Hãy đánh giá 3 điều kiện phát triển du lịch cộng đồng của điểm du lịch Lao ChảiTả Van?

Lời nói đầu: Lao Chải – Tả Van là nơi sinh sống của người dân tộc thiểu số Mông, Dao, Giáy, Tày,... Đây là 02 điểm du lịch cộng đồng nằm trên tuor, tuyến du lịch hấp dẫn nhất ở Sa Pa hiện nay. Bây giờ chúng ta sẽ khảo sát, đánh giá những điều kiện để 2 bản phát triển được loại hình du lịch cộng đồng. I. Điều kiện tài nguyên du lịch 1. Tài nguyên tự nhiên của 2 bản Lao Chải Tả Van Vị trí địa lý thuận lợi

PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG

Đề bài: Hãy đánh giá 3 điều kiện phát triển du lịch cộng đồng củađiểm du lịch Lao Chải-Tả Van?

Bài làmLời nói đầu:

Lao Chải - Tả Van là nơi sinh sống của người dân tộc thiểu sốMông, Dao, Giáy, Tày, Đây là 02 điểm du lịch cộng đồng nằm trêntuor, tuyến du lịch hấp dẫn nhất ở Sa Pa hiện nay Bây giờ chúng ta sẽkhảo sát, đánh giá những điều kiện để 2 bản phát triển được loại hình dulịch cộng đồng

I Điều kiện tài nguyên du lịch

1 Tài nguyên tự nhiên của 2 bản Lao Chải- Tả Van

- Vị trí địa lý thuận lợi

Lao Chải là một xã của huyện Sa Pa (tỉnh Lào Cai), nằm ngay trongthung lũng rộng và đẹp nhất – nơi có thể nhìn thấy từ thị trấn Sa Pa haytrên đỉnh Hàm Rồng Cách trung tâm huyện chừng 7 cây số, Lao Chảikhông xa nên không ít người cuốc bộ từ thị trấn đến tận bản này.bản lànơi cư trú của dân tộc H'mông đen Từ thị trấn men theo đường MườngHoa qua khỏi những phố phường nhộn nhịp và sầm uất, du khách bắtđầu trải nghiệm một cuộc sống khác, đúng nghĩa của những bản làng Vẫn theo con dốc Mường Hoa, đi trên con đường quanh co của đồi núisong song với dãy Hoàng Liên để đến Lao Chải Đó là một bản làng kháđông đúc nằm cách đường lớn một con suối Từ trên cao, du khách có

thể quan sát những nếp nhà bình dị san sát nhau, rất đặc trưng của "phốxá" bản làng Xen lẫn vào đó là những chuyến xe 16 chỗ ngồi đậu ngayngắn ở một góc bản Thông thường, khách theo tour phải xuống xe tạiđây và bắt đầu hành trình khám phá đời sống văn hóa bản.

Tiếp sau Lao Chải là bản Tả Van cách đó 4km, nơi chủ yếu ngườidân tộc Dáy và số ít các dân tộc khác Người Dáy có cách sống định cư

ổn định, luôn chọn những vùng đất thấp ở thung lũng gần sông suối đểtrồng lúa nước trong khi người H'mong thích độ cao để trồng ngô, khoaisắn và lúa nương Gần đây, người H'mong đã dần xuống vùng thấp hơn

để canh tác

- Cảnh quan tự nhiên:

Lao Chải với những thửa ruộng bậc thang bát ngát tựa bên nhữngsườn núi trùng trùng điệp điệp Ruộng ở đây được xếp hạng đẹp nhấtLào Cai và là một trong những danh thắng quốc gia Trước cảnh sắctuyệt đẹp như thế, du khách có thể thỏa thích chiêm ngưỡng và tranhthủ chụp lại cảnh núi non hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc Xa xa thấpthoáng những cụm nhà sàn đơn sơ giản dị

- Bản Tả Van:Phía trước bản là suối Mường Hoa trong trẻo, phíasau tựa vào dãy núi Hoàng Liên Sơn Từ bản Tả Van có thể đi lại rấtthuận tiện sang các điểm du lịch nổi tiếng khác của Sapa như: Lao Chải,Cầu Mây, Tả Phìn, bãi đá cổ, thác Bạc, Giàng Ta Chải…

