Thanh thép có sự nở dài nhưng bị cản trở bởi chốt ngang và gí Tieáp tuïc treo hình 21.1b vaø yeâu caàu đỡ đã làm gãy chốt hoïc sinh moâ taû thí nghieäm.. Yêu cầu học sinh dự đoán kết quả[r]
Trang 1Tuần: 24 – Ngày soạn: 21/ 02/ 2009
I/ Mục tiêu: Học sinh cần:
Sự co giãn vì nhiệt của các chất khi bị ngăn cản sẽ gây ra một lực rất lớn
Mô tả được cấu tạo và hoạt dộng của băng kép
Giải thích được một số ứng dụng đôn giản về sự nở vì nhiệt
II/ Phương tiện dạy học:
Các nhóm:
Một băng kép và giá thí nghiệm để lắp băng kép
Một đèn cồn
Một bộ thí nghiệm hình 21.1
Cồn, bông
Một chậu nước, khăn
Một số tranh ảnh phóng to các hình 21.1; 21.2; 21.3; 21.5; 21.6
III/ Tiến trình dạy học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ, đặt vẫn đề vào bài mới
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung chính
Chất khí giãn nở vì nhiệt như thế
nào? Tại sao khi rót nước nóng vào
bình thuỷ và đậy nắp lại thì có hiện
tượng bật nắp?
Giáo viên nhận xét đánh giá và cho
điểm
Đặt vấn đề:
Chúng ta đã biết các chất giãn nở vì
nhiệt như thế nào? Nhưng trên thực
tế người ta ứng dụng những tính chất
này như thế nào? Hôm nay chúng ta
cùng tìm hiểu thông qua bài 21
Hoạt động 2: Tìm hiểu lực xuất hiện trong sự có giãn vì nhiệt
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung chính
1/ Tìm hiểu thí nghiệm
Giáo viên treo hình 21.1a đã phóng
to và yêu cầu học sinh lên bảng chỉ
tên các dụng cụ thí nghiệm và mô tả
thí nghiệm
Giáo viên nhận xét phần trình bày
của học sinh
Yêu cầu một học sinh đọc phần C1
Lên bảng trình bày
Đọc và dự đoán kết
1/ Thí nghiệm:
Khi đốt nóng thanh thép nở ra và làm gãy chốt ngang
C1; C2
Trang 2và cho học sinh dự đoán kết quả thí
nghiệm
Giáo viên tiến hành làm thí nghiệm
kiểm chứng Trong quả trình làm thí
nghiệm giáo viên nên trình bày tiến
trình thí nghiệm
Thông qua thí nghiệm yêu cầu học
sinh nhận xét kết quả dưh đoán của
bạn là đúng hay sai
Chốt ngang gãy chứng tỏ điều gì?
Tiếp tục treo hình 21.1b và yêu cầu
học sinh mô tả thí nghiệm
Yêu cầu học sinh dự đoán kết quả thí
nghiệm khi chúng ta làm lạnh thanh
thép
Tiến hành làm thí nghiệm kiểm
chứng và yêu cầu học sinh quan sát
Giáo viên nhận xét cho hoàn chỉnh
nhận xét của học sinh
Đó cũng là nội dung câu C3
Yêu cầu học sinh rút ra kết luận
Yêu cầu học sinh thảo luận theo
nhóm và hoàn thành câu C4
Như vậy chúng ta đã biết sự giãn nở
vì nhiệt của chất rắn nếu bị ngăn cản
sẽ gây ra lực rất lớn Vậy người ta
ứng dụng điều này vào thực tế cuộc
sống như thế nào? Chúng ta cùng tìm
hiểu phần vận dụng
Giáo viên treo tranh 21.2 được phóng
to chỉ rõ cho học sinh thấy được chỗ
hở giữ hai thanh ray xe lửa Yêu cầu
học sinh quan sát và nhận xét
quả thí nghiệm
Học sinh nhận xét kết quả dự đoán
Thanh thép có sự nở dài nhưng bị cản trở bởi chốt ngang và gí đỡ đã làm gãy chốt nngang
Quan sát và mô tả thí nghiệm
Chốt ngang cũng sẽ bị gãy
Quan sát thí nghiệm và nhận xét
Làm câu C4
Quan sát và nhận xét:
Người ta phải làm như vậy để khi trời nắng to thì hai thanh ray sẽ bị nóng lên và có sự nở dài, nhờ khe hở đó nên khi nở dài hai thanh ray se õkhông đụng nhau không gây cản trở cho nhau nhằm tránh làm cho đường ray vênh lên
Khi làm lạnh thanh thép
co lại nên cũng làn gãy chốt ngang
C3
3/ Rút ra kết luận
C4/ …nở ra…lực…
….vì nhiệt…lực…
4/ Vận dụng
C5; C6
Trang 3Giáo viên nhận xét hoàn chỉnh câu
trả lời của học sinh
Tiếp tục treo tranh 21.6 và cho học
sinh thấy hậu quả của việc không áp
dụng sự nở vì nhiệt của chất rắn
Yêu cầu học sinh quan sát hình 21.3
và trả lời câu hỏi:
Tại sao một trong hai đầu cầu ngưởi
ta phải kê một gối đỡ có con lăn?
