STEVE JOBS & APPLE THAY ĐỔI CÁCH NGHE NHẠC CỦA THẾ GIƠI

Cuốn sách này viết về một phần đời và nghề của một người đàn ông kỳ lạ. Đó là một đứa trẻ phải lớn lên trong vòng tay của cha mẹ nuôi, một chàng thanh niên bỏ học đại học giữa chừng, một người đã cận kề cái chết bởi căn bệnh ung thư quái ác. Đó là người tạo ra cuộc cách mạng cho ngành công nghệ thông tin. Đó cũng là người đã cứu vãn ngành công nghiệp âm nhạc đang có vẻ khủng hoảng và góp phần định dạng lại ngành công nghiệp giải trí thế giới bằng chiếc máy nghe nhạc nhỏ nhắn có tên là iPod.

Tíơp saâch nađy lađ möơt phíìn trong böơ saâch ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM

VAĐ THÏỊ GIÚÂI Vađ böơ saâch nađy lađ kïịt quaê cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang

tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do caâc chuýn

gia cuêa PACE cuđng möơt söị taâc giaê phöịi húơp thûơc hiïơn.

PACE giûô baên quýìn

Copyright©2007 by PACE

Böơ saâch ăaô ặúơc ăùng kyâ baên quýìn, moơi thöng tin xin vui lođng gûêi vïì:

PACE

Tođa nhađ PACE

341 Nguýîn Traôi, Quíơn 1

TP Höì Chñ Minh, Viïơt Nam

Email: BOOK@pace.edu.vn

In líìn thûâ nhíịt taơi TP.HCM, do Nhađ xuíịt baên Treê íịn hađnh.

Giaâm ăöịc ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nhoâm biïn tíơp vađ ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nguýîn Dûúng Hiïịu Nguýîn Höìng Dung Nguýîn Thõ Hađ

ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM VAĐ THÏỊ GIÚÂI

Steve Jobs & APPLETHAY ĂÖÍI CAÂCH NGHE NHAƠC CUÊA THÏỊ GIÚÂI

Tríìn Thanh Truýìn vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Chòu traùch nhieôm xuaât bạn: Ts Quaùch Thu Nguyeôt

Kyõ thuaôt vi tính: Mai Khanh + Thanh Haø

NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ

161B Lyù Chính Thaĩng - Quaôn 3 - Thaønh phoâ Hoă Chí Minh ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973 Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn Website: http://www.nxbtre.com.vn

CHI NHAÙNH NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ TÁI HAØ NOÔI

20 ngoõ 91, Nguyeên Chí Thanh, Quaôn Ñoâng Ña - Haø Noôi

ÑT & Fax: (04) 7734544 E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

Nhốm chuyïn gia, nhốm àiïìu phưëi, nhốm tấc giẫ vâ nhốm biïn têåp cuãa

dûå ấn nghiïn cûáu Ài tịm Àẩo Kinh doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái xin

chên thânh cẫm ún cấc cưng ty, cú quan, àún võ vâ cấc cấ nhên àậ nhiïåt

tịnh hưỵ trúå thưng tin, tû liïåu trong viïåc triïín khai dûå ấn nghiïn cûáu vâ

thûåc hiïån têåp sấch nây.

Muåc luåc

Cuâng bẩn àổc

KIÏËM TIÏÌN HAY PHUÅNG SÛÅ XẬ HƯÅI? 7

Phêìn I.

APPLE – NGHƠA LÂ TẨO RA ÀIÏÌU THUÁ VÕ CHO MƯỴI NGÛÚÂI

XÊY BIÏÍU TÛÚÅNG VÙN HỐA CUÃA THÏË KYÃ

LÚÅI NHUÊÅN CHĨ LÂ ÀIÏÌU THÛÁ YÏËU

Sẫn phêím tưët nhêët khưng chĩ

Phêìn II.

ÀIÏÍM TÛÅA CUÃA TÂI NÙNG

TƯI SINH RA TẨI TRẤI ÀÊËT

THÙỈP MƯÅT NGỔN NÏËN TRONG GA-RA TÙM TƯËI

KIÏỊM TIÏÌN HAY PHUƠNG SÛƠ XAÔ HÖƠI?

Böơ saâch mađ baơn ăoơc ăang cíìm trïn tay lađ kïịt quaê

cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do Töí húơp Giaâo duơc

PACE thûơc hiïơn trong suöịt 14 thaâng vûđa qua

Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh doanh Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc

chia seê cuđng baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhínvađ baơn ăoơc quan tím ăïịn kinh doanh, nhûông kiïịn giaêi

vïì hađng loaơt caâc cíu hoêi nhû: “Kinh doanh lađ gò?”,

“Doanh nhín lađ ai?”, “Ăíu lađ ‘ăaơo’ cuêa nghïì kinh doanh?” vađ “Taơi sao kinh doanh lađ möơt nghïì cao quyâ vađ xûâng ăaâng ặúơc xaô höơi tön vinh?”

Ăöơi nguô chuýn gia cuêa PACE cuđng caâc cöơng sûơ ăaônghiïn cûâu cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp cuêa 25 doanh nhínhuýìn thoaơi, ăïịn tûđ 25 tíơp ăoađn kinh doanh díîn ăíìutrong nhûông baêng xïịp haơng doanh nghiïơp trïn toađn thïịgiúâi, nhùìm tòm kiïịm “caâi ăaơo”, caâi triïịt lyâ cöịt loôi trongkinh doanh cuêa hoơ Muơc ăñch lađ ăïí lyâ giaêi xem vò sao

hoơ lađ nhûông ngûúđi kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, kiïịm tiïìn

nhiïìu nhíịt vađ kiïịm tiïìn bïìn vûông nhíịt thïị giúâi, ăöìng thúđi hoơ laơi ặúơc xaô höơi ăùơc biïơt kñnh troơng?

Phín tñch tûđng chùơng ặúđng, tûđng möịc sûơ nghiïơp,tûđng bûúâc thùng tríìm cuêa nhûông huýìn thoaơi doanhnhín nađy, chuâng töi ăaô ăuâc kïịt ặúơc nhûông neât chung

TRÚÊ VÏÌ VAI TROĐ THUÊ LÔNH

PHÍÌN III.

SAÊN PHÍÍM “TRAÊI NGHIÏƠM SÖỊ”

BAƠN SEÔ ẶÚƠC GÒ NÏỊU MUA SAÊN PHÍÍM CUÊA CHUÂNG TÖI?

HOƠC VAĐ ẶÚƠC HOƠC – QUAN TROƠNG LAĐ PHAÊI TAƠO RA CÚ

HÖƠI CHO CHÑNH MÒNH

SAÂNG TAƠO VAĐ KHAÂM PHAÂ NHÛÔNG TIÏÌM NÙNG SAÂNG TAƠO

Ăöi luâc cuöơc ăúđi quùỉng möơt cuơc gaơch vađo ăíìu ta 124

nhíịt, noâi chñnh xaâc hún, lađ nhûông ýịu töị khiïịn hoơ trúê

nïn vô ăaơi, trúê thađnh nhûông doanh nhín huýìn thoaơi

Ăoâ lađ sûơ khao khaât, lađ niïìm ăam mï möơt caâch maônh

liïơt ăïí saâng taơo, ăïí ăem ăïịn thíơt nhiïìu giaâ trõ múâi

cho cuöơc söịng vađ cho xaô höơi Hoơ ăaô thûơc hiïơn ặúơc

ăiïìu ăoâ bùìng viïơc cöịng hiïịn caê cuöơc ăúđi mònh líîn viïơc

truýìn ăaơt, díîn ặúđng cho híơu thïị

Trong lúđi ăíìu nađy cuêa böơ saâch, chuâng töi cuông muöịn

kïí laơi vúâi quyâ võ möơt vađi cíu chuýơn vađ möơt vađi so

saânh mađ PACE luön tûơ hađo khi tòm thíịy noâ trong hađnh

trònh Khaât voơng Doanh trñ cuêa mònh trong suöịt nhûông

nùm vûđa qua:

Bađ chuê möơt tiïơm taơp hoâa suöịt ngađy khöng vui vò

buön baân ïị íím Nhûng sau nhûông ngađy thaâng nhòn

vađo “mùưt” khaâch hađng, bađ chúơt nghô: “Sao töi khöng lađ

ngûúđi giaêi quýịt víịn ăïì nhu ýịu phíím cho caê xoâm?”.

Vađ moơi chuýơn thay ăöíi Tûđ ăoâ, nhiïìu gia ằnh chûa

khaâ giaê trong khu phöị coâ thïí mua möơt, hai goâi mò töm

(mađ khöng cíìn phaêi mua caê thuđng mò), möơt teâp böơt

ngoơt (mađ khöng cíìn phaêi mua caê goâi böơt ngoơt) Bađ coâ

thïí múê cûêa luâc múđ saâng hay nûêa ăïm, khi chùỉng cođn

núi nađo baân hađng nûôa ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu “hïịt chanh

ăöơt xuíịt” hoùơc “nhađ khöng cođn nûúâc mùưm” Hay hún

nûôa, moơi ngûúđi chó “xeơt” möơt hai bûúâc chín lađ coâ ngay

nhûông víơt phíím cíìn thiïịt nhíịt cho gia ằnh Laơi thïm

chuýơn giaâ caê cuêa bađ so vúâi chúơ vađ siïu thõ cuông

chùỉng chïnh lïơch lađ bao Ai cuông ăoaân ra kïịt quaê:

cûêa tiïơm suöịt ngađy ngûúđi ra keê vađo, bađ thò baân hađng

luön tay vađ cûúđi noâi luön miïơng Khöng chó tiïìn laôi thu

ặúơc tùng cao, mađ bađ cođn coâ “lúơi nhuíơn” lúân nhíịt lađ

sûơ quyâ mïịn cuêa moơi ngûúđi dađnh cho möơt ngûúđi biïịt

kinh doanh nhû bađ.

Cíu chuýơn thûâ hai vïì möơt cú súê saên xuíịt tuê sùưt Ngûúđi ta thûúđng mua tuê cuêa cú súê nađy vïì ăïí ặơng höì

sú Möơt cú súê beâ xñu ríịt ăöîi bònh thûúđng thò liïơu coâ mang trong ngûúđi “sûâ mïơnh xaô höơi”? Trong möơt thúđi gian dađi, cú súê hoaơt ăöơng cíìm chûđng, cho ăïịn möơt ngađy öng chuê cuêa noâ thay ăöíi caâch nghô: töi khöng

“baân tuê sùưt” nûôa, mađ seô “baân giaêi phaâp lûu trûô höì sú vùn phođng” Tûđ ăoâ, öng vađ ăöìng sûơ tiïịn hađnh nghiïn cûâu ăïí taơo ra nhûông caâi tuê sao cho coâ thïí chöịng ặúơc möịi, moơt, chöịng thíịm, ngùn tuê nađy thò coâ khoâa kiïn cöị ăïí ặơng höì sú quan troơng, ngùn tuê khaâc thò khöng cíìn khoâa ăïí dïî keâo ra keâo vađo Öng cuông chõu khoâ ăi ăïịn caâc vùn phođng ăïí nghiïn cûâu mađu sún, thay ăöíi kñch cúô, kiïíu daâng Thïị lađ saên phíím cuêa öng cođn thïm tñnh nùng lađm ăeơp cho caê vùn phođng cuêa caâc cöng ty Chó sau möơt thúđi gian ngùưn, cú súê cuêa öng ăaô löơt xaâc vađ phaât triïín ríịt nhanh.

Nhû víơy, doanh nghiïơp lúân hay nhoê tuđy thuöơc vađo víịn ăïì xaô höơi mađ hoơ giaêi quýịt ặúơc Bađ chuê taơp hoâa cuêa khu phöị noơ cuđng Sam Walton (öng chuê tíơp ăoađn baân leê lúân nhíịt thïị giúâi Wal-Mart) ăïìu giaêi quýịt víịn ăïì mua sùưm cuêa xaô höơi thöng qua viïơc múê cûêa hađng baân leê Hoơ chó khaâc nhau vïì phaơm vi: xaô höơi cuêa bađ chuê tiïơm taơp hoâa lađ möơt khu phöị, cođn xaô höơi cuêa Sam mang tíìm cúô thïị giúâi

Ăiïìu xaô höơi quan tím khöng phaêi lađ doanh nghiïơp ăoâ kiïịm ặúơc bao nhiïu mađ lađ hoơ ăaô mang laơi gò cho cöơng ăöìng Chùỉng haơn, trong khi tó phuâ Nhíơt, Toyoda (“cha ăeê” cuêa Toyota), vúâi tinh thíìn aâi quöịc ặúơc ngûúđi Nhíơt xem nhû anh huđng dín töơc thò tó phuâ Nga, Khodorkovsky (öng chuê cuêa Yukos), öng ta lađ ai trong mùưt dín Nga thò chó ngûúđi Nga múâi thíịu roô Sûơ khaâc nhau nađy coâ leô do caâch thûâc kiïịm tiïìn cuêa hoơ.

Nghïì kinh doanh, xûa nay víîn thûúđng bõ hiïíu chó

nhû lađ nghïì “kiïịm tiïìn” Nhûng thûơc chíịt, khöng hïì

coâ nghïì kiïịm tiïìn, búêi nghïì nađo thò cuông kiïịm tiïìn

caê Chùỉng haơn, luíơt sû kiïịm tiïìn bùìng viïơc hađnh

nghïì luíơt, baâc sô kiïịm tiïìn bùìng caâch chûôa bïơnh cûâu

ngûúđi Vađ doanh nhín, ngûúđi hađnh nghïì kinh doanh,

cuông kiïịm tiïìn bùìng caâch laônh ăaơo möơt doanh

nghiïơp vađ thöng qua doanh nghiïơp ăoâ ăïí giaêi quýịt

víịn ăïì hay ăaâp ûâng nhu cíìu nađo ăoâ cuêa xaô höơi.

Nhûng ăiïìu khaâc biïơt cuêa nghïì kinh doanh lađ trong

quaâ trònh hađnh nghïì cuêa mònh doanh nhín khöng

hađnh ăöơng möơt caâch ăún leê mađ biïịt kiïịn taơo ra caâc

chuöîi giaâ trõ Cuơ thïí hún, hoơ nùưm líịy möơt doanh

nghiïơp vađ tíơp húơp bïn mònh nhiïìu thađnh viïn ăïí

cuđng cöơng hûúêng laơi nhùìm hònh thađnh möơt sûâc maơnh

töíng lûơc, tûđ ăoâ taơo ra nhiïìu giaâ trõ hún cho xaô höơi Ăoâ

cuông chñnh lađ lyâ do mađ nghïì kinh doanh thûúđng

kiïịm ặúơc nhiïìu tiïìn hún so vúâi nhûông nghïì khaâc vađ

víîn ặúơc cöơng ăöìng xaô höơi uêng höơ.

Nghiïn cûâu 25 huýìn thoaơi doanh nhín thïị giúâi cho

thíịy, duđ coâ quaâ nhiïìu sûơ khaâc biïơt nhûng hoơ ăïìu coâ

chung möơt tû tûúêng chuê ăaơo: “Kinh doanh lađ phuơng sûơ

xaô höơi” Hay noâi möơt caâch ăíìy ăuê hún, “Kinh doanh lađ

kiïịm tiïìn bùìng caâch phuơng sûơ xaô höơi, bùìng caâch duđng

saên phíím hay dõch vuơ nhû lađ phûúng tiïơn ăïí giaêi

quýịt nhûông víịn ăïì cuêa xaô höơi vađ lađm cho cuöơc söịng

trúê nïn töịt ăeơp hún”.

Caâi “ăaơo” kinh doanh nađy ăaô ặúơc hoơ quaân triïơt

ngay tûđ buöíi ăíìu khúêi nghiïơp ăíìy gian khoâ cho túâi luâc

thađnh cöng Vađ sûơ thíơt nađy cuông chñnh lađ lyâ do giuâp

hoơ kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, nhiïìu nhíịt, bïìn nhíịt, cođn

baên thín hoơ thò ặúơc xaô höơi tön vinh, nïí troơng, vađ röìi

hoơ ăi vađo lõch sûê kinh doanh thïị giúâi nhû nhûông huýìn thoaơi, doanh nghiïơp cuêa hoơ cuông vô ăaơi vađ trûúđng töìn Nhû víơy, vúâi möơt tím thïị luön hûúâng vïì cöơng ăöìng, luön khaât khao lađm cho xaô höơi quanh mònh (coâ thïí nhoê goơn trong möơt ngöi lađng hoùơc röơng lúân bùìng caê möơt hïơ mùơt trúđi) töịt ăeơp hún, chñnh hoơ, nhûông doanh nhín (duđ lúân hay nhoê, duđ “Tíy” hay “Ta”, duđ “cöí” hay “kim”) luön ặúơc xaô höơi tön vinh khöng phaêi vò söị cuêa caêi khöíng löì hoơ kiïịm ặúơc, mađ vò nhûông ăoâng goâp vö giaâ cuêa hoơ vađo sûơ ăöíi thay cuêa thïị giúâi nađy.

