Thiết kế trò chơi trong dạy học nội dung phân số cho học sinh lớp 4

Từ đó học sinh nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, tránh bị áp đặt vào một hướng nhìn duy nhất, tạo cơ hội đưa ra các giải pháp mang dấu ấn cá nhân và mang tính sáng tạo.” Trong hoạt động

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

======

NGUYỄN THỊ THUỲ LINH

THIẾT KẾ TRÕ CHƠI TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG PHÂN SỐ CHO HỌC SINH

LỚP 4

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

======

NGUYỄN THỊ THUỲ LINH

THIẾT KẾ TRÕ CHƠI TRONG DẠY HỌC NỘI DUNG PHÂN SỐ CHO HỌC SINH

LỚP 4

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học

Người hướng dẫn khoa học

TS ĐÀO THỊ HOA

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn cô giáo, TS Đào Thị Hoa người trực tiếp hướng dẫn khóa luận, tận tình chỉ bảo và hướng dẫn

em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp này

Em cũng chân thành cảm ơn tới các thầy cô trong khoa giáo dục Tiểu học – trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cùng các bạn sinh viên trong khoa đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Do thời gian và vốn kiến thức có hạn, khóa luận không tránh khỏi có những hạn chế và thiếu sót Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy/Cô để khóa luận được hoàn thiện hơn nữa

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05, năm 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Thùy Linh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: đề tài “Thiết kế trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4” là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn tận tình của cô hướng dẫn và có tài liệu tham khảo

Khóa luận không sao chép từ bất kì tài liệu sẵn có nào

Kết quả nghiên cứu không trùng lặp với các tác giả khác

Hà Nội, tháng 05, năm 2019

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thị Thùy Linh

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5.Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6.Phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc khóa luận 4

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5

1.1 Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm trong dạy học 5

1.1.1 Khái niệm “Hoạt động trải nghiệm” 5

1.1.2 Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong dạy học 7

1.1.3 Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm 8

1.2 Trò chơi học tập 9

1.2.1 Khái niệm về trò chơi học tập 9

1.2.2 Vai trò của trò chơi học tập 10

1.2.3 Đặc điểm của trò chơi học tập 11

1.2.4 Phân loại trò chơi học tập 12

1.2.5 Cấu trúc của trò chơi học tập 13

1.3 Quy trình thiết kế và tổ chức trò chơi học tập 15

1.3.1 Nguyên tắc khi thiết kế trò chơi học tập 15

1.3.2 Quy trình thiết kế trò chơi học tập 15

1.3.3 Tổ chức trò chơi học tập 19

1.4 Thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học Toán 20

Tiểu kết chương 1 25

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TRONG DẠY HỌC PHÂN SỐ CHO

HỌC SINH LỚP 4 26

2.1 Mục tiêu, nội dung dạy học Phân số cho học sinh lớp 4 26

2.1.1 Mục tiêu dạy học Phân số 26

2.1.2 Nội dung dạy học Phân số trong chương trình môn Toán lớp 4 26

2.2 Mục tiêu thiết kế trò chơi trong dạy học Phân số cho học sinh lớp 4 27

2.3 Thiết kế các trò chơi 27

2.4 Những lưu ý khi sử dụng trò chơi trong dạy học 59

Tiểu kết chương 2 61

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 62

3.1 Mục đích thực nghiệm 62

3.2 Nội dung thực nghiệm 62

3.3 Đối tượng và thời gian thực nghiệm 62

3.4 Phương pháp thực nghiệm 63

3.5 Kết quả thực nghiệm 66

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 71

KẾT LUẬN CHUNG 72 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Hiện nay, tri thức của nhân loại ngày càng phát triển, con người hiện đại

dễ dàng tiếp thu tri thức qua nhiều phương tiện Điều này đòi hỏi phải đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, thay đổi từ cách tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực cho người học Nói cách khác, việc dạy học không còn đơn thuần là hình thành tri thức cho học sinh mà quan trọng hơn là dạy cho các em biết cách học, cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó hình thành cho học sinh các năng lực, phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo Chính vì thế, đã có rất nhiều giải pháp giáo dục hiện đại được đưa ra giúp định hướng và phát huy tối đa năng lực của người học, một trong số đó là tổ chức các hoạt động trải nghiệm Tổ chức hoạt động trải nghiệm là thực hiện nguyên lí “học đi đôi với hành, lí luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”, đồng thời, người học thấy được giá trị thực tiễn của các tri thức, kĩ năng, kĩ xảo học được, điều này tạo ra động cơ tích cực cho việc học.”

Học qua trải nghiệm do GS Kolb người Mỹ (1939) đưa ra năm 1984 Theo ông, “Học tập qua trải nghiệm là một cách học thông qua làm, với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phân tích trên những kinh nghiệm, kiến thức sẵn có”

“Hoạt động trải nghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau Trò chơi là một trong những hình thức đó, nó có thể áp dụng với nội dung kiến thức thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có tác dụng giáo dục “học mà chơi, chơi

mà học” Trong quá trình đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, việc tổ chức trò chơi là khá cần thiết Nó giúp học sinh phát huy tính sáng tạo, dễ tiếp thu tri thức mới, có tác phong nhanh nhẹn, tạo được bầu không khí thân thiện và gây hứng thú học tập cho học sinh Trong dạy học môn Toán, thông qua việc tổ

2

chức trò chơi, học sinh sẽ có cơ hội chủ động tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động từ việc huy động được những tri thức cũ kinh nghiệm cá nhân có liên qua đến tình huống học tập đặt ra Với tư cách là chủ thể hoạt động, học sinh là người trực tiếp đưa ra ý kiến, phân tích, bày tỏ quan điểm, lựa chọn ý tưởng hoạt động, tự đánh giá kết quả của bản thân, của bạn bè Từ

đó học sinh nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, tránh bị áp đặt vào một hướng nhìn duy nhất, tạo cơ hội đưa ra các giải pháp mang dấu ấn cá nhân và mang tính sáng tạo.”