Những thửa ruộng bậc thang Tả Van có từ hàng trăm năm nay

và đều do những đôi bàn tay cần mẫn của người nông dân các dân tộc

thiểu số làm nên Là vùng tiểu khí hậu ôn đới và phải chờ mùa nước đổ,vùng Lao Chải – Tả Van đến khoảng tháng 5 mới vào vụ cấy lúa Làmruộng giỏi nhất phải kể đến người Hà Nhì, rồi người Mông, ngườiDao… quanh năm sống trên những miền núi cao bậc thang Hoàng LiênSơn.

Tháng 9 là thời điểm đẹp nhất ven theo các khe suối đều tràn ngậpsắc vàng của lúa chín, cộng thêm ánh nắng thu làm cả thôn bản ấm lêntuyệt đẹp sự bao la xanh ngát của những thửa ruộng bậc thang trải dàiquanh co bên những sườn núi hùng vĩ nơi đây đã tạo nên một cảnh sắc

mê hoặc lòng người đã khiến nơi đây trở thành điểm đến rất thu hútkhách du lịch, đặc biệt là thuận lợi cho việc phát triển du lịch cộng đồng

2 Tài nguyên du lịch nhân văn

Dân tộc thiểu số/ tính chất đa văn hóa:

Bên cạnh những khung cảnh ngoạn mục và hùng vĩ của thiên nhiênthì đến Lao Chải – Tả Van có dịp tản bộ mới thấy được hết nét đẹp vănhóa nơi đây là một xã với hơn 100 hộ gia đình của dân tộc H’mông đen.Người H’mông ở đây có kinh nghiệm làm thâm canh lúa nước trêncác thửa ruộng thấp ở thung lũng Ngoài ra họ còn trồng ngô, sắn và lúanương trên sườn đồi, sườn núi phía sau làng

Tiếp sau Lao Chải là làng Tả Van, nơi chủ yếu người dân tộc Giáysinh sống và số ít các dân tộc khác Người Giáy có cách sống định cư

ổn định, luôn chọn những vùng đất thấp ở thung lũng gần sông suối đểtrồng lúa nước trong khi người H’mông thích độ cao để trồng ngô,

khoai sắn và lúa nương Dân tộc Giáy ở Tả Van có một nền văn hóaphong phú, đa dạng, mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc với những lễ hội

và lối sống đặc trưng

Các màn biểu diễn địa phương:

Cả thôn Tả Van Giáy có khoảng 40 hộ dân và đa số các hộ đều tậndụng nhà mình để làm đón khách du lịch nghỉ ngơi và cùng tham giamọi sinh hoạt với gia đình chủ nhà để khám phá văn hóa bản địa Theothống kê của chính quyền xã thì hàng tháng Tả Van đón hàng ngànkhách du lịch nghỉ với dân, cho thấy thu nhập phụ từ kinh doanh du lịch

là con số không phải nhỏ Bên cạnh đó văn hóa truyền thống của bảnnhư múa quạt, múa the, nhảy sạp, múa khèn… cũng được duy trì, bảotồn bằng các họat động đốt lửa ban đêm cho du khách cùng vui chơi.Người dân ở đây vẫn làm công việc ruộng nương là chính nhưng khikhách đến và có nhu cầu ăn, nghỉ thì họ tạm gác công việc đồng áng củamình để trở thành người làm du lịch, giúp du khách phương xa cái ăn,chỗ nghỉ, để hiểu hơn về văn hóa của bản tộc mình

Lễ hội, điểm tham quan lịch sử:

Hàng năm vào ngày Thìn tháng Giêng âm lịch người Giáy ở Tả Van(huyện Sa Pa - Lào Cai) lại mở hội Roòng Poọc để cầu mùa màng bộithu, người yên vật thịnh, mưa thuận, gió

Tham gia lễ hội là tất cả già trẻ, lớn bé trong bản Người Giáy cũngrất cởi mở khi đón tiếp bạn bè các dân tộc anh em đến xem và chia vui.Sau phần lễ (cúng tế) là đến phần hội Nhiều trò chơi dân gian diễn ra rất

vui, trong đó đặc biệt là có cuộc thi tài cày ruộng của những chàng trai.

