Kinh nghiệm sử dụng kiến thức thực tiễn cuộc sống trong giờ dạy môn Giáo Dục Công Dân

Vì vậy trong quá trình giáo dục nói chung và dạy-học môn GDCD nói riêng cần tổ chức cho người được giáo dục có những hiểu biết về cuộc sống nói chung, hoạt động lao động sáng tạo nói riê[r]

kinh nghiệm

sử dụng kiến thức thực tiễn cuộc sống trong giờ dạy môn

giáo dục công dân

A- Đặt vấn đề:

I Cơ sở lý luận:

Dựa trên những quy luật của quá trình giáo dục, những kinh nghiệm thực tiễn giáo dục, người ta xây dựng được hệ thống các nguyên tắc giáo dục Một trong số các nguyên tắc đó là nguyên tắc cần bảo đảm giáo dục phải gắn với thực tiễn đời sống, với lao động Tức là quá trình giáo dục phải góp phần giáo dục, đào tạo người công dân, những người lao động hoà nhập được với cuộc sống nói chung với các hoạt động lao

động sáng tạo nói riêng của đất nước Mặt khác, chính bản thân cuộc sống, bản thân hoạt động lao động này lại là môi trường, là phương tiện góp phần tích cực vào sự hình thành và phát triển nhân cách những con người sống và làm việc trong đó Vì vậy trong quá trình giáo dục nói chung và dạy-học môn GDCD nói riêng cần tổ chức cho người

được giáo dục có những hiểu biết về cuộc sống nói chung, hoạt động lao động sáng tạo nói riêng của đất nước đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá, chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường có

sự điều tiết của nhà nước; từ đó giáo dục cho họ những chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực pháp luật, những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết hình thành nên một nhân cách toàn diện của một người công dân mới ; giáo dục cho họ ý thức được đầy đủ vai trò làm chủ đất nước của mình và những nghĩa vụ mà họ phải hoàn thành với đất nước

Môn GDCD nói chung và môn GDCD ở THCS nói riêng là môn học có vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân cho học sinh mà luật giáo dục đã quy định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mĩ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng, và vệ

tổ quốc” Môn học cung cấp cho học sinh một hệ thống chuẩn mực lối sống phù hợp với

yêu cầu của xã hội ở mức độ phù hợp với lứa tuổi, giúp học sinh biết sống hoà nhập với cuộc sống hiện tại với tư cách là một công dân tích cực và năng động; góp phần quan trọng để hình thành những phẩm chất cần thiết của nhân cách con người Việt Nam nhằm

đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và tăng cường khả năng hội nhập trong xu thế phát triển và tiến bộ của thời đại

Mỗi môn học đều có những đặc thù riêng, do vậy phương pháp giảng dạy ở mỗi môn học cũng có những nét khác biệt Dạy học môn GDCD là một quá trình liên tục giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động tự chiễm lĩnh các giá trị, các chuẩn mực đạo đức, pháp luật thông qua việc nắm tri thức, qua thực hành trong và ngoài giờ học Chính vì vậy nhiệm vụ dạy học môn giáo dục công dân không phải là truyền thụ tri thức, mà phải chú trọng tất cả các mặt, các nhân tố khác như hình thành niềm tin, tình cảm đạo đức, quan trọng nhất và cũng là mục đích cuối cùng là hình thành hành vi và thói quen đạo đức pháp luật ở mỗi học sinh