Song song vúâi nhûông doanh nhín líîy lûđng cuêa thïịgiúâi, ăiïìu khaâc biïơt úê böơ saâch nađy lađ chuâng töi ăaôkhúêi sûơ hađnh trònh tòm kiïịm nhûông “huýìn thoaơidoanh nhín Viïơt Nam” ăïí, nhû möơt cöị gùưng, “ắnh võ”xem öng cha ta ngađy xûa ăaô khúêi sûơ kinh doanh nhûthïị nađo Vađ thíơt bíịt ngúđ, trong lõch sûê Viïơt Nam ăaôtûđng coâ nhûông Lûúng Vùn Can, Baơch Thaâi Bûúêi,Nguýîn Sún Hađ, Trõnh Vùn Bö vúâi nhûông tû tûúêngkinh doanh coâ thïí gíy ngaơc nhiïn cho ăïịn tíơn bíy giúđ.Nhòn “Tíy” seô thíịy “Ăöng”, soi “cöí” mađ ngíîm túâi

“kim”, ăoâ lađ ăiïìu mađ chuâng töi, nhûông ngûúđi thûơc hiïơnböơ saâch, mong muöịn ặúơc chia seê Böơ saâch nađy cuônglađ möơt cíu chuýơn, möơt phaâc thaêo cho bûâc tranh toađncaênh sinh ăöơng vađ ăíìy mađu sùưc vïì doanh nhín thïịgiúâi - nhûông doanh nhín lađm thay ăöíi thïị giúâi, vađ vïìmöơt thïị hïơ doanh nhín tiïìn böịi cuêa Viïơt Nam caâchăíy gíìn möơt trùm nùm lõch sûê - möơt thïị hïơ doanhnhín mađ ăïịn ngađy nay chuâng ta víîn coâ thïí tûơ hađo Tûđăoâ, nhûông nöî lûơc nađy seô goâp phíìn hònh thađnh vùn hoâadoanh nhín Viïơt, möơt böơ phíơn quan troơng trong vùnhoâa Viïơt Nam

LÚĐI NOÂI ĂÍÌU

Cuöịn saâch nađy viïịt vïì möơt phíìn ăúđi vađ nghïìcuêa möơt ngûúđi ăađn öng kyđ laơ Ăoâ lađ möơt ặâa treêphaêi lúân lïn trong vođng tay cuêa cha meơ nuöi, möơtchađng thanh niïn boê hoơc ăaơi hoơc giûôa chûđng, möơtngûúđi ăaô cíơn kïì caâi chïịt búêi cùn bïơnh ung thûquaâi aâc Ăoâ lađ ngûúđi taơo ra cuöơc caâch maơng chongađnh cöng nghïơ thöng tin Ăoâ cuông lađ ngûúđi ăaôcûâu vaôn ngađnh cöng nghiïơp ím nhaơc ăang coâ veêkhuêng hoaêng vađ goâp phíìn ắnh daơng laơi ngađnhcöng nghiïơp giaêi trñ thïị giúâi bùìng chiïịc maây nghenhaơc nhoê nhùưn coâ tïn lađ iPod

*

* *

Ngađy 31.1.2005, trïn túđ USA Today, Andrea

Kozek, möơt nhín viïn chùm soâc sûâc khoêe úê waukee (Myô) höì húêi phaât biïíu: “iPod ăaô thay ăöíicuöơc ăúđi töi” Ăoâ lađ nhûông lúđi phaât biïíu coâ caânhmađ chuâng ta coâ thïí nghe úê bíịt kyđ ăíu trïn thïị giúâikïí tûđ sau nùm 2001, nùm chiïịc maây nghe nhaơcnhoê nhùưn coâ tïn iPod nađy ra ăúđi Vađ ăuâng nhû lúđiAndrea Kozek, noâ ăaô thay ăöíi ríịt nhiïìu xu hûúângnghe nhaơc cuêa con ngûúđi, ăùơc biïơt lađ giúâi treê

Mil-Chuâng töi xin ặúơc gûêi lúđi tri ín trín troơng nhíịt ăïịn

nhûông ăöìng nghiïơp ăaô höî trúơ tinh thíìn cho chuâng töi,

ăïịn caâc caâ nhín vađ ăún võ ăaô sùĩn lođng höî trúơ thöng

tin, tû liïơu trong quaâ trònh nghiïn cûâu Ăùơc biïơt, chuâng

töi muöịn gûêi lúđi caâm ún chín thađnh ăïịn caâc tíơp ăoađn

hađng ăíìu thïị giúâi do caâc doanh nhín huýìn thoaơi

saâng líơp, caâm ún gia töơc hoơ Lûúng, gia töơc hoơ Baơch,

- híơu dúơ cuêa cuơ Lûúng Vùn Can, cuơ Baơch Thaâi Bûúêi

ăaô nhiïơt tím giuâp ăúô chuâng töi trong suöịt quaâ trònh

“ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi”

Viïơc triïín khai dûơ aân nađy tûđ khíu nghiïn cûâu ăïịn

thïí hiïơn thađnh saâch trong möơt thúđi gian khöng dađi,

cuđng nhûông khoâ khùn trong quaâ trònh ăi tòm tû liïơu

lõch sûê vïì caâc nhín víơt, chùưc hùỉn böơ saâch seô khoâ traânh

khoêi nhûông sai soât nhíịt ắnh Do víơy, chuâng töi ríịt

mong nhíơn ặúơc sûơ thöng caêm cuông nhû nhûông goâp

yâ chia seê cuêa baơn ăoơc gíìn xa vïì böơ saâch ăïí líìn taâi

baên tiïịp theo ặúơc hoađn thiïơn hún

Chuâng töi, PACE vađ Nhađ xuíịt baên Treê, xin trín troơng

giúâi thiïơu cuđng baơn ăoơc böơ saâch ăíìy tím huýịt nađy

Vađ chuâng töi cuông tin rùìng, qua böơ saâch nađy, baơn ăoơc

seô coâ thïm kiïịn giaêi vïì “ăaơo kinh doanh”, ăïí tûđ ăoâ, tûơ

mònh ặa ra möơt ắnh nghôa cho nghïì kinh doanh vađ

tûơ mònh khùỉng ắnh rùìng, kinh doanh lađ kiïịm tiïìn hay

phuơng sûơ xaô höơi!

Thay mùơt Nhoâm taâc giaê cuêa böơ saâch

Giaên Tû Trung - Ngûúđi Saâng líơp PACE

Sađi Gođn, Xuín Ăinh Húơi, 2007

Khöng chó víơy, “cún söịt iPod” cođn goâp phíìn thuâc

ăííy nhûông ngađnh kinh doanh khaâc phaât triïín nhû

ím nhaơc, giaêi trñ vađ ăùơc biïơt lađ noâ taơo ra möơt

khuynh hûúâng vùn hoâa coâ sûâc lan toêa trïn toađn

cíìu Noâi caâch khaâc, noâ ăaô ắnh daơng laơi cöng

nghiïơp giaêi trñ thïị giúâi vađ trúê thađnh möơt biïíu tûúơng

vùn hoâa ăíìu tiïn cuêa thïị kyê XXI

Tònh hònh nađy khaâ giöịng vúâi nhûông gò ăaô xaêy ra

cuöịi thíơp niïn 70 ăíìu thíơp niïn 80 cuêa thïị kyê XX

trong ngađnh cöng nghiïơp maây tñnh vúâi nhûông

chiïịc maây tñnh cuêa haông Apple Ngûúđi ta ăaô goơi ăoâ

lađ möơt cuöơc caâch maơng, möơt díịu son trong lõch sûê

cuêa ngađnh cöng nghiïơp non treê nhûng cûơc kyđ phaât

triïín nađy

So saânh giûôa hai dođng saên phíím iPod vađ maây

tñnh Apple, ngûúđi ta nhíơn ra noâ coâ möơt “míơt maô”

chung lađ ăíìy saâng taơo, cöng nghïơ tiïn phong, kiïíu

daâng híịp díîn vađ giaâ reê Vađ ngûúđi giûô “míơt maô”

nađy chñnh lađ Steve Jobs, möơt doanh nhín huýìn

thoaơi mađ cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp luön lađ chuöîi

nhûông sûơ kiïơn kyđ laơ

*

* *

Hún 30 nùm coâ mùơt trong ngađnh kinh doanh thïị

giúâi, thađnh cöng nhiïìu, thíịt baơi cuông khöng ñt

nhûng Steve Jobs víîn luön chûâng toê öng xûâng

ăaâng lađ möơt trong nhûông huýìn thoaơi doanh nhín

hiïơn ăaơi vúâi nhûông quýịt ắnh saâng suöịt cuêa

mònh Öng ăaô biïịn möơt cöng ty chó coâ hai thađnhviïn luâc múâi thađnh líơp thađnh möơt tíơp ăoađn huđngmaơnh, truơ vûông trong cuöơc caơnh tranh vúâi nhûông

“öng lúân” trong cöng nghiïơp maây tñnh vađ giaêi trñ.Khaê nùng saâng taơo khöng ngûđng, sûơ quýịt ăoaân vađtaâo baơo cuêa Steve Jobs ăaô giuâp öng luön lađ ngûúđidíîn ăíìu trong nhûông cuöơc ăua tranh quýịt liïơttrïn thõ trûúđng toađn cíìu Ngûúđi ta cođn thíịy úê

“ngûúđi ăađn öng kyđ laơ” nađy khaê nùng “söịng soât”sau nhûông líìn cíơn kïì “caâi chïịt” trong sûơ nghiïơp vađcuöơc ăúđi Möîi líìn nhû víơy, khaê nùng saâng taơo laơitröîi díơy maơnh meô trong öng Vúâi Jobs, nhûông thíịtbaơi chùỉng qua lađ nhûông viïn gaơch mađ cuöơc ăúđineâm vađo ăíìu Ngûúơc laơi, thađnh cöng, vúâi öng, noâxuíịt phaât tûđ tònh ýu cuöìng nhiïơt nhûông gò mònhlađm vúâi möơt triïịt lyâ ríịt ăún giaên “Haôy ăoâi khaât vađdaơi döơt”

Nïịu baơn ăang khúêi nghiïơp Nïịu baơn cođn bùn khoùn vïì nhûông choơn lûơa ặúđng ăi cho mònh Haôy ăoâi khaât vađ daơi döơt nhû lúđi khuýn cuêa ngûúđi ăađn öng nađy.

hêìn I.

A PPLE – N GHƠA L Â

T ẨO R A À IÏÌU T HUÁ V Õ

C HO M ƯỴI N GÛÚÂI

Steve Jobs biïët lâ chuáng ta cêìn cố nhûäng vêåt thêìn kyâ nhû thïë àïí têån hûúãng cuưåc sưëng quanh mịnh Vâ ưng êëy àậ phẫi lâm viïåc rêët vêët vẫ cho ngây chuáng ta cố mấy Ipod àïí nghe nhẩc hay ngưìi lâm viïåc hẩnh phuác cuâng chiïëc mấy tđnh hịnh quẫ tấo bõ gùåm dúã.

Benjamil Frank Benjamil Frank – SBD news

P

Chûúng 1.

X ÊY B IÏÍU T ÛÚÅNG

V ÙN H ỐA C UÃA T HÏË K YÃ

Àún giẫn, nố chĩ lâ mưåt thiïët bõ nghe nhẩc Nhûng àiïìu vơ àẩi lâ nố chûáa niïìm vui, sûå thû giận vâ cẫ nhûäng ûúác mú cuãa mưỵi ngûúâi trong chuáng ta Chĩ cố Jobs – mưåt kễ “àối khất vâ dẩi dưåt” àïën têån cuâng múái cố thïí lâm ra àiïìu kyâ diïåu nây.

News.au.com

ặâa con gaâi 18 tuöíi cuêa öng Öng toê ra húân húê khimua ặúơc maây chûâa ăïịn 2.500 bađi haât, 250 al-bum “Thïị lađ quaâ ăuê”, öng noâi Cođn Paul, möơtngûúđi ýu ím nhaơc, laơi caêm thíịy bõ aâm aênh búêinhûông chiïịc iPod Öng noâi: “iPod lađ cöng nghïơ thuâ

võ nhíịt tûđ sau xe húi Khi Casette Walkman ặúơcgiúâi thiïơu vađo nùm 1979, moơi ngûúđi ăïìu noâi ăíy lađsûơ siïu ăùỉng - möơt khoaênh khùưc thay ăöíi cuöơcsöịng cuêa baơn iPod thíơm chñ cođn ăaâng ngaơc nhiïnhún Noâ tao nhaô, tiïơn duơng, xinh ăeơp vađ cûơc thuâ

võ Töi coâ thïí múê bíịt kyđ loaơi nhaơc mònh thñch, coâthïí thay ăöíi nhaơc bíịt kyđ khi nađo muöịn, töi mongăúơi noâ seô tuýơt vúđi hún” Nhûông nhín víơt nöíi tiïịngnhû vúơ chöìng danh thuê Beckham, ca sô CraigDavid, Fatboy Slim, Robbie Williams, P Diddy,nhoâm rock U2 cuông bõ iPod mï hoùơc Möơt ngûúđicoâ tïn lađ Dominic Mohan cuông phaât biïíu trïn taơp

chñ dađnh cho ăađn öng, GQ, trong thúđi gian ăoâ rùìng:

“Töi ăang ýu chiïịc maây nađy vađ töi coâ thïí nguêchung vúâi noâ”

Baâo chñ Myô luâc ăíịy nhan nhaên caâc “thuíơt ngûôiPod” Nïịu Pod people, poster chó ngûúđi sûê duơngiPod thò Pod-maniacs lađ nhûông ngûúđi nghiïơn iPod.i-Socks lađ caâc loaơi bao dađnh cho iPod CođniRevolution lađ cuöơc caâch maơng iPod vađ iPodism lađtön giaâo iPod Thúđi trang cuông bõ iPod chi phöịi khicaâc nhaôn hiïơu hađng ăíìu nhû Gap, Gucci, Prada,Louis Vuitton ăua nhau tung ra nhûông thûâ choiPod “diïơn” tûđ tuâi ặơng bùìng löng, nhung cho ăïịn

Cûâ möơt trùm thanh niïn úê thađnh phöị, thò möơt

nûêa trong söị ăoâ súê hûôu möơt maây iPod Nûêa cođn laơi

thò cûâ suy nghô vïì viïơc chûđng nađo thò mònh coâ

chiïịc höơp nhaơc thíìn kyđ nađy

IPOD – KHÚÊI ĂÖƠNG MÖƠT KYÊ NGUÝN

GIAÊI TRÑ MÚÂI

Möơt ngađy trûúâc Giaâng sinh nùm 2004, Chris, möơt

thanh niïn ăam mï cöng nghïơ (thûúđng ặúơc gaân

cho lađ “Nhûông keê thñch nghi súâm”) trûơc sùĩn úê möơt

trong böịn cûêa hađng cuêa Micro Anvika úê Khu

Tottenham, Luín Ăön chó ăïí mua ặúơc chiïịc iPod

tùơng baơn gaâi Trûúâc ăoâ, anh ăaô raêo khùưp nùm cûêa

hađng nhûng khöng núi nađo cođn iPod ăïí baân ÚÊ cûêa

hađng mađ Chris may mùưn mua ặúơc chiïịc maây thûâ

ba cho mònh, möîi ngađy baân ặúơc hún 300 chiïịc

iPod

Nhiïìu ngûúđi mua ặúơc iPod cuông mang tím

traơng hín hoan nhû Chris Nhû öng Tony, úê Luín

Ăön cuông mua hai chiïịc, möơt cho vúơ vađ möơt cho

ăíìu tiïn cuêa thïị kyê XXI - saên phíím cuêa niïìm khaâtkhao, sûơ suđng kñnh vađ tònh ýu.

Ăíy lađ cuöơc caâch maơng thûâ hai trong lõch sûêcöng nghïơ thïị giúâi ặúơc taơo ra tûđ Apple, dûúâi bađntay ăiïìu khiïín cuêa Jobs Khi íịy, maây aênh, maâyquay phim nhan nhaên trïn thõ trûúđng cođn thiïịt bõnghe nhaơc thò vûđa ñt laơi vûđa keâm chíịt lûúơng, ăaângkïí nhíịt chó coâ thïị lađ maây MP3 Ăiïìu quan troơng lađchùỉng ai quan tím ăíìu tû phaât triïín nhûông thiïịt

bõ nhû thïị Hoùơc coâ, hoơ cuông thíịt baơi thaêm haơi.Nhûng Apple vúâi Steve Jobs, möơt kyê nguýn giaêi trñmúâi ăaô xuíịt hiïơn

Möơt biïíu tûúơng vùn hoâa cuêa thïị kyê XXI chñnhthûâc ra mùưt

Ăoâ lađ chiïịc iPod

Moơi chuýơn bùưt ăíìu tûđ ûúâc mú cuêa Tony Fadell,chuýn gia phíìn cûâng cuêa haông Philips Öngmuöịn xíy dûơng möơt thiïịt bõ MP3 tûúng thñch vúâidõch vuơ nhaơc söị Napster vađ dûơ ắnh múê cöng tyriïng ăïí kinh doanh saên phíím nađy Öng rúđiPhilips vađ trònh bađy yâ tûúêng cuêa mònh vúâi möơt söịcöng ty nhûng ăïìu bõ tûđ chöịi, trûđ Apple Ăíìu nùm

2000, Apple hađo phoâng thađnh líơp cho öng möơtnhoâm 30 ngûúđi göìm chuýn gia thiïịt kïị, líơp trònhviïn ăïịn kyô sû phíìn cûâng Nïịu Fadell tíơp trungvađo muơc tiïu kinh doanh thò giaâm ăöịc ăiïìu hađnhSteve Jobs cuêa Apple laơi chó quan tím ăïịn thiïịt kïị,hònh khöịi, sûơ dïî duđng vađ nhûông caêm nhíơn mađ saênphíím ăem laơi

aâo íịm, vúâ vađ caê “bikini” cho iPod Nhađ thiïịt kïị Karl

Lagerfeld cho biïịt, khoaênh khùưc öng ýu thñch nhíịt

trong ngađy lađ vûđa tùưm vûđa nghe nhaơc tûđ möơt trong

baêy mûúi caâi iPod cuêa öng

Haông BMW baân ặúơc hađng ngađn chiïịc adapter

ăïí kïịt nöịi iPod vúâi dađn ím thanh trïn xe Ăiïìu nađy

khiïịn Mercedes-Benz USA, Volvo, Nissan, Alfa

Romeo vađ Ferrari cuông mau choâng nhíơp cuöơc Taơp

chñ Stuff ăaô xïịp iPod haơng nhíịt trong danh saâch

100 ăöì víơt thuâ võ nhíịt, vađ goơi noâ lađ “thûâ tuýơt vúđi

nhíịt xuíịt hiïơn taơi California kïí tûđ sau ban nhaơc

Beach Boys”

*

* *

Vađ thûâ tuýơt vúđi íịy ăaô coâ möơt “hađnh trònh lõch

sûê” hún nùm nùm ăïí hiïơn diïơn híìu nhû khùưp núi

trïn thïị giúâi, duđ noâ ặúơc khai sinh búêi möơt cöng

ty úê California Trïn Website Ipodlounge, nhûông

ngûúđi ýu chiïịc maây nghe nhaơc nađy trïn toađn thïị

giúâi ăaô gûêi ăïịn hađng nghòn tíịm aênh vïì iPod: iPod

trïn caâc caânh ăöìng coê úê sûúđn nuâi Thuơy Syô; iPod

nùìm trïn noâc tođa nhađ Nghõ viïơn Australian úê

Canberra; choâ nghe iPod úê New Jersey; möơt ngûúđi

ăađn öng chaơy ma-ra-töng úê Washington trong khi

ăang nghe iPod; iPod coâ mùơt trïn nuâi Rushmore;

iPod úê Grand Canyon, bïn ngoađi Nhađ thúđ lúân St

Basil’s, trûúâc thaâp Eiffel, líịp laânh bïn caơnh nhađ

haât Con Sođ (Sydney, UÂc) vađ seô súâm ặúơc ặa lïn

Sao Hoêa Cuông phaêi thöi, vò ăoâ biïíu tûúơng tuýơt vúđi

Ben Knauss, cûơu quaên lyâ dûơ aân maây nghe nhaơc

cuêa Apple, kïí laơi: “Chuâng töi hoơp hađnh liïn miïn

Jobs toê ra bûơc böơi búêi khöng thïí múê baên nhaơc öng

muöịn nghe chó sau ba thao taâc Öng cuông phađn

nađn vò ím thanh nhoê, kiïíu daâng khöng sùưc saêo vađ

menu truy cíơp chíơm Jobs húi coâ víịn ăïì vïì thñnh

giaâc vađ chuâng töi phaêi tùng ím lûúơng ăïịn mûâc

mađ öng íịy hađi lođng, búêi víơy iPod hiïơn nay coâ ím

thanh lúân hún híìu hïịt caâc maây MP3 khaâc”.

