Nghiên cứu tình hình hoạt động hỗ trợ của liên minh hợp tác xã việt nam đối với các hợp tác xã thành phố hải phòng

luận văn, tiến sĩ, thạc sĩ, báo cáo, khóa luận, đề tài

Bộ giáo dục và đào tạo Trường đại học nông nghiệp I

Người hướng dẫn khoa học:TS Trần văn đức

Hà Nội - 2007

LờI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và ch−a hề đ−ợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào Các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đ3 đ−ợc chỉ rõ nguồn gốc

Hà nội, ngày 15 tháng 7 năm 2007

Hoàng Văn Lý

Lời cám ơn

Trong thời gian tiến hành làm luận văn tốt nghiệp, tôi đ3 nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của thầy giáo TS Trần Văn Đức, sự giúp đỡ của các thầy cô giáo trong bộ môn Kinh tế Nông nghiệp, của các thầy cô giáo trong khoa Kinh tế Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, khoa Sau đại học Nhân dịp này, cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trần Văn Đức cùng tập thể các thầy cô giáo, những người đ3 hướng dẫn và có những ý kiến đóng góp quý báu giúp tôi hoàn thành bản Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn l3nh đạo Liên minh hợp tác x3 thành phố Hải Phòng, các cán bộ chuyên viên các trung tâm Đào tạo, Tư vấn, Hỗ trợ thuộc Liên minh hợp tác x3 thành phố Hải Phòng đ3 giúp tôi trong qua trình làm Luận văn

Tôi xin cám ơn Văn phòng, Ban kế hoạch hỗ trợ Liên minh hợp tác x3 Việt Nam đ3 giúp tôi những tài liệu quý báu về hoạt động hỗ trợ của Liên minh hợp tác x3 Việt Nam

Tôi xin chân thành cám ơn!