Mặt khác dạy học môn GDCD phải nhằm tạo ra sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, giữa lới nói và hành vi Như vậy, môn GDCD cần phải đảm bảo cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử về đạo đức, pháp luật, văn hoá trong cuộc sống, hình thành ở mỗi học sinh sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, hướng học sinh vào việc thực hành trong cuộc sống hàng ngày các chuẩn mực và mẫu hành vi tích cực

mà bài học đặt ra; khơi dậy trong học sinh ý chí thể hiện sự thống nhất đó

Theo kết quả khảo sát thực tế của tôi ở một số lớp, những tiết dạy môn GDCD của giáo viên được đào tạo chính quy hầ hết học sinh không chỉ nắm chắc các khái niệm chuẩn mực đạo đức, pháp luật mà còn thể hiện được hành vi ứng xử linh hoạt, phù hợp với những chuẩn mực đó trước các tình huống thực tế đặt ra Điều đó chứng tỏ trình độ, năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên dạy môn giáo dục công dân giữ vai trò quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy- học môn GDCD ở THCS

II.Cơ sở thực tiễn:

Hiện nay các bậc phụ huynh học sinh nói riêng và toàn xã hội nói chung rất bức xúc trước thực trạng một bộ phận thanh thiếu niên hiện nay có những biểu hiện tha hoá

về đạo đức và lối sống, xa rời những thuần phong mỹ tục và dần lãng quên những nét

đẹp truyền thống của dân tộc Trong thực tế đã có xu hướng coi nhẹ hoặc phủ nhận

những giá trị quý giá của truyền thống dân tộc, quý cái ngoại lai hơn bản sắc dân tộc; coi nặng giá trị vật chất, coi nhẹ giá trị tinh thần; cọi nặng lợi ích cá nhân, coi nhẹ lợi ích công cộng Đây chính là những mặt trái của nền kinh tế thị trường Cùng với sự sôi

động của nền kinh tế hội nhập là sự du nhập của những phong cách, những lối sống mới

đã tác động trực tiếp tới tầng lớp thanh thiếu niên -tầng lớp luôn thích khám phá và nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường Vấn đề đặt ra hiện nay là chúng ta cần trang bị cho thanh thiếu niên một “kĩ năng sống” có đủ khả năng đề kháng lại “ những cơn gió độc hại và những căn bệnh nguy hiểm” mà nền kinh tế thị trường mang lại

Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó hiện nay, đòi hỏi sự nghiệp giáo dục nói chung và việc dạy- học môn GDCD ở THCS nói riêng cần có những điều chỉnh và thay đổi về nội dung chương trình cũng như phương pháp dạy- học để đáp ứng kịp thời sự vận động và phát triển không ngừng trong xu thế hội nhập của đất nước ta hiện nay Chúng ta cần hình thành ở học sinh cho được những thói quen hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo

đức, chuẩn mực pháp luật và lối sống văn hoá trong các mối quan hệ mà cuộc sống hàng ngày đặt ra có liên quan đến các em; nhằm hình thành cho được một nhân cách hoàn thiện của một người công dân trong thời kỳ mới

Trong các môn học ở bậc THCS, môn GDCD có một vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục và hoàn thiện nhân cách học sinh Đây là môn học mà các tri thức, chuẩn mực, kỹ năng của nó đều gắn chặt với các sự kiện và chất liệu của cuộc sống hiện thực Đó là những vấn đề đạo đức, lối sống và pháp luật hàng ngày Đó còn là sự tác

động qua lại giữa con người với con người, con người với thiên nhiên và giữa con người với các thể chế xã hội Môn học có nhiệm vụ dạy cho học sinh vừa biết là một người cháu, người con ngoan trong gia đình, người trò giỏi ở trường, ở lớp và một người công dân biết sống hoà nhập với đời sống xã hội như một thành viên xã hội với những yêu cầu

về đạo đức, pháp luật và lối sống văn hoá hiện đại

Song hiện nay môn GDCD chưa được coi trọng ở bậc THCS Thực tế môn GDCD còn nhiều bất cập Tâm lý chung của các bậc phụ huynh học sinh, thậm chí cả những nhà quản lý giáo dục, rồi các thầy giáo, cô giáo cho đến cả các em học sinh đều cho đây

là môn học phụ Điều này tạo cho các em học sinh thái độ thờ ơ, không đầu tư thời gian, công sức cho việc tìm tòi, học tập và nghiên cứu một cách chủ động và say mê với