Knauss ruât lui gíìn ngađy trònh diïîn thiïịt bõ do öng

khöng tin rùìng noâ coâ khaê nùng thađnh cöng “Coâ leô

ăíy lađ möơt quýịt ắnh sai líìm Nhûng taơi thúđi

ăiïím ăoâ töi khöng nghô ặúơc nhû thïị”, Knauss noâi

Thïị hïơ ăíìu tiïn cuêa saên phíím nađy tûúng thñch

vúâi maây Mac (öí cûâng 5GB) chûâa ặúơc 1.000 bađi

haât Ăíy lađ saên phíím do nhoâm thiïịt kïị, ặâng ăíìu

lađ kyô sû phíìn cûâng Jon Rubinstein, phaât triïín

trong chûa ăíìy möơt nùm Hoơ trònh lïn Steve Jobs

vađo ngađy 23.10.2001

Thaâng 11, iPod bùưt ăíìu xuíịt hiïơn trïn thõ trûúđng

vúâi dung lûúơng öí cûâng 5GB, coâ khaê nùng lûu túâi

1.000 tïơp nhaơc Tuy nhiïn, thiïịt bõ khöng coâ gò ăùơc

biïơt do chó tûúng thñch vúâi maây Mac vađ phaêi hoaơt

ăöơng vúâi phíìn mïìm iTunes Ngađy 17.7.2002, taơi

triïín laôm Macworld, iPod thïị hïơ hai öí cûâng 10GB

vađ 20GB ra mùưt Saên phíím hoaơt ăöơng vúâi phíìn

mïìm Windows vađ sûê duơng baânh xe caêm ûâng

(touch wheel) thay cho baânh xe ăiïìu khiïín cú hoơc

(scroll wheel)

Thaâng 4.2003, iPod thïị hïơ thûâ ba vúâi thiïịt kïịnhoê, moêng, nheơ vađ dung lûúơng lïn túâi 40GB ăaôthíơt sûơ lađ “möơt cún luô queât” trïn toađn thïị giúâi Noâkhiïịn ngûúđi ta qún míịt sûơ hiïơn diïơn cuêa Sonycuđng dođng maây Walkman vang döơi möơt thúđi, cuôngnhû lađm lu múđ thiïịt bõ nghe nhaơc vađ xem videoMedia2Go cuêa Microsoft Cöơng vúâi chiïịn lûúơcquaêng baâ hiïơu quaê, doanh thu cuêa Apple tùng voơtvađ iPod nhanh choâng trúê thađnh biïíu tûúơng cuêa thúđitrang vađ sûơ sađnh ăiïơu Theo ăađ thùưng thïị, giûôanùm 2004, Apple cho ra ăúđi iPod thïị hïơ 4, ặúơctrang bõ mađn hònh mađu cuđng möơt söị thiïịt kïị caêitiïịn khaâc nhùìm tùng thúđi gian sûê duơng Ngađy12.10.2005, iPod phiïn baên thûâ 5 (iPod video, coâhai mađu ăen trùưng, dung lûúơng 30GB vađ 60GB vúâithúđi lûúơng pin tûđ 14-16 giúđ) ra ăúđi, ăaânh díịu sûơchuýín mònh cuêa Apple, tûđ möơt cöng ty maây tñnh

“líịn sín” sang lônh vûơc nghe nhòn Ngoađi nùmnùm thïị hïơ iPod “chñnh thöịng”, Apple cođn tung racaâc loaơi iPod “chuýn trõ” möơt nhoâm ăöịi tûúơng nhíịtắnh nhû iPod mini dađnh cho giúâi treê sađnh ăiïơu,iPod Shuffle hûúâng ăïịn ăöịi tûúơng coâ thu nhíơpkhiïm töịn vađ iPod nano vúâi cöng nghïơ cûơc ẳnh.Taơi höơi chúơ Macworld Expo thaâng 1.2006, SteveJobs cho biïịt, Apple ăaô baân ặúơc hún 42 triïơu saênphíím iPod (Apple cođn kïịt húơp vúâi nhiïìu haông xehúi ăïí lùưp iPod) Tûđ iPod, Apple cođn tung ra phíìnmïìm nghe nhaơc truy xuíịt tûđ maơng (iTunes) vađnhiïìu saên phíím “i” khaâc, tûđ iLife, iDVD, iMovie

HD, iPhoto, ăïịn iWeb Vúâi sûơ kheâo leâo cuêa Jobs,

Apple ăaô kyâ húơp ăöìng vúâi haông Hewlett Packard ăïí

ặa phíìn mïìm iTunes vađo chñn triïơu maây tñnh möîi

nùm American Online ăaô choơn iTunes lađm ăöơc

quýìn trong 26 triïơu maơng thú bao cuêa mònh vađ

haông Pepsi Cola Bùưc Myô ăaô thûơc hiïơn möơt chûúng

trònh quaêng caâo trong vođng chung kïịt boâng ăaâ Myô

vúâi tiïịt muơc 100 triïơu bađi haât quađ tùơng tûđ iTunes

iPod liïn tuơc ra mùưt nhiïìu phiïn baên mađ cöng

nghïơ vađ kiïíu daâng ngađy cađng ặúơc ăöíi múâi cho kõp

vúâi trađo lûu vađ ăïí caơnh tranh cuđng caâc ăöịi thuê ăaô

vađ ăang “nhùm nhe” tíịn cöng vađo thõ trûúđng nađy

Ăam mï ím nhaơc vađ nhíơn roô sûâc aênh hûúêng cuêa

ím nhaơc ăïịn tím höìn con ngûúđi, Jobs ăaô quýịt

ắnh ăíìu tû vađo lônh vûơc ăoâ

Kïịt quaê lađ ăïịn nay, iPod ăaô trúê thađnh möơt

phûúng tiïơn “noâng” nhíịt trong xu hûúâng giaêi trñ

cuêa con ngûúđi, ăùơc biïơt lađ giúâi treê Ngûúđi ta coâ thïí

thíịy noâ úê bíịt kyđ ăíu Trïn ặúđng phöị, úê nhûông

goâc ặúđng, nhađ haât, raơp chiïịu phim, trong trûúđng

hoơc vađ thíơm chñ caê trong nhađ chuđa nûôa Tûđ Myô,

Hađn Quöịc, Trung Quöịc, Viïơt Nam ăíu ăíu ngûúđi

ta cuông coâ thïí tòm ra möơt tñn ăöì cuêa iPod Ăoâ cuông

chñnh lađ díịu íịn cuêa Jobs tûđ khi trúê laơi “cíìm laâi”

con tađu Apple iPod ăaô múê ra kyê nguýn nhaơc söị

mađ úê ăoâ, Apple cuêa Jobs laơi giûô vai trođ tiïn phong

ÖNG CHUÊ CUÊA KHO TAĐNG ÍM NHAƠC

Vađo thûâ hai cuöịi cuđng cuêa thaâng 4.2003, Stevetrúê vïì Moscone Center, daơo xe möơt vođng cú quanăíìu naôo cuêa Apple taơi trung tím thung luông Sili-con Tröng húân húê, nhiïơt tònh nhû thûúđng lïơ ặângtrûúâc khaân giaê, öng cöng böị vïì kho nhaơc trûơctuýịn iTunes Steve ăaô lađm ặúơc ăiïìu mađ nhûôngngûúđi ngoađi cuöơc dûơ ăoaân lađ bíịt khaê thi: nhíơn ặúơcnhûông chûô kyâ chíịp nhíơn cuêa caâc cöng ty ím nhaơchađng ăíìu Öng muöịn coâ ặúơc nhûông chûô kyâ íịyăïịn mûâc ăaô tûơ mònh thûơc hiïơn ăađm phaân

Nhiïìu ngûúđi tin rùìng, Universal lađ haông ăíìu tiïnkyâ húơp ăöìng vúâi chiïịn lûúơc, tíìm nhòn cuêa Steve.Thíơt ra, theo möơt nhín viïn liïn hïơ míơt thiïịt vúâinhûông vuơ thûúng thaêo, “Steve phaât triïín möơt möịiquan hïơ ban ăíìu vúâi Roger Ames, úê haông Warner.Roger múâi thûơc sûơ lađ ngûúđi ăíìu tiïn bùưt tay vúâiSteve” Nhûông cöng ty ím nhaơc, vöịn ăaô ríịt thíơntroơng trong víịn ăïì taêi nhaơc, tûđng bûúâc chíơm chaơp,miïîn cûúông cho ăïịn khi hoađn toađn ăöìng yâ vúâi moơiăiïím nhoê nhùơt nhíịt cuêa ăiïìu khoaên Nhûng khiSteve Jobs xuíịt hiïơn thò nïìn cöng nghiïơp ím nhaơcăaô cíìu caơnh öng, bùìng lođng ăöịi vúâi tíịt caê nhûông

gò öng muöịn “Ăoâ lađ möơt chiïịc tađu hoêa sùưp sûêa rúđi

ga, moơi ngûúđi phaât röì lïn vađ muöịn cöng ty cuêa

mònh úê trong ăoâ cho bùìng ặúơc Líìn ăíìu tiïn, ăođn

bííy (trong viïơc ăaâm phaân húơp ăöìng taêi nhaơc)

chuýín túâi hûúâng khaâc Noâ tûúng tûơ nhau úê tíịt caê

nùm cöng ty” - ngûúđi nhín viïn nađy cho biïịt

Mùơc duđ nhûông húơp ăöìng coâ thïí ăaô cûâu vaôn cöng

nghiïơp ím nhaơc khoêi naơn sao cheâp líơu, nhiïìu

ngûúđi trong ngađnh cöng nghiïơp nađy víîn goơi ăoâ lađ

cuöơc mùơc caê cuêa quyê Hiïơn nay, Apple nùưm giûô

hún 80% mûâc tùng trûúêng cuêa thõ trûúđng nhaơc söị

vađ coâ möơt aênh hûúêng khöíng löì vađo giaâ caê ím

nhaơc Ăoâ lađ möơt kiïíu gíy íịn tûúơng khiïịn nhiïìu

ngûúđi trong ngađnh cöng nghiïơp ăiïơn aênh lo lùưng

khi Jobs vađ Apple ăađm phaân ăïí múê röơng iTunes

cung cíịp phim nhiïìu tíơp, möơt bûúâc ăi tûơ nhiïn

sau khi kho nhaơc trûơc tuýịn ăaô böí sung thïm tñnh

nùng caâc chûúng trònh truýìn hònh, vađo muđa thu

nùm 2005 Nhûông ngûúđi coâ thïị lûơc trong lônh vûơc

phim aênh ríịt mong muöịn ặúơc tiïịp cíơn möơt thõ

trûúđng tiïu duđng röơng lúân vađ ăùơc biïơt lađ chöịng laơi

naơn sao cheâp líơu Noâ lađ võ trñ cođn boê ngoê dađnh cho

Jobs, ngûúđi mađ 30 nùm trûúâc ăaô ăöìng saâng líơp

möơt cöng ty maây tñnh vúâi ngûúđi baơn thúđi niïn

thiïịu Nhûng nhúđ sûơ hiïíu biïịt vïì kinh doanh vađ

nhûông dõp may, bíy giúđ, Jobs ăaô tûơ mònh trúê thađnh

möơt trong nhûông nhín víơt quýìn lûơc nhíịt trong

lônh vûơc truýìn thöng, ăùơc biïơt lađ tûđ khi chuýín

hûúâng vađo thúđi ăaơi söị

Nhûng Apple, núi Jobs vúâi vai trođ lađ töíng giaâm

ăöịc ăiïìu hađnh, cođn múê röơng aênh hûúêng cuêa mònhvađo Hollywood Tûđ nùm 2001, khi Apple giúâi thiïơumaây nghe nhaơc kyô thuíơt söị iPod vađ phíìn mïìmiTunes, sau ặúơc thay thïị bùìng kho nhaơc trûơctuýịn iTunes Music Store, cöng ty ăaô traêi qua möơtsûơ thay ăöíi lúân Chó trong ba nùm, Apple ăaô baânặúơc möơt tó bađi haât vađ tûđ cuöịi thaâng 10, hoơ cuôngăaô cho ra ăúđi 15 triïơu chûúng trònh ti-vi vađ videoclip ca nhaơc Trong vođng ba thaâng cuöịi nùm 2005,Apple ăaô kiïịm ặúơc 3,4 tó ăöla lúơi nhuíơn nhúđ iPodvađ iTunes, so vúâi chó hún 2 tó ăöla tûđ maây tñnh vađphíìn mïìm Noâi möơt caâch khaâc, hiïơn nay, noâ lađ möơtcöng ty truýìn thöng chûâ khöng chó kinh doanhmaây tñnh vađ phíìn mïìm, möơt sûơ ăöíi hûúâng ăíìykõch tñnh kïí tûđ ngađy thađnh líơp cöng ty

Steve Jobs

CHIÏỊC GÍƠY ẮNH HÛÚÂNG:

SÛƠ TÍƠP TRUNG

Steve Jobs cho rùìng, trong söị nhûông thoâi quen

khaâc nhau thò “tûđ chöịi möơt ngađn thûâ” ăïí tíơp trung

vađo möơt thûâ lađ “quan troơng thíơt sûơ” Trong möơt kyê

nguýn mađ ăa söị caâc haông cöng nghïơ phaêi thùưt

lûng buöơc buơng ăïí thñch nghi vúâi möơt thõ trûúđng

tùng trûúêng chíơm, Apple ăaô ặâng vûông nhúđ

nhûông phaât kiïịn tiïn phong: Apple Computer

(AAPL) Nhiïìu haông ăaô giaêm búât quaâ trònh nghiïn

cûâu vađ phaât triïín ăïí tíơp trung vađo gia tùng tiïìn laôi

cho saên phíím hiïơn hûôu Nhûng ăoâ khöng coâ

Apple Bùìng viïơc kïịt húơp bñ quýịt saên xuíịt cöng

nghïơ vúâi möơt khaâi niïơm lađm sao ăïí baân ặúơc ím

nhaơc trûơc tuýịn, maây nghe nhaơc iPod cuêa Apple ăaô

trúê thađnh saên phíím kyô thuíơt múâi coâ aênh hûúêng

nhíịt trong nhiïìu nùm Cuđng luâc, Apple ăaô duy trò

danh tiïịng cuêa mònh vò ăaô taơo ra dođng maây tñnh

ăïí bađn thanh lõch, dïî sûê duơng nhíịt Ăoâ ăïìu lađ

nhûông saâng kiïịn vô ăaơi cuêa Apple cho ngađnh cöng

nghïơ thöng tin Nguöìn göịc cuêa nhûông saâng kiïịn ăoâ

lađ gò?

Apple ăaô coâ möơt võ trñ ăöíi múâi vúâi nhiïìu kyô sû

thöng minh, giađu ăam mï Theo Jobs, Apple coâ

ặúơc sûơ ăöơc quýìn vïì giao diïơn ăöì hoơa ñt nhíịttrong 10 nùm Ăoâ lađ khoaêng thúđi gian ríịt dađi Ăïíăaơt ặúơc möơt sûơ ăöơc quýìn nhû víơy cíìn phaêi coânhûông ngûúđi saên xuíịt vô ăaơi, taơo ra nhûông saênphíím tuýơt vúđi Nhûông ngûúđi tađi nùng nađy ặúơckïịt nöịi laơi vúâi nhau nhúđ Jobs – möơt con ngûúđi coâvùn hoâa ắnh hûúâng saên phíím töịt möơt caâch kyđ laơ:lađm cho ngûúđi sûê duơng thíịy hađi lođng

Nhûng ngíìn íịy, theo Jobs, cuông chûa ăuê trongkhuynh hûúâng phaât triïín múâi Nhûông “ngûúđi saênxuíịt” khöng lađ nhín töị duy nhíịt khiïịn cöng typhaât triïín nûôa mađ lađ nhûông ngûúđi tiïịp thõ hoùơcmarketing Chñnh hoơ lađ ngûúđi kïịt thuâc cuöơc ăuamađ vò lyâ do nađo ăoâ sûơ ăöơc quýìn khöng cođn hiïơulûơc Vađ cuông chñnh hoơ seô giuâp cöng ty vûúơt quathúđi kyđ khöịn khoâ ăïí tiïịp tuơc töìn taơi vađ phaât triïínbùìng khaê nùng “níng giaâ trõ” hađng hoâa trong mùưtngûúđi tiïu duđng

“Muơc ăñch ăún giaên cuêa chuâng töi seô taơo ra

nhûông chiïịc maây tñnh töịt nhíịt thïị giúâi chûâ khöngphaêi trúê thađnh cöng ty lúân nhíịt, giađu maơnh nhíịt.Chuâng töi cođn coâ möơt muơc ăñch thûâ hai lađ lúơinhuíơn Caê hai ăïìu taơo ra tiïìn nhûng chuâng töiluön ûu tiïn cho muơc tiïu taơo ra nhûông saên phíímthuâ võ” – öng giaêi thñch Jobs ăiïìu hađnh cöng tybùìng caâch thú nhûông ngûúđi mong muöịn lađm moơithûâ töịt nhíịt thïị giúâi Coâ hoađi baôo lúân, hoơ cođn lađ

nhûông ngûúđi lađm viïơc cûơc kyđ tíơn tuơy vađ gioêi chõu

aâp lûơc ăïịn mûâc Steve Jobs phaêi tûơ hađo Hoơ lađm viïơc

vađo caê ban ăïm vađ nhûông ngađy cuöịi tuíìn, ăöi khi

möơt tuíìn chó gùơp gia ằnh cuêa mònh möơt líìn Thónh

thoaêng, hoơ cođn lađm viïơc caê trong dõp lïî Noel ăïí

thûơc hiïơn chùưc chùưn möơt chi tiïịt maây sao cho saên

phíím cuêa Apple ặúơc baân úê mûâc töịt nhíịt coâ thïí

Caâc nhín viïn cuêa Apple ăaô thïí hiïơn niïìm ăam

mï maônh liïơt cuêa mònh vađo trong tûđng saên phíím

Vò thïị, thíơt dïî dađng ăïí Steve lyâ giaêi taơi sao ngûúđi

tiïu duđng laơi trung thađnh vúâi caâc saên phíím cuêa hoơ

nhû víơy Öng cho rùìng, caâc nhađ thiïịt kïị vađ kyô sû

cuêa Apple ăaô “nghô trûúâc” ngûúđi duđng khiïịn hoơ

phaêi ngaơc nhiïn mađ thöịt lïn rùìng: “Wow, ngûúđi

nađo ăoâ úê tñt bïn Apple cuông ăaô nghô vïì ăiïìu nađy

röìi!” Steve tûơ hađo phaât biïíu rùìng, gíìn nhû khöng

coâ saên phíím nađo trïn thïị giúâi coâ thïí giuâp ngûúđi

duđng traêi nghiïơm nhû saên phíím cuêa Apple, ăùơc

biïơt lađ maây Macintosh vađ iPod Tuy Steve chó “daâm”

nghô mònh lađ “ngûúđi giûô cûêa” trong toađn böơ quaâ

trònh ăöíi múâi cuêa Apple nhûng ríịt nhiïìu ngûúđi

dađnh cho öng möơt sûơ kñnh troơng lúân Búêi ai cuông

hiïíu, ăùìng sau cuöơc ăöíi múâi ăoâ úê Apple khöng ai

khaâc lađ möơt Steve luön biïịt “nghô khaâc” Duđ cho

rùìng “ăaô may mùưn lúân lïn cuđng ngađnh cöng nghïơ

thöng tin” nhûng tûđ nhûông ngađy ăíìu thađnh líơp

cöng ty, öng cuông ăaô phaêi lađm moơi thûâ, tûđ chuíín

bõ tađi liïơu, baân hađng ăïịn mua nhûông con chip, taơo

nïn thûúng hiïơu cho Apple Vađ khi cöng ty phaât

triïín, öng víîn phaêi ăaêm nhíơn nhûông vai trođ ăoâ vòăaô “gùưn maây tñnh vúâi hai bađn tay mònh”