Hà nội, ngày 15 tháng 7 năm 2007

Người thực hiện

Hoàng Văn Lý

Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t

5 WASME HiÖp héi c¸c xÝ nghiÖp nhá vµ võa thÕ giíi

6 §T & BD §µo t¹o vµ båi d−ìng

7 CB C¸n bé

8 QL Qu¶n lý

9 DN Doanh nghiÖp

10 BPSC Trung t©m dÞch vô vµ doanh nghiÖp

11 CEFE Dù ¸n hç trî ph¸t triÓn hîp t¸c x3 cña Céng

hoµ Liªn bang §øc

19 NCVI Liªn minh HTX quèc gia toµn Ên §é

20 CCA HiÖp héi HTX Canada

21 CAD Vô kiÓm to¸n HTX

22 CPD Vô ph¸t triÓn HTX

23 TB Trung b×nh

Danh mục các bảng

TT Thứ tự bảng Tên bảng

1 Bảng 2-1 Tình hình đào tạo của Liên minh HTX tỉnh/thành phố

giai đoạn 2000-2004

2 Bảng 2-2 Số cán bộ quản lý do trường cán bộ HTX đào tạo

3 Bảng 2-3 Tình hình đào tạo của trường Quản lý và Công nghệ

4 Bảng 2-4 Hoạt động hỗ trợ tín dụng của Liên minh HTX

tỉnh/thành phố

5 Bảng 2-5 Hoạt động tư vấn của Liên minh HTX tỉnh/thành phố

6 Bảng 2-6 Thứ tự nhu cầu hỗ trợ của đơn vị thành viên

7 Bảng 2-7 Hoạt động xúc tiến thưong mại của Liên minh HTX

11 Bảng 3-3 Số HTX và số hộ SX tiến hành điều tra (2005-2006)

12 Bảng 4-1 Số lượng và cơ cấu loại HTX TP Hải Phòng đến

2005 và 2006

17 Bảng 4-6 Tình hình hỗ trợ đầu tư, khôi phục nghề, làng nghề

18 Bảng 4-7 Hoạt động hỗ trợ khoa học công nghệ tại Hải Phòng

19 Bảng 4-8 Tình hình cho vay qua các năm

20 Bảng 4-9 Khả năng nhận thức và làm được của cán bộ, x3 viên

HTX sau đào tạo tại Hải Phòng năm 2006

21 Bảng 4-10 Tình hình hoạt động của các HTX sau khi được hỗ trợ

Tại Hải Phòng năm 2006

22 Bảng 4-11 Tình hình tham gia hoạt động cộng đồng của các HTX

được hỗ trợ tại Hải Phòng năm 2006

23 Bảng 4-12 Một số chỉ tiêu của xí nghiệp năm 2005

24 Bảng 4-13 Doanh thu kinh doanh dịch vụ (2001-2004)

25 Bảng 4-14 Tình hình khôi phục làng nghề qua các năm

26 Bảng 4-15 Tình hình tạo việc làm (2002-2005)

27 Bảng 4-16 Tình hình cho vay vốn theo chương trình tạo việc làm

Của Liên minh HTX Hải Phòng đến 31/12/2006

28 Bảng 4-17 Số hoạt động hỗ trợ HTX có thể tiếp nhận ở HP 2006

29 Bảng 4-18 Số lượng, cơ cấu cán bộ của LMHTX HP 2006

30 Bảng 1-19 Nhu cầu hỗ trợ của các HTX tại Hải Phòng 2006

31 Bảng 4-20 Khả năng đáp ứng nhu cầu hỗ trợ của Liên minh HTX

Hải Phòng 2006

32 Bảng 4-21 Kế hoạch bồi dưỡng hàng năm đến 2010

33 Bảng 4-22 Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ x3 viên HTX

đến 2010

34 Bảng 4-23 Kế hoạch đào tạo trung cấp, cao đẳng đến 2010

35 Bảng 4-24 Quy hoạch mạng lưới trường, trung tâm đến 2010

36 Bảng 4-25 Kế hoạch cho vay trong những năm tới

tài liệu tham khảo

1 Ban chấp hành Trung ương ĐCSVN: Nghị quyết số 13-NQ/TW hội nghị Ban chấp hành lần thứ 5 khoá IX ngày 18/3/2002

2 ĐCSVN: kết luận của Ban bí thư về tình hình 5 năm thực hiện nghị quyết Trung

ương 5 khoá IX

3 Quốc hội: Luật HTX năm 2003 - NXB chính trị quốc gia

4 Chính phủ: Nghị định 88/2005/NĐ-CP về một số chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển HTX

5 Thủ tướng chính phủ: Chỉ thị số 22 ngày 3/10/2003 về tiếp tục thúc đẩy việc thực hiện nghị quyết Trung ương 5 khoá IX

6 Thủ tướng chính phủ: Quyết định 272/2005/QĐ-TTG ngày 31/10/2005 về phê duyệt kế hoạch phát triển kinh tế tập thể 2006 – 2010

7 Thủ tướng chính phủ: Quyết định số 75/2005/QĐ-TTG ngày 11/4/2005 về công nhận điều lệ của Liên minh HTX Việt Nam

8 Thủ tướng chính phủ: quyết định số 246/2006/QĐ-TTg ngày 27/10/2006 về việc thành lập quỹ hỗ trợ phát triển HTX

9 Liên minh HTX Việt Nam (2005): Báo cáo chuyên đề thực trạng, chiến lược, giải pháp hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam

10 Liên minh HTX Việt Nam: Báo cáo chuyên đề về định hướng phát triển hoạt

động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam 5 năm 2006- 2010 tại hội nghị Ban chấp hành Liên minh HTX Việt Nam ngày 13/1/2006

11 Liên minh HTX Việt Nam: Điều lệ

12 Kỷ yếu Đại hội 3 Liên minh HTX Việt Nam (2006)– nhiệm kỳ 2005 – 2009

13 LMHTXVN (2005): Kế hoạch đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lý và xã viên HTX giai đoạn 2006 – 2010

14 Bộ kế hoạch và đầu tư: Thông tư số 02/2006/TT-KH ngày 13/02/2006 về hướng dẫn một số điều tại nghị định 88/2005/NĐ-CP về 11/7/2005 của CP