môn học ở nhiều nơi, các nhà trường còn buông lỏng quản lí việc dạy và học môn GDCD,ảnh hưởng không tốt đến tâm lý của thầy và trò Mặt khác, các nhà trường cũng thiếu những biện pháp phù hợp và có hiệu quả nhằm động viên, khuyến khích giáo viên hăng say khai thác làm phong phú nội dung và phương pháp giảng dạy Do vậy các tiết học thường khô khan, thể hiện sự giáo điều Cũng vì thế trong giờ học, học sinh rất ít hoạt động, nếu có thì cũng chỉ tập trung vào một số câu hỏi do giáo viên đưa ra mang tính khái niệm Những giờ học như vậy mang nặng tính chất lý thuyết khô cứng học sinh tiếp thu một cách thụ động Vì vậy không gây được hứng thú cho học sinh trong và sau mỗi giờ học Điều này tạo nên tâm lý không thích học môn GDCD, hoặc coi đây là môn học phụ “học sinh học lấy lệ” cho nên mục đích quan trọng là hình thành thái độ, tình cảm, niềm tin và những thói quen hành vi đạo đức, pháp luật phù hợp với chuẩn mực của cuộc sống hiện đại ngày nay bị hạn chế

B- GiảI quyết vấn đề

i Khảo sát môn GDCD ở THCS:

Cũng giống như các môn học khác, để dạy tốt được môn học mỗi giáo viên cần nắm được cấu trúc nội dung chương trình của phân môn xuyên suốt cấp học, để từ đó xây dựng kế hoạch giảng dạy cụ thể cho từng bài, từng chủ đề Chỉ có làm như vậy, giáo viên mới chủ động đề ra các phương pháp cần tiến hành trong việc tổ chức, hướng dẫn

và cung cấp tri thức, kinh nghiệm để học sinh chủ động lĩnh hội và vận dụng

Cấu trúc chương trình môn GDCD ở THCS có 2 phần chính :

- Phần đạo đức: bao gồm những chuẩn mực đạo đức (những phẩm chất, bổn phận

đạo đức), thể hiện yêu cầu cơ bản về đạo đức đối với người công dân

- Phần pháp luật: bao gồm quyền và nghĩa vụ của công dân trong các lĩnh vực

chủ yếu của đời sống xã hội, phù hợp với phạm vi hoạt động và yêu cầu đối với lứa tuổi của học sinh trường THCS

Cấu trúc chương trình mới có những điểm khác chương trình cũ:

- Chương trình cũ chia thành hai giai đoạn rõ rệt, lớp 6 và 7 học các chuẩn mực

đạo đức, lớp 8 và 9 học các chuẩn mực pháp luật Đó là điều bất hợp lí vì giữa đạo đức

và pháp luật có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ và tác động lẫn nhau, học sinh cần đồng thời nắm vững hai chuẩn mực đó để có thể vận dụng trong cuộc sống Vì vậy, chương trình mới bố trí cho học sinh học phần đạo đức ở học kỳ I, phần pháp luật ở học kỳ II trong tất cả các lớp, đảm bảo ở lớp nào học sinh cũng được học cả hai chuẩn mực của cả hai lĩnh vực trên và lĩnh hội được những phương thức ứng xử cần thiết nhất của người công dân trong xã hội

- Trong chương trình cũ, nội dung không chia thành các chủ đề, còn trong chương trình mới, ở mỗi lĩnh vực nội dung đều chia thành các chủ đề Chương trình có 8 chủ đề