Trong hoạt động giảng dạy ở các trường Tiểu học trong những năm gần đây đã bắt đầu chú ý tới việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm hay cụ thể là

tổ chức các trò chơi Tuy nhiên, việc tổ chức còn mang tính hình thức, các trò chơi còn đơn điệu, không thu hút được nhiều học sinh tham gia Do đó việc tiếp thu và thực hành giải toán còn khá khó khăn đối với học sinh Vì vậy, hoạt động tổ chức trò chơi trong dạy học là khá cần thiết

“Trong chương trình môn Toán ở Tiểu học, số học là nội dung trọng tâm,

là hạt nhân của quá trình dạy học Toán Một trong những đặc điểm nổi bật của môn toán lớp 4 là bổ sung tổng kết quá trình dạy học số tự nhiên và chính thức dạy học Phân số Việc dạy học Phân số chiếm một vị trí quan trọng trong nội dung của Toán Tiểu học, thể hiện: ở chương trình Toán 4, Phân số được học bắt đầu từ học kỳ II, dạy học Phân số chiếm 60% thời lượng dạy học Toán của học kỳ II, chiếm 29,75% tổng thời lượng dạy học Toán 4 Tuy nhiên việc dạy học Phân số lại là một vấn đề khó vì nó mở rộng hệ thống số tự nhiên và là một tiền đề để hình thành khái niệm số hữu tỉ ở Trung học cơ sở Bên cạnh đó, học sinh cũng có nhiều khó khăn trong nắm bắt khái niệm Phân

số.”

Xuất phát từ việc nghiên cứu cơ sở lí luận và thực trạng dạy học môn Toán, cụ thể là dạy học về nội dung “Phân số” ở lớp 4, kết hợp với những

3

hiểu biết đã có và những điều mới mẻ đã lĩnh hội được, tôi quyết định lựa

chọn đề tài: “Thiết kế trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4”

2.Mục đích nghiên cứu

Thiết kế các trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4 nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán

3.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Trò chơi và việc dạy học nội dung Phân số trong chương trình Toán lớp 4

4.Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế được các trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4thì sẽ tạo hứng thú học tập, nâng cao chất lượng dạy học nội dung

này cho các em

5.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của việc tổ chức hoạt động trò chơi trong dạy học nội

dung Phân số cho học sinh lớp 4

- Tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức hoạt động trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4

- Thiết kế các trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4

- Thực nghiệm sư phạm khẳng định tính khả thi và hiện đại của các trò chơi

đã thiết kế

6.Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc các tài liệu, giáo trình có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Thông qua dự giờ

- Phương pháp điều tra: Điều tra tìm hiểu thực trạng việc dạy học về nội dung Phân số trong chương trình môn Toán lớp 4

4

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

7.Cấu trúc khóa luận

Ngoài phần mở đầu, mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục, khóa luận tốt nghiệp gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 2 Thiết kế trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp

4

Chương 3 Thực nghiệm sư phạm

5

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm trong dạy học

1.1.1 Khái niệm “Hoạt động trải nghiệm”

 Khái niệm “Hoạt động”

Theo sinh lý học: “Hoạt động là sự tiêu hao năng lượng, cơ bắp và thần kinh của con người tác động vào hiện thực khách quan để thỏa mãn nhu cầu của mình”

Theo tâm lý học: “Hoạt động là phương thức tồn tại của con người, là

sự tác động một cách tích cực giữa con người với hiện thực, thiết lập mối quan hệ giữa con người với thế giới khách quan Nhằm mục đích tạo ra sản phẩm cả về phía con người, cả về phía thế giới”

“Hoạt động là một hệ thống năng động các mối tác động qua lại giữa chủ thể và môi trường, nơi nảy sinh hình ảnh tâm lí về khách thể qua đó các quan hệ của chủ thể trong thế giới đối tượng được trung gian hóa”.[1]

“Như vậy, từ các định nghĩa và quan niệm đưa ra ở trên, ta có thể hiểu ngắn gọn, hoạt động là mối quan hệ tác động qua lại giữa con người và thế giới (khách thể) để tạo ra sản phẩm cả về phía thế giới và cả về phía con người (chủ thể).”

 Khái niệm “Trải nghiệm”

Hiện nay, trải nghiệm đang được xem là xu thế dạy học hiện đại rất được quan tâm, nghiên cứu và được áp dụng vào các trường ở nhiều quốc gia

trên thế giới, trong đó có Việt Nam

“Trải nghiệm hiểu theo nghĩa đơn giản nhất là những gì con người đã từng trải qua thực tế, từng biết, từng chịu đựng”.[2]

6

Có ý kiến cho rằng: “Trải nghiệm hay kinh nghiệm (experience) là tổng quan khái niệm bao gồm: tri thức, kĩ năng thu được thông qua việc tiếp xúc, thao tác trực tiếp với các sự vật, hiện tượng”.[3]

Hay dưới góc nhìn sư phạm, trải nghiệm (qua thực nghiệm, thử nghiệm) là một trong những phương pháp đào tạo, trong điều kiện thực tế hay

lý thuyết nhất định, để thiết lập hoặc minh họa cho một quan điểm lí luận cụ thể

Qua nghiên cứu các tài liệu về triết học, trải nghiệm được định nghĩa như sau: “Trải nghiệm là một phạm trù của triết học, được đúc rút từ các hoạt động của con người ở mọi mặt, như một thể thống nhất giữa kiến thức, kỹ năng, ý chí và tình cảm, đặc trưng kế thừa di sản xã hội, lịch sử”

Như vậy, từ các định nghĩa và quan niệm đưa ra ở trên, ta có thể hiểu, trải nghiệm là sự tương tác giữa con người với thế giới khách quan, qua đó đem lại cho con người những bài học, kinh nghiệm quý giá

 Khái niệm “Hoạt động trải nghiệm”

Theo định nghĩa của Hiệp hội Giáo dục trải nghiệm quốc tế: “Giáo dục trải nghiệm là một phạm trù bao hàm nhiều phương pháp trong đó người dạy khuyến khích người học tham gia trải nghiệm thực tế, sau đó phản ánh, tổng kết lại để tăng cường hiểu biết, phát triển kỹ năng, định hình các giá trị sống

và phát triển tiềm năng bản thân, tiến tới đóng góp tích cực cho cộng đồng và

xã hội” [4]

“Học tập qua trải nghiệm là một cách học thông qua làm với quan niệm việc học là quá trình tạo ra tri thức mới dựa trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những phân tích, đánh giá trên những kiến thức, kinh nghiệm sẵn có” Học thuyết này gắn liền với David Kolb (1939)

Như vậy, ta thấy việc học tập thông qua hoạt động trải nghiệm diễn ra khi một người sau khi tham gia trải nghiệm nhìn lại và đánh giá, xác định cái

7

gì là hữu ích, cái gì là quan trọng, cần nhớ, và sử dụng những điều này để thực hiện các hoạt động khác trong tương lai.Trong môn toán ở lớp 4 nói chung và nội dung Phân số nói riêng thì việc dạy học để hình thành kiến thức mới hoặc củng cố kiến thức đã học thông qua hoạt động trải nghiệm hay cụ thể là hoạt động tổ chức các trò chơi là khá cần thiết Nó giúp học sinh không chỉ huy động được vốn kiến thức mà các em có được để giải quyết các tình huống học tập đặt ra mà nó còn khơi gợi niềm đam mê, thích thú với môn học giúp các em có thể tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả nhất, có thể làm chủ kiến thức mà các em đã tiếp thu được