Mở đầu là trò chơi ném còn Cùng với ném còn là chơi kéo co

Lễ hội Roòng Poọc (xuống đồng) của người Giáy là sự giao hoàgiữa thiên nhiên và con người, làm mỗi người trong cộng đồng nơi đâybiết trân trọng giá trị của lịch sử (ghi nhớ công lao người mở đất lậpbản), biết trân trọng thiên nhiên (tâm linh tôn trọng các thế lực siêunhiên, biết yêu thương cỏ cây, tài nguyên đất và nước), biết yêu thươngcon người (giao lưu, đồng cảm, đoàn kết) Vì vậy, lễ hội này vừa có nétđẹp văn hoá cổ truyền, vừa phù hợp với điều kiện cuộc sống hiện đại mà

ta vẫn kỳ vọng là sự phát triển bền vững Ngoài ra, lễ hội còn thu hút rấtnhiều du khách trong và ngoài nước, là nguồn tài nguyên nhân văn đểtiếp tục phát triển kinh tế du lịch nơi vùng đất huyền thoại Mường Hoa-

Sa Pa Tuy vốn là lễ hội dân tộc truyền thống của người Giáy ở Tả Van,nhưng nhiều năm nay đã lan rộng, trở thành lễ hội chung của cả vùngthung lũng Mường Hoa Từ sáng sớm, làn sương còn giăng mù mịt từngđoàn người tíu tít nói cười trong mây, hồ hởi về dự hội Người Mông từHầu Thào, Lao Chải dồn xuống, người Dao từ Bản Hồ, Bản Phùngngược lên, du khách từ thị trấn SaPa cũng tới dự làm cho lễ hội đông vuitới vài nghìn người

-Lễ hội Gầu tào là một lễ hội của người đồng bào dân tộc H’môngNội dung chính cho lễ hội là Cầu phúc hoặc cầu mệnh

Hội cầu phúc: Một gia chủ nào đó không có con, thưa con hoặc sinhcon một bề, sẽ làm lễ nhờ thầy cúng bói xin cho mở hội Gầu tào nhằmcầu mong có con.

Hội cầu mệnh: Một gia chủ nào đó bị ốm đau bệnh tật, con cái yếu

ớt, thậm chí có con bị chết, mùa màng, vật nuôi lụi dần, cũng nhờ thầycúng bói xin mở hội Gầu tào

Thời gian mở hội thường trong khoảng từ ngày mồng một đến ngày

15 tháng giêng Nếu hội tổ chức 3 năm liền thì mỗi năm tổ chức 3 ngàyliền, hội làm gộp một năm sẽ tổ chức 9 ngày

Lễ hội “Nào Cống”

Hàng năm vào ngày Thìn, tháng 6 âm lịch, các làng người Mông,người Dao, người Giáy ở Mường Hoa đều tụ tập về miếu thờ ở bản TảVan làm lễ “Nào Cống” Mỗi gia đình cử một người đại diện (có thể làchồng hoặc vợ), không phân biệt nam, nữ, già, trẻ Lễ Nào Cống trôngcoi các thần hộ trì người yên vật thịnh, mùa màng bội thu ngoại giả,trong lễ hội, những người đứng đầu sẽ ban bố những bản quy ước chung

và kết thúc bằng buổi ăn uống vui vẻ

Nghệ thuật và hàng thủ công:

Người H’Mông có đời sống văn nghệ khá phong phú, đặc biệt làvăn học truyền miệng có rất nhiều thể loại, như Truyện thần thoại về anhhùng văn hóa tìm ra loại giống và dạy người H’Mông cách trồng ngô,lúa, trồng lanh làm vải mặc … Truyện cổ tích về các con vật chiếm khánhiều, đặc biệt là truyện về Hổ…

Người Giáy có nghề chính là trồng lúa nước Ngoài ra, họ còn tự rènđược dụng cụ sản xuất và chạm khắc bạc

