Đề cương Di tích tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên

Trên tinh thần ấy tác giả đã lựa chọn đề tài “Di tích tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên” làm nghiên cứu của luận văn tốt nghiệp.. Lịch sử nghiên cứu đề tài Đề tài ” Di

MỞ ĐẦU 1/ Lí do chọn đề tài

Việt Nam chúng ta là một đất nước ảnh hưởng của nhiều nền văn hóa khác nhau và trải qua quá trình lịch sử lâu dài Trên khắp lãnh thổ chúng ta đi đâu cũng thấy sự hiện hữu của những giá trị nhân văn, nhân tạo của mỗi thời

kì lịch sử đã đi qua Sự giao lưu văn hóa đã vượt ra xa khỏi lãnh thổ đất nước

từ lâu đời và để lại những công trình di tích như hiện nay

Là một học viên ngành văn hóa học với sự say mê nghiên cứu, giải mã văn hóa Việt Nam tác giả đã đi nhiều nơi trên đất nước và một số quốc gia trong khu vực, chính vì vậy tác giả càng muốn tìm hiểu sâu hơn về mối quan

hệ Việt Lào tại các khu vực vùng biên giới

Ngoài việc để nâng cao sự hiểu biết cho bản thân tác giả còn có tham vọng bằng sự hiểu biết và kết quả quá trình nghiên cứu này có thể cung cấp được cái nhìn sâu sắc nhất cho độc giả về mối quan hệ Lào Việt ,về tình hữu nghị đã được xây dựng từ nhiều thế kỉ qua

Tháp cổ Lào là sự hiện hữu của tình hữu nghị bền chặt giữa Lào và Việt Nam đúng như câu nói:”Việt-Lào hai nước chúng ta, Tình sâu hơn nước Hồng

Hà Cửu Long” Trên tinh thần ấy tác giả đã lựa chọn đề tài “Di tích tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên” làm nghiên cứu của luận

văn tốt nghiệp

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Đề tài ” Di tích tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên” Trước đây chưa có tác giả nào nghiên cứu mang tính bài bản mà chủ

yếu là những bài viết mang tính thông tin, báo chí của một số trang báo hay tạp chí của tỉnh và ngành văn hóa Các bài viết chỉ xoay quanh các vấn đề về

công tác bảo tồn, trùng tu, tôn tạo …Đề tài này được tác giả lựa chọn và sẽ có nghiên cứu bài bản khoa học chính xác nhất, cập nhật nhất và bảo đảm được

đề tài này là một nghiên cứu khoa học có giá trị

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1.Mục đích nghiên cứu của đề tài

Để nâng cao sự hiểu biết của bản thân, thỏa mãn niềm đam mê nghiên cứu văn hóa, giải mã văn hóa tác giả đã lựa chọn đề tài này để nghiên cứu Ngoài ra tác giả muốn cung cấp cho các độc giả sau này đầy đủ thông tin chính xác về công trình di tích tháp cổ của người Lào trên đất nước ta , đồng thời đề tài cũng là tài liệu để giúp cho hoạt động nghiên cứu sau này làm cơ

sở lí luận

Tác giả còn có mục đích mong muốn đề tài sau khi nghiên cứu sẽ được các độc giả tiếp nhận và ngày càng nâng tầm mối quan hệ hữu nghị Việt Lào

Trong vai trò là người làm du lịch tác giả muốn quảng bá hình ảnh của những ngọn tháp cổ tại huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên Xây dựng tuyến điểm du lịch “con đường qua những tháp cố Lào ở Tây Bắc” thành chương trình du lịch đặc sắc hấp dẫn

Cuối cùng mục đích nghiên cứu của đề tài này tác giả tiến hành để hoàn thành luận văn tốt nghiệp thạc sĩ văn hóa học và sẽ phát triển lên cao hơn trong tương lai gần nhất

3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Giới thiệu tổng quan về vùng đất và dân cư huyện Điện Biên Đông

- Giới thiệu và dẫn chứng về quá trình cư trú của người Lào trên địa bàn huyện Điện Biên Đông

- Giới thiệu lịch sử quá trình xây dựng và phát triển của những ngọn tháp tại vùng nghiên cứu

-Tìm ra những giá trị về : Văn hóa, khoa học, nghệ thuật, kiến trúc, điêu khắc… làm minh chứng rõ ràng nhất cho giá trị của đề tài

- Tìm ra sự tương đồng trong giao thoa văn hóa Lào với cư dân đang sinh sống trong vùng nghiên cứu

- Giải mã các biểu tượng về văn hóa phật giáo Lào được trang trí trên tháp

- Làm rõ mối quan hệ Lào Việt thông qua các giá trị văn hóa hiện hữu trong khu tháp cổ

- So sánh sự tương đồng,cộng sinh văn hóa tại hai khu tháp cổ trong huyện

- Giới thiệu về hoạt động tôn giáo nghi lễ của người Lào tại hai khu tháp cổ

- Tìm ra và chứng minh vai trò của tháp cổ Lào trong văn hóa của cư dân bản địa

- Giải mã những truyền thuyết quanh ngôi tháp cổ huyền bí

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của luận văn là “Di tích tháp cổ lào tại huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên”

