Giáo án môn Sinh học lớp 6 - Bài 18 đến bài 20

Kyõ naêng: - Reøn luyeän kyõ naêng quan saùt, so saùnh, nhaän bieát - Rèn luyện kỹ năng hoạt động nhóm 3.Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật II.Phöông phaùp: -Trực quan -Nêu và giải[r]

Tuần: 10

Tiết:19

Ngày soạn:

I.Mục tiêu:

1.Kiến thức:

-Nhận biết những đặc diểm chủ yếu về hình thái phù hợp với chức năng của 1 số thân biến dạng qua quan sát mẫu và trang ảng

-Nhận dạng được 1 số thân biến dạng trong thiên nhiên

2.Kỹ năng:

Rèn luyện kỹ năng quan sát mẫu vật, nhận biết kiến thức qua quan sát ,so sánh

3.Thái độ:

Giáo dục lòng say mê môn học, yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên

II Phương pháp:

- Trực quan

- Thảo luận nhóm

- Nêu và giải quyết vấn đề

III Phương tiện:

-Giáo viên:Tranh vẽ hình 18.1 ,18.2 sgk ;bảng phụ trang 59 sgk

Mẫu vật:củ gừng, xương rồng, dong ta, su hào

-Học sinh:Củ gừng,xương rồng,dong ta, su hào

IV Tiến trình bài giảng

1.Ổn định (1phút):

-Giáo viên: Kiểm tra sĩ số

-Học sinh :báo cáo sĩ số

Kiểm tra bài cũ (3 phút):

-Mô tả thí nghiệm chứng minh mạch gỗ của thân vận chuyển nước và muối khoáng

-Mạch rây cóchức năng gì?

2 Vào bài (1 phút):

Thân cũng có những biến dạng giống như rễ.Bài học hôm nay ta sẽ tìm hiểu 1số loại thân biến dạng và chức năng của chúng

3 Các hoạt động(35 phút):

Hoạt động 1: Quan sát một số thân biến dạng (25 phút )

-Giáo viên cho học sinh đặt mẫu vật lên bàn treo tranh vẽ hình 18.1 sgk thảo luận câu hỏi 5 phút +Tìm những đặc điểm chứng tỏ chúng là thân?

+Phân loại các củ dựa vào vị trí của nó so với mặt đất hính dạng các củ

+Tìm điểm giống nhau giữa củ gừng và củ dong ta

Mục tiêu: quan sát được hình dạng và bước đầu phân nhóm các loại thân biến dạng,thấy được chức năng đối với cây

-Học sinh đặt mẫu vật lại với nhau thảo luận trong 5phút.Đại diện các nhóm báo cáo

+Chúng đều có chồi ngọn, chồi nách ,lá là thân

+Vị trí :nhóm dưới mặt đất: gừng ,dong ta, khoai tây; nhóm trên mặt đất: su hào

+Giống nhau: đều phình to chứa chất dự trữ, có hình dạng giống rễ, nằm dưới mặt đất

+Tìm đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa khoai tây và củ

su hào -Các nhóm báo cáo các nhóm khác nhận xét bổ sung

-Giáo viên chốt lại -Học sinh đọc thông tin sgk và thảo luận sgk trong 5 phút +Thân củ có đặc điểm gì?

+Kể tên một số cây thân củ và công dụng của chúng?

+Thân rễ có đặc điểm gì?Chức năng của thân rễ đối với cây

+Kể tên một số cây thân rễ.Nêu công dụng và tác hại của chúng -Giáo viên chốt lại vấn đề

-Cho học sinh đem mẫu vật xương rồng dùng que nhọn chọc vào nhận xét

-Cho học sinh làm việc theo nhóm 2-4 học sinh trả lời câu hỏi +Thân cây xương rồng chứa nước có tác dụng gì?

+Sống trong điều kiện nào lá biến thành gai?

+Cây xương rồng thường sống ở đâu?

+Kể tên 1 số cây mọng nước?

