Giáo án lớp 6 môn Sinh học - Tuần 16 - Tiết 36 - Bài 30: Thụ phấn

ví dụ : hình daïng, soá haït, ñaëc ñieåm cuûa haït - Yêu cầu đại diện 3 nhóm - Đại điện 3 nhóm trình trình baøy keát quaû baøy keát quaû - Giaùo vieân nhaéc laïi toùm tắt cách làm thông [r]

Trang 1

Ngày soạn :

Tuần 16

Tiết 36

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

- Phát biểu được khái niệm thụ phấn

- Kể được những đặc điểm chính của hoa tự thụ phấn, phân biệt hoa tự thu phấn và hoa giao phấn

- Kể được những đặc điểm chính thích hợp với lối thụ phấn nhờ sâu bọ của một số hoa

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát mẫu vật, tranh vẽ; làm việc độc lập và hoạt động nhóm

3 Thái độ: - Giáo dục học sinh không được ngắt phá hoa, yêu và bảo vệ thiên nhiên.

II Chuẩn bị của GV và HS

- Giáo viên : Chuẩn bị :

+ Hoa bí đỏ, mướp, hoa bưởi, hoa chanh…

+ Tranh vẽ to rõ cấu tạo hoa bí đỏ, tranh một số hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Học sinh : Chuẩn bị như giáo viên

III Tiến trình tiết dạy

1 Ổn định lớp : (1’): Kiểm tra vật mẫu

2 Kiểm tra bài cũ : (4’) : Không kiểm tra

3 Giảng bài mới

Quá trình sinh sản hữu tính của cây được bắt đầu bằng sự tự thụ phấn Vậy sự thụ phấn là gì? Có những cách thụ phấn nào? Bài học hôm nay sẽ giúp ta trả lời được những câu hỏi đó

- Tiến trình bài dạy

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

7’ 1 Hoạt động 1: Tìm hiểu

về hiện tượng thụ phấn.

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu về hiện tượng thụ phấn.

Hỏi: Chức năng của nhị và

nhụy là gì?

- Gv giảng: Sự thụ phấn là

sự bắt đầu của quá trình

sinh sản hữu tính ở cây

xanh có hoa Muốn hoa

thực hiện được chức năng

sinh sản hữu tính, thì phải

có sự tiếp xúc giữa hạt

phấn và đầu nhụy Sự tiếp

- Hs trả lời: nhị có nhiều hạt phấn mang TBSD đực

; nhụy có noãn mang TBSD cái Nhị và nhụy là bộ phận quan sinh sản chủ yếu của hoa

Trang 2

xúc đó gọi là hiện tượng

thụ phấn

Hỏi: Vậy hiện tượng thụ

phấn là gì?

- 1-2 Hs trả lời

- Gọi 1 em đọc khái niệm về hiện tượng thụ phấn trong SGK

- Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy

- Gv nêu vấn đề : Hạt phấn

có thể tiếp xúc với nhụy

hoa bằng những cách nào?

về hoa tự thụ phấn và hoa

giao phấn

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về hoa tự thụ phấn và hoa giao phấn

1 Hoa tự thụ phấn và hoa giao phấn

* Mục tiêu: Hs hiểu được

như thế nào là hoa tự thụ

phấn; hoa giao phấn

a Hoa tự thụ phấn

* Cách tiến hành :

a Hoa tự thụ phấn

- Yêu cầu Hs quan sát hoa

ở H30, đọc thông tin  đầu

trang 99

a Hoa tự thụ phấn: Quan sát H 30 12

- Hs cả lớp quan sát H 30.12 , đọc thông tin  đầu trang 99

- Hoa tự thụ phấn là hoa có hạt phấn rơi trên đầu nhụy của chính hoa đó

Hỏi: Hãy nhắc lại như thế

nào là hoa lưỡng tính?

1-2 Hs trả lời(có đủ nhị và nhụy)

Hỏi: Như thế nào là hoa

đơn tính?

1-2 Hs trả lời(là hoa chỉ có nhị là đực hoặc chỉ có nhụy là hoa cái)

- Yêu cầu Hs trả lời phần

dấu + thứ nhất thuộc phần

lệnh trang 99: hãy có biết

đặc điểm nào ghi trong

ngoặc là của hoa tự thụ

phấn?