15 PGS.TS Lª V¨n TÒ: Tõ ®iÓn Kinh tÕ – Tµi chÝnh- Ng©n hµng - NXB V¨n ho¸ th«ng tin 1996

16 TS NguyÔn Ty (2002): Phong trµo HTX qua quèc tÕ qua hai thÕ kû - NXB chÝnh trÞ quèc gia

17 TS NguyÔn Ty (2001): T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ HTX - NXB chÝnh trÞ quèc gia

18 NguyÔn Nh− ý: §¹i tõ ®iÓn tiÕng ViÖt – NXB V¨n ho¸ th«ng tin 1999

Mục lục

Phần 1: Phần mở đầu ……… ……… 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài ………1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu ……….2

1.2.1 Mục tiêu tổng quát ……… 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể ……… 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu ………3

1.4 Thời gian nghiên cứu ………3

Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam ……… 4

2.1 Cơ sở lý luận về hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam ……4

2.1.1 Một số khái niệm có liên quan đến đề tài ………4

2.1.2 Cơ sở lý luận ……… 12

2.2 Cơ sở thực tiễn của hoạt động hỗ trợ ……… 32

2.2.1 Hoạt động hỗ trợ trên thế giới ………32

2.2.2 Hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam ………… 43

2.2.3 Hệ thống khảo sát, nghiên cứu liên quan đến đề tài ……… 44

Phần 3: Tổng quan về địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu ……….46

3.1 Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ……… 46

3.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên ……… 46

3.1.2 Về điều kiện Kinh tế - x3 hội ……….52

3.2 Phương pháp nghiên cứu ……….54

3.2.1 Phương pháp thu thập số liệu ……….54

3.2.2 Phương pháp thống kê Kinh tế ……… 55

3.2.3 Phương pháp chuyên gia ………56

3.2.4 Phương pháp chuyên khảo ……… ………… 56

3.2.5 Các chỉ tiêu nghiên cứu ……… 56

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận ………58

4.1 Thực trạng hoạt động hỗ trợ đối với HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng ……… 58

4.1.1 Tình hình HTX ở Hải Phòng ……… 58

4.1.2 Thực trạng hoạt động hỗ trợ đối với các HTX ở Hải Phòng 59

4.1.3 Kết quả các hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX đối với các HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng ……… 76

4.1.4 Các nguyên nhân đạt được kết quả hoạt động hỗ trợ ……….83

4.1.5 Đánh giá chung ……… 89

4.2 Phương hướng và giải pháp nâng cao kết quả hoạt động của Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX Hải Phòng đối với HTX ……… 91

4.2.1 Mục tiêu của việc tổ chức các hoạt động hỗ trợ đến 2010 ….91 4.2.2 Những hoạt động hỗ trợ cụ thể mà Liên minh HTX Việt Nam chủ trương triển khai ở Trung ương và các địa phương ……… 92

4.2.3 Giải pháp ……… 97

Phần 5: Kết luận và kiến nghị ………110

5.1 Kết luận ……….110

5.2 Kiến nghị ……… 114

5.2.1 Đối với quản lý nhà nước ……….114

5.2.2 Đối với Liên minh HTX Việt Nam ……… 114

5.2.3 Đối với Liên minh HTX Hải Phòng ……….114

Phiếu điều tra ……….116

Phiếu thu thập thông tin ……….123

Phiếu thu thập thông tin hộ sản xuất ……….125

1 PHầN Mở ĐầU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

HTX xuất hiện trong đời sống KTXH của nhân loại từ hàng trăm năm nay Tuy trải qua các giai đoạn khác nhau, song vẫn là một loại hình kinh tế ngày càng có vị trí quan trọng và mang tính chất quốc tế

ở nước ta HTX cũng ra đời tồn tại và phát triển, mặc dù có những giai

đoạn thăng trầm nhưng Đảng ta vẫn khẳng định: “Kinh tế tập thể đ3 và đang có những đóng góp to lớn của phát triển kinh tế, ổn định x3 hội của đất nước; là