Steve Jobs khùỉng ắnh: “Chuâng töi lađm moơi thûâmađ mònh caêm thíịy coâ thïí taơo nïn möơt ăoâng goâpquan troơng cho cuöơc söịng Ăíy lađ möơt trongnhûông niïìm tin khaâc cuêa töi” Apple khöng hïơthöịng hoâa bíịt kyđ möơt cuöơc caêi töí nađo, nhûngkhöng coâ nghôa lađ hoơ lađm viïơc vö töí chûâc vađ khöngcoâ caâch kïịt nöịi caâc saâng kiïịn vúâi nhau Ngûúơc laơi,Apple lađ möơt cöng ty kyê luíơt ríịt nghiïm, vađ hoơ coânhûông phûúng phaâp lađm viïơc ríịt hiïơu quaê Vò thïị,saâng kiïịn coâ thïí lađ möơt thûâ chùỉng ai coâ thïí tiïnăoaân ặúơc, coâ thïí lađ tûđ nhûông cuöơc hoơp ngay taơihađnh lang, hay nhûông cuöơc ăiïơn thoaơi tûđ giûôa ăïmkhuya ăïí trao ăöíi nhûông yâ tûúêng múâi hoùơc giaêiphaâp cho nhûông rùưc röịi

Vađ nhû Steve Jobs ăaô noâi: “Saâng kiïịn coâ ặúơc lađnhúđ chuâng töi sùĩn sađng noâi khöng vúâi ríịt nhiïìu yâtûúêng ăïí chùưc chùưn rùìng chuâng töi ăang ăi ăuânghûúâng hoùơc khöng boê phñ cöng lao vađo möơt ăiïìuröịt cuöơc chùỉng mang laơi gò caê Chuâng töi luön tòmmoơi caâch ăïí thím nhíơp vađo nhûông thõ trûúđng múâi,nhûng chó lađ khi chuâng töi coâ thïí tíơp trung vađonhûông saâng kiïịn thíơt sûơ coâ yâ nghôa”

Vađ nhû víơy, roô rađng, míịu chöịt cuêa víịn ăïì lađ cíìncoâ nhûông con ngûúđi luön muöịn vûún ăïịn sûơ hoađnthiïơn, nhûông ngûúđi ặúơc xem lađ nhûông anh huđngcuêa cöng ty Apple trong möơt thúđi gian cuông ăaôqún míịt ăiïìu nađy Vađ khi Steve Jobs trúê laơi Apple

sau möơt thúđi gian vùưng boâng, öng ăaô múê chiïịn

dõch quaêng caâo “Haôy nghô khaâc” ăïì cao nhûông

saâng kiïịn vô ăaơi tûđ Einstein, Muhammad Ali túâi

Gandhi Tíịt nhiïn, chùưc chùưn, míîu quaêng caâo ăoâ

dađnh cho khaâch hađng Nhûng chñnh Steve thûđa

nhíơn, úê mûâc ăöơ nađo ăoâ, cuông chñnh lađ thöng ăiïơp

dađnh cho Apple Vađ may mùưn lađ Apple ăaô nhíơn ra

ặúơc giaâ trõ cuêa nhûông con ngûúđi nhû Steve Jobs

hay ăöìng nghiïơp cuêa öng Ăiïìu ăoâ khùỉng ắnh

rùìng, Apple víîn ăang ăi ăuâng hûúâng, trûúâc sau

víîn lađ möơt cöng ty saên xuíịt ra nhûông saên phíím

töịt nhíịt coâ thïí coâ Vađ ăoâ chñnh lađ nguöìn göịc cho

nhûông saâng kiïịn mang tñnh caâch maơng cuêa Apple

vađ Steve Jobs

SAÊN PHÍÍM TÖỊT NHÍỊT KHÖNG CHÓ

DAĐNH CHO NGÛÚĐI GIAĐU NHÍỊT

Lúơi nhuíơn chó lađ phíìn nöíi trong thađnh cöng cuêa

möơt thûúng hiïơu, cođn phíìn chòm, theo quan niïơm

cuêa Jobs, ăoâ chñnh lađ nhûông saên phíím thuâ võ,

nhûông saên phíím töịt nhíịt nhûng khöng phaêi dađnh

cho nhûông ngûúđi giađu nhíịt Tíịt caê moơi ngûúđi ăïìu

coâ thïí súê hûôu nhûông saên phíím thuâ võ ăoâ

Trong cuöơc trođ chuýơn vúâi phoâng viïn Tuíìn baâo

Business Week khi trúê laơi lađm viïơc baân thúđi gian sau

khi ăiïìu trõ cùn bïơnh ung thû, Jobs ăaô giaêi thñch

nguöìn göịc nhûông saâng kiïịn cuêa Apple chñnh lađ bùưtăíìu tûđ nguýn tùưc ăíìu tiïn mađ öng vađ SteveWozniak ăaô thöịng nhíịt tûđ ngađy múâi thađnh líơpcöng ty: “Saên xuíịt nhûông saên phíím thíơt sûơ thuâvõ” Qua nhûông cuöơc trođ chuýơn cuêa öng, ngûúđi tanhíơn ra ăoâ lađ saên phíím ríịt “bònh dín”, reê, tiïơnduơng vađ hûúâng ăïịn tím höìn mađ bíịt kyđ ai cuông coâthïí súê hûôu

Thûơc tïị, Apple ăaô thay ăöíi suy nghô cuêa moơingûúđi vïì nhûông gò mađ möơt maây tñnh caâ nhín cíìnphaêi coâ vúâi maây tñnh Macintosh Nhúđ Apple, nhûôngquan niïơm vïì maây tñnh ăaô thay ăöíi, noâ khöng cođnlađ möơt khöịi khöíng löì, bñ hiïím, chó ặúơc caâc doanhnghiïơp lúân vađ chñnh phuê sûê duơng mađ lađ möơt chiïịchöơp nhoê beâ, moơi ngûúđi bònh thûúđng ăïìu coâ thïí sûêduơng Khöng cöng ty nađo ăaô “dín chuê hoâa” maâytñnh vađ lađm noâ dïî sûê duơng nhû Apple Steve Jobsthiïịt kïị phíìn mïìm cho maây Macintosh giúâi thiïơugiao diïơn ăöì hoơa ngûúđi duđng vađ con chuöơt, taơo möơttiïu chuíín múâi cho giao diïơn ăöì hoơa ûâng duơng vađnhûông giao diïơn tûúng taâc Tûđ viïơc ặúơc duđng ăïítñnh thúị liïn bang ăïịn thûơc hiïơn hoaơt ăöơng cuêadoanh nghiïơp caâ thïí, Jobs díîn dùưt möơt cuöơc caâchmaơng phíìn cûâng bùìng viïơc giaêm búât kñch thûúâccuêa maây tñnh vađ giúâi thiïơu chuâng ăïịn ăaơi chuâng.Giao diïơn Macintosh ăaô ặúơc sao cheâp búêi moơi nhađsaên xuíịt hïơ ăiïìu hađnh trïn thïị giúâi vađ trúê thađnhkhuön míîu giao diïơn chuíín mûơc cho caê maây tñnhcaâ nhín líîn siïu maây tñnh

Lađm ra nhûông saên phíím thuâ võ ăïí thay ăöíi thïị

giúâi chñnh lađ ăiïìu ăaô “kïịt nöịi” nhûông ngûúđi treê tuöíi

(trung bònh tûđ 25 ăïịn 30 tuöíi) trong cöng ty Apple

laơi vúâi nhau Hoơ lađm viïơc nhû ăiïn, bíịt kïí khoâ

khùn (ăùơc biïơt lađ vúâi caê nhûông ngûúđi ăaô coâ gia

ằnh) vò “niïìm vui lúân nhíịt lađ chuâng töi caêm thíịy

mònh ăang taơo nïn böơ sûu tíơp taâc phíím cuêa nghïơ

thuíơt nhû víơt lyâ úê thïị kyê XX”, theo nhû lúđi Jobs

noâi Vò thïị, chó vúâi möơt nhoâm kyô sû líîn cöng nhín

chûa túâi möơt trùm ngûúđi nhûng Apple ăaô xuíịt

xûúêng hún mûúđi triïơu maây Tíịt nhiïn, sau ăoâ, noâ

ặúơc sao cheâp vađ bíy giúđ ăaô lïn con söị hađng trùm,

hađng triïơu Theo Jobs, ăoâ thíơt sûơ lađ möơt sûơ “múê

röơng giaâ trõ” mađ khöng phaêi ai cuông thûúđng xuýn

coâ ặúơc Jobs cho ăoâ lađ möơt sûơ may mùưn vò Apple

ăaô xuíịt hiïơn ăuâng luâc, ăuâng chöî Nhûng sûơ thađnh

cöng cuêa noâ khöng chó ăún thuíìn lađ thïị Chñnh

Jobs ăaô khùỉng ắnh: “Nhûông ăoâng goâp mađ chuâng

töi cöị gùưng khöng phaêi chó lađ sûơ tuýơt diïơu vađ

saâng kiïịn kyô thuíơt mađ töi nghô rùìng chuâng töi ăaô

chia seê nhûông saâng kiïịn coâ nhiïìu tñnh nhín vùn

hún Nhûông thûâ töi tûơ hađo nhíịt vïì Apple lađ núi kyô

thuíơt vađ nhín vùn ăïịn ặúơc vúâi nhau”.

Vúâi Jobs, khöng coâ sûơ phín biïơt giûôa möơt nghïơ

sô vađ möơt nhađ khoa hoơc “Töi nghô rùìng thíơt sûơ coâ

ríịt ñt sûơ phín biïơt giûôa möơt nghïơ sô vađ möơt nhađ

khoa hoơc hoùơc kyô sû bíơc cao nhíịt Töi khöng bao

giúđ coâ möơt sûơ phín biïơt trong tím trñ mònh giûôa

hai kiïíu ngûúđi ăoâ Vúâi töi, hoơ chó lađ nhûông ngûúđi

theo ăuöíi nhûông con ặúđng khaâc nhau nhûng vïì

cú baên ăïìu hûúâng túâi muơc tiïu lađ seô bađy toê vađi thûâ

gò ăoâ mađ hoơ nhíơn thûâc ặúơc nhûông ngûúđi khaâc coâthïí ặúơc lúơi nhúđ noâ” Tuy víơy, öng phuê nhíơn nghïơthuíơt lađ giaêi phaâp thanh lõch, nhû chúi cúđ hoùơctoaân hoơc, cho cöng nghiïơp maây tñnh mađ ăoâ chó lađmöơt sûơ kïịt húơp ríịt bònh thûúđng trong nhûông thíơpkyê 70-80 cuêa thïị kyê trûúâc Khi íịy, nhûông ngûúđigioêi nhíịt trong ngađnh maây tñnh seô coâ thïí lađ nhûôngnhađ thú, nhađ vùn vađ nhaơc sô Gíìn nhû tíịt caê hoơ lađcaâc nhaơc sô Nhiïìu ngûúđi trong söị hoơ lađ nhûông nhađthú Hoơ tiïịn vađo maây tñnh búêi vò noâ cuông híịp díînnhû víơy Noâ ríịt múâi meê Noâ lađ möơt möi trûúđng múâithïí hiïơn nhûông tađi nùng saâng taơo cuêa hoơ Tònh caêmvađ caêm xuâc maơnh meô mađ moơi ngûúđi ăùơt vađo noâkhöng thïí phín biïơt ặúơc hoađn toađn ăíu lađ tûđ möơtnhađ thú hoùơc möơt hoơa sô Hoơ ăùơt nhiïìu tònh ýuvađo trong nhûông saên phíím nađy

Jobs thò khöng giíịu ặúơc tûơ hađo khi noâi vïì iPod:

“Töi ríịt may mùưn lúân lïn trong luâc ím nhaơc thíơtsûơ quan troơng Noâ khöng chó mang tñnh nïìn taêngmađ cođn thíơt sûơ aênh hûúêng túâi thïị hïơ nhûông ặâatreê ăang trûúêng thađnh Noâ lađm thay ăöíi thïị giúâi.Töi nghô rùìng, ím nhaơc seô khöng giûô ặúơc ímthanh töịt theo thúđi gian, vađ iPod ăaô mang ím nhaơc

úê laơi cuöơc söịng cuêa moơi ngûúđi möơt caâch ăíìy yânghôa Ím nhaơc trađn ngíơp trong tím höìn tíịt caêchuâng ta nhûng seô ríịt dïî míịt ăi möơt ngađy, möơttuíìn, möơt thaâng hoùơc möơt nùm iPod ăaô thay ăöíi

vò hađng triïơu ngûúđi, ăiïìu ăoâ lađm cho töi haơnh phuâc

thíơt sûơ, búêi töi nghô ím nhaơc ríịt töịt cho tím höìn”

“Chuâng töi tin caâc khaâch hađng ríịt thöng minh vađ

muöịn coâ ặúơc caâc saên phíím ngađy cađng töịt hún”

– Jobs traê lúđi phoêng víịn taơp chñ Newsweek Vúâi

caâch ăún giaên hoâa moơi thûâ, iPod thađnh cöng trong

khi nhiïìu “öng lúân” khaâc gùơp phaêi ríịt nhiïìu khoâ

khùn trong quaâ trònh tûúng tûơ Búêi thïị, Jobs phuê

nhíơn yâ kiïịn iPod coâ thïí míịt neât ăùơc sùưc cuêa noâ vò

tñnh bònh dín bùìng möơt líơp luíơn ăíìy hònh aênh vađ

hađi hûúâc “Ăiïìu ăoâ giöịng nhû noâi baơn khöng muöịn

hön möi ngûúđi ýu cuêa mònh búêi vò moơi ngûúđi ăïìu

coâ möi Noâ khöng taơo nïn bíịt kyđ caêm giaâc nađo.

Chuâng töi khöng phíịn ăíịu ăïí coâ veê hoađn haêo.

Chuâng töi chó cíìn cöị gùưng lađm nhûông saên phíím

töịt nhíịt chuâng töi coâ thïí Vađ nïịu chuâng hoađn haêo

thò tuýơt vúđi quaâ röìi!”

Jobs thñch saên phíím cuêa haông thúđi trang Levis,

nhûông saên phíím mađ ngûúđi tiïu duđng ăïìu caêm

thíịy coâ nhiïìu sûơ quan tím, chùm soâc vađ tònh ýu

ặúơc ăùơt vađo ăoâ Vađ ăoâ lađ nhûông gò mađ Jobs ăaô cöị

gùưng lađm vúâi Apple

P

Chûúng 1.