đạo đức và 5 chủ đề pháp luật, được bố trí xuyên suốt ở tất cả các lớp

Về cấu trúc nội dung từng bài trong SGK mới cũng có những điểm khác so với SGK GDCD cũ Nếu như trước đây ở SGK cũ mỗi bài chỉ có cấu trúc 2 phần : phần thông tin về khái niệm kết hợp với một số câu hỏi tìm hiểu và phần bài tập, thì nay SGK mới có cấu trúc phong phú hơn với 3 phần: Phần 1 đặt vấn đề (là các tình huống, câu chuyện, thông tin, sự kiện phong phú mang tính thực tiễn cao ) có liên quan đến nôị dung bài học, phần 2 nội dung bài học được thể hiện một cách ngắn gọn, xúc tích giúp học sinh dễ học, dễ nhớ, phần 3 bài tập với sự đa dạng của các dạng bài tập từ nhận biết, thông hiểu, tình huống,giúp học sinh luyện tập và củng cố nắm chắc bài học từ nhiều phương diện

Với chương trình SGK cũ nội dung còn nặng về lý thuyết, ít thực hành và vận dụng thì giáo viên chủ yếu sử dụng là phương pháp thuyết trình với mục đích truyền thụ một cách máy móc, đầy đủ nhất các đơn vị kiến thức (các khái niệm) mang tính áp đặt giáo điều tới học sinh Học sinh thụ động lĩnh hội các đơn vị kiến thức mà không được thực hành vận dụng hay thể hiện chính kiến của mình, thậm chí còn chưa hiểu, hiểu chưa sâu hoặc hiểu sai khái niệm Điều này dẫn đến học sinh cảm thấy nhàm chán, không thiết tha, mặn mà với môn học nói gì đến việc hình thành tình cảm, niềm tin và thói quen hành vi phù hợp với các chuẩn mực đạo đức và pháp luật đặt ra trong cuộc sống

Qua việc nắm bắt cấu trúc chương trình, tôi nhận thấy đối với môn học này đòi hỏi người giáo viên giảng dạy phải có trách nhiệm cao, có năng lực tổ chức các hoạt

động học tập trong và ngoài giờ học, đặc biệt là sự hiểu biết xã hội và vốn sống thực tế

Từ đó giáo viên chủ động xây dựng các phương pháp và đa dạng hoá phương pháp dạy- học cả một chương trình luôn gắn với thực tiễn cuộc sống của học sinh

II.điều kiện thực hiện trong giờ dạy sử dụng kiến thức thực tiễn cho học sinh:

Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học gắn với thực tiễn cuộc sống,thường cần có những điều kiện như sau:

1 Nghiên cứu và bổ sung nội dung bài học:

Trong quá trình chuẩn bị bài học, ở khâu soạn giảng giáo viên cần bổ sung các thông tin tư liệu thực tế có liên quan , những sự kiện đạo đức pháp luật hàng ngày, tình hình thực hiện pháp luật ở địa phương, cộng đồng ; bổ sung các thông tin, số liệu mang tính cập nhật, mới mẻ như các điều luật sửa đổi, những quy định cụ thể của luật, các pháp lệnh, thông tư hay tình hình thực tế học sinh, tập thể học sinh nhà trường về việc thực hiện các kỷ luật về đạo đức, pháp luật hàng ngày như thế nào Việc làm đó làm cho nội dung bài học không khô khan, xa rời thực tiễn, xa lạ đối với học sinh mà nó biến thành những nội dung thiết thực, sống động, gắn với cuộc sống hàng ngày trong nhà trường, trong gia đình và ngoài xã hội Đây là việc làm thiết thực và có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi bài giảng

Ngoài ra tuỳ thuộc vào từng bài học, nhằm tạo sự phù hợp cho tiến trình bài giảng với các phương pháp đặc trưng, giáo viên có thể thay đổi thứ tự các phần để tránh sự dập khuôn máy móc Ví dụ ở mỗi bài đều có 3 phần là đặt vấn đề, nội dung bài học và bài tập , giáo viên có thể thay đổi thứ tự đó bằng cách đưa bài tập ở phần bài tập lên phần

đặt vấn đề như một bài tập tình huống có vấn đề để phục vụ việc khai thác nội dung bài học