-Giáo viên chốt lại vấn đề

+Giống nhau: đều phình to chứa chất dự trữ ,có hình dạng giống củ khác nhau:khoai tây:dưới mặt đất,

su hào :trên mặt đất

-Học sinh đọc thông tin sgk và thảo luận  sgk các nhóm báo cáo +Thân củ có hình dạng to tròn,chứa chất dự trữ dùng khi ra hoa tạo quả

+Khoai tây, su hào dùng làm thức ăn, làm thuốc

+Thân rễ có hình dạng giống rễ.Chứa chất dự trữ dùng khi mọc chồi

+Gừng ,ghiềng nghệ , cỏ tranh làm thức ăn, gia vị; cỏ tranh tranh giành thức ăn vớ cây trồng do đó cần đào xới để lấy thân của chúng để đem tiêu diệt

-Học sinh dùng que chọc vào thân xương rồng thấy có nhựa chảy ra đó là nước

-Các nhóm thảo luận 4 phút báo cáo kết quả

+Thân cây xương rồng chứa nhiều nước có tác dụng dự trữ nước +Sống trong điều kiện nóng khô, thiếu nước

+Cây xương rồng sống ở sa mạc

+Cành giao, húng chanh, sừng hươu, sống đời

Tiểu kết:Một số loại thân

biến dạng làm các chức năng

khác nhau:

-Thân củ: chứa chất dự trữ: su

hào

-Thân rễ: chứa chất dự trữ:

gừng

-Thân mọng nước: chứa nươc

dự trữ: xương rồng, cành

giao

Hoạt động 2:Đặc điểm của một số loại thân biến dạng (10 phút )

-Cho các nhóm thảo luận sgk trong 4 phút

-Giáo viên phát các tấm bìa ghi sẵn thông tin yêu cầu các nhóm hoàn thành

-Qua bài học này người ta giới thiệu các loại thân biến dạng?

Nêu đặc điểm và chức năng của chúng cho ví dụ

Mục tiêu: nêu đặc điểm và chức năng của thân biến dạng

-Các nhóm thảo luận 4 phút các nhóm báo cáo các nhóm khác nhận xét bổ sung

-Các nhóm hoàn thành thông tin theo yêu cầu

-Người ta giới thiệu 3 loại thân biến dạng

+ Thân củ: chứa chất dự trữ: su hào , khoai tây

-Ngoài những loại thân biến dạng này còn có những loại thân biến dạng khác nữa như thân hành:

hành, chuối

-Cho học sinh đọc mục em có biết -Giáo viên chốt lại vấn + Thân rễ :chứa chất dự trữ :gừng, nghệ, cỏ tranh +Thân mọng nước :chứa nước dự trữ :xương rồng, cành giao -Học sinh đọc mục:Em có biết 4.Củng cố: (5 phút ) _Cho HS trả lời câu hỏi sgk _Làm bài tập sau Tên cây Đặc điểm Khoai lang Khoai tây Rễ (cọc, chùm) Loại rễ biến dạng Loại thân biếng dạng Nơi sinh ra cũ 5.Dặn dò: (1 phút) - ôn tập từ bài 1- 18 - Xem lại tất cả hình vẽ RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY ………

uần:10

Ngàysoạn:

I Mục tiêu:

1.Kiến thức:

-Học sinh ôn lại kiến thức cũ ở các chương: tế bào, rễ

-Vận dụng kiến thức để giải thích một số hiện tượng thực tế

2.Kỹ năng:

-Học sinh rèn luyệ kỹ năng so sánh, tổng hợp

-Rèn luyện kỹ năng vẽ hình

II.Phương pháp:

-Ôn tập

-Cũng cố

III.Phương tiện:

-Giáo viên: Tranh vẽ, bảng phụ

-Học sinh:Kiến thức cũ

IV.Các hoạt động:

1.Ổn định:1 phút

-Giáo viên :Kiểm tra sĩ số

-Học sinh :Báo cáo sĩ số

2 Vào bài:1 phút

Để hệ thống lại kiến thức mà ta đã học đó chính là nội dung của bài học ôn tập hôm nay

3.Các hoạt động:

Hoạt động 1:ôn lại kiến thức đại cương về giới thực vật (8 phút )

-Nêu đặc điểm chung của thực vật?

-Đặc điểm nào chỉ có ở thực vật?

-Cơ thể thực vật có mấy loại cơ quan?kể ra? Nêu chức năng của từng loại cơ quan?

-Kể tên một vài cây có hoa và cây không có hoa?

Mục tiêu: Nhắc lại được các cơ quan của thực vật và đặc điểm chung của thực vật

-Tự tổng hợp chất hữu cơ Phần lớn không có khả năng di chuyển

Phản ứng chậm với các kích thích từ bên ngoài

-Tự tổng hợp chất hữu cơ -Cơ thể thực vật có 2 loại cơ quan:

Cơ quan sinh dưỡng: rễ , thân , lá: nuôi dưỡng cây

Cơ quan sinh sản:Hoa ,quả, hạt:di trì và phát triển nòi giống

-Học sinh tự tìm ví dụ

Hoạt động 2: ôn lại kiến thức về tế bào thực vật ( 10 phút )

-Tìm điểm giống nhau cơ bản trong cấu tạo các cơ quan của thực vật?