T ÖI S INH R A

T AÅI T RAÁI À ÊËT

Töi boã hoåc úã trûúâng Àaåi hoåc Reed sau saáu thaáng nhûng vêîn

úã laåi loanh quanh àïën têån mûúâi taám thaáng nûäa múái thûåc sûå

ra ài

Steve Jobs

HOƠC, PHAÊI COÂ MÖƠT ĂÖƠNG LÛƠC

Trong nhûông líìn trođ chuýơn cuêa mònh vúâi giúâi

treê, Jobs noâi vïì tuöíi thú cuêa mònh möơt caâch sinh

ăöơng laơ luđng: “Töi sinh ngađy 24.2.1955 taơi San

Francisco, California, Myô, Traâi ăíịt Töi nhúâ chñnh

xaâc thúđi khùưc nghe tin John Kennedy bõ bùưn Töi

ăang ăi böơ ngang qua ăaâm coê úê sín trûúđng ăïí ăi

vïì nhađ, khoaêng ba giúđ chiïìu, möơt ai ăoâ ăaô kïu lïn

“Töíng thöịng bõ bùưn chïịt” Töi cuông nhúâ ríịt nhiïìu

vïì cuöơc khuêng hoaêng tïn lûêa Cuba Töi coâ leô

khöng nguê ba hoùơc böịn ăïm vò súơ rùìng, nïịu ăi

nguê thò seô khöng bao giúđ thûâc Khi íịy, töi ăaô baêy

tuöíi vađ töi hiïíu chñnh xaâc nhûông ăiïìu seô xaêy ra

tiïịp sau ăoâ Töi nghô moơi ngûúđi seô hađnh ăöơng Ăoâ

thíơt sûơ lađ nöîi kinh hoađng mađ töi seô khöng bao giúđ

qún, vađ noâ coâ leô khöng bao giúđ thíơt sûơ bõ xoâa ăi

Töi nghô rùìng, moơi ngûúđi ăïìu caêm thíịy nhû víơy

taơi thúđi ăiïím ăoâ”

“Moơi ngûúđi” mađ Jobs nhùưc ăïịn, lađ möơt thïị hïơ

thanh niïn Myô thúđi kyđ sung maôn vađ haơnh phuâc

nhíịt sau chiïịn tranh thïị giúâi thûâ hai Möơt thïị hïơ

ngûúđi Myô ăang khaât khao chinh phuơc vađ lađm chuê

thïị giúâi bùìng thûúng maơi Möịi bíơn tím hađng ăíìu

cuêa thanh niïn Myô luâc bíịy giúđ lađ thûúng maơi,thûúng maơi vađ thûúng maơi

Traâi ngûúơc vúâi söị ăöng, Steve Jobs laơi caêm thíịyríịt may mùưn khi ặúơc cha, öng Paul, möơt ngûúđiăađn öng maơnh meô chûa töịt nghiïơp trung hoơc phöíthöng, hûúâng ăïịn nghïì sûêa chûôa, thaâo lùưp maâymoâc ngay tûđ ríịt nhoê Öng coâ bađn lađm viïơc úê ga-ra,núi mađ khi Steve Jobs khoaêng nùm, saâu tuöíi, öngăaô dađnh ra möơt goâc nhoê vađ baêo: “Steve, ăíy lađ bađnlađm viïơc cuêa con tûđ bíy giúđ”

“Öng ặa cho töi möơt ñt duơng cuơ nhoê hún duơngcuơ öng víîn lađm vađ chó cho töi caâch sûê duơng möơtcaâi buâa vađ nhòn xem caâch lađm nïn moơi thûâ nhûthïị nađo Noâ thíơt sûơ ríịt töịt cho töi Öng dađnh nhiïìuthúđi gian vúâi töi, daơy töi lađm sao ăïí taơo nïn nhiïìuthûâ, lađm sao ăïí thaâo rúđi, lùưp gheâp caâc thûâ laơi vúâinhau Möơt trong nhûông ăiïìu mađ öng ăaô ăïì cíơp ăïịnmöơt caâch khaâi quaât lađ ăiïơn tûê Öng khöng coâ sûơhiïíu biïịt síu sùưc vïì ăiïơn tûê nhûng öng ăaô tiïịp cíơnăïịn vúâi lônh vûơc nađy qua nhûông chiïịc xe ö-tö vađ caâcthûâ khaâc mađ öng sûêa chûôa Öng cho töi thíịy nhûôngnguýn tùưc cú baên trong ăiïơn tûê vađ töi trúê nïn ríịtquan tím ăïịn ăiïìu ăoâ” – Steve Jobs kïí laơi

Trong bađi noâi chuýơn vúâi sinh viïn Ăaơi hoơcStanford (thaâng 6.2005), Steve Jobs cho biïịt, mònhlađ con cuêa möơt nûô sinh viïn treê chûa chöìng, vûđatöịt nghiïơp ăaơi hoơc Cođn theo tađi liïơu trïn trang

Baâch khoa toađn thû múê thò öng lađ kïịt quaê möịi tònh

giûôa möơt nûô sinh Myô (Joanne Carole Schieble) vađ

möơt ngûúđi ăađn öng Syria (Abdulfattah John

Jandali) Möơt tuíìn sau khi sinh ra, Jobs ặúơc mang

cho lađm con nuöi vò meơ öng víîn cođn phaêi hoơc úê

trûúđng Öng bađ Paul Clara vađ Hagopian Jobs ăaô

nhíơn Jobs lađm con nuöi sau khi hûâa seô cho öng

vađo ăaơi hoơc Jobs lúân lïn úê Thung luông Silicon

cuđng böị meơ nuöi (chuýín ăïịn Mountain Wiew tûđ

San Francisco khi öng lïn 5 tuöíi) Böị öng ặúơc

nhûúơng laơi cùn nhađ ngay trung tím Thung luông

Silicon, núi coâ tíịt caê caâc kyô sû úê xung quanh Phíìn

lúân thung luông Silicon thúđi gian íịy cođn lađ nhûông

khu vûúđn vađ noâ thíơt sûơ lađ thiïn ặúđng

Mùơc duđ böị meơ nuöi chûa töịt nghiïơp cíịp 3 nhûng

luön hûúâng öng ăïịn viïơc thûơc hiïơn lúđi hûâa vúâi

ngûúđi meơ ăeê trûúâc ăíy lađ cho öng ùn hoơc tûê tïị, ñt

nhíịt lađ phaêi vađo ăaơi hoơc Nhûng theo lúđi Jobs,

trûúđng hoơc lađ caâi gò ăoâ quaâ khoâ khùn vađ chaân naên

vúâi öng Do ặúơc meơ daơy ăoơc trûúâc khi ăïịn trûúđng

nïn thúđi gian coâ mùơt úê trûúđng öng chó muöịn ăoơc

saâch vađ ra ngoađi ăïí sùn ăuöíi nhûông con bûúâm Vúâi

cíơu beâ Jobs hiïịu ăöơng, ham tòm tođi, khaâm phaâ,

viïơc ăi hoơc chñnh lađ phaêi ặúng ăíìu vúâi möơt quýìn

lûơc khaâc chûa tûđng gùơp vađ khöng hïì thñch Ăoâ

chñnh lađ nhûông giaâo viïn “Hoơ thíơt sûơ muöịn loaơi boê

bíịt kyđ ham muöịn nađo ra khoêi töi Luâc hoơc lúâp ba,

töi coâ möơt ngûúđi baơn thín lađ Rick Farentino Caâch

duy nhíịt chuâng töi coâ niïìm vui lađ taơo ra nhûông trođ

nghõch” – Jobs kïí

Möơt trong nhûông trođ nghõch ăaâng nhúâ nhíịt cuêa

Jobs vađ baơn lađ traâo khoâa caâc xe ăaơp trong nhađ xekhiïịn moơi ngûúđi phaêi ăïịn 10 giúđ ăïm sùưp xïịp laơixong “Sûơ kiïơn” ăoâ gíy chíịn ăöơng ăïịn caâc giaâoviïn Caê hai bõ ăuöíi khoêi trûúđng ríịt nhiïìu líìn Lïnlúâp 4, Jobs phaêi ăöịi mùơt vúâi möơt trong nhûông võthaânh khaâc trong ăúđi mònh lađ cö giaâo chuê nhiïơmlúâp Sau khi cö hiïơu trûúêng cho rùìng, viïơc xïịp RickFarentino vađ Steve Jobs vađo cuđng lúâp lađ “yâ tûúêngtöìi” vađ ýu cíìu phaêi taâch hoơ ra, cö Hill (möơt giaâoviïn gioêi) ăaô ngíîu nhiïn choơn Jobs vađo lúâp níngcao cuêa mònh Ăûúơc khoaêng hai tuíìn, bađ noâi vúâiJobs: “Steve nađy, cö seô noâi vúâi em vađi ăiïìu Cö seôcho em möơt cú höơi Cö coâ saâch bađi tíơp toaân nađy,

em cíìm vïì nhađ vađ tûơ mònh giaêi noâ röìi mang laơicho cö, nïịu ăuâng 80% thò cö seô cho em nùm ăöla”

- Öng höìi tûúêng laơi “Vađ töi nhòn cö: “Cö ăiïn sao?”– “Khöng ai ăaô tûđng lađm ăiïìu nađy trûúâc ăíy vađ cöseô thûơc hiïơn”- cö giaâo traê lúđi Vïì cú baên, cö íịy höịilöơ töi trúê laơi viïơc hoơc bùìng keơo vađ tiïìn Nhûng sûơkhuýịn khñch cö dađnh cho töi ăaô phíìn nađo thöithuâc lođng khao khaât hoơc cuêa töi Cö íịy cho töinhûông ăöì duđng ăïí lađm caâc chiïịc maây aênh Töi tûơlađm öịng kñnh cuêa chñnh mònh vađ lađm caê chiïịc maâyaênh Ăiïìu ăoâ thíơt sûơ kyđ diïơu”

Chñnh ăiïìu nađy ăaô khiïịn öng chuýn tím hoơchađnh hún Noâ lađm thay ăöíi nhíơn thûâc cuêa öng vïìtíìm quan troơng cuêa viïơc hoơc tíơp “Töi chùưc chùưn100% rùìng, nïịu khöng coâ cö Hill úê lúâp 4 vađ vađingûúđi khaâc, töi seô kïịt thuâc cuöơc ăúđi mònh trong nhađ

tuđ Töi coâ thïí tûơ nhíơn thíịy nhûông chiïìu hûúâng ăoâ

trong chñnh mònh vò coâ möơt thöi thuâc nhíịt ắnh ăïí

töi lađm caâi gò ăoâ díîn ăïịn kïịt quaê nhû víơy” - Jobs

khùỉng ắnh Tûđ ăoâ, öng lao vađo hoơc ăïí thûơc hiïơn

ặúơc ûúâc mú vađo ăaơi hoơc mađ meơ ăeê öng víîn hùìng

mong muöịn

Thađnh tñch hoơc tíơp giuâp Jobs boê qua lúâp 5 vađ

tiïịn thùỉng vađo trûúđng trung hoơc cú súê Víịn ăïì lađ,

trûúđng trung hoơc Crittenden, núi Steve Jobs hoơc,

khöng phaêi lađ möơt ngöi trûúđng “xûâng tíìm” vúâi öng

Öng xin böị meơ chuýín túâi trûúđng khaâc, nïịu khöng,

öng seô khöng ăi hoơc ăíìy ăuê nûôa Böị meơ öng chíịp

nhíơn chuýín túâi Los Altos nùm 1967 vađ Steve dïî

dađng ghi danh vađo trûúđng trung hoơc cú súê

Cupertino Sûơ thay ăöíi nađy thíơt sûơ ăaâng chuâ yâ vò

thađnh phöị Los Altos, cuông nhû hai thađnh phöị lín

cíơn Cupertino vađ Sunnyvale, ăïìu coâ ríịt nhiïìu

ga-ra cöng nghïơ Búêi úê ăíy, nùm 1957, vúâi sûơ ga-ra mùưt

cuêa tađu vuô truơ Spuntnik 1 do Liïn Xö saên xuíịt ăaô

khiïịn Myô lao vađo cuöơc chaơy ăua chinh phuơc vuô

truơ Ngín saâch liïn bang ăaô ặúơc ăöí vađo cöng

nghiïơp ăiïơn tûê Kïịt quaê ặúơc ăaânh díịu búêi phaât

minh maơch baân díîn cuêa William Shockley (cuông

nhû Walter Brattain vađ John Bardeen), ăaô giađnh

ặúơc giaêi Nobel Víơt lyâ nùm 1956 Ngay sau sûơ

kiïơn ăoâ xaêy, Shockley thađnh líơp cöng ty chíịt baân

díîn Shockley úê Santa Clara County, caâch San

Francisco 30 dùơm vïì phña nam, biïịn noâ thađnh

trung tím nghiïn cûâu ăiïơn tûê cuêa thïị giúâi

Khu vûơc nađy mau choâng ăöng ăuâc vúâi nhûông kyô

sû vađ caâc cöng ty múâi ặúơc thađnh líơp, xuíịt hiïơntrong caâc ga-ra cuêa hoơ Nhû trûúđng húơp cuêaHewlett-Packard Caâc kyô sû Hewlett-Packard ăoângvai trođ chñnh trong cuöơc ăúđi Steve Jobs, hoơ lađnhûông ngûúđi hûúâng díîn chađng thanh niïn nađybûúâc chín vađo thïị giúâi ăiïơn tûê Ăiïìu nađy trúê thađnhsúê thñch söị möơt cuêa Jobs khi öng ăíơu vađo trûúđngtrung hoơc phöí thöng Homestead nhûông nùm sauăoâ Taơi Homestead, öng ríịt chuâ tím vađo lúâp hoơcăiïơn tûê ăíìu tiïn cuêa mònh vađ giuâp ăúô BillFernandez, ngûúđi ăaô chia seê niïìm ăam mï ăiïơn tûêvúâi öng Sau khi töịt nghiïơp cíịp 3, ăuâng nhû lúđihûâa, böị meơ baêo öng choơn trûúđng ăaơi hoơc Stevechoơn trûúđng Ăaơi hoơc Reed úê Oregon, möơt trûúđngăaơi hoơc dín líơp nghïơ thuíơt nöíi tiïịng ríịt xa nhađ vađăùưt tiïìn nhíịt nûúâc Myô Moơi ngûúđi trong gia ằnhăaô phaêi chi tiïu tiïịt kiïơm ăïí ăoâng hoơc phñ cho öng.Nhûng chó ặúơc hún saâu thaâng hoơc taơi giaêngặúđng, öng quýịt ắnh boê hoơc vò xem viïơc hoơc ăaơihoơc lađ möơt sûơ ăíìu tû thíơt vö nghôa Khi íịy, öngmúâi 17 tuöíi

Öng giaêi thñch vïì viïơc nađy nhû sau: “Sau saâu thaâng, töi thíịy viïơc ăíìu tû nhû víơy thíơt vö nghôa Töi khöng biïịt mònh muöịn lađm gò vađ cuông khöng biïịt trûúđng ăaơi hoơc seô giuâp mònh nhû thïị nađo Thïị mađ töi víîn ngöìi ăíy, tiïu töịn nhûông ăöìng tiïìn böị meơ boê bao möì höi cöng sûâc caê ăúđi múâi kiïịm ặúơc Töi quýịt ắnh boê hoơc vađ tin rùìng,

moơi thûâ röìi cuông ặúơc thu xïịp öín thoêa Luâc ăoâ

thíơt sûơ ríịt run, nhûng bíy giúđ nhòn laơi, töi hiïíu

rùìng, ăíịy lađ quýịt ắnh ăuâng ăùưn nhíịt cuêa ăúđi

mònh Ngay khi quýịt ắnh boê hoơc, töi ăaô boê

nhûông mön bùưt buöơc mađ mònh khöng thñch vađ bùưt

ăíìu kiïịm caâc lúâp coâ veê thuâ võ hún Töi khöng ặúơc

úê kyâ tuâc xaâ, vò víơy töi nguê úê sađn nhađ phođng caâc

baơn, ăöíi voê lon Coca ăïí líịy 5 cent mua thûâc ùn,

vađ ăi böơ hún 10 cíy söị doơc thađnh phöị vađo caâc

ngađy chuê nhíơt ăïí ăïịn ùn möơt bûôa tûđ thiïơn hađng

tuíìn cuêa ăïìn Hare Krishna Töi thíơt sûơ thñch cuöơc

söịng ăoâ Vađ chñnh nhûông gò ăaô xem, nghe, thíịy,

khaâm phaâ bùìng trñ tođ mođ vađ tri giaâc cuêa tuöíi treê

luâc ăoâ, ăaô biïịn thađnh nhûông kinh nghiïơm quyâ baâu

cho töi sau nađy ”.

TÒM KIÏỊM ĂÏÍ HOƠC VAĐ HOƠC ĂÏÍ TÒM KIÏỊM

Caâ tñnh nghõch ngúơm lađ möơt trong söị nhûông lyâ

do khiïịn Jobs mau choâng kïịt thín vúâi Steve

Wozniak (thûúđng ặúơc goơi lađ Woz), ngûúđi mađ öng

ăaô gùơp luâc 13 tuöíi khi cuđng lađm thïm úê

Hewlett-Packard Mùơc duđ chïnh nhau ăïịn 5 tuöíi (khi ăoâ,

Wozniak ăaô 18 tuöíi) nhûng hai ngûúđi toê ra khaâ

“tím ăíìu yâ húơp” trong nhiïìu viïơc Hoơ ăaô cuđng thiïịt

kïị möơt banner to vúâi nhûông tûđ ngûô, hònh aênh

khöng hay ắnh treo trong buöíi lïî ra trûúđng höìi

cíịp 2 cuêa hoơ Ăiïìu ăoâ khöng xaêy ra vò möơt söị hoơcsinh, cuông sùưp töịt nghiïơp, biïịt kïị hoaơch cuêa hoơ vađăaô cùưt boê nhûông banner ăoâ Trong nhûông nùm ăoâ,hai ngûúđi cuđng tïn Steve nađy cođn saâng taơo ra möơtthiïịt bõ cöng nghïơ, lađ möơt “blue box” phaât ra ímthanh, cho pheâp ngûúđi duđng goơi ăiïơn ặúđng dađimiïîn phñ Cuông nhû nhûông líìn cöơng taâc sau ăoâ,Wozniak lađ kyô sû vađ Jobs lađ nhađ doanh nghiïơp

“Khi töi thiïịt kïị caâc chûúng trònh taơi trûúđng caoăùỉng, anh noâi: chuâng ta seô baân noâ”, Wozniak kïí laơi.Nhûng thúđi thanh niïn, Jobs khöng hoađn toađn lađmkinh doanh Öng cođn möơt niïìm ăam mï khaâc cuônggiöịng nhû Wozniak: nhûông bađi haât tuýơt vúđi cuêa ca

sô huýìn thoaơi Bob Dylan Chñnh Wozniak lađ ngûúđiăaô díîn Jobs ăïịn vúâi ím nhaơc cuêa Bob Dylan vađsau ăoâ caê hai cuđng chòm ăùưm trong nhûông bađi haâtcuêa huýìn thoaơi ím nhaơc thïị giúâi nađy Thúđi ăiïímnađy lađ vađo ăíìu nhûông nùm 70, nhû nhiïìu ngûúđicuđng thúđi vúâi öng, Jobs bõ híịp díîn búêi nhûông yâtûúêng huýìn bñ vađ cuöơc söịng thoaêi maâi tûđ thíìntûúơng Bob Dylan “Chuâng töi luđng suơc khùưp núi ăïíxin aênh hoùơc phoêng víịn Bob Dylan”, Wozniak noâi

vúâi túđ The Chronicle sau nađy.