1.1.2 Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong dạy học

- Học tập trải nghiệm làm tăng sự hấp dẫn trong học tập

Do hình thức dạy học trải nghiệm là hình thức giáo dục cho học sinh bằng những sự vật thật, có vị trí vai nhất định ngoài thực tế, điều này làm cho hoạt động giảng dạy của giáo viên và việc học tập của học sinh mang tính thực tế, linh hoạt, tránh nhàm chán mà tăng tính hấp dẫn

- Phát huy tính tích cực, tư duy độc lập, sáng tạo cho học sinh

Do hoạt động gắn với thực tế, nên yêu cầu người học phải nỗ lực tiếp thu kiến thức để giải quyết các vấn đề đặt ra Hoạt động trải nghiệm chú trọng vào việc giúp học sinh khai thác những tiềm năng sẵn có, định hướng thói quen, tính cách tốt cho học sinh ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường tạo tiền

đề cho sự phát triển sau này Phương pháp học này không mang tính áp đặt nên khuyến khích tối đa sự sáng tạo của học sinh

- Dạy học trải nghiệm tạo điều kiện kết nối các khối kiến thức khác nhau

“Nội dung học tập trải nghiệm phong phú và đa dạng, mang tính tổng hợp các kiến thức của nhiều môn học, lĩnh vực học tập như giáo dục trí tuệ, kĩ năng sống, giáo dục đạo đức,… Chính nhờ đặc trưng này, hoạt động trải

8

nghiệm trở nên gần gũi, thiết thực với đời sống, các em có thể vận dụng xử lý các tình huống thực tế một cách dễ dàng, thuận lợi.”

- Hoạt động trải nghiệm gắn kết người dạy và người học

Để thực hiện được hoạt động này đòi hỏi người dạy phải tuân thủ theo nguyên tắc chỉ là người hỗ trợ, hướng dẫn để giúp người học thu thập kiến thức từ những tình huống thực tế, đồng thời phải phù hợp với đối tượng người học nhằm phát huy tốt nhất khả năng và sự sáng tạo

- Hoạt động trải nghiệm là mô hình học tập tiên tiến giúp học sinh hoàn thiện bản thân

Học sinh dần hoàn thiện bản thân khi thực hiện hoạt động trải nghiệm Trong học tập, học sinh hình thành năng lực: làm việc nhóm, thu thập và xử

lý thông tin, đánh giá và tự đánh giá, báo cáo, thuyết trình, tạo sự tự tin hơn Qua đó, học sinh sẽ yêu thích môn học hơn và tự giác tiếp thu kiến thức của môn học.Đây cũng là điều kiện học hỏi lẫn nhau, giúp các em phát huy tốt các

kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác,… Các bài giảng gắn với thực tiễn, tăng thời gian thực hành giúp học sinh động não, trải nghiệm và giải quyết những vấn đề cuộc sống hiệu quả hơn

1.1.3 Các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm

Hoạt động trải nghiệm được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau như:

- Tổ chức các câu lạc bộ- Giao lưu

- Tổ chức các trò chơi

- Hoạt động chiến dịch

- Tổ chức thảo luận

- Sân khấu tương tác

- Tổ chức tham quan dã ngoại

- Sinh hoạt tập thể

- Hoạt động nghiên cứu khoa học

- Hoạt động nhân đạo

Mỗi hình thức tổ chức trên đều có những ưu, nhược điểm nhất định nhưng tựu chung lại đều hướng tới mục đích giáo dục không chỉ về kiến thức,

kĩ năng mà còn nhằm phát triển năng lực ở người học Rèn luyện tính tự tin, tính sáng tạo và tư duy cho học sinh

1.2 Trò chơi học tập

1.2.1 Khái niệm về trò chơi học tập

Trò chơi là một hình thức của hoạt động trải nghiệm, có rất nhiều khái niệm

về trò chơi như sau:

 Khái niệm trò chơi

Có ý kiến cho rằng: “Trò chơi là hoạt động bày ra để vui chơi giải trí” [5] Theo Đ.V.Enconhin thì: “Trò chơi gắn liền với sự phát triển của xã hội loài người và sự thay đổi vị trí của đứa trẻ trong các mối quan hệ xã hội” [6] Hay trò chơi là một hoạt động không nhằm tạo ra sản phẩm kết quả vật chất mà chỉ nhằm thỏa mãn nhu cầu được chơi của đứa trẻ, là kết quả về mặt tinh thần [7]

Trò chơi là một hoạt động vui chơi mang một chủ đề, một nội dung nhất định và có những quy định mà người tham gia phải tuân thủ

“Các nhà tâm lý học và giáo dục học cho rằng chơi có nguồn gốc từ lao động và chuẩn bị cho thế hệ trẻ đến với lao động và nội dung chơi phản ánh cuộc sống hiện thực xung quanh các em Xuất phát từ chính sự phát triển nhu cầu được chơi và hoạt động của bản thân học sinh Sự phát triển nhu cầu chơi

10

và hoạt động của bản thân học sinh chịu ảnh hưởng trực tiếp của cuộc sống hiện thực xung quanh và sự tổ chức hướng dẫn của người lớn mà trò chơi được hình thành và phát triển.”

Như vậy, ta có thể hiểu, trò chơi là một loại hoạt động giải trí, thư giãn đồng thời là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người Việc lựa chọn trò chơi phù hợp sẽ có tác dụng rất tích cực tới học sinh tiểu học

 Khái niệm trò chơi học tập

“Trò chơi học tập là trò chơi có luật và có nội dung cho trước, là trò chơi của

sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hóa, hệ thống hóa các biểu tượng đã có nhằm nâng cao tính tích cực của hoạt động nhận thức, phát triển năng lực trí tuệ của học sinh trong lúc chơi Trong trò chơi học tập, các em giải quyết các nhiệm vụ học tập dưới hình thức nhẹ nhàng, nhiệm vụ học tập được các em tiếp nhận như một nhiệm vụ trò chơi.”

“Phương pháp dạy học bằng trò chơi học tập là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hiện những thao tác, hành vi thích hợp với bài học thông qua trò chơi học tập Trò chơi học tập khác với trò chơi khác là nhiệm vụ chơi chính

là nhiệm vụ nhận thức mà người chơi cần phải thực hiện, có liên quan đến các nhiệm vụ học tập.”