1-2 Hs trả lời

+ Loại hoa (đơn tính, lưỡng

Hỏi: Vì sao hoa tự thụ phấn

phải là hoa lưỡng tính?

- Gv thông báo: thời gian

chín của nhị so với nhụy

1-2 Hs trả lời, Hs khác bổ sung

Trang 3

của hoa tự thụ phấn phải

đồng thời (VD: hoa đậu

xanh, hoa lạc)

- Gv chốt lại đặc điểm của

hoa tự thụ phấn là:

+ Hoa lưỡng tính

+Nhị và nhụy chín đồng

thời

(Hoa bưởi có nhị và nhụy

không chín cùng lúc)

b Hoa giao phấn

- Yêu cầu Hs đọc thông tin

1b

b Hoa giao phấn

- Hs đọc thông tin 1b b Hoa giao phấn

- Gv giảng: Ở hoa đơn tính

và hoa luỡng tính có nhị và

nhụy không chín cùng lúc,

muốn có sự tiếp xúc của

hạt phấn với đầu nhụy thì

phải có sự chuyển hạt phấn

đến đầu nhụy của hoa

khác Những hoa có hạt

phấn chuyển đến đầu nhụy

của hoa khác gọi là hoa

giao phấn

Những hoa có hạt phấn chuyển đến đầu nhụy của hoa khác là

phấn

- Yêu cầu Hs trả lời câu hỏi

phần 2 dấu + thuộc phần 1b

- Hs hoạt động nhóm trả lời câu hỏi phần 1b

- Giáo viên tiểu kết

Hoa giao

phấn Hoa tự thụ phấn

- Hoa đơn

tính và hoa

lưỡng tính

có nhị và

nhụy không

chín cùng

lúc

- Hoa lưỡng tính

- Nhị và nhụy chín đồng thời

+ Các yếu tố giúp hoa giao

phấn : Sâu bọ, gió, nước và

người

- Gv kết luận : Gv nêu lại

hai khái niệm hoa tự thụ

Trang 4

phấn và hoa giao phấn

đặc điểm của hoa tự thụ

phấn nhờ sâu bọ

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu đặc điểm của hoa tự thụ phấn nhờ sâu bọ

2 Đặc điểm của hoa tự thụ phấn nhờ sâu bọ

- Yêu cầu Hs hoạt động

nhóm: quan sát mẫu vật và

trả lời phần lệnh  trang

100

- Hs thảo luận nhóm phần

 trang 100

- Yêu cầu đại diện các

nhóm báo cáo kết quả

- Yêu cầu mỗi HS tự tóm

tắt các đặc điểm chính của

hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Đại diện 3 nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung

- Mỗi HS tự bổ sung và tóm tắt các đặc điểm chính của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Gv nhấn mạnh những đặc

điểm chính của hoa thụ

phấn nhờ sâu bọ:

+ Hoa có màu sắc sặc sỡ,

có hương thơm, có mật

ngọt, cánh hoa đẹp, hoặc

có những dạng đặc biệt, hạt

phấn to dính và có gai, đầu

nhụy thường có chất dính

- Hoa thường có màu sắc sặc sỡ, có hương thơm Đĩa mật nằm

ở đáy hoa Mật ngọt Hạt phấn to và có gai, đầu nhụy có chất dính

5’ 4 Hoạt động 4: Củng cố,

ra bài tập

- Yêu cầu Hs đọc phần kết

luận cuối bài

Hỏi: Thụ phấn là gì?

Hỏi: Như thế nào là hoa tự

thụ phấn; hoa giao phấn

- Đặc điểm hoa thụ phấn

nhờ sâu bọ:

- Bài tập về nhà: Học bài

và trả lời 4 câu hỏi trong

SGK

Trang 5

4 Dặn dò học sinh chuẩn bi bài sau : (1’)

Hoa ngô, học kỹ bài trước

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung

Trang 6

Ngày soạn :

Tuần 19

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức: Giải thích được tác dụng của những đặc điểm thường có ở hoa thụ phấn

nhờ gió

2 Kỹ năng: Phân biệt được những đặc điểm chủ yếu của hoa thụ phấn nhờ gió và

hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

3 Thái độ: Nêu được 1 số ứng dụng, những hiểu biết về thụ phấn của con người để

góp phần nâng cao năng suất và phẩm chất cây trồng Giáo dục ý thức bảo vệ thiên nhiên

II Chuẩn bị của GV và HS.