Hai öng cuông ăaô húơp taâc xíy dûơng hoađn thađnhtrođ chúi “Break-Out” cho haông Atari, möơt cöng tychuýn saên xuíịt trođ chúi ăiïơn tûê, chó trong vođng

48 ăöìng höì

Khi ăang lađm viïơc cho Atari, Steve Jobs ăaô ýucíìu öng chuê cuêa haông lađ Al Alcorn cho vay möơt söị

tiïìn àïí ưng thûåc hiïån mưåt chuyïën hânh hûúng àïën

ÊËn Àưå Al Alcorn àưìng yá Muâa hê nùm 1974, Steve

bùỉt àêìu hânh trịnh cuâng Dan Kottke, mưåt trong

nhûäng ngûúâi bẩn thên nhêët cuãa ưng tẩi Àẩi hổc

Reed Nhûng chĩ sau mưåt thấng nïëm trẫi cuưåc

sưëng nghêo nân, gùåp hïët võ guru nây (ngûúâi cố uy

tđn lúán trong cưång àưìng ngûúâi Hindu) àïën võ guru

khấc mâ khưng tịm thêëy mưåt sûå khai sấng tinh

thêìn nâo, quan àiïím cuãa Steve vâ Dan Kottke vïì

viïåc tịm kiïëm chên lyá àậ thay àưíi nhiïìu

Sau khi trúã vïì tûâ ÊËn Àưå, Steve trúã lẩi lâm viïåc

cho Atari vâ tiïëp tuåc niïìm àam mï àiïån tûã cuãa

mịnh Steve cuäng thûúâng xuyïn àïën thùm Trung

têm Phêåt giấo Thiïìn phấi Los Altos vâ dânh thúâi

gian úã nưng trẩi cố tïn Têët cẫ trong Mưåt úã Oregon,

núi nhûäng ngûúâi bẩn thên nhêët thúâi Àẩi hổc Reed

àang sưëng Ưng bùỉt àêìu quan têm nhiïìu hún àïën

quấ trịnh thiïët kïë mấy tđnh múái cuãa Woz

Thûåc tïë, vâo luác àố, Woz àậ trúã thânh thânh viïn

àùåc biïåt tẩi cêu lẩc bưå mấy tđnh Homebrew Àố lâ

núi àïí cấc thânh viïn giâu nhiïåt huyïët “triïín lậm”

nhûäng thânh tûåu múái nhêët cuãa hổ, chia sễ nhûäng

mểo vùåt vâ thưng tin vïì duång cuå, chûúng trịnh

ngưn ngûä, thiïët kïë cuãa mấy tđnh, mâ ûu tiïn trûúác

hïët lâ mấy tđnh cấ nhên Trong thúâi gian nây,

Wozniak lưi kếo Jobs tham gia nhûäng cuưåc gùåp gúä

úã cêu lẩc bưå mấy tđnh Homebrew Vúái Jobs, nhûäng

cuưåc gùåp mùåt thûúâng rêët buưìn chấn Súã thđch cuãa

chđnh Steve vïì thiïët kïë mấy tđnh lâ cố hẩn, nhûng

ưng nhanh chống hiïíu rùçng, dûå ấn hiïån tẩi cuãangûúâi bẩn ưng lâ kyâ cưng àấng ngẩc nhiïn cuãa kyäthuêåt Ưng bùỉt àêìu bêån têm àïën nố vâ vâi thấngsau, ưng thuyïët phuåc Woz thânh lêåp mưåt cưng tyàïí bấn mấy tđnh àïën nhûäng ngûúâi cố cuâng súã thđchkhấc Ưng biïët rùçng cố hâng trùm ngûúâi mï phêìnmïìm nhûng khưng giưëng nhû Woz, hổ khưngthđch sẫn xuêët mấy tđnh mâ chĩ muưën sûã duång nốàïí lêåp trịnh

KHÚÊI ĂÖƠNG MÖƠT CUÖƠC ĂUA ẶÚĐNG TRÛÚĐNG

Ngađy 1.4.1976, ăuâng ngađy Caâ thaâng Tû, Apple

Computer ra ăúđi taơi ga-ra gia ằnh cuêa Jobs vúâi söị

vöịn ban ăíìu lađ 1.300 ăöla do hai “cöí ăöng chñnh”

lađ Steve Jobs, Steve Wozniak ăoâng goâp, möîi ngûúđi

45% (10% cođn laơi lađ cuêa Ron Wayne) Ăïí coâ söị tiïìn

ăoâ, Jobs baân ăi chiïịc xe buyât mini Volkswagen cuêa

mònh cođn Wozniak baân maây tñnh Hewlett Packard

cuêa öng Vúâi vöịn ban ăíìu vađ tiïìn tñn duơng cuêa nhađ

cung cíịp thiïịt bõ ăiïơn tûê úê ắa phûúng, hoơ bùưt ăíìu

saên phíím ăíìu tiïn cuêa mònh Caâi tïn Apple

Com-puter ặúơc choơn búêi vò hoơ khöng tòm thíịy tïn nađo

töịt hún vađ taâo lađ loaơi traâi cíy mađ Steve ríịt ýu

thñch vađo luâc ăoâ Hai öng thiïịt kïị Apple I taơi

giûúđng nguê cuêa Jobs vađ hoađn thađnh noâ taơi ga-ra

ö-tö nhađ Jobs Jobs ăöơng viïn Wozniak rúđi khoêi cöng

viïơc cuêa mònh úê Hewlett-Packard, trúê thađnh phoâ

chuê tõch phuơ traâch nghiïn cûâu vađ phaât triïín cuêa

cöng ty múâi Trong khi sûơ ra mùưt cuêa Apple I taơi

cíu laơc böơ maây tñnh Homebrew gíìn nhû khöng

ặúơc chuâ yâ thò vađi tuíìn sau, Apple ăaô baân ặúơc lö

hađng ăíìu tiïn cuêa mònh Paul Terrel, ngûúđi thađnh

líơp chuöîi cûêa hađng maây tñnh Byte Shop muöịn

mua nhûông chiïịc maây tñnh cuêa haông Öng cho biïịtseô mua 50 caâi, möîi caâi 500 ăöla, traê tiïìn ngay luâcnhíơn hađng Töíng cöơng trõ giaâ ặúơc 25.000 ăöla

“Khöng coâ gò xaêy ra trong nhûông nùm sau ăoâ laơituýơt vúđi vađ bíịt ngúđ nhû víơy.” – Wozniak noâi khiöng kïí laơi sûơ kiïơn ăoâ Trong khi maây tñnh ăíìu tiïncuêa haông Apple chó lađ baêng maơch bo khöng thuđngthò nhûông kiïíu sau ăoâ, ăïìu ặúơc thûơc hiïơn trongmöơt chiïịc höơp göî

Cuông trong nùm 1976, Woz bùưt ăíìu thiïịt kïịApple II Apple II lađ sûơ ăöơt phaâ trong thiïịt kïị maâytñnh caâ nhín Noâ coâ böơ duơng cuơ (kit) ăöơc líơp Hïơăiïìu hađnh giuâp noâ taêi dûô liïơu tûơ ăöơng, nhanh húncaâc maây tñnh hiïơn coâ Mö hònh ăíìu tiïn cuêa Apple

II xuíịt hiïơn taơi Festival maây tñnh caâ nhín, thađnhphöị Atlantic, muđa heđ nùm 1976 Taơi triïín laôm ăoâ,

úê gian hađng cuêa mònh, Apple ăaô “trònh lađng” maâyApple I vađ mö hònh maây Apple II Caê hai ăïìu gíyặúơc íịn tûúơng síu sùưc taơi triïín laôm Cuöịi nùm

1976, Steve tuýn böị Apple phaêi thú möơt ăaơi diïơn

PR (quan hïơ cöng chuâng) ăïí chùm lo kïị hoaơchquaêng baâ cho mònh Öng liïn hïơ vúâi möơt trongnhûông haông quaêng caâo danh tiïịng nhíịt thungluông Silicon ặúơc ăiïìu hađnh búêi Regis McKenna.Mùơc duđ viïơc thiïịt líơp möịi quan hïơ líìn ăíìu tiïn thíịtbaơi, nhûng nhúđ tađi thuýịt phuơc cuêa Steve,McKenna cuöịi cuđng ăaô chíịp nhíơn lađm viïơc choApple Möơt trong nhûông quýịt ắnh ăíìu tiïn cuêahoơ lađ thûơc hiïơn chiïịn dõch quaêng caâo trïn taơp chñ

ngûúđi ăaô ăíìu tû töíng cöơng 250.000 ăöla, cođn coâRock (57.600 ăöla), Don Valentine (150.000 ăöla),vađ haông Venrock (288.000 ăöla).

Khi öí ẵa dađnh cho caâc maây cuêa Apple xuíịt hiïơnăíìu nùm 1978 cho pheâp caâc nhađ líơp trònh viïịt caâcchûúng trònh giuâp maây tñnh hoaơt ăöơng nhanh húnvađ coâ thïí dïî dađng chuýín tûđ maây nađy sang maâykhaâc, söị chûúng trònh, phíìn mïìm tùng lïn nhanhchoâng Ăiïìu nađy, cuđng vúâi nhiïìu tñnh nùng nöíi bíơttrong thiïịt kïị, ăaô giuâp Apple II nhanh choâng trúêthađnh tiïu chuíín vađng cho maây tñnh caâ nhín Mùơcduđ coâ vađi chuýơn cùng thùỉng giûôa Steve Jobs vađchuê tõch Apple Mike Scott nhûng bíìu khöng khñchung úê cöng ty lađ ríịt thoaêi maâi Doanh söị baânhađng cuêa Apple II khöng ngûđng tùng Tûđ 2.500maây vađo nùm 1977, tùng lïn 8.000 maây vađo nùm

1978 vađ lïn ăïịn 35.000 chiïịc vađo nùm 1979, kïịtquaê thu ặúơc 47 triïơu ăöla dađnh cho cöng ty múâihún hai tuöíi Trong thûơc tïị, khöng coâ maây tñnh caânhín nađo baân ặúơc nhiïìu hún Apple II Möơt trongnhûông nhín töị chuê ýịu thađnh cöng lađ nhúđ vađo thõtrûúđng giaâo duơc, búêi vò noâ ặúơc chíịp nhíơn giaêng

daơy bùìng ngön ngûô BASIC (Ngön ngûô líơp trònh bíơc

cao dïî sûê duơng nhûng bõ nhiïìu phï phaân, phuđhúơp vúâi maây tñnh caâ nhín Ăûúơc soaơn thaêo vađonùm 1964, BASIC (Beginner’s All-Purpose SymbolicInstruction Code) lađ ngön ngûô thuê tuơc, noâ baâo chomaây tñnh biïịt phaêi lađm gò theo tûđng bûúâc Caâcchûúng trònh BASIC chaơy trong möi trûúđng tûúng

Playboy Nhûng hoơ nhanh choâng nhíơn thûâc rùìng

ăïí lađm ăiïìu nhû víơy, Apple cíìn nhiïìu tiïìn hún

nûôa May mùưn lađ hoơ ăaô tòm ặúơc “võ cûâu tinh”

-Mike Markkula Markkula, ngûúđi vûđa thöi chûâc

giaâm ăöịc taơi haông Intel, coâ nhiïìu tiïìn ăïí chi tiïu

vađ ríịt quan tím vađo viïơc múê röơng thõ trûúđng maây

tñnh caâ nhín

Thíịy sûơ nhiïơt tònh cuêa Steve vađ sau khi nghe

Woz giaêi thñch vïì Apple II, öng quýịt ắnh choơn

Apple lađ núi thñch húơp ăïí ăíìu tû Öng phaâc thaêo

möơt kïị hoaơch kinh doanh ăíìu tiïn cho Apple vađ

húơp ăöìng ặúơc kyâ taơi nhađ öng vađo ngađy 3.1.1977

Möơt phíìn trong kïị hoaơch lađ thú möơt chuê tõch múâi

cho cöng ty, möơt ngûúđi quen cuêa Mike Markkula,

nhađ quaên trõ cuêa National Semiconductor coâ tïn lađ

Mike Scott Ăöìng thúđi, Woz seô lađm viïơc toađn thúđi

gian cho cöng ty sau khi nghó viïơc taơi

Hewlett-Packard Möơt trong nhûông quýịt ắnh ăíìu tiïn cuêa

cöng ty lađ töí chûâc Höơi chúơ maây tñnh West Coast

líìn ăíìu tiïn ăïí thím nhíơp thõ trûúđng (thaâng

4.1977) Cuđng luâc ăoâ, Markkula ăaô chi 5.000 ăöla

vađo viïơc thiïịt kïị phođng trûng bađy thûúng hiïơu múâi

vađ logo ăíìy caâ tñnh cuêa Apple Sûơ xuíịt hiïơn cuêa

Apple taơi Höơi chúơ maây tñnh West Coast taơo ặúơc

thađnh cöng ríịt lúân Cöng ty ăaô nhíơn ặúơc 300

ăún ăùơt hađng Apple II taơi triïín laôm, gíịp ăöi söị maây

Apple I baân ặúơc Vađo thaâng giïng nùm 1978,

Apple ăaô coâ giaâ khoaêng 3 triïơu ăöla Ban giaâm ăöịc

múê röơng thïm vađi nhađ ăíìu tû múâi: ngoađi Markkula,

taâc líîn nhau göìm möơt chûúng trònh soaơn thaêo vùn

baên, möơt chûúng trònh gúô röịi, vađ möơt trònh thöng

dõch ăïí dõch vađ thûơc hiïơn maô nguöìn BASIC líìn lûúơt

theo tûđng dođng)

Möơt nhín töị khaâc lađ sûơ ra ăúđi cuêa VisiCalc, baêng

tñnh ăíìu tiïn cho maây tñnh caâ nhín, vađo muđa thu

nùm 1979 Noâ biïịn Apple thađnh “öng vua” cuêa

ngađnh maây tñnh caâ nhín maôi ăïịn khi IBM xím

nhíơp vađo thõ trûúđng nùm 1981 Sûơ phaât triïín

nhanh choâng cuêa Apple ăaô giuâp Steve Jobs trúê

thađnh triïơu phuâ khi múâi 24 tuöíi vúâi giaâ trõ cöí phíìn

caâ nhín ăaơt 7 triïơu ăöla

CÖNG THÛÂC MANG TÏN

“NHÛÔNG TÏN CÛÚÂP BIÏÍN”

Ngay sau thađnh cöng ăíìu tiïn nađy, Steve Jobs

ăoân nhíơn möơt thíịt baơi mađ cho ăïịn giúđ, thónh

thoaêng moơi ngûúđi víîn líịy ăoâ lađm möơt bađi hoơc trong

kinh doanh: maây tñnh Lisa Öng ăaô quýịt ắnh

phaât triïín dođng maây tñnh múâi vúâi nhûông tñnh nùng

ríịt xuíịt sùưc dađnh riïng cho doanh nghiïơp vûđa vađ

nhoê mang tïn Lisa Vađ duđ ặúơc bònh choơn lađ möơt

saên phíím mang tñnh caâch maơng, nhûng thõ trûúđng

ăaô thùỉng tay tûđ chöịi noâ vò mûâc giaâ cao ăïịn mûâc

khoâ chíịp nhíơn Jobs tûúêng nhû suy suơp

Víơy mađ chùỉng líu sau, Steve tuýn böị öng muöịnkhúêi ăöơng dûơ aân Macintosh Dûơ aân Macintosh ặúơckhai sinh búêi Jef Raskin, möơt trong nhûông ngûúđinhín viïn súâm nhíịt cuêa Apple, ngûúđi ăaô viïịtsaâch hûúâng díîn sûê duơng cho maây Apple II Stevemuöịn Macintosh phaêi lađ maây tñnh caâ nhín “dïî sûêduơng nhû möơt lođ nûúâng baânh bùìng ăiïơn” Öngchoơn tïn Macintosh cuông vò noâ lađ tïn loaơi traâi cíy

ûa thñch cuêa öng - quaê taâo

Tuy nhiïn, öng vađ Raskin ăaô bíịt ăöìng vúâi nhauvïì viïơc Macintosh seô tiïịn triïín ra sao Raskin muöịnmaây Macintosh phaêi ăùưt trong khi Steve muöịn noâphaêi reê hún Lisa nhûng ăöìng thúđi víîn phaêi giûônhûông tñnh nùng nöíi bíơt nhû giao diïơn ăöì hoơa chongûúđi duđng Macintosh cuông ặúơc böí sung conchip 32-bit cuêa haông Motorola Raskin khöng ăöìng

yâ, vađ sau ăoâ, ăíìu nùm 1981, chó möơt mònh Stevetiïịp tuơc dûơ aân Öng múê röơng nhoâm saên xuíịt vúâi sûơcoâ mùơt cuêa kyô sû thiïn tađi vïì phíìn cûâng BurellSmith vađ nhađ líơp trònh Bud Tribble cuđng nhûông böơnaôo múâi nhû Rod Holt, Randy Wiggington, BillAtkinson, Andy Hertzfeld Nhûông thađnh viïn khaâcnhû nhađ líơp trònh Steve Capps, chuýn gia market-ing Mike Murray vađ nghïơ sô huýìn thoaơi Susan Karecuông gia nhíơp vađo nhoâm ăiïìu hađnh sau ăoâ SteveJobs hy voơng nhoâm nhoê li khai nađy seô cûâu Applevađ Macintosh Ăiïìu nađy cađng ặúơc cuêng cöị khimuđa heđ nùm 1981, IBM, ăöịi thuê chñnh cuêa Appleăaô bùưt ăíìu tíịn cöng vađo thõ trûúđng maây tñnh caâ

nhín “Ăoâ lađ thúđi kyđ sa suât cuêa caê Apple vađ IBM.

Nïịu, vò möơt vađi nguýn nhín, chuâng töi phaơm sai

líìm lúân vađ IBM ặúơc lúơi, caêm giaâc cuêa riïng töi lađ

chuâng töi seô bûúâc vađo kyê nguýn töìi tïơ cuêa maây

tñnh khoaêng 20 nùm Möơt khi IBM nùưm ặúơc quýìn

kiïím soaât thõ trûúđng, hoơ luön luön chíịm dûât caêi

tiïịn, hoơ ngùn chùơn sûơ caêi tiïịn tûđ luâc múâi bùưt ăíìu”,

Steve Jobs traê lúđi phoêng víịn vúâi David Sheff vađo

thaâng 2.1985

Cuöịi nùm 1981, Steve ýu cíìu ban giaâm ăöịc

Apple cho öng toađn quýìn ăiïìu hađnh dûơ aân mađ

öng cho lađ quan troơng nhíịt trong tûúng lai cuêa

haông Apple: maây Macintosh Nhoâm Macintosh gíìn

nhû ngay líơp tûâc trúê thađnh nhoâm ăún ăöơc úê Apple

Apple xem thađnh viïn nhoâm nađy nhû nhûông tïn

cûúâp biïín vađ phíìn cođn laơi cuêa cöng ty lađ lûơc lûúơng

haêi quín Nhûng, víîn nhû moơi khi, Steve Jobs

luön vûông tinh thíìn Öng muöịn taâi líơp laơi bíìu

khöng khñ buöíi ăíìu thađnh líơp cöng ty úê caâc ga-ra,

baêo vïơ nhoâm saên xuíịt maây Macintosh khoêi viïơc

phaêi trúê thađnh keê tham nhuông vò bíìu khöng khñ

quan liïu bao quanh Chùỉng dïî dađng gò gia nhíơp

nhoâm Macintosh

Muöịn gia nhíơp, hoơ phaêi traêi qua möơt loaơt cíu

hoêi kiïím tra nhû phaêi thi ăíịu vúâi Andy Hertzfeld

hoùơc Burrell Smith vïì trođ chúi ăiïơn tûê hoùơc phaêi

vûđa ùn baânh pizza vûđa traê lúđi nhûông cíu hoêi tûđ

Steve Jobs nhû “Baơn hïịt trong trùưng khi nađo?”