-Tế bào thực vật gồm những thành phần chủ yếu nào?

Mục tiêu: nhắc lại các thành phần cấ tạo nên tế bào thực vật, ý nghĩa của sự phân chia và lớn lên và phân chia của tế bào

Các cơ quan của thực vật đều được cấu tạo bằng tế bào

-Những thành phần chủ yếu cấu tạo nên tế bào thực vật: váchtế bào ,

-Mô là gì? các tế bào ở bộ phận nào có

khả năng phân chia?

-Tế bào phân chia như thế nào? Sự lớn

lên và phân chia của tế bào có ý nghĩa gì

đối với thực vật?

màng sinh chất, chất tế bào,nhân và một số thành phần khác không bào ,lục lạp

Mô là nhóm tế bào có hình dạng và cấu tạo giống nhau cùng thực hiện một chức năng riêng.Các tế bào ở mô phân sinh có khả năng phân chia -Đầu tien hình thành 2 nhân, chất tế bào phân chia, vách tế bào hình thành ngăn đôi tế bào cũ thành 2 tế bào con Tế bào phân chia và lớn lên giúp cây sinh trưởng và phát triển

Hoạt động 3: Nhắc lại kiến thức về rễ

(12 phút )

-Có mấy loại rễ chính? Kể ra ?cho ví dụ

-Rễ có mấy miền? Nêu chức năng của

từng miền?

-Cấu tạo miền hút của rễ gồm những

phần nào? Kể ra?Nêu chức năng của từng

phần

Có phải tất cả rễ cây đều có miền hút

hay không? vì sao?

-Trình bày thí nghiệm để biết cây có cần

nước hay không?

-Nêu chức năng các loại rễ biến dạng ?

cho ví dụ

Mục tiêu:Nhắc lại kiến thức về các loại re,ã các miền của rễ, cấu tạo miền hút của rễ, trình bày thí nghiệm và biến dạng của rễ

-Có 2 loại rễ chính : rễ cọc và rễ chùm

*Rễ cọc : gồm rễ cái và các rễ con:xoài,mít

*Rễ chùm: gồm nhiều rễ con bằng nhau mọc từ gốc thân: hành , lúa -Rễ có 4 miền:

Miền trưởng thành: dẫn truyền Miền hút:hấp thụ nước và muối khoáng

Miền sinh trưởng :làm cho ễ dài ra Miền chopù rễ : che trở cho đầu rễ -Gồm vỏ và trụ giữa

*Vỏ: biểu bì , thịt vỏ

*Trụ giữa: bó mạch, ruột bó mạch : mạch rây, mạch gỗ -Không phải tất cả rễ cây đều có miền hút vì một số cây có rễ ngập trong nước thì quá trình hút nước và muối khoáng trực tiếp qua bề mặt tế bào

-Học sinh tự trình bày thí nghiệm sau đó giáo viên sữa chữa

-Một số loại rễ biến dạng kàm các chức năng khác nhau như:

Rễ củ: chứa chất dự trữ dùng khi ra hoa tạo quả:sắn , củ cải

Rễ móc :bám vào trụ giúp cây leo lên: trầu không , vạn niên thanh Rễ thở: Giúp cây hô hấp trong không khí: bần , bụt mọc

Giác mút : lấy thức ăn từ cây chủ: tầm gửi , tơ hồng

-Tại sao phải thu hoạch các cây rễ củ

trước khi chúng ra hoa?

-Vì thu hoạch lúc chúng ra hoa tạo quả thì sẽ không còn chất dinh dưỡng nê ta ăn sẽ không ngon

Hoạt động 4: nhắc lại kiến thức về

thân (12 phút )

-Thân cây gồm những bộ phận nào?

-Có mấy loại thân? Cho ví dụ

-Chồi ngọn và chồi nách sẽ phát triển

thành bộ phận nào của cây

-Trình bày thí nghiệm để biết cây dài ra

dop bộ phận nào?

-Nêu cấu tạo trong của thân non và nêu

chức năng của từng phần

-So sánh cấu tạo trong của thân non và

miền hút của rễ?

-Trình bày thí nghiệm chứng minh mạch

gỗ của thân vận chuyển nước và muối

khoáng?

