Hoạt động 2: TÌM HIỂU CÁCH DINH DƯỠNG CỦA VI KHUẨN 6p *Mục tiêu: Hiểu được cách dinh dưỡng chủ yếu của vi khuẩn là dị dưỡng hoại sinh và ký sinh.. Cách dinh dưỡng Vi khuaån dinh tin SG[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết: 61
ChửụngX VI KHUAÅN - NAÁM - ẹềA Y
Baứi 50. VI KHUAÅN
I MUẽC TIEÂU
1 Kieỏn thửực
- Phaõn bieọt ủửụùc caực daùng vi khuaồn trong tửù nhieõn
- Naộm ủửụùc nhửừng ủaởc ủieồm chớnh cuỷa vi khuaồn veà: kớch thửụực, caỏu taùo,
dinh dửụừng, phaõn boỏ
- Hieồu ủửụùc nhửừng ửựng duùng thửùc teỏ cuỷa vi khuaồn trong ủụứi soỏng vaứ saỷn
xuaỏt
- Naộm ủửụùc nhửừng neựt ủaùi cửụng veà vi ruựt
2 Kyừ naờng
Reứn kyừ naờng quan saựt, so sánh, phaõn tớch, khaựi quaựt
3 Thaựi ủoọ
Giaựo duùc yự thửực yeõu thớch moõn hoùc
II Phương pháp
Thực hành, hoạt động nhóm, vấn đáp tìm tòi
iii chuẩn bị của gv- hs
1 Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
Tranh phoựng to: caực daùng vi khuaồn (hỡnh 50.1), vai trò của vi khuẩn trong
đất (H50.2)
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh:
Sửu taàm 1 soỏ tranh aỷnh, maồu tin veà vi khuaồn, vi ruựt
Iv tiến trình giờ dạy
1.ổn định tổ chức: kiểm tra sĩ số (1p)
2 Kiểm tra bài cũ: (5p)
- ẹa daùng cuỷa thửùc vaọt laứ gỡ? Tỡnh hỡnh ủa daùng cuỷa thửùc vaọt ụỷ Vieọt Nam?
- Caực bieọn phaựp baỷo veọ sửù ủa daùng cuỷa thửùc vaọt?
3 Giảng bài mới
* Vào bài :Trong thiên nhiên có những sinh vật hết sức nhỏ bé mà bằng
mắt ta không thể nhìn thấy được, nhưng chúng lại có vai trò rất quan trọng đối
với đời sống và sức khoẻ con người.
Hoaùt ủoọng 1: TèM HIEÅU MOÄT SOÁ ẹAậC ẹIEÅM CUÛA VI KHUAÅN (8p)
*Muùc tieõu: Bieỏt sụ lửụùc veà hỡnh daùng, kớch thửụực vaứ caỏu taùo cuỷa vi
khuaồn
- Gv cho HS quan saựt - HS quan saựt tranh 1 Hình dạng, kích
Trang 2tranh caực daùng vi khuaồn
vi khuaồn coự nhửừng
hỡnh daùng naứo?
- HS coự theồ nhận xét vi
khuaồn hỡnh troứn, hỡnh
ngoaốn ngeứo Gv chổnh
laùi caựch goùi teõn cho
chớnh xaực
- Gv lửu yự: daùng vi
khuaồn soỏng thaứnh taọp
ủoaứn, tuy lieõn keỏt vụựi
nhau nhửng moói vi
khuaồn vaón laứ moọt ủụn
vũ soỏng ủoọc laọp
b) Kớch thửụực:
- Gv cung caỏp thoõng tin:
vi khuaồn coự kớch thửụực
raỏt nhoỷ (1 vaứi phaàn
nghỡn mm) Phaỷi quan
saựt dửụựi kớnh hieồn vi coự
ủoọ phoựng ủaùi lụựn
c) Caỏu taùo:
- Cho HS ủoùc thoõng tin
SGK traỷ lụứi caõu hoỷi:
+ Neõu caỏu taùo teỏ
baứo vi khuaồn?
+ So saựnh vụựi teỏ baứo
thửùc vaọt?