1.2.2 Vai trò của trò chơi học tập

Trò chơi học tập vừa là nhu cầu cơ bản vừa là phương tiện giáo dục toàn diện cho học sinh

“Đối với học sinh tiểu học, học sinh đang dần phát triển và hoàn thiện tâm lý, nhân cách, nhận thức, đặc biệt là giai đoạn lớp 4 là giai đoạn mà học sinh đang phát triển mạnh nhất Học sinh có sự thay đổi giữa tư duy hình tượng, trực quan cụ thể sang tư duy trừu tượng, khái quát chiếm ưu thế, nổi

11

bật về hoạt động tư duy của học sinh cuối cấp tiểu học Tư duy của học sinh chuyển dần sang hoạt động giả thuyết-suy diễn, khả năng phân tích, tổng hợp, trừu tượng hóa-khái quát hóa có sự phát triển vượt bậc Như vậy, dạy học bằng hình thức tổ chức trò chơi sẽ giúp tư duy của học sinh phát triển”

Khi chơi và tham gia chơi, các em còn được học cả cách giao tiếp với nhau, biết thống nhất hành động chơi của mình với các bạn khác Cũng chính trong trò chơi học tập, các em được học cách đánh giá và tự đánh giá về kết quả chơi của mình và các bạn khác Qua đó, vốn ngôn ngữ của học sinh được trau dồi và trở nên phong phú, đa dạng hơn

“Ở học sinh lớp 4, ghi nhớ có chủ định phát triển, ghi nhớ có ý nghĩa và ghi nhớ từ ngữ được tăng cường Tuy nhiên, hiệu quả của việc ghi nhớ có chủ định còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sức hấp dẫn của nội dung tài liệu, yếu tố tâm lý tình cảm, hứng thú, mức độ tích cực tập trung trí tuệ của các em Qua những nghiên cứu ta thấy rằng: Học tập qua phương pháp truyền thống, khả năng ghi nhớ kiến thức của học sinh là khoảng 20%, còn học tập bằng phương pháp thực hành sẽ đem lại kết quả giáo dục rất cao, khả năng ghi nhớ của học sinh lên tới 75% Vì thế, qua các hoạt động trò chơi, khả năng ghi nhớ của học sinh được rèn luyện, chất lượng giáo dục được nâng cao.”

“Tóm lại, trò chơi mang lại những thuận lợi trong quá trình tổ chức dạy học, không chỉ giúp học sinh phát huy tính sáng tạo, gây hứng thú cho học sinh mà còn giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức, rèn luyện tác phong nhanh nhẹn… Bên cạnh những thuận lợi là khó khăn về mặt tổ chức lựa chọn địa điểm thời gian cho phù hợp để đảm bảo nội dung chương trình chuẩn”

1.2.3 Đặc điểm của trò chơi học tập

- Trò chơi học tập thuộc nhóm trò chơi có luật Được dùng vào mục đích dạy học và giáo dục để hướng tới việc nâng cao tính tích cực của hoạt động nhận thức, phát triển năng lực trí tuệ của học sinh

12

- Nội dung chính là nhiệm vụ học tập (nhiệm vụ nhận thức chính là nhiệm vụ chơi) Khi tham gia trò chơi này đòi hỏi các em phải huy động trí óc làm việc thật sự, được thực hiện dưới hình thức chơi vui vẻ, nhẹ nhàng

- Trò chơi học tập hướng đến một mục đích nhất định Mục đích của trò chơi học tập là học sinh được vui chơi Trong trò chơi học sinh được sử dụng phép thử-sai khơi gợi hứng thú ở học sinh, mọi học sinh được chơi một cách tự do, cuối trò chơi trẻ được đối chiếu kết quả chơi với nhau để xác định thắng-thua Muốn thắng cuộc chơi các em phải thực hiện tốt nhiệm vụ chơi Nhiệm vụ nhận thức trở thành phương tiện cần để các em sử dụng trong trò chơi học tập

- Là hoạt động tự do, tự nguyện, mang tính giả định, vì các em hoàn toàn chủ động trong suy nghĩ, lựa chọn và hành động Do vậy các em có thể phát huy cao nhất khả năng sáng tạo để giành chiến thắng Trong khi chơi, sự cổ vũ giúp cho các em phát huy cao nhất năng lực của mình

1.2.4 Phân loại trò chơi học tập

Căn cứ vào các tiêu chí khác nhau thì việc phân chia các loại trò chơi học tập sẽ khác nhau Căn cứ vào mục đích phát triển các chức năng tâm lý của học sinh, ta có:

- “Trò chơi học tập nhằm phát triển cảm giác, tri giác và rèn luyện các giác quan cho học sinh: những trò chơi học tập rèn luyện sự nhìn tinh, nghe thính, xúc giác nhạy bén (sờ mó, ngửi, nếm,…)”

- “Trò chơi học tập nhằm phát triển trí nhớ cho học sinh: Là loại trò chơi

mà khi học sinh tham gia phải ghi nhớ nội dung chơi, hành động chơi và luật chơi Học sinh phải ghi nhớ, tái hiện và nhớ lại những khái niệm, biểu tượng

đã lĩnh hội được trong các bài học và trong cuộc sống.”

- “Trò chơi học tập nhằm phát triển trí óc tưởng tượng cho học sinh:Là loại trò chơi mà khi tham gia học sinh phải sử dụng vốn hiểu biết, kinh

- “Trò chơi học tập nhằm phát triển khả năng chú ý và ngôn ngữ cho học sinh: Làloại trò chơi mà khi tham gia chơi, học sinh phải thực sự tập trung chú ý, biết phân chia chú ý đến các đối tượng khác nhau Mặt khác các em cần phải suy nghĩ kĩ càng, lựa chọn các từ ngữ phù hợp để thực hiện hành động chơi

Vì vậy các em sẽ được rèn luyện, phát triển khả năng chú ý, ngôn ngữ của các

em.”