Học sinh quan sát tranh và nghe giáo viên giải thích
Để khi cầu giãn nở vì nhiệt thì sẽ trượt trên gối đỡ sẽ không làm gãy cầu hoặc bị bứt chân cầu
Hoạt động 3: Tìm hiểu băng kép
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung chính
Giáo viên phân nhóm cho học sinh
Phát cho mỗi nhóm học sinh một
băng kép
Yêu cầu học sinh quan sát và nêu
cấu tạo của băng kép
Yêu cầu học sinh đọc SGK phần thí
nghiệm và nêu tiến trình thí nghiệm
Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm và
nhận xét
Yêu cầu học sinh đọc câu C7 và trả
lời
Tiếp tục yêu cầu một học sinh đọc
và trả lời câu C8
Vậy nếu làm lạnh băng kép thì có
hiện tượng gì xảy ra?
Băng kép cong về phía thanh nào?
Giáo viên kết luận vậy băng kép
luôn cong về phía kim loại nào có độ
giãn nở ít hơn
Các em có biết băng kép được ứng
dụng trong thực tế đời sống như thế
Gồm một thanh đồng và một thanh thép có chiều dài như nhau dược tán dính vào nhau
Đọc và nêu tiến trình thí nghiệm
Băng kép bị cong về phía thanh thép
Đồng và thép nở vì nhiệt khác nhau Đồng giãn nở vì nhiệt nhiều hơn
Khi hơ nóng băng kép luôn cong về phía thanh thép vì thanh đồng giãn nở vì nhiệt nhiều hơn thanh thép
Băng kép cũng sẽ bị cong
Cong về phía thanh đồng vì đồng co lại vì nhiệt nhiều hơn thanh thép
Dùng để làm thiết bị đóng ngắt Có tên gọi
II/ Băng kép
Băng kép bị cong về phía thanh thép
C7/ Đồng và thép nở vì nhiệt khác nhau Đồng giãn nở vì nhiệt nhiều hơn
C8/ Khi hơ nóng băng kép luôn cong về phía thanh thép vì thanh đồng giãn nở vì nhiệt nhiều hơn thanh thép
C9/ Băng kép cũng sẽ bị cong.Cong về phía thanh đồng vì đồng co lại vì nhiệt nhiều hơn
Trang 4nào không? Và nó còn có tên gọi là
gì?
Treo tranh 21.5 phóng to Yêu cầu
học sinh quan sát và yêu cầu học
sinh tìm đáp án cho câu C10
là rơle nhiệt
Do băng kép cong lên đẩy tiếp điểm hở ra
Thanh đồng nằm ở trên
thanh thép
C10/ Do băng kép cong lên đẩy tiếp điểm hở ra Thanh đồng nằm ở trên
Hoạt động 4: Củng cố.
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung chính
Trong quá trình nở dài của chất rắn
nếu có cản trở thì sẽ như thế nào?
Vậy nếu làm lạnh băng kép thì có
hiện tượng gì xảy ra?
Băng kép cong về phía thanh nào?
Gây ra lực rất lớn
Băng kép cũng sẽ bị cong
Cong về phía thanh đồng vì đồng co lại vì nhiệt nhiều hơn thanh thép
Hoạt động 4 +1 : Hướng dẫn về nhà
Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung chính
Như vậy thì chúng ta đã biết một số
ứng dụng của sự nở vì nhiệt của các
chất Vậy người ta ứng dụng sự nở vì
nhiệt của chất lỏng để chế tạo ra
dụng cụ gì? Các em về nhà xem
trước bài tiếp theo