Nghề dệt vải lanh là một trong những hoạt động sản xuất đặc sắccủa người H’mông Họ phát triển đa dạng các nghề thủ công như đan lát,rèn, làm yên cương ngựa, đồ gỗ, nhất là các đồ đựng; làm giấy bản, đồtrang sức bằng bạc phục vụ nhu cầu và thị hiếu của người dân Các thợthủ công H’mông phần lớn là thợ bán chuyên nghiệp, làm ra những sảnphẩm nổi tiếng như lưỡi cày, dao, cuốc, xẻng, nòng súng đạt trình độ kỹthuật cao

Cảnh quan văn hóa:

Người dân nơi đây tự hào rằng: “Ruộng bậc thang là cái bồ thóc quýgiá của người vùng cao Cái bồ thóc đó đẹp nhất khi vừa khai ruộng,nước đang về đầy; khi lúa vừa lên xanh và khi lúa đã chín vàng”

Khu vực Tả Van này còn sót lại những di tích của tập tục thờ đá củangười Việt cổ Nơi đây còn sót lại khu chạm khắc đá cổ với nhiều tảng

đá to nhỏ khác nhau Trên đá người ta khắc nhiều hình ảnh, hoa văn củangười cổ xưa Từ năm 1994 khu đá chạm khắc này được công nhận là ditích lịch sử văn hoá cấp quốc gia

Trong bản Tả Van có một số nhà cổ như nhà ông Hoàng Din, Lồ AMục… Cổ nhất là nhà của ông Lồ A Mục, xây dựng vào năm 1934, lànhà gỗ nền đất Đây là ngôi nhà đặc trưng của người Giáy Vào trongnhà, du khách sẽ thấy bàn thờ tổ tiên làm bằng gỗ pơmu, hình chữ nhật

còn lưu giữ nguyên vẹn cấu trúc cổ xưa cả độ tuổi của gỗ và tai ngănkéo làm từ đồng.

Cây trồng đặc biệt và thực hành làm nông

Năm 2006, Vườn quốc gia Hoàng Liên được công nhận là Vườn disản ASEAN

Vườn Quốc gia Hoàng Liên chủ yếu là rừng nguyên sinh với mộtthảm thực vật rừng kín thường xanh á nhiệt đới núi cao và một hệ độngvật rừng phong phú, đa dạng

Về hệ thực vật rừng, nơi đây có khoảng hơn 2.000 loài với các loạicây gỗ điển hình như: tống quán sủ, bồ đề, đỗ quyên, pơ-mu, mậnrừng , trong đó có khoảng 66 loài ghi trong sách đỏ Việt Nam như:bách xanh, thiết sam, thông tre, thông đỏ, đinh tùng, dẻ tùng ,

Cây trồng: Người Sa Pa trồng lúa nước và lúa nương Lúa nươngtrồng trên các vạt đồi dốc, sau khi đốt cỏ Lúa nước trồng trên cáckhoang ruộng phẳng và ruộng bậc thang do người dân san sườn đồi đắp

bờ công phu trong nhiều năm trời và dẫn nước vào để cày bừa và cấy

mạ Ruộng sắn và ngô trồng trên các vạt đồi, sườn núi Gieo trồng câylương thực có hạt (lúa, ngô)

Quanh nhà trồng đào, mận, lê, chuối, mít và các luống rau Mỗi nhàngười Mông có một mảnh ruộng trồng lanh và chàm để dệt và nhuộmvải

Vụ xuân :ngô, lạc, đậu tương, rau, dưa hấu

vụ thu đông :rau, ngô trên đất nương đồi

 Ẩm thực:

Mùa thu, Lao Chải quyến rũ với ruộng bậc thang lúa chín vàng,những khóm hoa thược dược đủ sắc màu và dòng suối Mường Hoa dồidào cá, trẻ con và người dân bản địa thường đem nơm, vợt, đó xuốngdòng Mường Hoa kiếm cá bán cho các nhà hàng