2 Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học:

Muốn làm tốt việc giáo dục học sinh thông qua môn GDCD gắn với thực tiễn cuộc sống, chúng ta phải đặc biệt chú trọng đến khâu tạo ra nhiều hình thức tổ chức dạy học cho giờ học môn này Xuất phát từ cơ

sở lý luận:Đổi mới phương pháp gắn liền với đổi mới hình thức tổ chức dạy học, trong

dạy học phải tăng cường tính tương tác, tính chất đối thoại, tính chất hoà nhập của các quan hệ Học sinh ở lứa tuổi này có thể tham gia nhiều nhóm xã hội, như nhóm học tập trên lớp, học trong giờ ngoại khoá, học ở nhóm, tổ, nhóm Đội, nhóm tại địa bàn nơi ở;

có nhóm chính thức do nhà trường hay đoàn TNCS tổ chức, nhưng cũng có nhóm không chính thức Vì vậy trong quá trình dạy học giáo viên cần vận dụng linh hoạt các loại

nhóm này để đảm bảo tính tối ưu và hiệu quả giáo dục A.K Macarenco đã từng

nói:Một tập thể trẻ em được đặt vào những điều kiện sư phạm lành mạnh có thể phát triển lên tầm cao hoàn toàn không thể đoán trước được.Trong các hình thức này, hình

thức cao nhất là sự tự giáo dục Lúc này, chủ thể giáo dục đã chiếm lĩnh được, làm chủ

được những mục tiêu, phương pháp, phương tiện mà xã hội, nhà trường, tập thể, nhóm

đã giáo dục mình và chuyển những điều đã chiếm lĩnh được thành của mình để hoàn thiện nhân cách và lĩnh hội những cái mới

3.Phát huy sự tích cực,chủ động,sáng tạo gắn với thực tế cuộc sống của học sinh:

Căn cứ vào nội dung chương trình SGK môn GDCD, qua thực tế giảng dạy, tôi thấy quá trình vận dụng việc đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ

động sáng tạo gắn với thực tế cuộc sống của học sinh trong môn học cần có được những dấu hiệu sau:

a.Cần tạo sự tác động qua lại giữa vốn kinh nghiệm sống đã có của bản thân học sinh với các yêu cầu, chuẩn mực đạo đức và pháp luật đặt ra:

Học sinh THCS đã có vốn kinh nghiệm sống tương đối phong phú, trong đó có những kinh nghiệm ứng xử được tích luỹ qua môn đạo đức ở bậc tiểu học Đó chính là cơ sở giúp các em lĩnh hội tốt các chuẩn mực đạo đức và pháp luật ở THCS Vì vậy trong quá trình dạy- học môn GDCD, giáo viên cần dẫn dắt và khai thác cho được những kinh nghiệm sống đã có của học sinh Trong tiết dậy, giáo viên có thể đưa ra các tình huống đạo đức, pháp luật nảy sinh trong cuộc sống hàng ngày có dấu hiệu trái ngược nhau để học sinh dựa vào vốn kinh nghiệm sống của mình để đưa ra nhận xét, lý giải VD: khi dạy bài : “Trung thực”, giáo viên đưa ra tình huống :

- Bạn An nhiều lần nói dối bố mẹ xin tiền đóng học để đi chơi điện tử

- Một lần ở nhà trông nhà khi bố mẹ đi làm, Lan phát hiện có một người lạ mặt

đến hỏi thăm về gia đình ông B bên hàng xóm xem có ai ở nhà không Phát hiện có những dấu hiệu khả nghi, Lúc đó mặc dù biết nhà ông B không có người ở nhà nhưng Lan vẫn nói là có người ở nhà

Em có nhận xét gì về hành vi của hai bạn trong hai tình huống trên ? Có bạn nói hành vi của Lan là thiếu trung thực, em có đồng tình không ? Vì sao ?