Căn cứ vào phương tiện công nghệ thông tin, ta có:

- Trò chơi có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

- Trò chơi không có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

Các cách phân loại trên không hoàn toàn độc lập

1.2.5 Cấu trúc của trò chơi học tập

“Mỗi trò chơi học tập gồm ba bộ phận, các bộ phận này có liên quan chặt chẽ với nhau, chỉ cần thiếu một trong ba bộ phận thì không còn là trò chơi học tập nữa và đều không thể tiến hành trò chơi này được Kết quả của trò chơi học tập là sự thắng-thua được xác định rõ ràng, song để đạt được kết quả chơi

là thắng thì học sinh phải hoàn thành tốt một nhận thức nào đó (nhiệm vụ chơi chính là nội dung chơi)” Ba bộ phận của trò chơi học tập là:

-Nội dung chơi:

Đây chính là nhiệm vụ nhận thức mà người chơi cần phải thực hiện dưới hình thức chơi Nội dung chơi là thành phần cơ bản của trò chơi học tập, nó

14

khơi gợi hứng thú và nâng cao tính tích cực của hoạt động nhận thức ở học sinh Mỗi trò chơi học tập có nhiệm vụ nhận thức riêng làm cho các trò chơi học tập khác nhau

-Hành động chơi:

Là những hành động mà học sinh cần phải thực hiện trong lúc chơi Những hành động chơi càng phong phú, đa dạng bao nhiêu thì số lượng học sinh tham gia trò chơi càng nhiều bấy nhiêu Hành động chơi đòi hỏi phải có

sự liên hệ lẫn nhau giữa động tác chơi của học sinh này với các học sinh khác, phải có tính liên tục và tuần tự, đòi hỏi phải suy nghĩ trước khi thực hiện động tác chơi

-Luật chơi:

“Mỗi trò chơi học tập đều có luật chơi, do nội dung chơi quy định Luật chơi là tiêu chuẩn để đánh giá hành động và kết quả chơi của học sinh đúng hay sai Luật chơi có vai trò xác định tính chất, phương pháp, hành động, tổ chức và điều khiển hành vi và mối quan hệ của các học sinh trong khi chơi” Trong trò chơi học tập, luật chơi rất đa dạng nhằm:

+ “Quy định hành động chơi và trình tự các hành động chơi”

+ “Điều khiển quan hệ giữa các bạn chơi”

+ “Giới hạn hoặc cấm một số biểu hiện hành động, nêu các hình thức phạt khi vi phạm luật chơi”

- Kết quả:

“Trò chơi học tập luôn có một kết quả nhất định, đó là lúc kết thúc trò chơi, học sinh giải quyết thành công một nhiệm vụ nhận thức nào đó mà trò chơi yêu cầu Kết quả của trò chơi học tập thường làm thỏa mãn nhu cầu nhận thức cũng như nhu cầu chơi ở học sinh”

15

1.3 Quy trình thiết kế và tổ chức trò chơi học tập

1.3.1 Nguyên tắc khi thiết kế trò chơi học tập

Trò chơi trong dạy học chính là phương pháp tổ chức hoạt động học tập cho học sinh Trong lúc chơi, học sinh sẽ không ý thức được mình đang học

mà các em sẽ thúc đẩy bằng động cơ vui chơi: cố gắng làm nhanh, làm đúng

để thắng cuộc Vì vậy, để sử dụng phương pháp trò chơi một cách có hiệu quả, cần phải đạt được những yêu cầu sau:

- “Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút được sự chú ý, tham gia của học sinh, tạo không khí vui vẻ, thoải mái.”

- “Trò chơi cần phải gần gũi, sát thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 4 Tổ chức trò chơi không quá cầu kỳ, phức tạp.”

- “Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian, thích hợp với môi trường học tập.”

- “Mỗi trò chơi phải củng cố được một nội dung Toán học cụ thể trong chương trình (có thể là kiến thức cần kiểm tra bài cũ, kiến thức bài mới, kiến thức thực hành, luyện tập,…)”

- “Các trò chơi được xây dựng dựa trên mạch kiến thức Phân số của môn Toán lớp 4, nhưng có thể mang những cái tên gây hứng thú cho học sinh, góp phần hình thành, củng cố hoặc hệ thống kiến thức.”

- “Các trò chơi phải giúp học sinh rèn luyện kỹ năng Toán học, phát huy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo.”

1.3.2 Quy trình thiết kế trò chơi học tập

 Bước 1: Tên trò chơi

Tên trò chơi phải đảm bảo hai tiêu chí:

- Về nội dung: tên phải liên quan đến luật chơi hay gợi mở cách thức chơi (trò chơi ô chữ bí mật, cuộc đua kì thú, chú thỏ khó tính,…)

16

- Về hình thức: tên trò chơi phải ngắn gọn, dễ hiểu, từ ngữ trong sáng, có thể lấy từ tên các câu chuyện, ,…

 Bước 2: Mục tiêu của trò chơi

Trước khi đi vào thiết kế trò chơi cụ thể, người thiết kế phải xác định được rõ ràng mục tiêu của cuộc chơi, tức là phải trả lời được câu hỏi “Chơi để làm gì?” Mục tiêu của các trò chơi học tập gồm: mục tiêu chính là mục tiêu học tập (ôn lại bài cũ, khởi động dẫn dắt bài mới, hình thành kiến thức mới hay củng cố bài học), hoặc mục tiêu giải trí, mục tiêu rèn luyện sức khỏe,… Giáo viên dựa vào mục tiêu của trò chơi để xây dựng trò chơi phù hợp

 Bước 3: Xác định đối tượng, thời gian và địa điểm chơi

Quy định rõ ràng thời gian chơi, lượt chơi cho người chơi nắm được Xác định trước địa điểm chơi ở trong lớp, ngoài sân trường, sân vận động,… với không gian rộng, hẹp Nếu tổ chức ở trong lớp thì dễ dàng quản lí học sinh, tránh các tai nạn, tiết kiệm thời gian

 Bước 4: Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

Phương tiện chơi có thể do giáo viên chuẩn bị trước hoặc học sinh sưu tầm trước theo sự phân công của giáo viên Các phương tiện chơi phải đảm bảo phục vụ thiết thực cho cuộc chơi, là hình ảnh phải sắc nét, rõ ràng,… Giáo viên có thể thiết kế các trò chơi trên máy chiếu với âm thanh, hình ảnh, video sáng tạo, hấp dẫn

 Bước 5: Luật chơi, cách chơi

Luật chơi bao gồm: cách thức chơi (chơi như thế nào, vai trò, nhiệm vụ của từng người quy định rõ ràng, những điều người chơi phải tuân thủ trong quá trình chơi, những hành vi nào vi phạm lật chơi, trong trường hợp nào sẽ

bị khiển trách, không tính điểm, loại ra khỏi cuộc chơi hay những sáng tạo trong giới hạn cho phép)

 Bước 6: Các hoạt động

Ví dụ minh họa: Quy trình thiết kế trò chơi trò chơi ô chữ

- Bước 1: Tên trò chơi: Trò chơi ô chữ bí mật

- Bước 2: Mục tiêu trò chơi

+ Giúp học sinh ôn lại các kiến thức về Phân số

+ Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Bước 3: Xác định thời gian, không gian, địa điểm tổ chức trò chơi

Thời gian: 8 phút, tại lớp học

- Bước 4 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

Giáo viên thiết kế powerpoint trò chơi ô chữ có câu hỏi, đáp án Học sinh

ôn tập lại kiến thức bài cũ để trò chơi đem lại hiệu quả nhất

- Bước 5 Luật chơi

“Ô chữ có thể gồm nhiều hàng ngang khác nhau tùy thuộc vào người thiết

kế Giáo viên chia lớp thành hai đội Các đội sẽ thay nhau chọn ô chữ hàng ngang của mình Với lượt chọn ô chữ của mình, khi trả lời đúng thì đội chơi

sẽ giành được 10 điểm, khi trả lời sai thì đội khác sẽ giành quyền để trả lời, trả lời đúng thì sẽ được 5 điểm, trả lời sai thì không có điểm Các đội chơi lần lượt lật các ô hàng ngang Đội nào nghĩ được từ khóa hàng dọc thì có tín hiệu trả lời Khi trả lời đúng mà số ô hàng ngang lật ra dưới 4 hàng thì được 60 điểm từ 4 hàng đến 6 hàng thì được 40 điểm và sau khi tất cả hàng ngang được lật ra thì chỉ được 20 điểm Tổng kết đội nào được nhiều điểm hơn sẽ là đội thắng cuộc.”

- Bước 6 Các hoạt động

+ Giáo viên nêu luật chơi

 Hoạt động 2: Tiến hành chơi

Bắt đầu trò chơi, giáo viên yêu cầu đội giành quyền chơi trước lựa chọn câu hỏi hàng ngang mà mình muốn Trong vòng 15 giây đội đó phải đưa ra được câu trả lời, nếu không sẽ nhường quyền trả lời cho đội khác

 Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá trò chơi

- Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả trò chơi, thái độ người tham dự Trao thưởng cho đội thắng cuộc

Nhận xét: Trò chơi này nhằm củng cố các kiến thức về phân số, thông qua trò chơi, các em có thể ôn tập một cách tích cực các kiến thức phân số Trò chơi cũng giúp các em rèn luyện các phẩm chất như: ý thức trách nhiệm cao, gắn

bó với đồng đội, tích cực hoạt động vì danh dự của đội,…

- Bộ câu hỏi sử dụng trong trò chơi:

+ Hàng ngang thứ 1 : Kết quả của phép tính +

= ? (Một phần tư) + Hàng ngang thứ 2 : Phân số lớn hơn hay nhỏ hơn phân số ? (Lớn hơn)

+ Hàng ngang thứ 3 : Kết quả của phép tính × 2 = ? (Một phần ba)

+ Hàng ngang thứ 4 : Hai phân số có cùng mẫu số, tử số giống nhau thì hai phân số đó thế nào ? (Bằng nhau)

+ Hàng ngang thứ 5 : Trong phân số , số 2 được gọi là gì ? (Tử số)

+ Nêu tên trò chơi, mục tiêu của trò chơi: Giáo viên nêu tên trò chơi và giải thích qua ý nghĩa, mục tiêu của trò chơi

+ Phổ biến luật chơi:

Nêu rõ cách chơi: hiệu lệnh, phần việc và cách thức làm việc (điền, viết, nối, đọc,…) của mỗi thành viên tham gia trò chơi

Nêu rõ cách cho điểm, đánh giá

1.4 Thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học Toán

“Trong trường Tiểu học hiện nay đã có sự đổi mới nhiều về phương pháp dạy học, việc áp dụng phương pháp tổ chức trò chơi vào dạy học đã được áp dụng khá phổ biến Để tìm hiểu thực trạng của việc tổ chức trò chơi trong dạy học môn toán, cụ thể là trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4, tôi đã tiến hành điều tra (phụ lục 1), tìm hiểu thông tin qua 55 thầy

cô giáo tại trường Tiểu học Thạch Đà A- Huyện Mê Linh-thành phố Hà Nội

từ ngày 10/12/2018 đến ngày 20/12/2018, khi đó học sinh đã được học chủ đề nàytheo các nội dung sau:”

“Đầu tiên, tôi đã điều tra về sự hiểu biết của giáo viên về khái niệm hoạt động trải nghiệm, phương pháp trò chơi (khái niệm, tác dụng, tầm quan trọng, cách tổ chức, yêu cầu khi thực hiện), mức độ tổ chức trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4 Để có được kết quả khách quan, tôi đã trực tiếp phỏng vấn kết hợp với việc sử dụng phiếu điều tra các giáo viên trong trường Kết quả điều tra được tổng kết như sau:”

Đa số giáo viên đã có hiểu biết về hoạt động trải nghiệm, đã nắm rõ được khái niệm, các hình thức của hoạt động trải nghiệm Bên cạnh đó, về khái niệm phương pháp tổ chức trò chơi cũng đã được hiểu rõ Về kết quả điều tra tầm quan trọng của việc tổ chức trò chơi trong dạy học nội dung Phân

số được thể hiện ở bảng sau:

trọng Quan trọng Bình thường

Không quan trọng

Không quan tâm

Số

lượng (%)

Số lượng (%)

Số lượng (%)

Số lượng (%)

Số lượng (%)

“Nhìn vào bảng trên ta thấy, đa số các giáo viên đều cho rằng: Đây là một hoạt động giáo dục quan trọng, tồn tại song song với hoạt động dạy học

và không thể thiếu đối với học sinh Tiểu học.”

Qua đây, tôi cũng điều tra việc tổ chức trò chơi trong hoạt động dạy học nội dung phân số cho học sinh lớp 4 Kết quả được tổng kết và được thể hiện

Số lượng (%)

Số lượng (%)

Số lượng (%)

Số lượng (%)

Qua đây, tôi cũng điều tra về những khó khăn khi tổ chức trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4 Kết quả đƣợc tổng kết và thể hiện ở bảng sau:

Bảng 3 Những khó khăn khi tổ chức trò chơi trong dạy học nội dung

Sự hợp tác của học sinh

Số

lƣợng (%)

Số lƣợng (%)

Số lƣợng (%)

Số lƣợng (%)

Số lƣợng (%)

23

Nhìn vào bảng trên, ta thấy: những khó khăn khi tổ chức trò chơi trong dạy học nội dung Phân số cho học sinh lớp 4 thường là khó khăn về điều kiện

cơ sở vật chất, việc thiết kế các trò chơi còn khá khó khăn đối với giáo viên

Từ sự trao đổi trực tiếp và sử dụng phiếu điều tra đối với giáo viên Tiểu

học, chúng tôi nhận thấy:

 Về phía giáo viên:

- Giáo viên chưa có nhận thức đúng và đủ về ý nghĩa và vai trò của trò chơi học tập đối với việc dạy học cho học sinh Tiểu học Nếu giáo viên cho là không cần thiết thì việc thiết kế và ứng dụng trò chơi học tập sẽ không tiến hành thuận lợi Nếu có nhận thức đúng thì giáo viên sẽ tích cực, chủ động trong việc sưu tầm và sáng tạo, xây dựng trò chơi học tập mới