- Goùi HS nhaộc laùi hỡnh
daùng, caỏu taùo, kớch
thửụực cuỷa vi khuaồn
- Gv cung caỏp theõm
thoõng tin: 1 soỏ vi khuaồn
coự roi neõn coự theồ di
chuyeồn ủửụùc
goùi teõn tửứng daùng
- HS phaựi bieồu HS khaực nhaọn xeựt vaứ boồ sung
*Nhaọn xeựt:
Vi khuaồn coự nhieàu hỡnh daùng khaực nhau nhử: hỡnh caàu, hỡnh que, hỡnh daỏu phaồy, hỡnh xoaộn
- HS laộng nghe ghi nhụự kieỏn thửực
- HS ủoùc thoõng tin traỷ lụứi caõu hoỷi
+ Caỏu taùo teỏ baứo vi khuaồn: vaựch teỏ baứo, chaỏt teỏ baứo, chửa coự nhaõn hoaứn chổnh
+ Vi khuaồn khaực teỏ baứo thửùc vaọt: khoõng coự dieọp luùc vaứ chửa coự nhaõn hoaứn chổnh
- ẹaùi dieọn nhoựm traỷ lụứi
nhoựm khaực theo doừi, nhaọn xeựt vaứ boồ sung
thước và cấu tạo của vi khuẩn.
Vi khuaồn coự kớch thửụực raỏt nhoỷ, coự nhieàu hỡnh daùng vaứ caỏu taùo ủụn giaỷn (chửa coự nhaõn hoaứn chổnh)
Trang 3Hoaùt ủoọng 2: TèM HIEÅU CAÙCH DINH DệễếNG CUÛA VI KHUAÅN (6p)
*Muùc tieõu: Hieồu ủửụùc caựch dinh dửụừng chuỷ yeỏu cuỷa vi khuaồn laứ dũ
dửụừng (hoaùi sinh vaứ kyự sinh)
- Yeõu caàu HS ủoùc thoõng
tin SGK Gv neõu
vaỏn ủeà: vi khuaồn khoõng
coự dieọp luùc, vaọy noự soỏng
baống caựch naứo?
- Gv nhaọn xeựt vaứ toồng
keỏt laùi
- Gv giaỷi thớch caựch dinh
dửụừng cuỷa vi khuaồn:
+ Dũ dửụừng (chuỷ
yeỏu)
+ Tửù dửụừng (1 soỏ
ớt)
- Yeõu caàu HS phaõn bieọt
2 caựch dũ dửụừng laứ: hoaùi
sinh vaứ kớ sinh
- Cho HS ruựt ra keỏt luaọn
- HS ủoùc thoõng tin SGK traỷ lụứi ủửụùc vaỏn ủeà dinh dửụừng cuỷa vi khuaồn
- ẹaùi dieọn nhoựm traỷ lụứi
nhoựm khaực theo doừi, nhaọn xeựt vaứ boồ sung
- HS thaỷo luaọn phaõn bieọt hoaùi sinh vaứ kớ sinh
+ Hoaùi sinh: soỏng baống chaỏt hửừu cụ coự saỹn trong xaực ủoọng, thửùc vaọt ủang phaõn huỷy
+ Kớ sinh: soỏng nhụứ treõn cụ theồ soỏng khaực
2 Cách dinh dưỡng
Vi khuaồn dinh dửụừng baống caựch dũ
dửụừng (hoaùi sinh hoaởc kớ sinh) Trửứ 1 soỏ vi khuaồn
coự khaỷ naờng tửù dửụừng
Hoaùt ủoọng 3: PHAÂN BOÁ VAỉ SOÁ LệễẽNG (5p)
*Muùc tieõu: Bieỏt ủửụùc trong tửù nhieõn, choó naứo cuừng coự vi khuaồn vaứ coự
soỏ lửụùng lụựn
- Gv yeõu caàu HS ủoùc
thoõng tin SGK traỷ lụứi
caõu hoỷi: nhaọn xeựt sửù
phaõn boỏ vi khuaồn trong
tửù nhieõn?
- Gv boồ sung toồng keỏt
laùi
- Gv cung caỏp thoõng tin:
vi khuaồn sinh saỷn baống
caựch phaõn ủoõi, neỏu gaởp
- HS ủoùc thoõng tin tửù ruựt ra nhaọn xeựt
- HS laộng nghe ghi nhụự kieỏn thửực
3 Phân bố và số lượng
Trong tửù nhieõn, nụi naứo cuừng coự vi khuaồn:
trong ủaỏt, trong nửụực, trong khoõng khớ vaứ trong
cụ theồ sinh vaọt
Trang 4điều kiện thuận lợi thì
chúng sinh sản rất
nhanh
- Gv mở rộng: khi điều
kiện bất lợi (khó khăn
về thức ăn và nhiệt độ)
vi khuẩn kết bào xác
- Gv giáo dục ý thức giữ
gìn vệ sinh cá nhân
- Gv cho HS đọc kết
luận chung
- HS lắng nghe ghi nhớ kiến thức
Hoạt động 1: VAI TRÒ CỦA VI KHUẨN (10p)
*Mục tiêu: Hiểu được vai trò của thực vật.
a) Vấn đề 1: Tìm hiểu
vai trò của vi khuẩn
- Yêu cầu HS quan sát
kỹ hình 50.2 và đọc chú
thích làm bài tập điền
từ
- Gv gợi ý: 2 hình tròn
là vi khuẩn
- Gv chốt lại các khâu
biến đổi xác động vật,
lá cây rụng vi khuẩn
biến đổi thành muối
khoáng cung cấp cho
cây
- Cho HS đọc thông tin
SGK tr.162
- Cho HS thảo luận: vi
khuẩn có vai trò gì trong
tự nhiên và trong đời
sống con người? (Gv
giải thích khái niệm
cộng sinh).