Caâc thađnh viïn cuêa nhoâm Mac coâ thïí dïî dađng

ặúơc nhíơn diïơn vúâi chiïịc aâo thun thïí thao coâ gan: “Lađm viïơc hún 90 giúđ möơt tuíìn vađ thñch thuâ”hoùơc “Chuâng ta haôy lađ nhûông tïn cûúâp biïín” Stevevíîn ýu cíìu caâc nhađ phaât triïín xíy dûơng nhiïìuchûúng trònh cho maây Macintosh sao cho noâ coânhiïìu phíìn mïìm trûúâc khi ặúơc giúâi thiïơu Yïucíìu cuêa Steve Jobs luâc ăoâ lađ maây Macintosh víîn giûônguýn nhûông tñnh nùng nhû Lisa nhûng giaâ reê chóbùìng 1/5 (2.000 ăöla thay vò 10.000 ăöla) Thûâhai, öng cuông chùưc chùưn lađ Lisa vađ Macintosh seôkhöng tûúng thñch nhau Möîi caâi lađ möơt hïơ ăiïìuhađnh khaâc nhau, vò víơy, öng ăaô kyâ húơp ăöìng vúâihaông Microsoft cuêa Bill Gates ăïí coâ thïí sûê duơng hïơăiïìu hađnh Windows

slo-Sau sûơ thíịt baơi cuêa maây Apple II vađ Lisa, moơiaânh mùưt cuêa cöng ty tröng chúđ vađo viïơc trúê laơi dûơaân cuêa Steve

Ngađy 24.1.1984, maây Macintosh ặúơc ra mùưt,múê ra möơt cuöơc caâch maơng cho ngađnh maây tñnh.Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh múâi lađ Sculley ăaô chi 15 triïơuăöla cho chiïịn dõch quaêng baâ, bao göìm quaêng baâtrïn ti-vi ngay sau nhûông tríơn ăíịu taơi giaêi SuperBowl, sûơ kiïơn thïí thao thuöơc loaơi híịp díîn nûúâc Myô.Ăoâ chñnh lađ möơt trong nhûông míîu quaêng caâo thađnhcöng nhíịt cuêa thïị kyê XX, ặúơc ăaơo diïîn búêi ngûúđitûđng ăoaơt giaêi Oscar Ridley Scott, chiïịn dõch ăaôthađnh cöng lúân Chó trong thaâng giïng vađ thaâng2.1984, Steve coâ hún 200 cuöơc phoêng víịn cuđng vösöị líìn xuíịt hiïơn trïn baâo chñ Maây Macintosh “lïn

bòa” trïn 20 taơp chñ Thïị giúâi ặúơc nghe vïì “chiïịc

maây phi thûúđng” vađ sûơ nùng ăöơng cuêa cùơp bađi

truđng Sculley-Jobs nhû lađ hònh míîu tûúng lai cuêa

caâc tíơp ăoađn Myô Riïng vúâi Steve, ăoâ ặúơc öng

xem lađ giíy phuât haơnh phuâc nhíịt, ăaâng tûơ hađo

nhíịt trong cuöơc ăúđi

VÏỊT THÛÚNG, CÚN BAÔO

VAĐ NHÛÔNG TRAÊI NGHIÏƠM

Ngađy 12.9.1985 lađ möơt bûúâc ngoùơt khaâc trong

cuöơc ăúđi Steve Jobs Tíịt caê bùưt ăíìu tûđ sûơ thađnh

cöng vang döơi cuêa Apple II trong böịi caênh thõ

trûúđng maây tñnh ăang trúê nïn baôo hođa Röìi sau

ăoâ lađ Apple III, röìi Macintosh Sûơ thađnh cöng

nhanh choâng cuđng cöng nghïơ “ăöơc quýìn” ăaô biïịn

Steve Jobs trúê nïn möơt ngûúđi quaâ tûơ tin vađ thíơm

chñ lađ baêo thuê Ăiïìu ăoâ cađng thïí hiïơn roô sau khi

John Sculley (giaâm ăöịc ăiïìu hađnh cuêa Pepsi) vïì

lađm giaâm ăöịc ăiïìu hađnh vò bõ thuýịt phuơc búêi lúđi

múđi cuêa öng: “Anh muöịn boê phíìn cođn laơi cuöơc ăúđi

mònh ăïí baân nûúâc giaêi khaât hay anh muöịn coâ cú

höơi thay ăöíi thïị giúâi?”

Vađ, soâng gioâ bùưt ăíìu nöíi lïn trong nöơi böơ Apple

Phaêi noâi, goâp phíìn khúi mađu cho cuöơc “soâng

ngíìm” ăoâ chñnh lađ tñnh khñ thíịt thûúđng vađ baêo

thuê cuêa Jobs Nhûng theo Jobs, cođn möơt lyâ do

khaâc Xuíịt phaât tûđ chñnh ngûúđi mađ Jobs ăaô “ó öi”múđi vïì ăiïìu hađnh Apple, John Sculley Jobs ăaôboâng gioâ chó trñch John Sculley ăííy Apple vađo tònhtraơng phaâ saên vò naơn tham nhuông trong giúâi laônhăaơo cíịp cao, sa thaêi nhûông ngûúđi khöng thamnhuông vađ mang vïì nhiïìu ngûúđi tham nhuông, tûơ traêlûúng hađng chuơc triïơu ăöla Böơ maây laônh ăaơo cuêaApple luâc ăoâ chó chùm chùm vađo uy tñn vađ sûơ giađucoâ cuêa baên thín mađ chùỉng quan tím ăïịn viïơc phaâttriïín Apple ra sao

Sau nađy, möîi líìn nhùưc laơi giai ăoaơn mïơt moêi nađy,Jobs than thúê: “Hoơ khöng coâ möơt dođng tû tûúêngnađo vïì viïơc phaêi lađm noâ ra sao vađ khöng töịn chuâtthúđi gian ăïí nghiïn cûâu vò ăoâ khöng phaêi lađ ăiïìumađ hoơ bíơn tím Hoơ quan tím kiïịm nhiïìu tiïìn vòhoơ coâ thûâ kyđ diïơu mađ nhiïìu ngûúđi tađi gioêi ăaô lađmlađ Macintosh Hoơ ríịt tham lam, thay vò tiïịp tuơc quyôăaơo cùn baên lađ seô lađm cho thûâ nađy thađnh möơttrang thiïịt bõ ăïí nhiïìu ngûúđi coâ thïí sûê duơng thò hoơlaơi chùm chùm vađo lúơi nhuíơn vađ hoơ kiïịm ặúơcnhiïìu lúơi nhuíơn trong khoaêng böịn nùm Apple lađmöơt trong nhûông cöng ty coâ lúơi nhíịt úê Myô khoaêngböịn nùm Nhûông ăiïìu mađ hoơ cíìn phaêi lađm lađ coâặúơc lúơi nhuíơn húơp lyâ vađ múê röơng thõ phíìn, ăiïìumađ chuâng töi luön luön cöị gùưng thûơc hiïơn.Macintosh ăaô chiïịm 33% thõ phíìn ngay bíy giúđ, coâthïí thíơm chñ cođn cao hún, coâ thïí hún caê Microsoftnhûng chuâng töi seô khöng bao giúđ biïịt ăïịn ăiïìuăoâ Bíy giúđ, noâ coâ thõ phíìn nhoê beâ vađ ăaô thíịt baơi

Macintosh seô chïịt trong vađi nùm nûôa vađ ăoâ lađ nöîi

buöìn thíơt sûơ Víịn ăïì lađ, khöng ai úê Apple coâ suy

nghô lađm sao ăïí saâng taơo ra möơt Macintosh kïị tiïịp

Ăoâ lađ möơt bi kõch!”

Ăuâng lađ bi kõch thíơt! Nhûông nhíơn ắnh nađy cuêa

Jobs coâ thïí khöng hoađn toađn ăuâng (bùìng chûâng lađ

Apple víîn söịng ặúơc trûúâc khi noâ chuíín bõ phaâ

saên) nhûng phaêi noâi lađ noâ cuông lađm saâng toê phíìn

nađo sûơ bíịt ăöìng, luêng cuêng trong nöơi böơ Apple Vađ

bi kõch ăaô xaêy ra Khöng phaêi chó ăöịi vúâi Apple

mađ caê vúâi Steve Jobs Khi íịy, tònh thïị ăaô thay ăöíi

Cho duđ lađ ngûúđi ăöìng saâng líơp nhûng vai trođ cuêa

Steve Jobs úê Apple ăaô thíơt sûơ lung lay Vađ caâi ngađy

“ắnh mïơnh” cuông ăaô xaêy ra Ngađy 12.9.1985,

trong möơt cuöơc hoơp höơi ăöìng quaên trõ Apple sau

nhûông cuöơc ăíịu ăaâ quýìn lûơc, Steve Jobs ặâng lïn

vađ noâi bùìng gioơng phï bònh nùơng nïì, húđ hûông: “Töi

ăaô suy nghô nhiïìu vađ ăíy seô lađ thúđi ăiïím ăïí töi

tiïịp tuơc vúâi cuöơc söịng cuêa mònh Hiïín nhiïn lađ töi

seô lađm caâi gò ăoâ Töi ba mûúi tuöíi röìi”! Vađ thïị lađ öng

ra ăi vúâi bao dûơ ắnh chûa lađm ặúơc

Nùm 1986, öng mua laơi haông phim hoaơt hònh

Lucasfilm thuöơc tíơp ăoađn The Graphics Group cuêa

ăaơo diïîn George Lucas vúâi giaâ khoaêng 5 triïơu ăöla

vađ ăíìu tû thïm 5 triïơu baêng nûôa vađo cöng ty múâi

Jobs cuđng Edwin Catmull thađnh líơp haông phim

hoaơt hònh Pixar Cöng ty múâi, ban ăíìu ặúơc ăùơt

taơi Point Richmond, California nhûng sau ăoâ ặúơc

chuýín túâi Emeryville, California Pixar ăaô húơp taâc

vúâi Disney saên xuíịt möơt söị böơ phim hoaơt hònh,mađ Disney cuđng ăíìu tû vöịn vađ phaât hađnh Kïịt quaêăíìu tiïn cuêa sûơ húơp taâc nađy lađ Toy Story, taơo ặúơcdanh tiïịng vađ nhûông lúđi ngúơi khen cuêa giúâi phïbònh khi noâ ra mùưt vađo nùm 1995

Hún 10 nùm sau ăoâ, dûúâi sûơ ăiïìu hađnh cuêa giaâmăöịc saâng taơo cuêa John Lasseter, Pixar ăaô saên xuíịtặúơc nhûông böơ phim hoaơt hònh cûơc kyđ ùn khaâch

nhû A Bug’s Life (1998), Toy Story 2 (1999), sters, Inc (2001), Finding Nemo (2003), The Incredibles (2004), vađ Cars (2006) Caê hai phim Finding Nemo vađ The Incredibles ăïìu nhíơn ặúơc

Mon-giaêi Oscar cho phim hoaơt hònh hay nhíịt trong nùm.Trong nhûông nùm 2003, 2004, khi húơp ăöìnggiûôa Disney vađ Pixar sùưp hïịt haơn, Jobs vađ chuê tõchDisney Michael Eisner ăaô thíịt baơi trong viïơc nöî lûơcăađm phaân möơt sûơ húơp taâc múâi Ăíìu nùm 2004,Jobs caênh baâo rùìng, Pixar seô tòm ăöịi taâc phaâthađnh phim vò húơp ăöìng vúâi Disney ăaô hïịt hiïơulûơc Möịi thuđ nghõch caâ nhín giûôa hai chuê tõch lađnguýn nhín lúân nhíịt cho sûơ thíịt baơi trong viïơctaơo dûơng laơi sûơ húơp taâc cuêa hai cöng ty Thaâng10.2005, Bob Iger thïị chöî Eisner taơi Disney vađIger nhanh choâng giaêi quýịt möịi quan hïơ vúâi Jobsvađ Pixar Vađo ngađy 24.1.2006, Jobs vađ Iger cöngböị rùìng Disney ăaô thoêa thuíơn mua toađn böơ Pixarvúâi giaâ 7,4 tó ăöla Trong möơt húơp ăöìng khöngặúơc tiïịt löơ, Jobs trúê thađnh cöí ăöng ăöơc líơp lúânnhíịt, nùưm giûô 7% cöí phíìn cuêa Walt Disney

Cuâng thúâi gian àố, Jobs tuyïín duång mưåt vâi

nhên viïn trung thânh tûâ Apple vâ thânh lêåp cưng

ty NeXT ÚÃ àố, ưng tûå do sûã duång kiïíu cấch quẫn

lyá kyâ lẩ cuãa mịnh, giuáp ưng chiïëm mưåt chưỵ trong

danh sấch nhûäng ưng chuã khố tđnh nhêët nùm

2003 cuãa tẩp chđ Fortune Fortune mư tẫ Jobs lâ,

“la hết bûâa bậi” nhùỉm vâo mưåt nhâ cung cêëp,

ngûúâi àậ cho ưng biïët giấ mưỵi chiïëc vỗ magiï

trùỉng bống cho mấy NeXT lâ 200 àưla, trong khi

Jobs muưën nố chĩ cố giấ khoẫng 20 àưla thưi Vúái

NeXT, Jobs lêåp kïë hoẩch xêy dûång thïë hïå mấy tđnh

cấ nhên tiïëp theo, thïë hïå sệ khiïën Apple cẫm thêëy

hưí thển Nố phêìn nâo khưng xẫy ra theo cấch àố

Sau tấm nùm nưỵ lûåc vâ phung phđ 250 triïåu àưla

tiïìn vưën, NeXT àống cûãa hùèn cưng nghiïåp phêìn

NGÛÚĐI THÙƯP LÛÊA ĂAM MÏ

“Steve Jobs say mï cöng nghïơ Öng ta cođn coâ

thïí truýìn niïìm ăam mï, sûơ söi nöíi vúâi cöng nghïơ

túâi moơi ngûúđi, nhûông ngûúđi vöịn ăaô thñch thuâ cöng

nghïơ vađ Thung luông Silicon Nïịu Jobs coâ yâ thûâc vađ

mong muöịn giuâp Apple tröîi díơy líìn nûôa, thò noâ seô

tröîi díơy líìn nûôa”, Richard Shaffer, ngûúđi ặâng

ăíìu Technologic Partners nhíơn ắnh

Vađo möơt ngađy thaâng mûúđi ïm ăïìm úê Bùưc

Califor-nia, Steve Jobs vûđa ăiïìu khiïín chiïịc xe Porsche

mađu xaâm cuêa öng ra khoêi San Francisco vûđa noâi vïì

cöng ty maây tñnh Apple vúâi Steve Lohr, phoâng viïn

taơp chñ Thúđi baâo New York Trong khi vûúơt qua

ặúơc caênh ăöng ăuâc vađo chiïìu thûâ saâu trïn ặúđng

101, Jobs tiïịp tuơc nhíịn maơnh rùìng öng khöng

muöịn noâi vïì Apple Röìi, röịt cuöơc, öng laơi noâi tiïịp

vïì viïơc Apple cíìn phaêi ăöíi múâi chñnh mònh ra sao,

cíìn phaêi líịy laơi võ trñ ăaô míịt cuêa möơt cöng ty ăöíi

múâi hađng ăíìu trong lônh vûơc maây tñnh caâ nhín

nhû thïị nađo Öng kñn ăaâo laêng traânh nhûng noâi vö

cuđng roô rađng Öng kïí laơi nhûông nùm thaâng tròu

mïịn cuêa mònh taơi Apple, röìi lađm cho noâ biïịn míịt

nhû thïí rùìng öng höìi tûúêng Apple roô rađng cođn lađmöơt sûâc huât híịp díîn vúâi Jobs “Noâ nhû lađ möịi tònhăíìu thúđi tuöíi múâi lúân trong ăúđi baơn”, öng thuânhíơn, “nhûông thûâ ăoâ luön luön ăùơc biïơt ăöịi vúâibaơn, bíịt kïí noâ ra sao.”

Chûa ăíìy ba tuíìn sau, Jobs ặúơc ăïì nghõ möơt cú

höơi ăïí trúê laơi tònh ýu ăíìu tiïn Vađ öng ăaô nhaêy lïn,

bùưt ăíìu möơt ăïm ăiïn cuöìng vúâi nhûông cuöơc gùơpgúô kïịt thuâc muöơn vađo ban ăïm, nhûông cuöơc ăiïìuằnh vađ tûơ víịn lûúng tím úê Thung luông Silicon.Vađo ngađy 20.12, giaâm ăöịc ăiïìu hađnh vađ chuê tõchApple, Gilbert F Amelio, cöng böị rùìng, cöng ty seômua NeXT Software Inc vúâi giaâ khoaêng 400 triïơu

ăöla Nhûng Amelio cuông noâi ngay “Töi khöng chó mua phíìn mïìm Töi ăang mua Steve” (theo saâch The Second Coming of Steve Jobs cuêa Alan Deutschman) Vúâi giaâ ăoâ, Apple cuông coâ Steve P.