Làm như vậy trong thực tế, tôi đã tạo cho tiết học không khí tranh luận sôi nổi Trong tiết học, học sinh tự giác, tích cực tham gia vào việc tự khai thác và lĩnh hội kiến thức nội dung bài học

b Giờ dạy phải có tính vấn đề cao về nội dung để thu hút sự chú ý, tạo tính tích cực học tập của học sinh:

Môn GDCD ở THCS, vấn đề bào trùm là mâu thuẫn giữa trình độ nhận thức, kinh nghiệm ứng xử hàng ngày của học sinh và các chuẩn mực đạo đức, pháp luật được đặt ra trong mỗi bài học Vấn đề trong mỗi bài học phải cao hơn trình độ đã có của học sinh,

đủ sức giữ vai trò thu hút trí tuệ, tình cảm của học sinh mà dẫn dắt hoạt động của các

em Trong vấn đề, những tri thức, kỹ năng, mẫu hành vi ứng xử, những tình huống đạo

đức, pháp luật có tác dụng kích thích học sinh suy nghĩ, phán đoán, lựa chọn cho được phương án xử lý Thông qua đó, học sinh sử dụng vốn kinh nghiệm sống của mình để giải quyết các vấn đề và trong quá trình tìm tòi sẽ dẫn đến sự thay đổi kinh nghiệm khi các em tự giác chấp nhận những bằng chứng và lập luận hợp lý, xác thực

c.Đưa ra các tình huống thực tế trong cuộc sống hàng ngày:

GV cần đưa ra các tình huống thực tế đang diễn ra hàng ngày ở lớp, ở trường, trong gia đình hoặc ngoài xã hội liên quan đến nội dung bài học mà học sinh dễ bắt gặp nhất để học sinh đưa ra ý kiến, lập trường cuả mình về một chuẩn mực, một vấn đề đạo

đức hay pháp luật nào đó Tổ chức chia nhóm cho học sinh thảo luận trong tiết dạy về một tình huống, một vấn đề học sinh có những ý kiến khác nhau, thậm chí trái ngược nhau, tạo ra sự lập luận, lý giải tranh cãi, thể hiện rõ thái độ, chính kiến của mỗi em Trong quá trình làm như vậy đã tạo cho học sinh cơ hội giao lưu, trao đổi, cọ xát giữa các cá nhân với cá nhân, nhóm này với nhóm khác Nhờ vậy mà học sinh chiếm lĩnh

được các giá trị đạo đức, pháp luật, lối sống văn hoá một cách bền vững phù hợp với thực tế cuộc sống hiện nay

d.Tạo không khí tiết học thật dân chủ, cởi mở, hấp dẫn, giàu cảm xúc, giàu tính nhân văn:

Trong giờ dạy- học tất cả các môn học nói chung và môn GDCD nói riêng, chúng

ta cần chú ý tạo cho được không khí tiết học thật dân chủ, cởi mở, hấp dẫn, giàu cảm xúc, giàu tính nhân văn để kích thích, khơi dạy hứng thú, sự nhiệt tình sẵn có ở mỗi học sinh THCS cho mỗi tiết học Trong giờ dạy môn GDCD, tôi luôn coi trọng và phát huy tính dân chủ, thực hiện giờ dạy dựa trên mối quan hệ bình đẳng, thiện chí và tham gia hoạt động như mọi học sinh Tôi luôn đặt mình vào vị trí của học sinh để tham gia mọi hoạt động cùng học sinh, dẫn dắt, gợi mở một cách khéo léo nhằm động viên, cổ vũ và lôi kéo các em vào hoạt động học tập, đặc biệt là những học sinh nhút nhát, học sinh học yếu Với cách làm này, không khí lớp học luôn sôi nổi, thoải mái, học sinh cảm thấy tự tin, tích cực chủ động tranh luận để chiếm các chuẩn mực đạo đức, pháp luật phù hợp với chuẩn mực mà xã hội đặt ra Thực hiện theo phương pháp này học sinh thấy bản thân mình cũng góp phần vào việc khặng định các giá trị đạo đức, pháp luật làm cho các

em củng cố và bổ sung thêm vào vốn kinh nghiệm trong qúa trình học tập ; góp phần tạo cho các em niềm tin trong việc tự xác định hành vi ứng xử trong và ngoài nhà trường

