu Dung Quất đang được xây dựng),

là kỹ sư hóa dầu, một ph là kỹ sư tự động

hóa và một phần tư là kỹ sư cơ khí Ngoài ra, còn

Công việc của kỹ sư cơ khí là phụ trách

dây chuyền sản hệt hợp lý, hoặc cải tiến dây

shirts cho tốt h‹

Udi môi việc, trong nhà máy lọc hóa

dầu, CỤ kỹ sư hóa dầu, kỹ sư tự động hóa, kỹ sư

cơ khí, kỹ sư nhiệt, kỹ sư điện, kỹ sư môi trường, v.v kết hợp với nhau thật nhịp nhàng, ăn ý

> _ Nhà tư vấn, chuyển giao công nghệ

'Với những kiến thức chuyên sâu về lọc hóa

Chính vì vậy, chế

mới ra đời thay sẽ cho những công nghệ cũ đã

trở thành lỗi thời

'Vai trò của các nhà tư vấn, chuyển giao công

nghệ bởi vậy rất quan trọng Họ chính là cầu nối

giữa những công nghệ mới, phát minh mới, hệ thống

máy móc, thiết bị thông minh mới với các kỹ sư, công

Hiện nay, để phát triển ngành công nghiệp

lọc hóa dầu còn non trễ của đất nước, chúng ta

phải nhờ đến rất nhiều nhà ee và chuyển giao

công nghệ nước ngoài Hy vọng trong tương

không xa, sẽ có một đội ngũ đông đảo những nhà

tư vấn và chuyển giao công nghệ của Việt Ni

trong lĩnh vực lọc hóa dầu Những chuyên gia ray

không chỉ làm việc ở các nhà máy, dây sản xuất của vies Nam mà còn tới những quốc gia khác trên thé gi

ng chuyên sat tài ican va day tam ho đó, sao lại không có Chúng ta có thể tin vào aka đó sim chứt

*_ BẠN SẼ LÀM VIỆC Ở ĐÂU ?

'ơ hội làm việc khá rộng mở khi lựa chọn nhiều vị trí khác nhau Vậy, cụ thể bạn sẽ làm việc ở đâu nếu chọn ngành này?

Là nhà khoa học, bạn sẽ làm việc trong các viện nghiên cứu như Viện Hóa học công nghiệp

(thuộc Bộ nghiệp) Viện Công nghệ hóa học

trong các trường đại học hoặc các phòng nghiên dầu Khí

hóa dầu, bạn sẽ làm việc tại các nhà máy lọc hóa dầu, các công ty đầu khí như Tổng công ty Dầu khí Petro Việt Nam, Tổng côi

lu Việt Nam Petrolimex, Công ty Phụ gia au mỗ a và

jc ta dang có ba dự án về nhà may ise hóa sen rey định tiến hành xây dựng ở

ba mi ee ee

tiết: đang xây dựng ở Dung Quất Quant Ngai) với tên sọi Nhà máy lọc dầu

Dung Quất Bạn có thể tìm kiếm thêm thông tin

về nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam nay

web:

stim dungquat.com.vn

của Đubai sẽ cho nhiều nhựa đường (rất cần cho

việc xây dựng đường xá)

* Nhà máy thứ hai sẽ xây dựng ở Nghỉ Son

(Thanh Hóa) với công suất lớn hơn, gồm nhiều

xuất được một số loại nhựa mà hiện nay ta đang

phải nhập của nước ngoài

* Nhà máy thứ ba sẽ xây dựng ở Phú Yên

Nhà máy này dự kiến có công suất lớn hơn hai

nhà máy trên và thiên về các hoạt động hóa

đầu là chính

đến khi các nhà máy được đưa vào

hoạt son nững mất một thời gian khá dài Như

vậy, đến khi học xong, bạn có thể 8 a thanh ky

sư làm việc ở một trong ba nha m:

* Là nhà tư vấn và chuyển giao sâu nghệ,

bạn sẽ làm việc trong các hãng sản xuất, các

tư vấn và chuyển giao công nghệ v

lang thời

t chuyên gia tư vấn giỏi, với nhiều kinh nghiệm hoạt động thực tiễn

* Là nhà quản lý, bạn sẽ làm việc với tư cách chuyên viên về finn vực tee hóa đầu trong các cơ quan thuộc các Bộ của Nhà nước như Bộ Khoa nộc và Công nghệ, Bộ tông nghiệp, Bộ

Kế hoạch và Đầu tu, Bộ Tài nguyên và Môi trường v.v

.MG hình khu công nghiệp lọc hóa dầu thiện đại nhất thế giới