Khi du khách đến với bản du khách sẽ được dân bản địa sẵn sàngphục vụ ăn khi du khách có nhu cầu Thức ăn chủ yếu là những món ănbình dân của bà con Đó là rau ngoài nương, cá dưới ao, gà lợn do nhà tựnuôi Tất cả là những món ăn truyền thống của đồng bào; rất đơn giảnnhưng lại gây ấn tượng sâu sắc với du khách

Các món đặc sản:

- thịt lợn gác bếp: Thịt lợn gác bếp có thể xào gừng, xào rau cải

đắng nhưng có thể nói đặc biệt nhất là xào với lá chanh Thưởng thứccác món ăn chế biến từ thịt lợn gác bếp cho ta cảm giác rất lạ: bì giòn,

mỡ trong không ngấy, thịt nạc đậm và tơi từng thớ, màu đỏ hồng.,

- Món thắng cố: Đồng bào Mông Sapa chế biến món thắng cố có

thể từ thịt lợn, thịt trâu, thịt bò nhưng phổ biến nhất vẫn được chế biến

từ thịt ngựa Thắng cố thường được ăn vào dịp Lễ, Tết, đám ma, hay vàocác phiên chợ vùng cao

- Cải Mèo được người dân tộc H’Mông ở vùng cao trồng rất nhiều

và đây là loại rau chính của họ trong các bữa ăn hàng ngày Cải Mèo làmột loại rau đặc sản sạch, hiếm có, ăn ngon và rất giòn

- cơm lam nguyên liệu chính là gạo nếp được nướng trong ống tre.

Khi nướng chín, chỉ cần chẻ bỏ phần vỏ tre cháy bên ngoài, chừa lại mộtlớp lạt tre mỏng vừa tay người bóc khi ăn cơm Cơm lam phổ biến vàđược yêu thích bởi vị ngon ấn tượng của gạo nếp, nước suối và hươngthơm nhẹ nhàng của tre.,

- Gà ác: Là loại gà đặc biệt của người Mông có da, thịt và xương

màu đen Thịt gà đen chắc, thơm ngon, da giòn mang lại cho ngườithưởng thức cảm giác rất thú vị Món gà nướng thơm nức mũi ăn cùng lábạc hà chấm muối tiêu chanh, chắc chắn sẽ làm hài lòng cả những thựckhách khó tính nhất

- Cá nướng, rượu ngô,

Hoạt động thường nhật:

Người dân Sapa thường bày bán các sản phẩm thủ công ở chợ do tựmình làm ra Các mặt hàng được bày bán nhiều nhất: túi, khăn,dây đeo thổ cẩm & vòng bạc

Vào Thứ 7 & Chủ nhật, chợ được họp đông vui hơn

Ngay cả những em bé mới sinh cũng được mẹ địu sau lưng cùng đibán hàng

Nghề thủ công:

Tất cả các phụ nữ dân tộc ở Sa Pa đều biết dệt vải, thêu thùa và tựmay quần áo cho cả nhà

Còn đàn ông có nghề rèn sắt bí truyền, làm lưỡi cày, nòng súng, cácloại dao.Đồ bạc chạm khắc nổi làm vòng xuyến, khuy áo của người Daocũng rất nổi tiếng

Ngoài ra họ còn giỏi nghề làm giấy, khai thác lâm sản Người XaPhó có tài thêu cườm lên quần áo, khăn mũ rất tinh tế Đặc biệt các đồđan lát bằng mây, trúc và tên nỏ của người Xa Phó được các dân tộckhác ưa dùng

Người Giáy nổi tiếng nghề thủ công như đan lát, đóng đồ gỗ, làmbàn ghế trúc, làm gạch nung vôi, chưng cất dầu hồi Túi bằng sợi gai vàthổ cẩm Tày rất được ưa chuộng

Giao tiếp:

Dù có giỏi ngoại ngữ đến mấy nhưng khi đến Sapa, bạn vẫn phải nểphục vì ngôn ngữ của người dân tộc nơi đây Từ em nhỏ tới người già,dường như ai cũng đều biết 4 loại ngôn ngữ:

Tiếng dân tộc, Tiếng Việt, Tiếng Anh & Tiếng Pháp

Họ đều có ngôn ngữ riêng và đến nay vẫn dùng trong đời sống hàngngày Để tiện giao tiếp giữa các dân tộc, trước kia người ta dùng tiếngquan hoả là thứ tiếng Hán đã bị biến đổi của người dân vùng biên giới