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

-Về thời gian: Luận văn nghiên cứu từ năm 1981 năm di tích được xếp hạng là di tích cấp quốc gia cần được bảo tồn cho đến nay Ngoài ra đề tài nghiên cứu cũng mở rộng ra nhiều nhất cho tới năm 1569 -1594 là khoảng

thời gian ngọn tháp được xây dựng bằng những tài liệu đã được tác giả lựa chọn để trích lọc những thông tin cần thiết

-Về không gian nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu chủ yếu tại khu vực hai xã Mường Luân và Chiềng Sơ của huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên ngoài ra luận văn cũng mở rộng nghiên cứu sang một số địa điểm khác trên vùng tây bắc như: Mường Và-Sốp Cộp- Sơn La, Mường Bám tại Thuận Châu

Do đặc thù của vùng núi tây bắc và văn hóa canh tác, di cư xưa kia của những

cư dân bản địa vì vậy nhưng di tích chùa tháp Lào nằm rải rác trên khắp vùng tây bắc , vì vậy đề tài cần mở rộng ra ngoài phạm vi vùng nghiên cứu để thấy được sự ảnh hưởng của văn hóa Lào-của phật giáo tiểu thừa

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu khoa học để đạt được hiệu quả tốt nhất cần phối hợp

sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau Dưới đây là những phương pháp cụ thể sẽ được sử dụng trong quá trình nghiên cứu của đề tài

5.1 Phương pháp nghiên cứu phân tích tài liệu(Phương pháp tại bàn)

Nghiên cứu một công trình được công nhận là di tích tức là công trình

đã có độ tuổi tồn tại khá lâu vì vậy thông tin cần chắt lọc Nhiều nguồn thông tin khác nhau và tính xác thực cần thiết phải kiểm chứng để đi đến kết luận chính xác nhất Sau khi đã có được những tài liệu từ các kênh thông tin mở, từ bảo tàng và thư viện tỉnh Điện Biên, tài liệu được cung cấp từ giảng viên hướng dẫn đề tài tác giả sẽ làm công tác chắt lọc thông tin sắp xếp trong bài viết của mình và chờ đợi phương pháp nghiên cứu sau để kiểm chứng chính xác nhất

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực địa, điền dã

Trải qua nhiều lần tới khu vực này và thông tin tài liệu thu thập trước

đó tác giả tổng hợp lại và định hướng cho một chuyến đi mới để bổ xung

những thông tin còn thiếu cho đề tài nghiên cứu Ngoài ra tác giả cũng sử dụng các cộng tác viên điền dã để gửi tư liệu về cho tác giả sử lý

5.3 Phương pháp phỏng vấn, điều tra thông tin

Tác giả đến tại khu vực nghiên cứu để phỏng vấn cư dân bản địa đặc biệt

là người Lào đang cư trú quanh khu vực tháp cổ để có được những thông tin cần thiết và đặc biệt là để khai thác nhưng truyền thuyết huyền thoại huyền bí đang lưu truyền trong dân gian mà chỉ có nhưng cư dân bản địa mới nắm được

5.4 Các phương pháp nghiên cứu khác được sử dụng trong quá trình nghiên cứu

Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp của nhiều ngành khoa học khác nhau để đi đến thông tin chính xác nhất như:

- Phương pháp tư duy logic

- Phương pháp so sánh

Ngoài những phương pháp được sử dụng ở trên thì phương pháp tổng hợp thông tin là quan trọng nhất Bằng những thông tin tác giả có được từ các nguồn khác nhau như: sách, báo, tạp chí, internet… tác giả sẽ tổng hợp lại thành một chỉnh thể hoàn chỉnh cho bài luận văn

6 Những đóng góp của đề tài

6.1 Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên một cách bài bản và là

một chỉnh thể hoàn chỉnh nhất về đề tài tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông tỉnh Điện Biên

6.2.Luận văn là tài liệu tốt cho công tác bảo tồn trùng tu tôn tạo về sau

này trên cơ sở những giá trị và hình ảnh mà đề tài đã tìm ra, đồng thời luận văn cũng là tài liệu quan trọng cho hoạt động hướng dẫn thuyết minh trong nghành du lịch

6.3.Luận văn làm cơ sở lí luận cho các công trình sau nghiên cứu về

tháp cổ Lào trên địa bàn lãnh thổ Việt Nam.Và đặc biệt luận văn sẽ được tiếp tục phát triển thành luận án do chính tác giả sẽ tiến hành trong tương lai gần

6.4 Kết quả nghiên cứu của đề tài phần nào giúp chúng ta đánh giá

được mức độ ảnh hưởng của phật giáo Lào đối với cư dân vùng ven biên giới Việt Lào Bên cạnh đó đề tài cũng nhấn mạnh được mối quan hệ hữu nghị giữa hai nước Lào-Việt, nâng cao tình đoàn kết Việt-Lào anh em