- Giáo viên :

Tranh thụ phấn nhờ gió: Hoa ngô

- Học sinh : Ôn lại kiến thức bài trước

1 Ổn định lớp : (1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (7’)

a Thụ phấn là gì? Như thế nào là hoa tự thụ phấn? Đặc điểm

(- Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy

- Hoa tự thụ phấn có hạt phấn rơi vào đầu nhụy của chính hoa đó

- Xảy ra ở hoa lưỡng tính, có nhị và nhụy chín cùng lúc)

b Thế nào là hoa giao phấn? Đặc điểm hoa thụ phấn nhờ sâu bọ?

(- Hoa giao phấn có hạt phấn chuyển đến đầu nhụy của hoa khác

- Những hoa thụ phấn nhờ sâu bọ thường có màu sắc sặc sỡ, có hương thơm, mật ngọt, hạt phấn to và có gai, đầu nhụy có chất dính)

- Vào bào : Hoa thụ phấn nhờ gió có đặc điểm gì và sự ứng dụng kiến thức về thụ phấn trong thực tế như thế nào? Để hiểu được ta nghiên cứu bài 30 tiếp theo

đặc điểm của hoa thụ

phấn nhờ gió

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió

1 Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió

* Mục tiêu: HS nắm được

các đặc điểm của hoa thụ

phấn nhờ gió

- Hs hoạt động theo nhóm

* Cách tiến hành

Trang 7

- Gv yêu cầu Hs hoạt động

theo nhóm

+ Mỗi Hs đọc thông tin 

đầu trang 11, suy nghĩ trả

lời câu hỏi phần trang

101

+ Mỗi HS đọc thông tin

và thực hiện đầu trang 101

+ Cả nhóm thảo luận về

câu trả lời phần lệnh đó

- Yêu cầu : HS đại diện

nhóm trả lời câu hỏi :

Những đặc điểm đó có lợi

gì cho sự thụ phấn nhờ gió

+ Cả nhóm thảo luận câu trả lời phần  đó

* Kết luận : Hoa thụ phấn

nhờ gió thường nằm ở ngọn

cây  cho gió thổi hạt

phấn bay  đầu nhụy Bao

hoa tiêu giảm  hạt phấn

dễ tiếp xúc được với đầu

nhụy Hạt phấn nhiều, nho,û

nhẹ  khả năng hạt phấn

có thể tiếp xúc với đầu

nhụy cao hơn; hạt phấn dễ

bay hơn Đầu nhụy có lông

dính  dễ bắt lấy hạt phấn

Hỏi: Phân biệt đặc điểm

hoa thụ phấn nhờ gió với

hoa thụ phấn nhờ sâu bọ?

- 1-2 Hs trả lời

- Những cây thụ phấn nhờ gió thường có hoa nằm ở ngọn cây;

thường tiêu giảm; chỉ nhị dài, hạt phấn nhiều, nhẹ, nhỏ; đầu nhụy thường có lông dính

những ứng dụng thực tế

về thụ phấn.

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu những ứng dụng thực tế về thụ phấn.

2 Ứng dụng thực tế về thụ phấn.

* Mục tiêu: Giúp Hs hiểu

biết về sự thụ phấn của con

người để góp phần nâng

cao năng suất và phẩm chất

cây trồng

- Yêu cầu Hs đọc thông tin

mục 2 SGK

- 1 Yêu cầu Hs đọc thông tin mục 2 SGK Cả lớp theo dõi

Hỏi: Con người đã biết làm

những gì để ứng dụng hiểu

- 1-2 Hs trả lời, các Hs khác bổ sung

Trang 8

biết về sự thụ phấn?

Gợi ý:

- Khi nào hoa cần thụ phấn

bổ sung?

- Con người đã làm gì để

tạo điều kiện cho hoa thụ

phấn?

Hỏi: Vì sao con người

thường trồng ngô ở những

nơi thoáng gió, ít chướng

ngại vật; nuôi ong trong

các vườn cây ăn quả?

yêu cầu nêu được :

- Khi thụ phấn tự nhiên gặp khó khăn

- Con người nuôi ong, trực tiếp thụ phấn cho hoa

- Trồng nơi thoáng gió giúp cho ngô thụ phấn tốt hơn

- Nuôi ong trong vườn để ong thụ phấn cho hoa

* Kết luận: Trong những

lúc trời mưa to hoặc lặng

gió thì những hoa thụ phấn

nhờ sâu bọ hoặc nhờ gió

không thụ phấn được vì thế

phải nhờ thụ phấn bổ sung

của con người để làm tăng

khả năng tạo quả hạt của

cây hơn Ngoài ra người ta

còn biết trồng ngô ở nơi

thoáng gió, nuôi ong trong

vườn cây ăn quả để tạo

điều kiện cho hoa giao

phấn Con người đã tạo ra

nhiều giống lai (ngô lai, lúa

lai) nhờ thực hiện giao

phấn cho hoa, để tạo giống

cây có phẩm chất tốt, năng

suất cao, chống bệnh tốt

Con người có thể chủ động giúp cho hoa giao phấn làm tăng sản lượng quả và hạt, tạo được những giống lai mới có phẩm chất tốt và năng suất cao

5’ 3 Hoạt động 3: Củng cố,

ra bài tập về nhà

3 Hoạt động 3: Củng cố,

ra bài tập về nhà Hỏi: Đặc điểm của hoa thụ

phấn nhờ gió?

-1-2 Hs trả lời, Hs khác bổ sung

Hỏi: Trong những trường

hợp nào thì thụ phấn nhờ

người là cần thiết?

- 1 Hs đọc phần kết luận

trong khung

- Ra bài tập: Câu 1, 2, 3 và

- 1 Hs đọc phần kết luận trong khung

Trang 9

phần bài tập SGK trang

102

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị bài sau : (1’)

Ôn lại bài “Cấu tạo và chức năng của hoa”, xem lại khái niệm “Thụ phấn”

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung

Trang 10

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tuần 19

VÀ TẠO QUẢ

I Mục tiêu bài học.

1 Kiến thức:

- Phân biệt được thụ phấn và thụ tinh, tìm được mối quan hệ giữa thụ phấn và và thụ tinh

- Nhận biết được dấu hiệu cơ bản của sinh sản hữu tính

- Xác định được sự biến đổi các bộ phận của hoa thành quả và hạt sau khi thụ tinh

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện và củng cố các kỹ năng: Làm việc độc lập và làm việc theo sách Kỹ năng quan sát nhận biết Vận dụng kiến thức để giải thích hiện tượng trong đời sống

3 Thái độ: giáo dục ý thức trồng và bảo vệ cây xanh

II Chuẩn bị của GV và HS

- Giáo viên : Tranh vẽ theo hình 31.1 SGK

- Học sinh : Ôn tập lại bài “Cấu tạo và chức năng của hoa” và bài “thụ phấn”

1 Ổn định lớp : (1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (4’)

a Hoa thụ phấn nhờ gió có những đặc điểm nào?

(Có hoa nằm ở ngọn cây; bao hoa thường tiêu giảm; chỉ nhị dài ; hạt phấn nhiều, nhỏ, nhẹ; đầu nhụy thường có lông dính)

b Con người đã ứng dụng kiến thức về thụ phấn như thế nào? (Chủ động giúp cho hoa giao phấn tăng sản lượng quả và hạt, tạo được những giống lai mới có phẩm chất tốt và năng suất cao)

- Vào bài : Tiếp theo thụ phấn là hiện tượng thụ tinh để dẫn đến kết hạt và tạo quả Vậy thụ tinh, kết hạt và tạo quả ở hoa diễn ra như thế nào, ta tìm hiểu qua bài 31

về sự nảy mầm của hạt

phấn

1 Hoạt động 1: Tìm hiểu về sự nảy mầm của hạt phấn

* Mục tiêu: Giúp Hs hiểu

được trước khi thụ tinh thì

hạt phấn có hiện tượng nảy

mầm để đưa TBSD đực vào

Trang 11

noãn

* Cách tiến hành : GV

hướng dẫn HS quan sát

h31.1, tìm hiểu chú thích

Đọc thông tin ở mục

- HS tự quan sát h31.1, tìm hiểu chú thích Đọc thông tin ở mục 1

Hỏi: Hãy mô tả hiện tượng

nảy mầm của hạt phấn?