Sự tiếp đón/ thân thiện của người dân:

khi đến đây dù đi bất cứ nơi đâu mọi người cũng sẽ đều bắt gặpnhững ánh mắt nụ cười thân thiện, song còn vương chút e lệ vốn có của

bà con miền núi “Đó cũng là đặc trưng về bản sắc văn hóa của đồng bào

thiểu số nơi đây Họ khá cần mẫn làm ăn, làm dịch vụ theo yêu cầu chứkhông có tình trạng đeo bám khách.

Trẻ con ở các bản làng rất thích người lạ Du khách đừng quênmang theo truyện tranh cũ, bánh kẹo làm quà cho các cháu Tuyệt đốikhông cho các cháu tiền vì sẽ làm hỏng các cháu cũng như phá vỡ môitrường du lịch của vùng đất này Chính quyền địa phương khuyến cáo dukhách như thế

II Điều kiện cộng đồng dân cư

2.1 Ý thức của cộng đồng dân cư

Qua những lớp đào tạo của các cấp quản lý, những người dân địaphương làm du lịch được cung cấp các kiến thức cơ bản về du lịch cộngđồng; bảo tồn bản sắc văn hoá bản địa, các giá trị văn hóa truyền thốngcủa người dân Sa Pa nói chung; vai trò của môi trường trong phát triển

du lịch cộng đồng; những khó khăn trước mắt phải đối mặt, ảnh hưởngcủa du lịch cộng đồng với môi trường; những giải pháp cụ thể để chống

ô nhiễm môi trường; vai trò của người phụ nữ trong xã hội hiện đại, vịtrí của bản thân và lợi ích để phát huy lợi thế trong phát triển du lịchcộng đồng… Qua các lớp đào tạo này, cộng đồng dân bản địa có thêmnhiều hiểu biết về du lịch cộng đồng và cũng có ý thức hơn trong việcchấp hành những quy định của các cấp quản lý, giúp an ninh trật tự đượcđảm bảo, du lịch cộng đồng phát triển bền vững Nhiều hộ gia đình thamgia vào các hoạt động phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương bằng

cách cải tạo nhà ở, mua sắm các trang thiết bị tối thiểu để phục vụ kháchthăm quan du lịch.

- Việc phát triển du lịch cộng đồng ở Lao Chải - Tả Van không chỉtạo thêm sản phẩm du lịch phong phú, hấp dẫn cho du khách mà đã đemlại bộ mặt đổi thay theo hướng tích cực đối với các làng bản cũng như sựnhận thức của cán bộ và người dân về việc phát triển du lịch cộng đồng.Qua đó, ý thức bảo tồn văn hoá, bảo vệ tài nguyên phục vụ cho du lịchtừng bước được hình thành, củng cố

- Con người ở Lao Chải - Tả Van thật thà chất phác, thân thiện, dễmến và hiếu khách Các hộ gia đình đều có nhận xét tích cực, thích đượcKDL đến thăm, tỏ ra muốn học ngoại ngữ để giao tiếp với KDL Banđầu, việc giao tiếp với khách còn rất khó khăn do người dân không biếttiếng Anh Tuy nhiên dần dà, họ bắt đầu đầu tư học tiếng anh để phục vụchuyện trò với khách tốt hơn, giúp khách hiểu rõ hơn về phong tục tậpquán của họ

- Một số ý kiến lo ngại DL sẽ làm thay đổi nền văn hóa của họ, làmhỏng ruộng hoặc xả rác làm ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường

- Tuy nhiên, nhìn sâu hơn vào thực tế du lịch ở Tả Van càng thấytình trạng tự phát Xã có Ban quản lý du lịch nhưng hầu như chưa làmđược gì nhiều ngoài việc quản lý hành chính Ban quản lý này đang hyvọng có kinh phí để đầu tư, tái tạo một số hạng mục phục vụ du lịch nhưđường sá, công trình phụ của các hộ, nhất là bồi dưỡng kiến thức, nghiệp