-Có mấy loại thân biến dạng? Nêu chức

năng và cho ví dụ

Mục tiêu: nhắc lại kiến thức về các loại thân, cấu tạo trong của thân non, so sánh với miền hút của rễ, trình bày thí nghiệm và biến dạng của thân

-Thân cây gồm thân chính ,cành ,chồi ngọn , chồi nách

-Có 3 loại thân chính:

Thân gỗ: xoài ,nhãn Thân đứng Thân cột: dừa ,cau

Thân cỏ: ớt, cải

Thân quấn:mồng tơi Thân leo

Tua cuốn:mướp Thân bò : rau má

-Chồi ngọn sẽ phát triển thành thân chính, chồi nách sẽ phát triển thành cành mang lá hoặc cành mang hoa hoặc hoa

-Học sinh tự làm thí nghiệm sau đó nhận xét

-Gồm vỏ và trụ giữa Vỏ: biểu bì , thịt vỏ Trụ giữa : bó mạch và ruột Bó mạch : mạch rây và mạch gỗ -*Giống:

+Đều cấu tạo bằng tế bào +Đều có vỏ và trụ giữa vỏ: biểu bì và thịt vỏ Trụ giữa: bó mạch và ruột Bó mạch : mạch rây và mạch gỗ

*Khác: Thân non Miền hút của rễ

-Có diệp lục -Có lông hút -Bó mạch xếp -Bó mạch xếp thành vòng mạch xen kẻ

rây ở ngoài mạch gỗ ở trong

-Học sinh tự trình bày thí nghiệm sau đó nhận xét bổ sung

-Có 3 loại thân biến dạng thường gặp Thân củ : chúa chất dự trữ: khoai tây Thân rễ: chứa chất dự trữ:gừng Thân mọng nước: chứa nước dự trữ:

xương rồng

4.Dặn dò

-Học bài

-Tập vẽ hình 7.4 sgk

-Chuẩn bị : bút , viết chì

RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY:

Tuần:11

Tiết:21

Ngày soạn:

I.Mục tiêu:

1.Kiến thức:

Nhằm kiểm tra lại kiến thức đã học từ chương tế bào đến chương thân

2.Kỹ năng :

Làm bài kiểm và kỹ năng vẽ hình

3 thái độ:

Trung thực trong khi kiểm tra

II.Phương pháp:

Kiểm tra

III Phương tiện:

-Giáo viên: đề kiểm tra

-Học sinh: giấy , bút chì, bút mực, thước, gom

IV.Tiến trình:

1 ổn định:1 phút

-Giáo viên: kiểm tra sĩ số

-Học sinh : báo cáo sĩ số

2.Hoạt động:42 phút

-Giáo viên: phát đề kiểm tra, hướng dẫn học sinh cách làm bài

-Học sinh: nhận đề kiểm tra và làm bài

3.Thiết lập ma trận:

*Đề kiểm tra gồm 2 phần :

-Trắc nghiệm :3 điểm

-Tự luận :7 điểm

* Ma trận

Mức độ

Tên bài

Hiểu Biết Vận dụng

Đặc điểm chung của thực vật 0,5 đ

Cấu tạo miền hút của rễ 1 đ

Cấu tạo trong của thân non

4 Củng cố 1 phút

Thu bài kiểm tra.Đề và đáp án ở sổ chấm trả bài

5.Dặn dò 1 phút

Đem mẫu vật: lá xoài , lá mít ,lá lục bình, lá lúa , lá phượng , lá bàng ,lá đậu, nhánh cây mít dây quỳnh, nhánh ổi

Tuần: 12

Tiết:23

Ngày dạy:

CHƯƠNG IV LÁ Bài 19 CẤU TẠO NGỒI CỦA LÁ

I Mục tiêu:

1.Kiến thức:

-Nhận biết được những đặc điểm chủ yếu về hình thái phù hợp với chức năng thu nhận ánh sáng, cần thiết cho việc chế tạo chất hữu cơ

-Phân biệt được 3 kiểu gân lá, phân biệt được lá đơn ,lá kép

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, so sánh, nhận biết

- Rèn luyện kỹ năng hoạt động nhóm

3.Thái độ:

Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật

II.Phương pháp:

-Trực quan

-Nêu và giải quyết vấn đề

-Hợp tác nhóm

III.Phương tiện:

-Giáo viên: sưu tầm lá, cành có đủ chồi nách, cành có các kiểu mọc lá của một số loại cây: mít , chùm ruột, nhãn,bàng,quỳnh,ổi Bảng phụ trang 63 sgk

-Học sinh: sưu tầm một số loại lá, cành mang lá của một số loại cây: bàng, lúa, lục bình, hỳnh, ổi, mía,chùm ruột

IV.Các hoạt động:

1.Ổn định:1 phút

-Giáo viên: kiểm tra sĩ số

-Học sinh : báo cáo sĩ số

2 Vào bài: 1 phút

Lá là một cơ quan sinh dưỡng có chức năng nuôi dưỡng cây.Mà lá có nhận được ánh sáng mới thực hiện được chức năng này.Vậy đặc điểm nào giúp lá nhận được nhiều ánh sáng?Bài học hôm nay sẽ trả lời câu hỏi trên