6.5 Đề tài có đóng góp quan trọng mở ra hướng khai thác mới cho du

lịch khám phá miền tây bắc thông qua chương trình du lịch”con đường quan nhưng tháp cổ Lào ở tây bắc Việt Nam” Mở ra cơ hội phát triển cho cư dân huyện Điện Biên Đông trong tương lai

7.Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu ,kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo luận văn có cấu trúc 3 chương chính:

Chương 1: Tổng quan chung về huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên Chương 2 : Giá trị của những ngọn tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông

Chương 3: Tháp cổ Lào trong đời sống văn hóa huyện Điện Biên Đông

Chương 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG

TỈNH ĐIỆN BIÊN

1.1.Vùng đất và con người huyện Điện Biên Đông

1.1.1.Điều kiện tự nhiên

1.1.1.1 Địa hình

1.1.1.2 Khí hậu và thổ nhưỡng

1.1.2.Điều kiện xã hội

1.1.2.1 Cơ sở hạ tầng vật chất kĩ thuật

1.1.2.2 Dân cư

1.2 Lịch sử hình thành các tháp cổ Lào tại huyện Điện Biên Đông

1.2.1.Tháp cổ Lào xã Mường Luân ,huyện Điện Biên Đông

1.2.1.1 Lịch sử xây dựng và tồn tại tháp Mường Luân

1.2.1.2 Di tích quốc gia tháp Mường Luân đang được tôn tạo 1.2.1.3.Quá trình tồn tại và trùng tu tháp

1.2.2.Tháp cổ Lào tại Xã Chiềng Sơ ,huyện Điện Biên Đông

1.2.2.1.Lịch sử xây dựng và tồn tại của tháp Chiềng Sơ

1.2.2.2 Tháp cổ đang xuống cấp trầm trọng

1.2.2.3.Quá trình tồn tại và trùng tu tháp

Tiểu kết chương 1

Chương 2 GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG NGỌN THÁP CỔ TẠI HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG

2.1 Tháp cổ Lào tại xã Mường Luân

2.1.1.Giá trị kiến trúc nghệ thuật

2.1.1.1.Giá trị trong kiến trúc xây dựng tháp phật giáo

2.1.1.2.Sự kết hợp kiến trúc trong phật giáo Lào-Việt

2.1.2.Giá trị điêu khắc

2.1.2.1.Phù điêu trên tháp

2.1.2.2.Nghệ thuật tạo hình, tạc tượng

2.1.3.Giá trị lịch sử

2.1.3.1.Dấu tích của sự giao thoa văn hóa Lào-Việt

2.1.3.2.Nơi ghi dấu tình hữu nghị Việt-Lào

2.1.4 Giá trị kinh tế trong việc khai thác di tích phục vụ phát triển du lịch

2.2.Tháp cổ Lào tại xã Chiềng Sơ

2.2.1.Giá trị kiến trúc nghệ thuật

2.2.1.1.Giá trị trong kiến trúc xây dựng tháp phật giáo

2.2.1.2.Sự kết hợp kiến trúc trong phật giáo Lào-Việt

2.2.2.Giá trị điêu khắc

2.2.2.1.Phù điêu trên tháp

2.2.2.2.Nghệ thuật tạo hình, tạc tượng

2.2.3.Giá trị lịch sử

2.2.3.1.Dấu tích của sự giao thoa văn hóa Lào-Việt

2.2.3.2.Nơi ghi dấu tình hữu nghị Việt-Lào

2.2.4 Giá trị kinh tế trong việc khai thác di tích phục vụ phát triển du lịch

Tiểu kết chương 2

Chương 3 THÁP CỔ LÀO TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƯ DÂN

HUYỆN ĐIỆN BIÊN ĐÔNG

3.1.Nghi thức, nghi lễ tại khu tháp cổ

3.1.1 Nghi thức thờ cúng

3.1.1.1 Nghi thức thờ cúng tại tháp Mường Luân

3.1.1.2.Nghi thức thờ cúng tại tháp Chiềng Sơ

3.1.2.Hoạt động lễ hội tại khu tháp cổ Lào

3.1.2.1 Tháp cổ Mường Luân trong dịp tết cổ truyền Lào và các lễ hội địa phương

3.1.2.2 Tháp Chiềng Sơ và những hoạt động lễ hội

3.2 Tháp cổ Lào minh chứng cho tình hữu nghị Lào Việt tại huyện Điện Biên Đông

3.2.1.Sự giao thoa văn hóa Lào-Việt của cư dân trong vùng

3.2.2.Tháp cổ Lào nơi sinh hoạt chung của cư dân bản địa

3.2.3 Tháp cổ và những truyền thuyết được lưu truyền trong vùng

3.3 Sự khác biệt trong giao thoa văn hóa của cư dân tại hai khu tháp cổ Mường Luân và Chiềng Sơ

3.3.1 Sự khác biệt trong văn hóa nhà ở và trang phục

3.3.2 Sự khác biệt trong văn hóa mưu sinh

Tiểu kết chương 3

KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC