Một số giải pháp nâng cao vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế tại huyện thông nông tỉnh cao bằng

Những năm gần đây, các cấp ủy Đảng, chính quyền và các ban ngành, đoàn thể đã quan tâm, tạo điều kiện phát huy vai trò xung kích của thanh niên tham gia phát triển kinh tế xã hội, giải q

NÔNG THỊ HÀ

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ

CỦA THANH NIÊN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TẠI HUYỆN THÔNG NÔNG, TỈNH CAO BẰNG

Chuyên ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 60.34.01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN ĐÌNH TUẤN

THÁI NGUYÊN - 2011

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này

là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào và các thông tin trích dẫn, sử dụng trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này

đã được ghi nhận và cảm ơn

Tác giả

Nông Thị Hà

LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo Trường Đại học Kinh tế & Quản trị kinh doanh đã tận tình dìu dắt, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sỹ Trần Đình Tuấn, người đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và đóng góp nhiều ý kiến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn Huyện uỷ - HĐND - UBND - UB MTTQ, các ban ngành đoàn thể và BCH Đoàn TNCS Hồ Chí Minh huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng; Đảng ủy, HĐND, UBND, các ban ngành đoàn thể và BCH Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Ngọc Động, Lương Thông, Thị trấn Thông Nông đã tạo điều kiện cung cấp số liệu và những thông tin cần thiết về địa phương, giúp tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn Tỉnh ủy, toàn thể lãnh đạo, cán bộ

cơ quan nơi tôi công tác đã tạo điều kiện giúp đỡ về mọi mặt, động viên khích

lệ tôi học tập và hoàn thành luận văn thạc sĩ này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 12 năm 2011

Tác giả

Nông Thị Hà

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Các chữ viết tắt viii

Danh mục các bảng, sơ đồ ix

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết và ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

3.2.1 Phạm vi không gian 3

3.2.2 Phạm vi thời gian 3

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn 4

5 Kết cấu của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THANH NIÊN TRONG THAM GIA PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 5

1.1 Cơ sở khoa học của đề tài 5

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.1.1 Khái niệm về thanh niên và tổ chức thanh niên 5

1.1.1.2 Khái niệm về kinh tế địa phương và phát triển kinh tế địa phương 6

1.1.1.3 Khái niệm về hộ và kinh tế hộ 7

1.1.2 Đặc điểm chung của thanh niên 8

1.1.3 Các chỉ tiêu đánh giá vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình và kinh tế địa phương 10

1.1.4 Vai trò của thanh niên trong gia đình và trong xã hội 10

1.1.5 Quan điểm của Đảng cộng sản và các nhà lãnh đạo về vai trò của thanh niên trong xây dựng kinh tế, xã hội 12

1.1.5.1 V.I Lê Nin với thanh niên - cơ sở tư tưởng đổi mới công tác giáo dục thanh niên 12

1.1.5.2 Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về vai trò của thanh niên 13

1.1.5.3 Đảng cộng sản Việt Nam nói về vai trò của thanh niên 14

1.1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của thanh niên trong tham gia phát triển kinh tế 16

1.1.6.1 Chịu ảnh hưởng của phong tục tập quán 16

1.1.6.2 Trình độ học vấn chuyên môn, khoa học kỹ thuật của thanh niên 17

1.1.6.3 Yếu tố về vốn đầu tư 17

1.1.6.4 Y tế và chăm sóc sức khoẻ 18

1.1.6.5 Khả năng tiếp cận thông tin của thanh niên 18

1.1.6.6 Yếu tố chủ quan của thanh niên 19

1.1.7 Cơ sở thực tiễn về vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội 20

1.1.7.1 Kinh nghiệm về vai trò và chính sách thanh niên của một số nước trên thế giới 20

1.1.7.2 Vai trò của thanh niên Việt Nam trong phát triển kinh tế-xã hội 21

1.1.7.3 Các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ Việt Nam về vai trò của thanh niên trong xây dựng kinh tế 24

1.1.7.4 Các chính sách của tỉnh Cao Bằng về vai trò của thanh niên trong xây dựng kinh tế 27

1.2 Phương pháp nghiên cứu đề tài 28

1.2.1 Các câu hỏi nghiên cứu 28

1.2.2 Các phương pháp nghiên cứu 28

1.2.3 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá vai trò của thành niên trong phát triển kinh tế 30

1.2.3.1 Nhóm chỉ tiêu phản ánh số lượng, năng lực thanh niên 30

1.2.3.2 Nhóm chỉ tiêu phản ánh biểu hiện sự đóng góp của thanh niên trong phát triển kinh tế 30

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA THANH NIÊN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ Ở HUYỆN THÔNG NÔNG, TỈNH CAO BẰNG 31

2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 31

2.1.1 Vị trí địa lý 31

2.1.2 Điều kiện khí hậu, thuỷ văn 32

2.1.3 Điều kiện kinh tế - xã hội 32

2.1.3.1 Điều kiện đất đai 32

2.1.3.2 Tình hình dân số và lao động của huyện Thông Nông 34

2.1.3.3 Cơ sở vật chất của huyện Thông Nông 36

2.1.3.4 Kết quả sản xuất kinh doanh của huyện Thông Nông 40

2.1.3.5 Tình hình phát triển kinh tế ở huyện Thông Nông 41

2.1.3.6 Tình hình thanh niên và công tác thanh niên ở Thông Nông 45

2.2 Thực trạng vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở huyện Thông Nông 48

2.2.1 Thông tin chung về hộ 48

2.2.2 Vai trò của người thanh niên trong việc tạo ra thu nhập 64

2.2.3 Thanh niên trong các quyết định sản xuất, kinh doanh của hộ 65

2.2.4 Thanh niên với các công việc gia đình 66

2.2.5 Các nguyên nhân ảnh hưởng đến vai trò của thanh niên trong

phát triển kinh tế hộ gia đình 71 2.2.5.1 Tầm nhìn, quan niệm của cộng đồng về thanh niên 72 2.2.5.2 Trình độ văn hoá, chuyên môn của thanh niên 74 2.2.5.3 Khả năng tiếp cận thông tin của thanh niên và cộng đồng 75 2.2.5.4 Hệ thống luật và chính sách ảnh hưởng tới vai trò của

thanh niên 78 2.2.5.5 Điều kiện kinh tế xã hội 80 2.3 Vai trò của thanh niên trong tham gia công tác và phát triển kinh

tế địa phương ở huyện Thông Nông 81 2.3.1 Các chính sách của địa phương đối với thanh niên ở Thông

Nông trong phát triển kinh tế 81 2.3.2 Thanh niên trong công tác xã hội 82 2.3.3 Vai trò của thanh niên đối với các phong trào xây dựng kinh

tế và phát triển xã hội ở địa phương 84

3.1 Định hướng nhằm nâng cao vai trò tham gia của thanh niên trong phát triển kinh tế 87 3.2 Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò tham gia của thanh niên trong phát triển kinh tế 90 3.2.1 Nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò tham gia của

thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình 90 3.2.1.1 Chăm lo, đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức

cho thanh niên 90 3.2.1.2 Hỗ trợ vốn cho thanh niên phát triển sản xuất 92

3.2.1.3 Đẩy mạnh phát triển ngành nghề TTCN - kinh doanh -

dịch vụ 94

3.2.1.4 Xây dựng kết cấu hạ tầng 95

3.2.1.5 Thay đổi quan điểm, nhận thức xã hội đối với thanh niên, tạo cơ chế thuận lợi để phát huy vai trò của thanh niên 97

3.2.2 Nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò tham gia của thanh niên trong phát triển kinh tế địa phương 99

3.2.2.1 Tập trung xây dựng cơ chế, chính sách, giải pháp, đào tạo, sử dụng và tạo điều kiện cho thanh niên tham gia phát triển kinh tế, giải quyết việc làm cho thanh niên 99

3.2.2.2 Tiếp tục tạo điều kiện để tổ chức Đoàn thanh niên, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam động viên, tổ chức cho thanh niên tham gia thực hiện các Chương trình và các dự án trọng điểm, cấp bách của địa phương 102

3.2.2.3 Thực hiện tốt chính sách khuyến khích thanh niên làm nhiệm vụ ở biên giới và vùng đặc biệt khó khăn 102

3.2.2.4 Đẩy mạnh các phong trào thi đua nhằm phát huy vai trò của thanh niên trong tham gia phát triển kinh tế ở địa phương 103

KẾT LUẬN 104

1 Kết luận 104

2 Kiến nghị 107

TÀI LIỆU THAM KHẢO 110 PHỤ LỤC

ĐVTN Đoàn viên thanh niên

DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ

Bảng 2.1: Tình hình sử dụng đất đai tại huyện Thông Nông qua 3 năm 34

Bảng 2.2: Tình hình dân số và lao động của huyện qua 3 năm 36

Bảng 2.3: Tình hình cơ sở hạ tầng của huyện Thông Nông năm 2010 39

Bảng 2.4: Kết quả sản xuất kinh doanh của huyện qua 3 năm 41

Bảng 2.5: Tình hình phát triển kinh tế hộ gia đình ở huyện qua 3 năm 42

Bảng 2.6: Thông tin chung về nhóm hộ điều tra 51

Bảng 2.7: Tình hình tài sản sinh hoạt và sản xuất của nhóm hộ điều tra 52

Bảng 2.8: Đặc trưng cơ bản của thanh niên trong nhóm hộ điều tra 56

Bảng 2.9: Tình hình chủ hộ qua nhóm hộ điều tra 57

Bảng 2.10: Phân công lao động trong hộ sản xuất nông nghiệp 60

Bảng 2.11: Phân công lao động trong hộ nông nghiệp kiêm TTCN-KD-DV 62

Bảng 2.12: Ý kiến của chủ hộ về thu nhập của thanh niên so với trung niên 64

Bảng 2.13: Thanh niên quyết định các khâu sản xuất kinh doanh 66

Bảng 2.14: Sự phân công lao động trong các hộ gia đình 68

Bảng 2.15: Sử dụng thời gian của thanh niên so với các đối tượng khác trong ngày 69

Bảng 2.16: Thanh niên với các quyết định trong gia đình 71

Bảng 2.17: Tình hình tiếp cận thông tin và hưởng thụ văn hoá của thanh niên qua nhóm hộ điều tra 77

Bảng 2.18: Thanh niên tham gia bộ máy cấp ủy Đảng, chính quyền và đoàn thể các cấp 82

Bảng 2.19: Tình hình thanh niên tham gia các phong trào hoạt động ở huyện Thông Nông 85

Sơ đồ 2.1: Nguyên nhân và kết quả tác động đến vai trò của thanh niên 72

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Trong lịch sử Việt Nam, các thế hệ thanh niên nước ta luôn nêu cao truyền thống tốt đẹp của dân tộc Qua các thời kỳ cách mạng, dưới ngọn cờ vẻ vang của Đảng, Bác Hồ, lớp lớp thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, viết nên những trang sử chói lọi trong các cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước; trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN, góp phần tạo nên những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử và thời đại Trong sự nghiệp đổi mới đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tuổi trẻ hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng bất khuất của các thế hệ cha anh, thích ứng nhanh với tình hình nhiệm vụ mới, có ý chí vươn lên, chủ động lập thân, lập nghiệp, khơi dậy và nâng cao tính tích cực chính trị và xã hội, những phẩm chất tốt đẹp của tuổi trẻ trong thời kỳ mới Thanh niên đã và đang có mặt ở những nơi khó, việc khó, những lĩnh vực có nhiều thử thách, hăng hái đi vào thực tế cuộc sống để rèn luyện và trưởng thành, qua đó một lớp thanh niên tiên tiến với nhiều tài năng trẻ xuất hiện trong công cuộc đổi mới, góp phần làm rạng danh đất nước

Thanh niên Cao Bằng chiếm gần 26,99% dân số, là lực lượng lao động chủ yếu của tỉnh Nhìn chung thanh niên Cao Bằng có nhận thức và bản lĩnh chính trị vững vàng, phát huy tốt truyền thống cách mạng của quê hương và dân tộc, có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, công cuộc đổi mới của quê hương đất nước, có ý thức tự tôn dân tộc, giữ gìn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước Nhờ có các chính sách ưu đãi, đầu tư thỏa đáng nên trình độ, nhận thức của thanh niên Cao Bằng không ngừng được nâng cao, hiện nay đại bộ phận thanh niên có trình độ học vấn, có khả năng tiếp thu, ứng dụng khoa học, công nghệ vào cuộc sống

Những năm gần đây, các cấp ủy Đảng, chính quyền và các ban ngành, đoàn thể đã quan tâm, tạo điều kiện phát huy vai trò xung kích của thanh niên tham gia phát triển kinh tế xã hội, giải quyết việc làm, giáo dục, rèn luyện thanh niên phụ thuộc sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Tuy nhiên, việc phát huy sử dụng nguồn lao động trẻ chưa được chú trọng đúng mức; tỉnh chưa có cơ chế, chính sách hấp dẫn thu hút thanh niên đến làm việc ở vùng còn nhiều khó khăn, do đó không ít thanh niên được đào tạo có trình độ không trở về quê hương công tác Mặt khác do tư tưởng trọng kinh nghiệm, thói quen trong công việc nên nhiều cơ quan, đơn vị chưa đánh giá đúng khả năng, chưa tin tưởng, giao việc theo đúng năng lực, trình độ của thanh niên gây tâm lý chán nản cho thanh niên

Thông Nông hiện nay có 6.381 người ở lứa tuổi thanh niên, chiếm gần 27,2% dân số toàn huyện Thanh niên huyện Thông Nông luôn phát huy tốt truyền thống cách mạng của cha anh, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, có ý thức chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước Đại đa số thanh niên sống có lý tưởng, hoài bão, có đạo đức, lối sống giản dị, chân thành, cần cù, chịu khó, tích cực ủng hộ, tham gia vào công cuộc đổi mới quê hương, đất nước Thông qua các chính sách, chương trình đào tạo nghề, nhiều thanh niên Thông Nông đã được đào tạo cơ bản, có trình độ, tay nghề và năng lực thực tiễn Nhưng hiện nay thanh niên Thông Nông vẫn chưa được quan tâm, sử dụng đúng mức; nhiều cơ quan, đơn

vị, địa phương, gia đình thiếu tin tưởng, chưa tạo điều kiện thuận lợi để thanh niên tiếp cận, tham gia thực hiện các chương trình, dự án triển khai trên địa bàn; chưa có cơ hội để tham gia phát triển kinh tế hộ, kinh tế địa phương

Xuất phát từ lý do trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Một số giải pháp nâng cao vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế tại huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng" nhằm đưa ra những giải pháp nâng cao vai trò,

vị trí của thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình nói riêng và kinh tế địa phương nói chung, tạo niềm tin của xã hội đối với thanh niên

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

2.1 Mục tiêu chung

Thông qua việc nghiên cứu thực trạng vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế tại huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng để đề xuất những giải pháp chung nhằm nâng cao vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế cho địa phương

3 Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Là vai trò và sự tham gia của thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình và kinh tế địa phương tại huyện Thông Nông

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1 Phạm vi không gian

- Các hộ gia đình thanh niên điều tra tại một số xã, thị trấn của huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng

- Các cơ quan chính quyền, cơ quan kinh tế, tổ chức Đảng, đoàn thể và

tổ chức Đoàn thanh niên ở huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng

3.2.2 Phạm vi thời gian

Các số liệu, tài liệu nghiên cứu chung của đề tài được thu thập trong giai đoạn 2008 - 2010 Số liệu điều tra kinh tế hộ gia đình thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình là các kết quả của hộ thực hiện trong năm 2010

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Luận văn đã hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về thanh niên và vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội nói chung và kinh tế gia đình, kinh tế địa phương nói riêng Những kinh nghiệm về tổ chức thanh niên tham gia phát triển kinh tế của một số quốc gia trên thế giới và ở một số địa phương trong nước Thông qua việc nghiên cứu thực trạng vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế tại huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng để đề xuất những giải pháp chung nhằm nâng cao vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế cho địa phương Kết quả nghiên cứu luận văn là tài liệu cho các cơ quan chức năng của Trung ương và địa phương tham khảo trong việc xây dựng chính sách về thanh niên và động viên thanh niên tham gia xây dựng gia đì nh và phát triển kinh tế địa phương trong tiế n trình thực hiện CNH-HĐH, hội nhập kinh tế quốc tế

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học về thanh niên trong tham gia phát triển kinh

tế và phương pháp nghiên cứu của đề tài

Chương 2: Thực trạng về vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế ở

huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng

Chương 3: Định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của

thanh niên trong phát triển kinh tế ở huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THANH NIÊN TRONG THAM GIA PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1 Cơ sở khoa học của đề tài

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm về thanh niên và tổ chức thanh niên

a Khái niệm về thanh niên

Thanh niên là một phạm trù triết học, chỉ một nhóm nhân khẩu, xã hội đặc thù, ở độ tuổi nhất định (từ 16 đến 30 tuổi), có mặt trong tất cả các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, có những đặc điểm chung đặc trưng về tâm lý, sinh lý, nhận thức xã hội, có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc trong cả hiện tại

và tương lai [11]

b Khái niệm về tổ chức thanh niên

Tổ chức thanh niên là tổ chức tự nguyện của thanh niên nhằm đoàn kết, tập hợp thanh niên, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên; phát huy vai trò của thanh niên trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Tổ chức thanh niên bao gồm Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam và các tổ chức khác của thanh niên được tổ chức và hoạt động theo điều lệ của tổ chức và trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật [01]

- Khái niệm về Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam, giữ vai trò nòng cốt trong phong trào thanh niên; tổ chức, hướng dẫn hoạt động của thiếu niên, nhi đồng, phụ trách đội thiếu niên tiền phong

Hồ Chí Minh

- Khái niệm về Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam

Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam là tổ chức xã hội rộng rãi của thanh niên và các tổ chức thanh niên, nhằm đoàn kết tập hợp mọi tầng lớp thanh niên Việt Nam phấn đấu vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên

1.1.1.2 Khái niệm về kinh tế địa phương và phát triển kinh tế địa phương

a Khái niệm về kinh tế địa phương

Nền kinh tế địa phương là hệ thống phân phối, sản xuất và tiêu thụ của một cộng đồng

b Khái niệm về phát triển kinh tế địa phương

Phát triển kinh tế đại phương là các hoạt động thực hiện bởi chính quyền địa phương, hiệp hội doanh nghiệp, công ty địa phương và một số tác nhân khác nhằm loại bỏ những rào cản pháp lý và giảm chi phí giao dịch cho các doanh nghiệp tại địa phương, xử lý các thất bại của thị trường, tăng cường tính cạnh tranh của các doanh nghiệp và tạo ra lợi thế cạnh tranh độc nhất cho địa phương và các doanh nghiệp trong địa phương đó

Phát triển kinh tế địa phương là một quá trình tham gia mà ở đó người dân địa phương từ mọi ban ngành cùng nhau thúc đẩy hoạt động thương mại của địa phương nhằm hướng đến một nền kinh tế phục hồi nhanh và bền vững Đây là một công cụ hỗ trợ tạo ra việc làm tốt và cải thiện chất lượng cuộc sống cho mọi người, bao gồm cả những người nghèo và những người thường bị thiệt thòi

Phát triển kinh tế địa phương khuyến khích cộng đồng, các cá nhân và các bên xã hội dân sự xây dựng các mối quan hệ đối tác và cùng nhau xác định các biện pháp giải quyết của địa phương nhằm đương đầu với những thử thách chung về kinh tế Quá trình phát triển kinh tế địa phương hướng đến việc tạo điều kiện và nâng cao khả năng cho các thành phần tham gia của đại phương nhằm sử dụng hiệu quả doanh nghiệp kinh doanh, lao động, vốn và

các nguồn lực khác của địa phương để thực hiện được các ưu tiên của chính điạ phương mình

1.1.1.3 Khái niệm về hộ và kinh tế hộ

a Khái niệm về hộ

Hộ gia đình bao gồm một hay một nhóm người ở chung và ăn chung Những người này có thể có hoặc không có quỹ thu, chi chung; có thể có hoặc không có mối quan hệ ruột thịt

Có nhiều khái niệm khác nhau về hộ, tuy nhiên trong đó cũng có những đặc điểm chung để phân biệt về hộ

- Chung hay không chung huyết tộc

- Cùng chung sống dưới một mái nhà

- Cùng chung nguồn thu nhập

- Cùng ăn chung

- Cùng tiến hành lao động sản xuất

Cần phân biệt rõ giữa hộ và gia đình: Nếu như gia đình được xét tương quan về mặt xã hội thì hộ là những đơn vị kinh tế nhỏ nằm trong nền kinh tế Một gia đình có thể bao gồm nhiều hộ, từ lâu ở nước ta có nhiều gia đình có tới ba, bốn, thậm trí nhiều hơn thế hệ cùng chung sống dưới một mái nhà nhưng đã tách thành những hộ riêng, sống độc lập bằng sức lao động của mình, bằng đất đai và tài sản được giao khoán, thuê mướn hoặc do đấu thầu

để sử dụng và ăn uống một mâm cơm với một chế độ ngân quỹ riêng

b Khái niệm về kinh tế hộ

Kinh tế hộ là một hình thức kinh tế cơ bản và tự chủ được hình thành và tồn tại khách quan lâu dài dựa trên cơ sở sử dụng sức lao động, đất đai và tư liệu sản xuất khác của gia đình là chính Kinh tế hộ là hình thức kinh tế có hiệu quả, phù hợp với sản xuất nông nghiệp, thích ứng và tồn tại trong mọi hình thức kinh tế xã hội

Đặc trưng của kinh tế hộ

- Là loại hình kinh tế trong đó các thành viên làm việc một cách tự chủ,

tự nguyện vì quyền lợi, lợi ích kinh tế của bản thân, gia đình và lợi ích của xã hội, xét về nội tại của hộ thì các thành viên cùng huyết tộc là chủ thể đích thực của hộ

- Là đơn vị kinh tế cơ sở vừa sản xuất vừa tiêu dùng Có sự thống nhất đơn vị kinh tế là đơn vị xã hội

- Là hình thức kinh tế luôn thích nghi với đặc điểm của sản xuất nông nghiệp là sinh vật sống

- Là trang tế bào của xã hội phổ biến mang tính đặc thù với điều kiện tự nhiên, kinh tế ở mỗi nước và mỗi khu vực trên thế giới Trình độ phát triển của nó từ thấp đến cao

- Kinh tế hộ tuy là đơn vị kinh tế độc lập nhưng không độc lập với kinh

tế Nhà nước và kinh tế hợp tác

Ở Việt Nam, kinh tế hộ không thuộc thành phần kinh tế cá thể, nó chỉ là loại hình kinh tế dùng để phân biệt với loại hình kinh tế tập thể và kinh tế Nhà nước Nó là loại hình kinh tế tự chủ nhưng hiện tại chưa được xếp vào loại hình kinh tế nào, nó có mối quan hệ với các thành phần kinh tế và là cơ sở để

hình thành kinh tế hợp tác và hợp tác xã nông nghiệp

1.1.2 Đặc điểm chung của thanh niên

Trong xã hội có rất nhiều đối tượng thanh niên nhưng tất cả đều mang đặc điểm chung:

Thanh niên là một giai đoạn phát triển trong cuộc đời của con người Đặc điểm lớn nhất của thanh niên là chấm dứt giai đoạn trẻ em để trở thành người lớn, người trưởng thành

Thanh niên là lứa tuổi đang phát triển cả về thể chất, tâm lý và tinh thần,

cả về nhu cầu và tình cảm, trí tuệ và tài năng, ước mơ và lý tưởng, tư duy và tính cách Đó cũng là lứa tuổi ở vào thời kỳ đang phát triển, đang định hướng giá trị cuộc sống và đang trưởng thành về nhân cách

Đặc điểm tâm lý của thanh niên là: yêu cái mới, thích cái vui, chuộng cái đẹp; luôn hướng đến tương lai và chẳng quên quá khứ; tuổi của mộng mơ

và khát vọng; dễ nhạy cảm, ít sa lầy trong trí tuệ và tư duy; dễ tiếp nhận các giá trị tiên phong và đổi mới

Đặc điểm về sinh học của thanh niên là có sự tăng trưởng nhanh về cơ thể, cường tráng về thể lực, trưởng thành về sinh học

Đặc điểm về mặt xã hội của thanh niên là quá trình xã hội hoá cá nhân định hình nhân cách, xác lập vai trò cá nhân qua các hoạt động độc lập với tư cách công dân

Đặc điểm về cơ cấu xã hội: Thanh niên cũng là một nhóm xã hội - nhân khẩu đặc thù, chiếm số đông trong dân cư, đan xen trong các giai tầng, cơ cấu

xã hội và cơ cấu nghề nghiệp; họ cũng thường bị ảnh hưởng của các quan hệ giai cấp, của dư luận xã hội, của lối sống cộng đồng và thời đại Do tính chất đặc thù của thanh niên nên vấn đề thanh niên luôn được đặt vào trung tâm điểm của những bức xúc nhất mà xã hội thường quan tâm Thanh niên là hình ảnh phản chiếu của xã hội thu nhỏ, vì thế muốn biết tương lai của một dân tộc thế nào, của một xã hội ra sao thì hãy xem diện mạo của thế hệ thanh niên Ngày nay do những biến động của tình hình xã hội và sự phát triển mọi mặt của thanh niên, cho nên có thể nói rằng: chính thanh niên là một phần quyết định của những tiến bộ xã hội, dân tộc và mọi cuộc đụng đầu lịch sử

Đặc điểm riêng của thanh niên theo độ tuổi:

+ Thanh niên ở độ tuổi khác nhau thì mang đặc điểm khác nhau:

- 16 - 17: Vừa người lớn, vừa trẻ con, phát triển nhanh về thể chất, muốn làm người lớn, có nhu cầu cao về giao tiếp học hỏi, thích tham gia vào nhóm hoạt động người lớn, dễ bị tác động mạnh về tâm lý, dễ bị tôn thương

- 18 - 24: Vẫn tiếp tục lớn về thể chất, hăng hái, dũng cảm, khẳng định trách nhiệm công dân có xu hướng rõ rệt về nghề nghiệp, có quyết định lớn về nghề nghiệp, gia đình, bắt đầu bước vào cuộc sống tự lập

- 25 - 30: Chín chắn về mặt tâm lý, ổn định cuộc sống, bắt đầu giảm tính sôi động, tăng sự lựa chọn tính toán thực tế Có nhu cầu nâng cao nghề nghiệp, củng cố địa vị, muốn tích luỹ tạo cơ sở vật chất cho gia đình

+ Thanh niên ở các vùng lãnh thổ khác nhau và ngành nghề khác nhau cũng mang những đặc điểm riêng khác nhau

1.1.3 Các chỉ tiêu đánh giá vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế

hộ gia đình và kinh tế địa phương

- Tình hình tham niên trong phát triển kinh tế hộ:

+ Mức độ tham gia của thanh niên trong phân công lao động trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ Mức độ tham gia của thanh niên trong hoạt động sản xuất kinh doanh càng lớn thì vai trò của thanh niên trong phát triển hộ gia đình càng cao

+ Thu nhập của thanh niên tạo ra so với trung niên Nếu chúng ta chỉ dựa vào mức độ tham gia của thanh niên vào hoạt động sản xuất kinh doanh thì cũng chưa đủ để đánh giá vai trò của họ trong phát triển kinh tế hộ gia đình bởi vì tính chất công việc quyết định mức thu nhập tạo ra Do đó tôi dùng chỉ tiêu thu nhập của thanh niên tạo ra so với trung niên Khi thu nhập của thanh niên tạo ra so với trung niên cao hơn thì vai trò của thanh niên được khẳng định trong đời sống kinh tế gia đình

+ Chỉ tiêu mức độ tham gia của thanh niên trong hoạt động gia đình và

xã hội sẽ đánh giá vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế hộ gia đình

- Tình hình thanh niên tham gia các phong trào, các chương trình, dự án phát triển kinh tế tại địa phương Căn cứ mức độ tham gia của thanh niên trong các phong trào, các chương trình, dựa án phát triển kinh tế tại địa phương ta có thể đánh giá được vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế tại địa phương

1.1.4 Vai trò của thanh niên trong gia đình và trong xã hội

Ở tất cả các nước trên thế giới, thanh niên luôn là lực lượng xung kích,

đi đầu trong gia đình và trong xã hội về vai trò, khả năng học tập, lao động

sản xuất và cống hiến, tham gia trực tiếp vào các khâu sản xuất và tái sản xuất Hiện nay xu thế hoà bình, hội nhập phát triển, cùng tiến bộ đang là xu thế lớn và tích cực để đem lại cho nhân loại nguồn nhân lực, trí lực, sức trẻ dồi dào và ngày càng phát triển với nhiều hứa hẹn Thanh niên là người đóng góp chính cho nền kinh tế hiện tại và tương lai lâu dài, vai trò của họ trong phát triển kinh tế hộ gia đình được thể hiện trên nhiều mặt [16]

- Trong lao động sản xuất: Thanh niên là người làm ra phần lớn lương thực, thực phẩm tiêu dùng và thu nhập trong gia đình Đáng chú ý là các hộ nghèo sinh sống chủ yếu dựa vào kết quả làm việc của thanh niên và trung niên là phụ nữ Thế nhưng thanh niên lại có rất ít hoặc không có quyền sở hữu trong gia đình, phụ thuộc về kinh tế Đây là một bất công đối với thanh niên trên khắp thế giới, đặc biệt là ở các nước, các vùng, miền còn kém phát triển

về kinh tế và nhận thức

- Ngoài tham gia vào lao động sản xuất đóng góp thu nhập cho gia đình, thanh niên còn có những đóng góp to lớn cho xã hội Thanh niên có mặt ở mọi lúc, mọi nơi, việc khó, việc khổ mà chỉ có tuổi trẻ mới có đủ khả năng đảm đương Ở nước ta, thanh niên còn có nghĩa vụ cao cảo là tham gia vào quân ngũ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN Thanh niên là lứa tuổi sinh đẻ và nuôi dưỡng, chăm sóc con trẻ vun trồng những mầm non tương lai của đất nước, bảo tồn và phát triển giống nòi Đặc biệt là thanh niên nữ giới phải chịu nhiều cực nhọc khi làm tròn bổn phận thiên phú làm vợ, làm mẹ

- Người thanh niên chính là người gìn giữ và bảo vệ những giá trị tốt đẹp của dân tộc từ thế hệ này đến thế hệ khác Gia đình Việt Nam đến ngày nay còn gìn giữ được những phẩm chất đạo đức tốt đẹp như nghĩa vợ chồng thuỷ trung, con cháu thảo hiền, kính trên nhường dưới, tương trợ giúp đỡ nhau trong họ hàng, làng xóm Ở đây vai trò to lớn của thanh niên là việc học tập, truyền thụ và tham gia vào dạy dỗ con em mình Thanh niên cũng có vai trò quan trọng và ảnh hưởng sâu rộng trong việc xây dựng, củng cố sự đoàn kết

cộng đồng, củng cố những quan hệ tốt đẹp giữa người với người Chính vì lẽ

đó mà xã hội Việt Nam còn gìn giữ được nếp sống có tình có nghĩa, có trước

có sau, quan tâm giúp đỡ, đùm bọc lẫn nhau lúc khó khăn hoạn nạn

Vì vậy dù được hay không được thừa thận, thực tế cuộc sống và những

gì thanh niên đã và đang làm, khẳng định vai trò và vị trí của họ trong gia đình, trên mọi lĩnh vực đời sống kinh tế xã hội, trong sự tiến bộ không ngừng của nhân loại

Thanh niên cùng lúc phải thực hiện các vai trò nói trên, cho nên họ cần phải được gia đình: ông, bà, cha mẹ chia sẻ, động viên cả về công việc cũng như tinh thần, xã hội cũng cần tăng cường những trợ giúp để thanh niên thực hiện vai trò của mình

1.1.5 Quan điểm của Đảng cộng sản và các nhà lãnh đạo về vai trò của thanh niên trong xây dựng kinh tế, xã hội

1.1.5.1 V.I Lê Nin với thanh niên - cơ sở tư tưởng đổi mới công tác giáo dục thanh niên

Phát triển sáng tạo những tư tưởng C Mác và Ph.Ăngghen về thanh niên V.I Lê Nin đã xây dựng hệ thống quan điểm khoa học và giáo dục thanh niên trong cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

Người quan niệm: " Người ta quan sát thấy thanh niên công nhân một khát vọng nồng cháy không gì kìm hãm được sự vươn lên lý tưởng dân chủ

và chủ nghĩa xã hội Sớm muộn thanh niên sẽ đến với chủ nghĩa xã hội nhưng bằng con đường khác với cha anh họ" (V.l Lê nin: Bàn về thanh niên, NXB Thanh niên, Hà nội, 1981, tr.67) Tại Đại hội lần thứ III của Đoàn

TNCS Nga, Lê nin đã chỉ rõ: "Các đồng chí phải tự tiến hành giáo dục thành những người cộng sản Đoàn TNCS phải là một đội quân xung kích, một đội ngũ mà ở đó mọi đoàn viên đều có tinh thần chủ động và quyết tâm cao" [15, tr381].

V.I Lê Nin chỉ rõ, mọi vấn đề liên quan về mặt xã hội của thanh niên đều mang tính giai cấp, tính lịch sử cụ thể Ngay trong thời kỳ xây dựng kế hoạch thành lập một Đảng Mác xít ở Nga V.I Lê Nin đã chăm chú theo dõi

sự thức tỉnh về tính chủ động xã hội của những người vô sản trẻ tuổi, của học sinh, sinh viên V.I Lê Nin đã đi đến xác nhận lạc quan rằng chính họ đã có nguyện vọng tha thiết, mạnh mẽ hướng tới những lý tưởng dân chủ và CNXH Trong tác phẩm "sự khủng hoảng của chủ nghĩa MenSêVích" V.I Lê Nin

đã nêu ý kiến của Ph.Ăngghen "há chẳng phải trong Đảng cách mạng của chúng tôi, thanh niên chiếm ưu thế là một điều rất tự nhiên sao? Chúng tôi

là một Đảng của tương lai, mà tương lai lại thuộc về thanh niên Chúng tôi

là Đảng của những người cách tân, mà thanh niên lại luôn luôn thích đi theo những người cách tân Chúng tôi là Đảng đấu tranh quên mình chống lại chế độ cũ thối nát, mà thanh niên lại luôn luôn đi đầu trong cuộc đấu tranh quên mình"

V.I Lê Nin hiểu tinh tế những lợi ích chính đáng của tuổi trẻ Người không bao giờ tuyệt đối hoá hoặc coi nhẹ lợi ích của thanh niên V.I Lê Nin cho rằng, việc quan tâm và thoả mãn thật sự những lợi ích và nguyện vọng của thanh niên phụ thuộc vào tính chất của bản thân xã hội CNXH thủ tiêu những nguồn gốc áp bức người lao động, tạo điều kiện phát triển đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân thì đồng thời cũng sẽ giải quyết vấn đề thanh niên - một bộ phận tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa

1.1.5.2 Chủ tịch Hồ Chí Minh nói về vai trò của thanh niên

Quán triệt quan điểm của Lê nin và các nhà cách mạng tiền bối, Bác Hồ luôn khẳng định tiềm năng, vai trò, vị trí to lớn của thanh niên trong đời sống

xã hội, đặc biệt là trong sự nghiệp cách mạng

Năm 1921, khi đất nước còn trong đêm đen nô lệ, Nguyễn Ái Quốc đã nói “Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm khi thời cơ đến” Bốn

năm sau, Nguyễn Ái Quốc nêu lên tư tưởng “Thức tỉnh thanh niên để đi tới thức tỉnh cả dân tộc” Và 16 năm sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam do Người sáng lập, lãnh đạo nhân dân ta giành được chính quyền, lập ra Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á, Chủ tịch Hồ Chí Minh một lần nữa khẳng: “Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên” Nói đến nhiệm vụ kiến thiết lại đất nước sau 80 năm nô lệ bị bóc lột và khai thác tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc, Bác chỉ rõ rằng: “Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong, chờ đợi ở các cháu rất nhiều” và tương lai phát triển của đất nước sẽ như thế nào, “Việt Nam có được vẻ vang sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu” Bác vừa khẳng định vai trò lịch sử của thanh niên, vừa đặt nềm tin mạnh mẽ vào khả năng của họ

Khi Miền Bắc nước ta bước vào thời kỳ xây dựng CNXH, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhìn nhận thanh niên là lớp người “xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hoá, trong sự nghiệp xây dựng CNXH; thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ đang hăng hái giữ gìn trật tự, trị an, bảo vệ Tổ quốc” và trong mọi việc thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu: “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó thanh niên làm ”

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Bác Hồ biểu dương thanh niên ta là “Thế hệ anh hùng của một dân tộc Việt Nam anh hùng” Đây chính

là sự đánh giá cao nhất về vai trò, vị trí của thanh niên mà Người dành cho lớp trẻ [16, tr10,11, 239]

1.1.5.3 Đảng cộng sản Việt Nam nói về vai trò của thanh niên

Tiếp thu những quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề thanh niên và công tác thanh niên, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta luôn đánh giá cao vai trò của thanh niên Trong cương lĩnh vận động thanh niên Đảng ta đã khẳng định rằng: “Thanh niên là một lực lượng quan trọng mà Đảng phải tranh thủ cho được” Trải qua các thời kỳ

cách mạng khác nhau, Đảng đã tổ chức việc nghiên cứu thực tiễn để nhìn nhận, đánh giá tiềm năng, vai trò, vị trí của thanh niên một cách khoa học Nghị quyết 26/NQ/TW của Bộ Chính trị khoá V - năm 1985 đã nêu “Thanh niên ta ngày nay lớn lên trong thời kỳ lịch sử vĩ đại của dân tộc, được Đảng và chế độ mới đào tạo, bồi dưỡng đã phát huy truyền thống anh hùng của dân tộc,

có những cống hiến xuất sắc và trưởng thành nhanh chóng trên mặt trận quốc phòng, an ninh, thanh niên chiến đấu anh dũng ngoan cường, vượt khó khăn gian khổ đánh thắng mọi kẻ thù, bảo vệ Tổ quốc ; trên mặt trận lao động sản xuất thanh niên đi đầu lao động sáng tạo xây dựng đất nước và trên mặt trận văn hoá giáo dục, hoạt động khoa học kỹ thuật thanh niên cố gắng dạy tốt, học tốt, xây dựng nền văn hoá mới và con người mới ” Nghị quyết 04 Ban chấp

hành Trung ương Đảng khoá VII khẳng định: “ Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước trên con đường XHCN hay không phần lớn tuỳ thuộc vào thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc,

là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” [3]

Đặc biệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương khoá X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời

kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã nêu rõ quan điểm chỉ đạo của Đảng ta về công tác thanh niên, trong đó nhấn mạnh: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người Chăm

lo, phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn

định và phát triển vững bền của đất nước” (Văn kiện Đảng về công tác thanh niên, NXB Thanh niên, Hà Nội, 2008, tr.146)

Đảng luôn đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò làm chủ

và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được sứ mệnh lịch

sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh, nhân dân có cuộc sống ấm no tự

và chủ quan

1.1.6.1 Chịu ảnh hưởng của phong tục tập quán

Tồn dư của những hủ tục lạc hậu "trọng nam kinh nữ" phần nào làm kìm hãm tài năng sáng tạo của thanh niên, đặc biệt là thanh niên nữ, thanh niên những vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số, kìm hãm sự cống hiến của thanh niên cho xã hội và gia đình

Bước vào giai đoạn mới của cách mạng, công tác vận động thanh niên chưa đổi mới kịp thời Khuyết điểm của toàn xã hội là thiếu niềm tin và nhận thức sâu sắc vai trò của thanh niên và nội dung công tác thanh niên trong thời

kỳ mới Xử lý các vấn đề thanh niên không sát đúng với tâm lý và những nhu cầu mới của thanh niên Một số cán bộ, đảng viên lớn tuổi, cha mẹ còn thiếu tôn trọng, thiếu niềm tin vào thanh niên Tình trạng thoái hoá biến chất cùng với sự hạn chế về năng lực của nhiều đảng viên đã làm cho niềm tin của tuổi trẻ đối với Đảng bị giám sút Chính những quan điểm và thực tế đó đã làm cho một bộ phân thanh niên gặp nhiều khó khăn về định hướng trong điều kiện kinh tế - xã hội thời kỳ hội nhập Không ít thanh niên, nhất là thanh niên nông thôn vẫn mang tâm lý thụ động, ỷ lại, tâm lý dao động và khả năng nghề

nghiệp chưa chuyển kịp nền kinh tế thị trường, tự ti, mặc cảm không mạnh bạo trong việc làm ăn, phát triển kinh tế gia đình, sáng tạo trong lao động và học tập bị kìm hãm Như vậy những phong tục, tập quán và những quan niệm lạc hậu là nguyên nhân cản trở sự tiến bộ và hạn chế vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế làm iàu cho bản thân, gia đình và xã hội

1.1.6.2 Trình độ học vấn chuyên môn, khoa học kỹ thuật của thanh niên

Hiện nay hàng triệu thanh niên chưa có hoặc thiếu việc làm, thu nhập thấp, mặc dù tình trạng thất học và mù chữ ở khu vực nông thôn, miền núi đã giảm đáng kể Nhưng số thanh niên có trình độ chuyên môn cao và được đào tạo lành nghề còn hạn chế Trình độ học vấn về khoa học kỹ thuật và khả năng ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn khiêm tốn Thanh niên Việt Nam đang ở giai đoạn đầu được đào tạo, bồi dưỡng cơ bản tạo điều kiện cho thanh niên phấn đấu để hình thành một thế hệ con người mới Nuôi dưỡng hoài bão lớn, có ý thức trách nhiệm công dân, có ý tri thức, sức khoẻ, lao động giỏi, năng động sáng tạo làm chủ được khoa học công nghệ mới, vươn lên ngang tầm thời đại, sánh vai cùng thanh niên các nước trên thế giới Chưa hình thành vững chắc một lớp thanh niên nam, nữ ưu tú vững vàng về chính trị, kiên định con đường XHCN, tiêu biểu cho thế hệ trẻ, trở thành những nhà lãnh đạo, quản

lý, kinh doanh giỏi, những chuyên gia xuất sắc trên mọi mặt hoạt động của nền kinh tế hiện đại Còn thiếu những tri thức uyên bác chiếm lĩnh các đỉnh cao của khoa học, những người lao động có tay nghề cao [11]

Đó là những hạn chế do cơ chế hội nhập của nền kinh tế, thanh niên chưa bắt nhịp kịp thời với sự vận động của đất nước Tình trạng đào tạo tràn lan, chưa đúng và phù hợp với yêu cầu thực tiễn của sự phát triển Khi đào tạo xong lại không đáp ứng được nhu cầu về việc làm, hoặc làm trái với ngành nghề được đào tạo, từ đó dẫn tới hiệu quả công việc thấp