- Nhiều khi giáo viên còn quan niệm rằng sử dụng trò chơi học tập trong giảng dạy sẽ làm cho lớp ồn ào, dễ ảnh hưởng đến lớp khác, mất thời gian, ảnh hưởng đến quỹ thời gian chung của tiết học

- Đa số giáo viên lớn tuổi, có kinh nghiệm giảng dạy, nhưng việc tổ chức trò chơi học tập còn hạn chế do họ ái ngại việc sử dụng đồ dùng để phục

vụ trò chơi học tập

- Nhiều giáo viên hầu như không biết nhiều đến trò chơi vì do ngại tìm tòi, sưu tầm, thiết kế, có ít tài liệu tham khảo về vấn đề này

- Việc tổ chức trò chơi học tập được sử dụng không thường xuyên, chỉ

tổ chức vào các tiết dự giờ, thao giảng, hội giảng

- Các trò chơi mang tính chất đối phó, không thực sự có ý nghĩa phục

vụ cho học tập

- Chưa thấy được tầm quan trọng và ưu điểm của trò chơi học tập

- Các trò chơi thường lặp lại, không chịu thay đổi thường xuyên để tạo hứng thú cho học sinh

 Về phía học sinh

24

- Có những học sinh tham gia trò chơi theo kiểu chống đối, không có tinh thần học hỏi

- Nhiều học sinh ham vui, tham gia vào trò chơi mà mất kiểm soát

- Có những học sinh bộc lộ tính không tốt, chỉ muốn thắng, chơi không đẹp

 Về cơ sở vật chất

Hiện nay, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đã được bổ sung, đầu

tư rất nhiều nhưng vẫn còn hạn chế, chưa đủ để phục vụ phương pháp dạy học mới, cụ thể là phương pháp trò chơi

25

Tiểu kết chương 1

“ Đa số giáo viên đều nhận thấy tầm quan trọng của việc sử dụng trò chơi học tập trong dạy học, có nhận thức đúng đắn về vai trò của việc sử dụng trò chơi học tập trong dạy học nói chung và trong dạy học môn toán nói riêng Bởi vì dạy học theo hướng sử dụng trò chơi học tập cho phép nâng cao tính tích cực của học sinh, giúp học sinh học tập hào hứng hơn, lĩnh hội tri thức và rèn kĩ năng , mang lại niềm vui vô hạn với học sinh, củng cố và phát triển tính hiểu biết của các em Qua đó giáo viên kịp thời thu nhận thông tin phản hồi để

có những điều chỉnh hợp lí, làm cho quá trình dạy học đạt hiệu quả cao hơn, góp phần thực hiện đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, cải thiện không khí lớp học.”

“Qua phân tích trên cho thấy việc sử dụng trò chơi học tập còn rất nhiều hạn chế, phương pháp giảng dạy chủ yếu của giáo viên vẫn là thuyết trình, giảng giải học sinh ít có cơ hội thể hiện năng lực của mình Do vậy, việc ghi nhớ và tái hiện lại nội dung bài học là thao tác cơ bản trong hoạt động nhận thức của học sinh Chính vì vậy, trong chương 2 của khóa luận tôi đã tìm hiểu trò chơi học tập, đưa ra hệ thống trò chơi để giúp giáo viên có thể sử dụng trò chơi học tập một cách phù hợp nhất và tổ chức trò chơi một cách dễ dàng.”

26

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ TRÕ CHƠI TRONG DẠY HỌC PHÂN SỐ

CHO HỌC SINH LỚP 4 2.1 Mục tiêu, nội dung dạy học Phân số cho học sinh lớp 4

2.1.1 Mục tiêu dạy học Phân số

- “Học sinh bước đầu có biểu tượng đúng đắn về phân số (qua hình ảnh trực quan ), biết được ý nghĩa của tử số và mẫu số trong trường hợp cụ thể.”

- “Biết đọc, viết phân số, tính chất cơ bản của phân số, rút gọn, quy đồng mẫu số các phân số, so sánh 2 phân số.”

- “Thực hiện được 4 phép tính: cộng, trừ, nhân, chia các phân số trong trường hợp đơn giản (mẫu số của tổng, hiệu, tích, thương không quá 2 chữ số).”

- “Vận dụng được 1 số tính chất của các phép tính trên phân số để tính nhẩm, tính giá trị biểu thức để giải toán trong trường hợp đơn giản.”

2.1.2 Nội dung dạy học Phân số trong chương trình môn Toán lớp 4

- “Giới thiệu khái niệm ban đầu về các phân số đơn giản Đọc, viết, so sánh phân số, các phân số bằng nhau.”

- “Phép cộng, phép trừ hai phân số có cùng hoặc không cùng mẫu số trong trường hợp đơn giản (mẫu số của tổng, hiệu không quá 100).”

- Giới thiệu quy tắc nhân phân số với phân số, nhân phân số với số tự nhiên trường hợp đơn giản (mẫu số của tích không vượt quá 2 chữ số)

- “Giới thiệu về tính chất giao hoán và tính chất kết hợp của các phép nhân phân số Giới thiệu phép nhân một tổng hai phân số với một số.”

- “Giới thiệu quy tắc chia phân số cho phân số, chia phân số cho số tự nhiên khác”

- “Thực hành tính nhẩm cộng, trừ hai phân số có cùng mẫu số, phép tính có nhớ, tử số và kết quả của phép tính không quá 2 chữ số, tính nhẩm về

- Phát huy tính tích cực của học sinh

- Củng cố, khắc sâu kiến thức về Phân số cho học sinh

- Hình thành kiến thức mới về Phân số cho học sinh

- Học sinh được vận dụng kiến thức về Phân số

2.3 Thiết kế các trò chơi

2.3.1 Trò chơi “Đi chợ”

- Bước 1: Tên trò chơi “Đi chợ”

- Bước 2: Mục tiêu:

+ Củng cố nội dung phân số đã học sau tiết hoặc kiểm tra bài cũ

+ Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Bước 3: Xác định đối tượng, thời gian và địa điểm chơi:

+ Đối tượng chơi: Học sinh cả lớp

+ Thời gian chơi: 5 phút

+ Địa điểm: tại lớp học

- Bước 4: Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 1 bức tranh chứa rất nhiều loại quả, thực phẩm được cắt rời ra và ép nhựa có ghi yêu cầu phía sau của thực phẩm đó

Ví dụ: Cua, tôm, cà rốt, su hào, cá,…

28

- Bước 5: Luật chơi:

Cho một học sinh làm quản trò:

+ Quản trò hô: Đi chợ! Đi chợ!

+ Cả lớp: Mua gì? Mua gì?