+ Suy nghĩ tìm đáp án câu hỏi

+ Phát biểu đáp án bằng cách chỉ trên tranh sự nảy mầm của hạt phấn và đường đi của ống phấn

* Kết luận:

+ Sau khi thụ phấn mỗi hạt

phấn hút chất nhầy ở đầu

nhụy nảy mầm thành ống

phấn

+Tế bào sinh dục đực

chuyển đến phần đầu ống

phấn

+ Sau đó ống phấn xuyên

qua đầu nhụy và vòi nhụy

vào trong bầu, tiếp xúc với

noãn, phần đầu ống phấn

mang TBSD đực được đưa

vào noãn

- HS nghe và ghi nhớ

về hiện tượng thụ tinh

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về hiện tượng thụ tinh

* Mục tiêu: Hs hiểu được

thụ tinh là gì? Dấu hiệu cơ

bản của sinh sản hữu tính

* Các tiến hành :

- Yêu cầu Hs tiếp tục quan

sát H31.1 và đọc mục 2

SGK

- Hs tự quan sát H31.1 và đọc mục 2 SGK

- 1 Hs đọc to mục 2 SGK cả lớp theo dõi

Trang 12

- Yêu cầu mỗi Hs suy nghĩ

để trả lời phần  trang 103

- GV nêu hệ thống câu hỏi

hướng dẫn HS khai thác

thông tin:

+ Sau khi thụ phấn đến lúc

thụ tinh có những hiện

tượng nào xảy ra?

+ Thụ tinh là gì?

- Gọi 2 Hs lên bảng trình

bày câu trả lời và chỉ vào

hình vẽ, Hs khác bổ sung

- Hs suy nghĩ để trả lời phần  trang 103

- 2 Hs lên bảng trình bày câu trả lời và chỉ hình, các

Hs khác bổ sung

Yêu cầu đạt được : + Sự thụ tinh xảy ra ở noãn

+ Thụ tinh là sự kết hợp giữa tế bào sinh dục đực với tế bào sinh dục cái tạo thành hợp tử

Hỏi: Sinh sản hữu tính là

gì?

- 1-2 Hs trả lời: là sinh sản có hiện tượng thụ tinh

Hỏi: Tại sao nói sự thụ tinh

là dấu hiệu cơ bản của sinh

sản hữu tính?

+ Dấu hiệu của sinh sản hữu tính là sự kết hợp của tế bào sinh dục đực và cái

* Kết luận: Giáo viên kết

luận như phần thông tin 

và khái niệm thụ tinh như

phần ghi nhớ SGK

- Thụ tinh là hiện tượng tế bào sinh dục đực (tinh trùng) của hạt phấn kết hợp với tế bào sinh dục cái (trứng) có trong noãn tạo thành 1 tế bào mới gọi là hợp tử

- Sinh sản có hiện tượng thụ tinh là sinh sản hữu tính

10’ 3 Hoạt động 3 : Tìm hiểu

sự kết hạt và tạo quả

3 Hoạt động 3 : Tìm hiểu sự kết hạt và tạo quả

* Mục tiêu : Hs thấy được

sự biến đổi các bộ phận

của hoa thành quả và hạt

sau khi thụ tinh

- Yêu cầu 1 Hs đọc thông

tin mục 3, cả lớp theo dõi

- 1 Hs đọc thông tin mục

3, cả lớp theo dõi

- Yêu cầu mỗi Hs tự suy

nghĩ để thực hiện  trang

104

- Hs tự suy nghĩ để thực hiện  trang 104

- Gọi 1-2 Hs trả lời các câu

hỏi phần 

- 1-2 Hs trả lời các câu hỏi phần , các Hs khác bổ sung

* Kết luận : hạt do noãn

phát triển tạo thành Noãn - Sau khi thụ tinh hợp tử

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	114,87 KB