1.1.6.3 Yếu tố về vốn đầu tư

Vốn là một yếu tố vô cùng quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh Trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở nông thôn thì hầu hết các hộ đều

gặp phải khó khăn về vốn Nhu cầu về vốn của thanh niên thì lớn trong khi đó vốn tích luỹ thì hạn chế, nhất là những thanh niên mới xây dựng gia đình, tạo lập cuộc sống riêng nên họ thường phải đi vay ngoài Ở nước ta thị trường về vốn, đặc biệt là ở nông thôn còn nhiều hạn chế, thủ tục vay còn rườm rà, cơ chế vay chưa linh hoạt, mức cho vay thấp, lãi suất cao Định kiến xã hội đối với thanh niên còn nặng nề, chưa tin tưởng khả năng hoàn vốn của họ Do đó thanh niên, đặc biệt là thanh niên nông thôn nghèo gặp nhiều khó khăn trong việc vay vốn đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế

1.1.6.4 Y tế và chăm sóc sức khoẻ

Hiện nay mặc dù đã đạt được những bước tiến quan trọng trong CSSK nhưng thanh niên, đặc biệt là thanh niên nghèo và là nữ giới, các nhóm dân tộc, thanh niên sống ở miền núi, vùng sâu, vùng xa gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận những dịch vụ CSSK cơ bản Trong các gia đình nghèo việc CSSK vẫn chỉ chú trọng dành cho người già và trẻ nhỏ hoặc khi mắc các bệnh đột xuất, hiểm nghèo Các biện pháp tránh thai được áp dụng ít và thiếu khoa học Tỷ lệ thanh niên mang thai ngoài ý muốn nhiều, nạo phá thai có chiều hướng ra tăng trong lứa tuổi vị thành niên, tình trạng thiếu máu, dinh dưỡng kém, suy nhược cơ thể do lao động quá sức vẫn còn phổ biến ở các vùng nông thôn

1.1.6.5 Khả năng tiếp cận thông tin của thanh niên

Thiếu vắng thông tin đã làm cho nhiều thanh niên gặp phải khó khăn trong việc sản xuất kinh doanh, làm cho thanh niên bị hạn chế về tầm nhìn và hiểu biết xã hội Đặc biệt là thanh niên nông thôn vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số, họ thu hẹp mình trong không gian gia đình, làng bản không biết xã hội đang phát triển với tốc độ chóng mặt Đất nước ta đang chuyển mình một cách nhanh chóng từ nền nông nghiệp sang nền công nghiệp và hậu công nghiệp, đặc biệt là hiện nay nước ta đã chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO, càng đòi hỏi thanh niên phải đổi mới và kịp

thời đổi mới chứ không bằng lòng với những gì đang có trước đây Thời đại ngày nay là thời đại của nền kinh tế tri thức và thế kỷ của thông tin, vậy mà còn đa số thanh niên nông thôn chưa hiểu thế nào là công nghệ thông tin, internet Ngay cả sách báo họ cũng ít khi được tiếp cận, đặc biệt là thanh niên vùng cao Theo báo cáo của Chính Phủ thì 80% lượng sách báo được phát hành tập trung ở thành thị, 20% lượng sách báo phát hành tập trung ở nông thôn Điều này có nghĩa là 80% dân số ở nông thôn được tiếp xúc với 20% lượng báo chí được phát ra Ở nông thôn thì thanh niên ít được tiếp xúc chủ yếu là cán bộ, công nhân viên chức, còn thanh niên nông thôn thì hầu như 80% ít tiếp xúc với sách báo [12]

1.1.6.6 Yếu tố chủ quan của thanh niên

Một yếu tố chủ quan không thể không nhắc đến ảnh hưởng trực tiếp đến vai trò của thanh niên đó chính là nguyên nhân do chính họ gây ra Đa số thanh niên tự ti, mặc cảm, cho rằng mình không có khả năng để thực hiện những công việc có tầm cỡ hay tính chất quy mô, đòi hỏi sự đầu tư suy nghĩ, nghiên cứu và thời gian Ý nghĩ đó đã hằn sâu vào tiềm thức của họ Chính vì điều này mà thanh niên tự làm mất đi hay không khẳng định được vai trò của mình trong gia đình và xã hội, một số trở nên ỷ lại, trông chờ, phụ thuộc vào gia đình và xã hội Có nghĩa là họ tự đánh mất "cái tôi" của mình và tự hạ thấp vai trò quan trọng của mình trong gia đình và trong xã hội

Như vậy ta thấy rằng thanh niên có vai trò rất quan trọng trong gia đình cũng như trong xã hội Tuy nhiên đến nay vai trò của thanh niên còn bị hạn chế do những nguyên nhân chủ quan và khách quan; đáng quan tâm nhất là thanh niên nông thôn và vùng xâu, vùng xa, dân tộc ít người

Cần đưa ra những giải pháp khắc phục những hạn chế trên để thanh niên tìm lại được vị trí và vai trò của mình trong gia đình và xã hội, bởi vì thanh niên là nguồn nhân lực trẻ nhất, khoẻ nhất, trí tuệ nhất, là động lực và là nhân

tố thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của đất nước

1.1.7 Cơ sở thực tiễn về vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế -

Qua nghiên cứu cho thấy, các nước dù hoàn cảnh và điều kiện kinh tế,

xã hội, thể chế chính trị khác nhau nhưng họ đều rất quan tâm tới vấn đề thanh niên

Ở Châu Âu, Cộng hòa Pháp là một trong những quốc gia rất đề cao vai trò của thanh niên vì vậy Chính phủ Pháp đã đề ra nhiều chính sách đối với thanh niên Trong đó đặc biệt quan tâm đến chính sách đào tạo, phát triển tài năng trẻ, tạo việc làm, giải quýêt các vấn đề xã hội của thanh niên

Ở Malaixia, Chính phủ chú trọng vào các chương trình phát triển thanh niên, Nhà nước đề ra chiến lược đào tạo thanh niên theo 3 nội dung: kỹ nghệ, kinh doanh và tổ chức hoạt động thực tiễn Nhà nước cho thanh niên vay vốn

để phát triển sản xuất, kinh doanh, lập nghiệp, lập giải thưởng nhà nước cho các nhà doanh nghiệp trẻ Đồng thời Chính phủ Malaixia rất chú ý đầu tư phát triển thanh niên nông thôn, đưa văn hóa đến với thanh niên nông thôn, có chương trình tín dụng giúp thanh niên nông thôn vay vốn để lập nghiêp

Trong hoàn cảnh của Nhật Bản, Nhà nước chú trọng chính sách khuyến khích sáng kiến, sáng tạo trong thanh niên, chính sách lôi cuốn thanh niên vào các hoạt động xã hội, khoa học kỹ thuật, nâng cao tính tự lập và tự quản của thanh niên Nhà nước Nhật chú ý giải quyết đúng đắn, hài hòa mối quan hệ của người lớn tuổi và thanh niên Nhà nước vừa khuyến khích thanh niên, vừa

có chế độ thỏa đáng với người già, tạo ra không khí hợp tác, kế thừa và phát

triển, thu hút sự quan tâm của người già đối với thanh niên, chăm lo cho thanh niên và ngược lại động viên thanh niên kính trọng và giúp đỡ người già

Cộng hoà Brunây là một trong những quốc gia đạt được nhiều thành tựu trong việc giải quyết các vấn đề về thanh niên Nhà nước Brunây đã có những chính sách đầu tư chuẩn bị cho thanh niên trở thành những thành viên

xã hội tích cực, có trách nhiệm, năng động và ý thức tự lực, tự cường

Cộng hòa Ấn Độ, từ năm 1950 đã có chương trình về phát triển thanh niên Nhà nước đã xây dựng nhiều chương trình, kế hoạch phát triển thanh niên Trong đó chú trọng vấn đề nang cao chất lượng đào tạo, giáo dục, hình thành kỹ năng lao động và tăng cường thể lực cho thanh niên [11]

1.1.7.2 Vai trò của thanh niên Việt Nam trong phát triển kinh tế-xã hội

Ở Việt Nam thanh niên chiếm tỷ lệ cao trong lực lượng lao động cả nước, là nguồn nhân lực quan trọng của đất nước Nhưng trên thực tế hiện nay trong xã hội còn thiếu sự quan tâm thường xuyên đối với thanh niên, còn có

tư tưởng gia trưởng, hẹp hòi không thấy hết và tin tưởng vào tiềm năng và vai trò của thanh niên, chưa tạo điều kiện thuận lợi, thoả đáng cho thanh niên khẳng định vai trò, trách nhiệm của mình trong việc tham gia phát triển kinh

tế xã hội nói chung và kinh tế hộ gia đình nói riêng

Trước đây trong sự nghiệp kháng chiến kiến quốc Bác Hồ đã xác lập rõ

vị trí, yêu cầu nhiệm vụ với thanh niên: Thanh niên bao giờ cũng là trụ cột của đất nước tương lai của dân tộc và hạnh phúc của mỗi gia đình Là tài nguyên lớn của Quốc gia Thanh niên còn là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai Điều quan trọng hơn theo Bác: Thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế văn hoá, trong sự nghiệp xây dựng CNXH