Jobs, hoùơc ñt nhíịt cuông möơt phíìn cuêa öng trongvai trođ seô ặúơc xaâc ắnh Nhû víơy, Jobs trúê laơiApple sau hún möơt thíơp kyê lûu laơc nhû lađ giaêiphaâp bíịt thûúđng cuêa sûơ hođa giaêi nöơi böơ tíơp ăoađn,möơt sûơ thay ăöíi chíịt ăíìy vinh quang Vađ noâ lađăoaơn cuöịi ăùơc biïơt kõch tñnh ăïí díîn ăïịn möơt vaidiïîn ăíìy kõch tñnh thûâ hai trong cuöơc ăúđi cuêa Jobs,caê vïì nhín caâch vađ nghïì nghiïơp

Khi ăoâ, úê tuöíi 41, Jobs tröng víîn treê trung nhûluâc 30, hoùơc thíơm chñ lađ 25 Öng víîn mùơc ăöì jeansmöîi ngađy, vúâi aâo cöí loơ vađ giađy ăïị mïìm Nhûng Jobsnoâi rùìng, öng lađ möơt ngûúđi khaâc hùỉn khi öng rúđi

Apple nùm 1985, vađ Apple cuông lađ möơt cöng ty

khaâc Öng cođn nhíịn maơnh, öng ăang trúê laơi ăïí

cho mûúơn möơt bađn tay, khöng phaêi trúê thađnh võ

cûâu tinh cuêa cöng ty Nhûông ăiïìu Jobs mang ăïịn

Apple, öng cho rùìng, lađ “nhiïìu traêi nghiïơm vađ

nhûông vïịt thûúng”

Sûơ hiïơn diïơn cuêa Steve ăaô thöíi möơt luöìng gioâ múâi

leđo laâi Apple trúê nïn thõnh vûúơng nhû höm nay

Khöng ngaơi thay ăöíi vađ luön ăùơt mònh vađo võ trñ

cuêa khaâch hađng, coâ leô chó võ giaâm ăöịc ăiïìu hađnh

nađy múâi coâ khaê nùng biïịn möơt cöng ty sùưp phaâ

saên trúê thađnh cöng ty hađng ăíìu thïị giúâi vïì maây

tñnh vađ giaêi trñ

Sûơ thay ăöíi taơi Apple ặúơc chñnh thûâc thöng qua

vađo ngađy 6.8.1997 taơi Höơi chúơ MacWorld Expo úê

Boston Steve tiïịt löơ nhûông caâi tïn múâi trong ban

giaâm ăöịc vađ tuýn böị seô húơp taâc vúâi ăöịi thuê

Microsoft Phođng hoơp ăaô öì lïn ăíìy ngaơc nhiïn khi

hoơ thíịy gûúng mùơt Bill Gates xuíịt hiïơn trïn mađn

hònh trong bađi thuýịt trònh cuêa Steve Húơp taâc giûôa

hai cöng ty seô chuýín caâc phiïn baên cuêa maây

Macintosh vađo hïơ ăiïìu hađnh Windows Ngađy

6.9.1997, Steve Jobs chñnh thûâc trúê thađnh giaâm ăöịc

ăiïìu hađnh taơm thúđi cuêa Apple Öng ăaô mang ăïịn

möơt liïìu thuöịc múâi cho sûơ höìi sinh cuêa cöng ty

*

* *

Steve Jobs tuýn böị rùìng öng seô phuơc vuơ nhû lađ

“giaâm ăöịc ăiïìu hađnh taơm thúđi” cuêa Apple Öng doơn

ăïịn möơt vùn phođng nhoê gíìn phođng hoơp cuêa bangiaâm ăöịc Öng “thûđa kïị” thû kyâ cuêa Gil Amelio lađVicki, röìi noâi vúâi cö rùìng öng khöng thñch nhûôngcaâi buât mađ Apple ăïí trong kho Öng nhíịt ắnh chóviïịt bùìng loaơi buât Pilot, thûâ buât mađ öng cho lađ töịtnhíịt Chín khöng mang giađy, öng ăi böơ quanh truơsúê Apple vúâi quíìn sooâc vađ aâo sú mi ăen Möơt ngađy,öng bùưt chuýơn vúâi Jim Oliver, möơt tiïịn sô, ngûúđitûđng lađ trúơ lyâ cuêa Gil

“Öng lađm gò úê ăíy?” Steve gùơng hoêi

“Töi ăang suy nghô vïì nhiïìu chuýơn”

“Öng nghô ăiïìu ăoâ trong khi khöng coâ möơt viïơclađm?” Steve hoêi laơi ngay “Töịt, vò töi cíìn möơt vađingûúđi lađm vađi viïơc cùìn nhùìn” Jim nghô: “Möơtcaâch khuýịn khñch moơi ngûúđi thíơt laơ líîm” Röìi, Jimbíịt ngúđ coâ möơt cú höơi lađm viïơc cho möơt nhín víơthuýìn thoaơi

Hoâa ra, “cöng viïơc cùìn nhùìn” ăaô cho Jim möơt caâinhòn cíơn caênh vïì sûơ thíơn troơng cuêa Steve trongviïơc lađm sao ăïí “cûâu” Apple Cöng viïơc lađ ghi laơinhûông lûu yâ trong caâc cuöơc hoơp mùơt cuêa Jobs vúâinhûông böơ phíơn cuêa cöng ty ăïí quýịt ắnh phaêi giûô

gò vađ phaêi xoâa boê ăiïìu gò

Nhûông thûâ thu thíơp ặúơc seô ặúơc lûu trûô úêphođng hoơp cuêa Ban Giaâm ăöịc Steve triïơu tíơpngûúđi ặâng ăíìu nhoâm saên xuíịt vađ tíịt caê nhûôngngûúđi giûô vai trođ quan troơng cuêa noâ Cuöơc hoơpdiïîn ra trïn möơt bađn göî dađi, moơi thađnh viïn ăïìucoâ thïí tranh luíơn söi nöíi Hoơ phaêi chûâng toê cho

Steve tíịt caê caâc saên phíím hiïơn coâ cuêa hoơ vađ giaêi

thñch tûúđng tíơn, chi tiïịt vïì nhûông kïị hoaơch tûúng

lai cuêa mònh Nïịu hoơ lađm bïn phíìn cûâng, nhû mađn

hònh, thò hoơ phaêi mang caâc mö hònh ăùơt trûúâc mùơt

hoơ Nïịu hoơ viïịt phíìn mïìm thò hoơ phaêi ăïí Steve

thíịy ặúơc nhûông ăùơc tñnh ûu viïơt cuêa chûúng

trònh

Thaâi ăöơ cuêa Steve khöng phaêi lađ ăöịi ăíìu Öng

muöịn thu huât möơt söị lûúơng thöng tin röơng lúân

trûúâc khi ăiïìu hađnh böơ maây Cođn nûôa, luön luön

coâ dođng chaêy ngíìm cuêa sûơ cùng thùỉng, vađ Steve

thónh thoaêng quúê traâch moơi ngûúđi nïịu hoơ khöng

coâ veê nhíơn thûâc ặúơc tònh traơng khíín cíịp Gil ăaô

cùưt búât saên phíím míîu nhûng Steve cođn cùưt giaêm

maơnh tay hún nûôa Steve noâi rùìng öng chó giûô

nhûông saên phíím thuâ võ vađ nhûông saên phíím coâ

lúơi Nïịu vađi thûâ khöng mang laơi lúơi nhuíơn nhûng

lađ chiïịn lûúơc thò caâc giaâm ăöịc phaêi chûâng minh

cho sûơ töìn taơi tiïịp tuơc cuêa noâ

Trong cuöơc gùơp ăíìu tiïn vúâi möơt nhoâm, Steve

lùưng nghe maêi mï Trong cuöơc gùơp líìn thûâ hai, öng

hoêi möơt loaơt cíu hoêi khoâ chõu vađ khiïu khñch “Nïịu

phaêi giaêm möơt nûêa saên phíím cuêa mònh, caâc baơn

seô lađm gò?” öng hoêi Öng cuông ặa ra möơt chiïịn

thuíơt roô rađng: “Nïịu tiïìn khöng phaêi lađ muơc tiïu,

caâc baơn seô lađm gò?”

Möơt loaơt cuöơc gùơp gúô theo nhoâm giuâp Steve biïịt

ặúơc hađng trùm ngûúđi úê Apple Vađ möơt khi biïịt

nhûông ngûúđi chuýn nghiïơp, öng seô trûơc tiïịp kyâ

húơp ăöìng vúâi hoơ Öng ăaô hoađn toađn bíịt chíịp “díychuýìn” tön ti cuêa mïơnh lïơnh Öng nhúâ nhûôngăiïìu mađ vađi trùm ngûúđi ăaô lađm vađ goơi ăiïơn bíịt cûângûúđi nađo öng cíìn, luön luön phúât lúđ caâc quaên lyâcuêa hoơ Dûúđng nhû lađ moơi ngûúđi trong cöng ty ăïìucoâ thïí baâo caâo trûơc tiïịp túâi chñnh Steve “Steve coâkhaê nùng ghi nhúâ nhiïìu nhû víơy trong ăíìu mònh”,Jim Oliver giaêi thñch “Öng ta coâ thïí nhúâ cuöơc noâichuýơn cuöịi cuđng vađ trao ăöíi e-mail cuöịi cuđng mađöng ăaô coâ vúâi 300 ngûúđi”

Öng ăùơt sûâc eâp ăùơc biïơt maônh liïơt vađo nhûôngngûúđi ăiïìu hađnh cíịp cao Öng “dađy vođ” HeidiRoizen vúâi hùìng hađ sa söị cuöơc goơi túâi söị ăiïơn thoaơivùn phođng, nhađ riïng, söị di ăöơng, maây nhùưn tincuêa cö, bùưt ăíìu luâc 7 giúđ saâng, gíìn nhû möîi ngađy

Cö bõ suy nhûúơc búêi nhûông cuöơc chíịt víịn, nhûônglúđi chó trñch triïìn miïn cuêa öng vađ ăaô quýịt ắnhcaâch duy nhíịt ăïí giûô gòn sûâc khoêe tinh thíìn cuêamònh lađ tûđ chöịi nhûông cuöơc goơi Cö cöị gùưng giaotiïịp vúâi öng chó bùìng e-mail, cho pheâp cö xem xeâtnhûông víịn ăïì bònh tônh vađ húơp lyâ, khöng bõ aênhhûúêng quýìn lûơc híịp díîn cuêa öng

Heidi noâi vúâi Bill Campbell, ngûúđi mađ Steve ăaôchoơn lađ töíng giaâm ăöịc, möơt ngûúđi cûâng rùưn, tûđnglađ huíịn luýơn boâng ăaâ úê trûúđng cao ăùỉng, nhûngöng thuâ nhíơn rùìng, öng cuông bõ ýịu lođng búêinhûông cuöơc goơi liïn miïn cuêa Steve

“Haôy lađm nhûông ăiïìu töi ăaô lađm Ăûđng traê lúđiăiïơn thoaơi” – cö khuýn öng ta

úê Apple, nhûông ngûúđi ríịt ngaơc nhiïn khi nhòn öngthñch thuâ trong cuöơc caơnh tranh bñ míơt vúâi ngûúđibaơn thín nhíịt cuêa mònh.

Ngay trong thaâng 9, Steve bùưt ăíìu quýịt ắnhhađnh ăöơng Gil ăaô cùưt giaêm söị dûơ aân R&D (nghiïncûâu vađ phaât triïín) tûđ 350 xuöịng cođn 50 Steve laơicùưt giaêm noâ tûđ 50 xuöịng chó cođn khoaêng 10 dûơ aân.Thay vò hy voơng cho ăöơt phaâ kyô thuíơt rûơc rúô nađoăoâ ăïí “cûâu” cöng ty, Steve tröng ăúơi vađo viïơc caêithiïơn sûơ quaêng baâ vađ khöi phuơc Apple nhû lađ möơthònh aênh thuâ võ, hiïơn ăaơi Öng múđi ba haông quaêngcaâo höî trúơ cho sûơ nghiïơp kinh doanh cuêa Apple,trong ăoâ bao göìm Chiat/Day, haông ăaô taơo ra míîuquaêng caâo nöíi tiïịng vađo nùm 1984 mang tïn

“1984” cho Apple trong thúđi kyđ ăiïìu hađnh ăíìu tiïncuêa Steve Jobs taơi ăoâ Chiat/Day víîn cođn coâ LeeClow, giaâm ăöịc saâng taơo cuêa chiïịn dõch quaêng caâonùm “1984” Lee Clow ăaô ăi ăïịn Cupertino (truơ súêcöng ty Apple) vađ ăïì xuíịt möơt slogan múâi: “Haôynghô khaâc!” “Noâ chaê ăuâng ngûô phaâp gò caê!”, JimOliver nghô khi öng ngöìi úê ăoâ ghi laơi cho Steve.Nhûng khöng ai trong phođng coâ ăuê can ăaêm ăïínoâi nhû víơy Lee Clow noâi rùìng sûơ trúê laơi cuêa haông

xe maây Harley - Davidson lađ möơt hònh míîu töịt choApple noi theo Quaêng caâo cuêa Harley cam ăoanvúâi moơi ngûúđi rùìng hoơ coâ thïí caêm nhíơn tinh thíìnnöíi loaơn cuêa noâ thíơm chñ nïịu khi hoơ lađ nhađ ăíìu tûhún lađ nhûông thiïn thíìn úê chöịn ắa nguơc Noâ thiïịtlíơp möơt biïíu tûúơng phaên vùn hoâa cho thïị hïơ sinh

“Ăoâ lađ ăiïìu vúơ töi ăaô noâi Töi ăaô thûê ăiïìu ăoâ

Nhûng röìi Steve ăïịn tíơn nhađ töi Öng chó söịng

caâch nhađ töi coâ ba cùn”

“Ăûđng múê cûêa”

“Töi cuông ăaô thûê lađm víơy Nhûng con choâ nhađ

töi hïî thíịy öng lađ caâu tiïịt lïn, la heât inh oêi”

Trong thaâng ăíìu tiïn lađ möơt “giaâm ăöịc ăiïìu

hađnh taơm thúđi”, Steve bùưt ăíìu ăi böơ quanh vùn

phođng mang theo mö hònh kñch thûúâc vađ hònh

daơng cuêa möơt maây tñnh, mađ díìn díìn ặúơc biïịt lađ

“iMac” cho “Internet Macintosh” Noâ lađ saâng taơo

cuêa Jonathan Ive, ngûúđi múâi 30 vađ nhòn giöịng möơt

ngûúđi ặa tin bùìng xe ăaơp löi thöi lïịch thïịch hoùơc

skateboarder (ngûúđi chúi vaân trûúơt) hún lađ nhađ

thiïịt kïị chñnh taơi möơt haông saên xuíịt hađng tiïu

duđng quan troơng Duđ yâ tûúêng vïì iMac ăaô ặúơc

xem xeât trûúâc khi Steve tiïịp quaên, nhûng moơi thûâ

víîn cođn chûa chùưc chùưn Suy nghô cuêa Steve chõu

aênh hûúêng maơnh meô tûđ tònh baơn cuêa öng vúâi Larry

Ellison cuông nhû sûơ caơnh tranh ặúơc hiïíu ngíìm

giûôa hoơ Larry Ellison tin rùìng, tûúng lai thuöơc vïì

nhûông chiïịc maây thaâo rúđi, goơi “maơng maây tñnh”

hoùơc NCs, kïịt nöịi vúâi Internet vađ giaâ chó bùìng möơt

nûêa nhiïìu maây tñnh khaâc Larry ăaô thíơm chñ thađnh

líơp cöng ty cho chñnh mònh, Network Computer

Inc ăïí ăíìu tû vađo yâ tûúêng ăoâ

Steve quýịt ắnh rùìng, iMac lađ möơt maây tñnh

maơng “Chuâng ta seô ăaânh baơi Ellison úê cuöơc chúi

cuêa öng íịy”, Steve trođ chuýơn vúâi caâc ăöìng nghiïơp

nhûông nùm 60-70 mađ bíy giúđ ăaô giađ vađ khöng thïí

lađ ăöịi tûúơng ăïí baân hađng Ăoâ chñnh xaâc lađ nhûông

gò Apple cíìn phaêi lađm Chiïịn dõch quaêng caâo múâi

cuêa Apple nhanh choâng ặúơc triïín khai

Steve ăaô luön luön thñch nhûông bûâc aênh vúâi caâc

biïíu tûúơng vùn hoâa Taơi ngöi nhađ ăíìu tiïn cuêa

öng úê Los Gatos, Califonia, gíìn giûúđng nïơm cuêa

mònh, öng treo caâc bûâc aênh cuêa Albert Einstein vađ

möơt nhín víơt huýìn bñ coâ aênh hûúêng lúân úê phûúng

Ăöng Steve cuông ýu nhûông bûâc aênh ăen trùưng

Öng treo nhûông bûâc tranh cuêa Ansel Adams úê Palo

Alto, California, úê nhađ Nhûông caâi nađy ăïìu coâ caâc

ýịu töị: khííu hiïơu, biïíu tûúơng, tranh tônh víơt

Ngûúđi ngoađi ăíìu tiïn ặúơc xem míîu quaêng caâo

múâi cuêa Apple lađ Katie Hafner, phoâng viïn túđ

Newsweek Cö ăïịn truơ súê chñnh cuêa Apple luâc 10

giúđ vađo möơt saâng thûâ saâu ăïí thûơc hiïơn möơt cuöơc

phoêng víịn vúâi Steve Öng bùưt cö ăúơi khaâ líu Cuöịi

cuđng, öng múâi xuíịt hiïơn vúâi caâi cùìm ríu moơc lúêm

chúêm Öng mïơt lûê vò phaêi thûâc suöịt ăïm ăïí biïn

tíơp spot quaêng caâo trïn ti-vi “Haôy nghô khaâc” Caâc

giaâm ăöịc saâng taơo úê Chiat/Day gûêi cho öng nhûông

videoclip kïịt nöịi qua vïơ tinh, vađ öng chó viïơc noâi

yes hoùơc no Bíy giúđ thò giai ăoaơn dûơng phim ăaô

hoađn thađnh Steve ngöìi vúâi Katie vađ hoơ cuđng xem

míîu quaêng caâo Steve ăang khoâc “Ăoâ lađ ăiïìu lađm

töi ýu thñch öng”, Katie kïí laơi “Noâ chûa ặúơc

chónh sûêa Steve hađnh ăöơng hïịt sûâc thíơt thađ bùìng

quaêng caâo ngöơ nghônh ăoâ”

QUAÊN TRÕ KIÏÍU MÚÂI

Ngađy 30.09.1997, Steve hoơp mùơt nhín viïn bùìngmöơt buöíi tiïơc ngoađi trúđi göìm bia vađ nhûông moânníịu chay ăïí chuâc mûđng chiïịn dõch múâi Öng giaêithñch rùìng, “nhûông quaêng caâo cuêa Apple seô truýìn

ăi möơt hònh aênh vađ möơt thaâi ăöơ hún lađ mö taê ăúngiaên möơt saên phíím” Nhû lađ hònh míîu, öng noâinhûông quaêng caâo cuêa Nike ăaô hûúâng ăïịn yâ thûâccuêa caâc víơn ăöơng viïn thïí thao vađ thađnh cöng rasao khi mađ thíơm chñ khöng cíìn phaêi chiïịu nhûôngăöi giađy cuêa hoơ “Apple chi 100 triïơu ăöla möîi nùmcho quaêng caâo, nhûng noâ ăaô khöng mang laơi chochuâng ta nhiïìu ăiïìu töịt”, Steve noâi Theo Steve,Apple cuông seô tiïịp tuơc chi 100 triïơu ăöla möîi nùmnhûng hoơ seô chi tiïu noâ möơt caâch töịt hún vò bíygiúđ hoơ ăaô nhíơn thíịy rùìng, thûúng hiïơu Apple lađmöơt trong nhûông thûâ quyâ giaâ nhíịt mađ hoơ phaêi coâtraâch nhiïơm vúâi noâ

Trûúâc khi Steve tiïịp quaên, moơi ngûúđi úê Applethñch tiïịt löơ bñ míơt Hoơ lađm víơy möơt phíìn vò cöng

ty ñt coâ sûơ tiïịp thõ Nïịu baơn tûơ hađo cöng viïơc cuêamònh thò caâch duy nhíịt ăïí cho ngûúđi khaâc biïịt vïìnoâ lađ tûơ mònh tiïịt löơ Möơt söị website, nhû “nhûôngtin ăöìn vïì Mac OS” nhiïơt tònh tûúđng thuíơt nhûông