- Gv cho HS giải thích
hiện tượng thực tế (ví
- HS quan sát hình 50.2 và đọc chú thích hoàn thành bài tập điền từ
(từ cần điền: vi khuẩn, muối khoáng, chất hữu cơ)
- Đại diện nhóm trả lời
nhóm khác theo dõi, nhận xét và bổ sung
- HS đọc thông tin SGK tr.162 thảo luận nhóm Yêu cầu:
*Trong tự nhiên:
+ Phân hủy chất hữu
cơ chất vô cơ để cây sử dụng
+ Góp phần hình thành than đá, dầu lửa
*Trong đời sống:
+ Nông nghiệp: vi
4 Vai trß cđa vi khuÈn.
* Lỵi Ých:
- Phân hủy chất hữu cơ thành chất vô cơ
- Góp phần hình thành than đá, dầu lửa
- Nhiều vi khuẩn được ứng dụng trong công nghiệp, nông nghiệp và chế biến thực phẩm
Trang 5dụ: vì sao dưa, cà ngâm
vào nước muối sau vài
ngày hóa chua?
- Gv chốt lại vai trò có
ích của vi khuẩn
b) Vấn đề 2: Tìm hiểu
tác hại của vi khuẩn
- Gv yêu cầu HS thảo
luận các câu hỏi:
+ Hãy kể tên 1 vài
bệnh do vi khuẩn gây
ra?
+ Các loại thức ăn
để lâu ngày dễ bị ôi,
thiu, vì sao? Muốn thức
ăn không bị ôi, thiu thì
phải làm thế nào?
- Gv bổ sung, chỉnh lý
các bệnh do vi khuẩn
gây ra Ví dụ: bệnh tả
do phẩy khuẩn tả, bệnh
lao do trực khuẩn lao
- Gv phân tích cho HS
biết: có những vi
khuẩn có cả hai tác
dụng: có ích và có hại
Ví dụ: vi khuẩn phân
hủy chất hữu cơ:
+ Có hại: làm hỏng
thực phẩm
+ Có lợi: phân hủy
xác động, thực vật
- Gv chốt lại tác hại của
khuẩn cố định đạm bổ sung nguồn đạm cho đất
+ Chế biến thực phẩm: vi khuẩn lên men
+ Vai trò trong công nghệ sinh học
- HS thảo luận nhóm
- Các nhóm trao đổi ghi nhớ 1 số bệnh do vi khuẩn gây ra ở người (động vật, thực vật)
+ Giải thích thức ăn
bị ôi thiu là do vi khuẩn hoại sinh làm hỏng thức ăn
+ Muốn giữ thức ăn
ngăn ngừa vi khuẩn sinh sản bằng cách: giữ lạnh, phơi
* T¸c h¹i:
Các vi khuẩn kí sinh gây bệnh cho người, nhiều vi khuẩn hoại sinh làm hỏng thực phẩm, gây ra ô nhiễm môi trường
Trang 6vi khuaồn.
- Yeõu caàu HS lieõn heọ
haứnh ủoọng cuỷa baỷn thaõn
phoứng choỏng taực haùi do
vi khuaồn gaõy ra
Hoaùt ủoọng 2: Sễ LệễẽC VEÀ VI RUÙT (5p)
- Gv giụựi thieọu thoõng tin
khaựi quaựt veà caực ủaởc
ủieồm cuỷa vi ruựt
- Yeõu caàu HS keồ teõn 1
vaứi beọnh do vi ruựt gaõy
ra?
- HS coự theồ keồ 1 vaứi beọnh: cuựm gaứ, soỏt do vi ruựt ụỷ ngửụứi, ngửụứi nhieóm HIV…
5 Sơ lược về vi rút
Vi ruựt raỏt nhoỷ, chửa coự caỏu taùo teỏ baứo soỏng,
kớ sinh baột buoọc vaứ thửụứng gaõy beọnh cho vaọt chuỷ
4 Củng cố: 5p)
HS trả lời câu hỏi 1, 2 SGK tr.161
5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài sau :(1p)
- Hoùc baứi, làm bài tập
- Chuaồn bũ: naỏm rụm
V Rút kinh nghiệm