Về nông nghiệp trong phong trào làm thuỷ lợi, làm phân bón, vỡ đất hoang; cải tiến nông cụ thanh niên đi đầu; về công nghiệp, trong phong trào cải tiến

kỹ thuật, nâng cao năng suất, thanh niên cũng là người xung phong về văn

hoá: Thanh niên hăng hái tham gia xoá mù chữ, nâng cao trình độ học vấn Trong Bộ đội, Công an thanh niên là lực lượng cơ bản đang hăng hái xung phong giữ gìn an ninh trật tự bảo vệ Tổ quốc Trong mọi công việc, thanh niên đều thi đua thực hiện khẩu hiệu "Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên làm" Bác rất chú trọng đến phong trào thanh niên, đặc biệt là phong trào xung phong tình nguyện lao động sản xuất [8]

Tại Đại hội toàn quốc lần thứ XI Đảng ta xác định: “ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; phát triển kinh tế nhanh, bền vững; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; giữ vững ổn định chính trị - xã hội; tăng cường hoạt động đối ngoại; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại” Công việc đó là của toàn xã hội, nhưng trước hết là của thanh niên, vì thanh niên có vị trí đặc biệt đối với sự nghiệp cách mạng và tương lai của dân tộc, là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nếu trước đây, lớp lớp thanh niên đã cùng cả nước hoàn thành xuất sắc sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc thống nhất Tổ quốc Thì ngày nay nhiệm vụ lịch sử của thanh niên là phải ra sức lao động, học tập nâng cao trí tuệ tiến quân vào khoa học công nghệ và là lực lượng chủ yếu gánh vác sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đạt hoá Bắt đầu từ việc tham gia phát triển kinh

tế gia đình, làm giàu cho bản thân

Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là cơ hội vô cùng quý báu để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành, đồng thời đây cũng là thách thức lớn đối với thanh niên Sự nghiệp phát triển đất nước trong thới kỳ mới đòi hỏi thanh niên phải có niềm tin vững chắc và quyết tâm cao, kiên trì định hướng XHCN, thực hiện nhiệm vụ lịch sử trọng đại là đưa nước ta ra khỏi, nghèo nàn lạc hậu bằng ý chí quật cường và tài năng trí tuệ của con người Việt Nam

Thanh niên còn phải có tri thức cao, trình độ khoa học kỹ thuật, tay nghề giỏi,

có đạo đức trong sáng, lối sống tlành mạnh và sức khoẻ tốt

Đối với thanh niên nông thôn, hiện nay đang chịu ảnh hưởng lớn của nền kinh tế thị trường: Vấn đề việc làm trong thanh niên ngày càng trở lên khó khăn, tác động mạnh đến tâm tư, tình cảm và nguyện vọng của thanh niên Bên cạnh những mặt mạnh trong thanh niên vẫn còn không ít những hạn chế lối sống hưởng thụ đua đòi, ăn chơi sa đoạ; tệ nạn ma tuý, rượu chè, sử dụng bạo lực trong các quan hệ xã hội, phạm pháp hình sự đang làm tha hoá một bộ phận thanh niên Một số không ít nhiều ý thức rèn luyện, non kém về nhận thức chính trị, chưa xác định được lý tưởng sống đúng đắn, thụ động, thờ ơ, tự

ti và tự làm mất đi vai trò, trách nhiệm của bản thân Không muốn tham gia các hoạt động chính trị, phát triển kinh tế làm giàu cho bản thân, gia đình và

xã hội

Là một nhóm xã hội đặc biệt, lớp người đầy tiềm năng, sức sáng tạo, có nhiều khát vọng vươn lên để lập thân lập nghiệp và thẳng tiến; lớp người tích cực xung phong đi đầu trong công cuộc đổi mới xã hội, xây dựng đất nước giàu mạnh ấm no, tự do, hạnh phúc

Thanh niên là lớp người được đào tạo, có trình độ học vấn cao, sớm tiếp nhận tri thức khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, nhạy cảm và năng động trong tư duy nhiều hoài bão, ước mơ và lý tưởng cao đẹp về xã hội tương lại,

về cuộc sống ấm no hạnh phúc

Năm 2001 thanh niên nước ta có khoảng 23 triệu (nếu tính từ 15 - 30 tuổi) chiếm tỷ lệ 26,7% dân số, 50% trong lao động xã hội Thanh niên trở thành lực lượng chính yếu của sự nghiệp CNH-HĐH đất nước Nhiều người trong số thanh niên đã và đang trở thành những cán bộ chủ chốt trong các ngành kinh tế quốc dân và là những tài năng trẻ về văn hoá, KHKT, những chuyên gia đầu ngành của đất nước, những nhà doanh nghiệp, tỷ phú trẻ [16]

Trên thực tế thanh niên hiện nay rất tích cực tham gia vào công cuộc đổi mới đất nước tiến trình CNH-HĐH yêu cầu phải có đội ngũ nhân lực đạt năng xuất lao động xã hội, hiệu quả sản xuất kinh doanh cao gấp nhiều lần so với hiện nay, về cơ bản là dựa vào sự thay thế lao động thủ công bằng sử dụng máy móc, lao động, sử dụng các thành tựu khoa học công nghệ hiện đại

Trên những cánh đồng vùng nông thôn ngày nay những hình ảnh người thanh niên trên vai quang gánh dần ít đi mà được thay thế vào đó là các phương tiện vận tải tiên tiến

Ngày nay bên cạnh việc trồng trọt, sản xuất nông lâm nghiệp ở nông thôn thanh niên trong những ngày tháng nông nhàn còn làm thêm công việc phụ để tăng thu nhập gia đình: Thanh niên tìm những việc làm trong thời gian ngắn, có thể xa nhà từ 3 - 6 tháng: phụ hồ, khai thác lâm sản, làm việc cho các nhà xưởng Thanh niên Việt Nam đã có vị trí quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc XHCN, đặc biệt trong công cuộc đổi mới đất nước ngày càng có vị trị to lớn và quyết định để thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ văn minh; nhất là thời đại ngày nay khoa học đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, là lĩnh vực hoạt động trực tiếp làm ra sản phẩm Tuy vậy đến nay vị trí, vai trò của thanh niên trong học sinh và xã hội chưa tương xứng với những cống hiến mà họ đã và đang tạo lập nên Cần chia

sẻ và động viên thoả đáng cho thanh niên và giúp đỡ để họ được khẳng định mình trong gia đình cũng như ngoài xã hội

1.1.7.3 Các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ Việt Nam về vai trò của thanh niên trong xây dựng kinh tế

Vấn đề thanh niên và công tác vận động thanh niên luôn giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Đây là một nội dung quan trọng trong những nội dung cơ bản của hệ thống chính sách xã hội nói chung và chiến lược con người nói riêng của Đảng ta, có liên quan chặt chẽ tới toàn bộ hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước Trong giai đoạn mới của

cách mạng nước ta, vị trí và vai trò của thanh niên có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển đi lên của cả dân tộc Thực tiễn cách mạng và tiến trình phát triển của xã hội nước ta, cùng với kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới đều chỉ ra rằng thanh niên luôn luôn là lực lượng đi đầu, đóng vai trò xung kích và

là động lực chủ yếu của các cuộc cách mạng Trong bối cảnh đất nước tiến hành công cuộc đổi mới với mục tiêu là phấn đấu thoát khỏi tình trạng nước nghèo và chậm phát triển, thực hiện khát vọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta là xây dựng nước ta giàu mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, nhân dân ta được hưởng tự do và hạnh phúc

Để đạt được mục tiêu đó không ai khác có thể thay thế hệ trẻ nước ta đưa Tổ quốc ta thoát khỏi tình trạng nghèo và chậm phát triển Điều này đúng như

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Ở Đông Dương chúng ta có đủ tất cả những cái mà một dân tộc có thể mong muốn như: hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng rú bao la, chúng ta có những ngời lao động khéo léo

và cần cù

Nhưng chúng ta thiếu tổ chức và người tổ chức! Bởi thế công nghiệp và thương nghiệp của chúng ta là một con số không Thế thì thanh niên của chúng ta làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm: họ không làm gì cả Những thanh niên không có phương tiện thì không dám rời quê nhà; những thanh niên có phương tiện thì lại chìm ngập trong sự biếng nhác; còn những kẻ đã xuất dương thì chỉ nghĩ đến việc thỏa mãn tính tò mò của tuổi trẻ mà thôi

Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên sớm già của người không sớm hồi sinh” [7]

Đảng và Nhà nước ta đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được

sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh, nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc Vì vậy trong quá trình lãnh đạo xây dựng đất

nước, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về thanh niên như:

Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá III) đã ra Nghị quyết số 181, Bộ Chính trị (khoá VI) đã ra nghị quyết số 25, Ban chấp hành Trung ương Đảng