+ Quản trò: Mời bạn Lan mua một con cá về nấu chua

Một học sinh lên lấy con cá và lật ra phía sau thực hiện yêu cầu bài tập

Cả lớp quan sát, nhận xét Nếu đúng, cả lớp tuyên dương và có quyền mời một bạn mà em thích

+ Bạn Lan hô: Đi chợ! Đi chợ!

29

+ Giáo viên nêu luật chơi của trò chơi

 Hoạt động 2 : Tiến hành chơi

Giáo viên cho học sinh tiến hành chơi

 Hoạt động 3 : Tổng kết, đánh giá trò chơi

Giáo viên nhận xét kết quả trò chơi, thái độ người tham dự Trao thưởng cho học sinh trả lời đúng

- Bộ câu hỏi của trò chơi :

+ Sau lưng con cá có phép tính 2 = ?

+ Sau lưng con chim có phép tính 2 = ?

+ Sau lưng con rùa có phép tính + = ?

+ Sau lưng con gà có phép tính - = ?

+ Sau lưng quả dâu tây có yêu cầu : so sánh hai phân số

và + Sau lưng củ cà rốt có phép tính 3 = ?

2.3.2 Trò chơi “Ô chữ bí mật”

- Bước 1: Tên trò chơi: “Ô chữ bí mật”

- Bước 2: Mục tiêu:

+ Giúp học sinh ôn lại các kiến thức về phân số

+ Tạo hứng thú học tập cho học sinh

- Bước 3: Xác định đối tượng, thời gian, địa điểm chơi

+ Đối tượng chơi: các đội chơi

2, Phân số 1/5 lớn hơn hay nhỏ hơn phân số 1/7?3, Kết quả của phép tính (1/6) 2 = ?

4, Hai phân số có cùng mẫu số, tử số giống nhau

thì hai phân số đó thế nào?

5, Trong phân số 2/7, chữ số 2 được gọi là gì?

- Bước 6 : Các hoạt động

 Hoạt động 1 : Chuẩn bị

+ Giáo viên giới thiệu trò chơi, mục tiêu về kiến thức của trò chơi

+ Giáo viên chia lớp thành các đội chơi

+ Giáo viên giới thiệu luật chơi

 Hoạt động 2 : Tiến hành chơi

31

Bắt đầu trò chơi, giáo viên yêu cầu đội giành quyền chơi trước lựa chọn câu hỏi hàng ngang mà mình muốn Trong vòng 15 giây đội đó phải đưa ra được câu trả lời, nếu không sẽ nhường quyền trả lời cho đội khác

 Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá trò chơi

+ Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả trò chơi, thái độ người tham dự Trao thưởng cho đội thắng cuộc

+ Nhận xét: Trò chơi này nhằm cung cấp kiến thức về phân số, thông qua trò chơi, các em có thể ôn tập một cách tích cực các kiến thức về phân số Trò chơi cũng giúp các em rèn luyện các phẩm chất như: ý thức trách nhiệm cao, gắn bó với đồng đội, tích cực hoạt động vì danh dự của đội,…

- Bộ câu hỏi được sử dụng trong trò chơi như sau :

+ Hàng ngang thứ 1 : Kết quả của phép tính +

= ? (Một phần tư) + Hàng ngang thứ 2 : Phân số lớn hơn hay nhỏ hơn phân số ? (Lớn hơn)

+ Hàng ngang thứ 3 : Kết quả của phép tính × 2 = ? (Một phần ba)

+ Hàng ngang thứ 4 : Hai phân số có cùng mẫu số, tử số giống nhau thì hai phân số đó thế nào ? (Bằng nhau)

+ Hàng ngang thứ 5 : Trong phân số , số 2 được gọi là gì ? (Tử số)

+ Hàng ngang thứ 6 : Trong phân số , số 8 được gọi là gì ? (Mẫu số) + Ô chữ bí mật của trò chơi là : PHÂN SỐ

2.3.3 Trò chơi “Chiếc nón kỳ diệu”

- Bước 1: Tên trò chơi: “Chiếc nón kỳ diệu”

- Bước 2: Mục tiêu:

+ Nhằm củng cố các nội dung học về phân số

+ Tạo hứng thú học tập cho học sinh

32

- Bước 3: Xác định đối tượng, thời gian, địa điểm chơi

+ Đối tượng chơi: dại diện 3 dội chơi

+ Thời gian: 10 phút

+ Địa điểm: tại lớp học

- Bước 4: Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị:

+ Powerpoint trò chơi “Chiếc nón kỳ diệu”

+ 3 món quà thật được gói trong hộp quà

+ Sẽ có các mức điểm trong từng ô quay, có ô mất lượt, thêm lượt và phần thưởng Nếu quay vào ô phần thưởng thì học sinh sẽ được chọn 1 trong

3 món quà mà giáo viên đã chuẩn bị sẵn

- Bước 6: Các hoạt động

 Hoạt động 1: Chuẩn bị

+ Giáo viên giới thiệu trò chơi, mục tiêu về kiến thức của trò chơi + Giáo viên chia lớp thành các đội chơi và đánh số thứ tự tương ứng + Giáo viên nêu luật chơi của trò chơi

+ Giáo viên làm trọng tài

 Hoạt động 2: Tiến hành chơi

+ Giáo viên cho các đội chơi bốc thăm để biết thứ tự của các đội chơi + Giáo viên chiếu trò chơi trên máy tính và học sinh tiến hành chơi

 Hoạt động 3: Tổng kết, đánh giá trò chơi

+ Giáo viên tổng kết điểm của ba đội chơi

+ Nếu quay trúng vào ô mất lượt thì dừng lại cuộc chơi và nhường lượt quay cho người khác

+ Nếu trúng vào ô có phần thưởng thì được thưởng một món quà và được quyền quay tiếp

+ Đội nào có tổng số điểm cao nhất sẽ giành chiến thắng

20 60 40

- Bước 3: Xác định đối tượng, thời gian, địa điểm chơi

+ Đối tượng chơi: học sinh cả lớp

+ Thời gian: 10 phút

+ Địa điểm: tại lớp học

- Bước 4: Chuẩn bị: Giáo viên thiết kế powerpoint trò chơi “Gấu tìm mật”, học sinh ôn lại bài cũ để trò chơi diễn ra hiệu quả

- Bước 5: Luật chơi: Giáo viên yêu cầu học sinh xung phong trả lời các câu hỏi chướng ngại vật Trong thời gian 10 giây, trả lời đúng thì sẽ mở đường cho gấu đi qua, trả lời sai thì nhường quyền trả lời cho bạn khác.Những bạn trả lời đúng sẽ nhận được phần quà từ giáo viên