III.Những phương pháp cơ bản dạy- học môn GDCD gắn với thực tiễn cuộc sống của học sinh:

Quan điểm chung trong quá trình sử dụng phương pháp dạy học môn GDCD gắn

với thực tế cuộc sống của học sinh, tôi luôn lấy học sinh (những con người thường

được xem là những đứa trẻ, những học trò) vào vị trí người công dân Thực sự học sinh

đang là những công dân (vị thành niên) giáo dục các chuẩn mực đạo đức, pháp luật

không phải chỉ là công việc của người lớn mà còn là công việc của chính họ Trong

SGK, các tác giả gọi họ là “công dân- học sinh” (những công dân đang đi học) là hàm

ý như vậy Học sinh đang sống trong các chuẩn mực đạo đức và pháp luật, và đang tiến sâu vào các quan hệ đạo đức, pháp luật trong đời sống xã hội Học sinh cần đựơc nhìn nhận các vấn đề của nhà nước, của xã hội với tư cách người công dân, chứ không phải là

họ tìm hiểu “công việc của người lớn” để mai sau họ trở thành người lớn.

Chính vì vậy vấn đề đặt ra hiện nay là dạy học nói chung và dạy- học môn GDCD nói riêng cần gắn với thực tiễn cuộc sống Việc dạy- học gắn với thực tiễn cuộc sống

đem lại rất nhiều lợi ích:

- Giúp học sinh củng cố, khắc sâu kiến thức đã học

- Rèn luyện được những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống cũng như kĩ năng phân tích, giao tiếp ứng xử, kĩ năng thích ứng góp phần phát triển năng lực

- Hình thành, phát triển niềm tin trong sáng lành mạnh, phát triển các phẩm chất tâm lí, cuộc sống tinh thần, hình thành lí tưởng sống đúng đắn

- Trực tiếp góp phần vào sự nghiệp xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, thực hiện mục tiêu CNH, HĐH đất nước

Trong quá trình dạy học môn GDCD gắn với thực tiễn cuộc sống của học sinh, chúng ta nên cho học sinh vận dụng từ đơn giản đến phức tạp dần Đầu tiên có thể lí giải, phân tích các tình huống, các bài tập trong SGK, sau đó hướng dẫn các em tìm các tình huống đạo đức, pháp luật ở lớp, ở trường, trong gia đình ngoài xã hội hoặc trên các phương tiện thông tin đại chúng có liên quan đến nội dung bài học và lí giải các hiện tượng đó ở mức độ cao hơn học sinh có thể đưa ra những đánh giá, nhận xét về bản thân hoặc người khác và tự đề ra giải pháp phát huy mặt tốt, khắc phục mặt chưa tốt Ngoài ra giáo viên cần hướng dẫn học sinh trực tiếp tham gia vào các hoạt động lao

động, hoạt động chính trị xã hội do trường, địa phương tổ chức

1.Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy - học

Cấu trúc chương trình môn GDCD có 8 chủ đề đạo đức và 5 chủ đề pháp luật ở mỗi chủ đề đạo đức hay pháp luật người giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp cho phù hợp với từng chủ đề

a.Với các chủ đề pháp luật:

Chúng ta có thể tiến hành như sau:

- Trước hết, khi nêu ra các quy định của pháp luật, cần chỉ rõ điều đó xuất phát từ

thực tế nào, và nó là thế nào trong thực tế, nhất là thực tế địa phương

VD: công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, nhưng tại sao pháp luật lại quy định những trường hợp bắt giữ, giam người: Điều này có cơ sở thực tế