(khoá VII) đã ra Nghị quyết 04 về Công tác thanh niên trong thời kỳ mới Nghị quyết 07 (khoá X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ CNH-HĐH”

Căn cứ vào Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm

1992 đã được sửa đổi, bổ xung theo nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của Quốc hội khoá X, kỳ họp thứ X - Luật thanh niên đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ VIII thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005 và Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2006

Để cụ thể hoá Nghị quyết 07 ( khoá X) về “ Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ CNH-HĐH”, Chính phủ, các Bộ,

ngành Trung ương đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát huy vai trò của thanh niên tham gia phát triển kinh tế xã hội như:

- Chính phủ đã phê duyệt chiến lược phát triển thanh niên đến năm 2010 được Thủ tướng Chính phủ ký ngày 29/4/2003; ban hành Chỉ thị số 06/2005/TC-TTG, ngày 21/3/2005 của Thủ tướng Chính phủ về phát huy vai trò của thanh niên tham gia phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn mới

- Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ban hành Nghị quyết số 04 NQ/TƯĐTN, ngày 20/4/2004 về việc tăng cường vai trò của thanh niên trong việc vận động , tổ chức thanh niên tham gia phát triển kinh tế ; Hướng dẫn số 20HD/TƯĐTN, ngày 01/3/2004 về tổ chức phong trào “Sáng tạo trẻ trong đoàn viên, thanh niên”; Hướng dẫn số 68 HD/TƯĐTN, ngày 19/10/2005 về

Tổ chức triển khai phong trào “Thanh niên nông thôn thi đua thực hiện 4 nội dung mới nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh”

- Nghị quyết liên tịch số 03/2006/NQLT/BNN-TƯĐTN, ngày 14/2/2006 giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về phát huy vai trò của thanh niên tham gia đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn giai đoạn 2006 - 2010

1.1.7.4 Các chính sách của tỉnh Cao Bằng về vai trò của thanh niên trong xây dựng kinh tế

Thấm nhuần Tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng ta

về vai trò của thanh niên, cấp ủy, chính quyền tỉnh Cao Bằng xác định rõ công tác thanh niên có vị trí hết sức quan trọng, chi phối và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống chính trị, kinh tế - xã hội của địa phương Vì vậy Tỉnh ủy

đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách tạo điều kiện cho thanh niên cống hiến

và rèn luyện

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 04 "Về công tác thanh niên trong thời

kỳ mới”, Nghị quyết 07 ( khoá X) về “ Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ CNH-HĐH”, Tỉnh uỷ Cao Bằng đã ban hành

Chỉ thị số 01 - CT/TU/2007 về việc tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết

số 04/NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khoá VII) về công tác thanh niên trong tình hình mới; Chỉ thị số 42-CT/TU về việc tăng cường phát triển Đảng trong thanh niên; Chương trình hành động số 42-CTr/TU thực hiện

Nghị quyết số 07 của Ban Chấp hành trung ương Đảng (khoá X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ CNH- HĐH” HĐND tỉnh Cao Bằng khoá 14 ban hành Nghị quyết phê chuẩn Cơ chế

thu hút thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2010-2015 UBND tỉnh đã xây dựng Chương trình phát triển thanh niên Cao B»ng đến năm

2010 và năm 2009 đã Quyết định thành lập trung tâm giới thiệu việc làm thanh niên tỉnh Cao Bằng trực thuộc Tỉnh Đoàn Cao Bằng

Cùng với việc ban hành các cơ chế, chính sách về công tác thanh niên, trong quá trình lãnh đạo, điều hành phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

cấp uỷ, chính quyền các cấp của tỉnh Cao Bằng đã thường xuyên quan tâm khuyến khích, động viên thanh niên tham gia phát triển kinh tế, xã hội thông qua việc giao cho thanh niên thực hiện các chương trình, dự án phát triển kinh

tế - xã hội tại địa phương như xây dựng làng thanh niên lập nghiệp biên giới Lý Quốc - Hạ Lang, phát huy vai trò của Tổng đội Thanh niên xung phong tỉnh Cao Bằng tham gia xây dựng các công trình trọng điểm của tỉnh, hỗ trợ xây dựng các đội thanh niên tình nguyện tại các địa phương Qua đó thanh niên có điều kiện khẳng định mình và đóng góp công sức, trí tuệ cho quá trình phát triển quê hương, đất nước

1.2 Phương pháp nghiên cứu đề tài

1.2.1 Các câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng thanh niên tham gia phát triển kinh tế huyện Thông Nông như thế nào?

- Những yếu tố nào đang tác động, kìm hãm thanh niên tham gia phát triển kinh tế ở huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng?

- Đề xuất những giải pháp gì để phát huy vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế gia đình và kinh tế của huyện Thông Nông trong thời gian tới?

1.2.2 Các phương pháp nghiên cứu

*Phương pháp thu thập số liệu

+ Thu nhập số liệu thứ cấp: Qua các báo cáo thực hiện nhiệm vụ kinh tế

xã hội của UBND huyện, huyện Đoàn Thông Nông , tỉnh Cao Bằng , của UBND, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tại 3 xã điều tra (Ngọc Động, Lương Thông, Thị trấn) giai đoạn 2008-2010

+ Thu thập số liệu sơ cấp:

Chọn điểm điều tra: Huyện Thông Nông, tỉnh Cao Bằng có 11 xã, thị trấn với 23462 nhân khẩu và 5121 hộ Chúng tôi tiến hành điều tra theo phương pháp phi ngẫu nhiên 90 hộ thuộc xã Ngọc Động , Lương Thông và Thị trấn Thông Nông

Trong 3 xã điều tra thì Thị trấn Thông Nông với 10 xóm hành chính,

2409 nhân khẩu, 517 hộ là khu vực có hướng sản xuất kinh doanh dịch vụ phát triển hơn do ở trung tâm huyện lỵ, dân cư tập trung và có 01 chợ huyện Tại Thị trấn tôi tiến hành điều tra 30 hộ trong đó có 11 hộ làm nông nghiệp kiêm kinh doanh dịch vụ, làm nghề phụ như nấu rượu, sản xuất men rượu, 12

hộ làm nông nghiệp thuần túy, 7 hộ là cán bộ, công chức nhà nước có tăng gia, sản xuất thêm

Xã Ngọc Động cách trung tâm huyện Thông Nông 5 km, có 11 xóm hành chính với 1698 nhân khẩu, 337, có 3 trường tiểu học, 2 trường trung học

cơ sở, 1 trạm Y tế Là một trong 2 xã khó khăn nhất của huyện Thông Nông,

ở đây đời sống kinh tế - văn hoá, xã hội của người dân thiếu thốn, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 86%

Xã Lương Thông gồm có 23 xóm hành chính, khu trung tâm có trụ sở UBND xã, 1 chợ phiên, 1 trạm y tế, 4 trường tiểu học, 3 trường THCS Trung tâm xã hiện đang hình thành một cụm dân cư có hướng phát triển kinh tế thương mại dịch vụ buôn bán nhỏ Các xóm có tiềm năng kinh tế lớn nhất là nông - lâm nghiệp, đây là ngành sản xuất chính Tôi tiến hành điều tra 30 hộ trong đó 6 hộ nông nghiệp kiêm kinh doanh dịch vụ, công chức xã, giáo viên,

24 hộ thuần nông

- Tổng hợp và hệ thống hoá số liệu: Tài liệu đã thu thập được tổng hợp

và hệ thống hoá chủ yếu dựa trên cơ sở phân tổ thống kê

- Phân tích số liệu: Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê như so sánh và mô tả thống kê để phân tích tài liệu ở các khía cạnh sau:

+ Phân tích mức độ tham gia của thanh niên trong phát triển kinh tế + Phân tích mối quan hệ của thanh niên khi tham gia phát triển kinh tế với các đối tượng khác (chủ yếu là trung niên) để thấy được vai trò của thanh niên khi tham gia vào hoạt động kinh tế,

1.2.3 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá vai trò của thành niên trong phát triển kinh tế

1.2.3.1 Nhóm chỉ tiêu phản ánh số lượng, năng lực thanh niên

+ Tổng số thanh niên: gồm toàn bộ thanh niên của các hộ, độ tuổi từ 15 -

30 không phân biệt ngành nghề

+ Tỷ lệ TN: Là tỷ số giữa tổng thanh niên trên toàn bộ dân số, được tính

Tỷ lệ TN (%) = x 100%

+ Tỷ lệ thanh niên có học vấn cấp I: phản ánh số TN có trình độ học vấn Tiểu học trên tổng số thanh niên

- Số lượng và tỷ lệ thanh niên quyết định các công việc trong gia đình

- Tỷ lệ thanh niên tham gia vào lao động sản xuất và công việc khác

- Số lượng và tỷ lệ thanh niên tham gia vào các phong trào, các chương trình, dự án phát triển kinh tế của địa phương