3.Các hoạt động:

Thời

gian

23’ Tiểu kết 1: đặc điểm bên

ngoài cảu lá:

Lá gồm phiến và cuống ,

trên phiến có nhiều gân

*Phiến lá: màu lục, dạng

bản dẹt là phần rộng nhất

của lá giúp hứng được

nhiều ánh sáng

*Gân lá : có 3 kiểu gân lá

-Hình mạng: lá bàng

-Hình song song:lá lúa

-Hình cung:lục bình

Hoạt động 1 : đặc diểm bên ngoài của lá

-Treo hình 19.1 sgk các bộ phận của lá.Yêu cầu hộc sinh xác định các bộ phận của lá

-Học sinh đem các lá đã mang đến lớp quan sát và thảo luận

sgk trang 61 +Nhận xét hình dạng , kích thứơc,màu sắc của phiến lá, diện tích bề mặt của phần phiến so với phần cuống

+Tìm điểm giống nhau của phần phiến

Mục tiêu: biết được phiến lá đa dạng là bản rộng dẹt và có 3 loại gân lá

-Học sinh quan sát tranh vẽ xac định các bộ phận của lá: cuống và phiến, trên phiến có nhiều gân -Học sinh đem các lá đã mang đến lớp quan sát và thảo luận 4 phút

-Lá có nhiều hình dạng và

*Lá đơn và lá kép:có 2

nhóm lá chính:

-Lá đơn:mít ,xoài

-Lá kép:phượng, me ,đậu

lá các loại

-Những điểm giốnng nhau đó có tác dụng gì đối với việc thu nhận ánh sáng của lá

-Cho học sinh đọc thông tin sgk.và quan sát hình vẽ trả lời  sgk Tìm 3loại lá có kiểu gân khác nhau?

-Tìm một số loại lá có kiểu gân tương tự

-Học sinh quan sát hình vẽ và đọcthông tin sgk trả lời câu hỏi +Vì sao mồng tơi thuộc loại lá đơn, lá hoa hồng thuộc loại lá kép.Tìm trong các mẫu vật đã mang đến lớp cho biết lá nào là lá đơn lá nào là lá kép

-Một vài học sinh nhận xét các học sinh khác nhận xét bổ sung

-Giáo viên chốt lại

kích thước khác nhau dạng bản dẹt, màu xanh lục phiến lá có diện tích lớn hơn phần cuống

+Đều có dạng bản dẹt, có gân lá, có màu xanh,và là phần rộng nhất của lá -Phiến lá rất rộng giúp lá nhận được nhiều ánh sáng

-Học sinh quan sát tranh vẽ đọc thông tin sgk và trả lời câu hỏi

+Gân hình mạng: mít , bàng

+Gân hình song song: lúa ,sậy

+Gân hình cung: lục bình,

-Học sinh quan sát trangvẽ đọc thông tin sgk và trả lời câu hỏi

+Mồng tơi thuộc lá đơn vì mỗi cuống mang 1 phiến lá cuống lá nằm dưới chồi nách cả cuống và phiến rụng cùng 1 lúc Ví dụ: bàng, mít ,xoài.Trong khi đó hoa hồng thuộc loại lá kép vì có cuống chính,trên cuống chính có nhiều cuống con mang 1 phiến, chồi nách chỉ có ở cuống chính và lá chét rụng trước, cuống chính rụng sau:me, phượng

14’ Tiểu kết 2:Các kiểu xếp

lá trên thân và cành

-Có 3kiểu xếp lá trên thân

và cành

*Mọc cách:bàng, bưởi

*Mọc đối: ổi, mận

*Mọc vòng: trúc đào,quỳnh

Hoạt động 2:Các kiểu xếp lá trên thân và cành

-Cho học sinh làm bảng trang 63 sgk và trả lời câu hỏi trong 4phút

+Có mấy cách xép lá trên thân và cành?Là những kiểu nào?

+Cách bố trí của lá ở các mấu thân có lợi gì cho việc nhận ánh sáng của các lá trên cây?

Mục tiêu: Phân biệt được kiểu xếp lá và hiểu ý nghĩa sinh học của nó

-Các nhóm hoàn thành sau đó báo cáo

+Có 3 kiểu xếp lá trên thân vàcành: mọc cách, mọc đối, mọc vòng +Các lá trên các mấu thân xép so le nhau giúp lá nhận được nhiều ánh sáng