điểm tựa, là đòn bẩy thúc đẩy và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của hàng chục triệu x3 viên; là một nhân tố quan trọng góp phần dân chủ hoá đời sống KTXH, xây dựng Đảng, chính quyền vững mạnh, đặc biệt là ở cơ sở và trong nông thôn” (Nông Đức Mạnh – phát biểu tại đại hội lần thứ III Liên minh HTX Việt Nam)[12]

Liên minh HTX Việt Nam (theo điều 45 luật HTX Việt Nam năm 2003) là

tổ chức KTXH do các HTX, liên hiệp HTX tự nguyện cùng nhau thành lập Liên minh HTX được tổ chức theo ngành và các ngành kinh tế Liên minh HTX được thành lập ở Trung ương và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Theo điều lệ

được Thủ tướng chính phủ công nhận tại quyết định số 75/2005/QĐ-TTG ngày

11 tháng 4 năm 2005 Liên minh HTX Việt Nam có chức năng đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các HTX, liên hiệp HTX và thành viên, tuyên truyền vận động phát triển HTX; hỗ trợ tư vấn, cung cấp dịch vụ cho HTX, liên hiệp HTX và thành viên; tham gia xây dựng chính sách, pháp luật có liên quan đến HTX; đại diện cho HTX, liên hiệp HTX và thành viên trong quan hệ hoạt động phối hợp giữa các thành viên trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật

Trong những năm qua Liên minh HTX Việt Nam đ3 hỗ trợ các HTX nói chung và HTX Hải Phòng nói riêng trên nhiều lĩnh vực như: Đào tạo phát triển

nguồn nhân lực, hỗ trợ tín dụng, hỗ trợ về khoa học công nghệ, tư vấn hỗ trợ, xúc tiến thương mại, nhằm giúp các HTX phát triển ổn định, vững chắc, hoàn thành

Để đánh giá đúng các hoạt động hỗ trợ, tìm ra được các nguyên nhân ảnh hưởng, đề ra những biện pháp khắc phục kịp thời, được sự nhất trí của Liên minh HTX Hải Phòng, khoa kinh tế và phát triển nông thôn, khoa Sau đại học trường

Đại học Nông nghiệp I Hà Nội tôi lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu tình hình hoạt

động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng”, nhằm góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào sự phát triển của Liên minh HTX Hải Phòng nói riêng và Liên minh HTX Việt Nam nói chung

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Nghiên cứu các hoạt động hỗ trợ (đặc biệt là hoạt động Đào tạo) của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng, đề xuất những giải pháp nhằm đẩy mạnh, tăng cường các hoạt động hỗ trợ đối với các HTX thành phố Hải Phòng

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn của các hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX, xác định sự cần thiết phải thực hiện các hoạt động hỗ trợ

- Nghiên cứu các hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng, tìm ra các nguyên nhân ảnh hưởng làm căn cứ khoa học cho việc đưa ra các định hướng và giải pháp

- Đề xuất định hướng và một số giải pháp nhằm đẩy mạnh các hoạt động

hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng nói riêng và các HTX nói chung trong thời gian tới

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Các hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam, của Liên minh HTX Hải Phòng

- HTX (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, …) của Hải Phòng, các hộ sản xuất

1.4 Thời gian nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng hoạt động hỗ trợ với thời gian từ năm 2003 đến

2006

- Về phương hướng, giải pháp tăng cường các hoạt động hỗ trợ được nghiên cứu đến 2010

2 cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động hỗ

trợ của Liên minh HTX Việt Nam 2.1 Cơ sở lý luận về hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam

2.1.1 Một số khái niệm có liên quan đến đề tài

2.1.1.1 Khái niệm HTX

Theo từ điển Anh – Việt về Kinh tế – Tài chính – Ngân hàng của Lê Văn

Tề (1996) thì: “HTX là một hình thức quản lý và điều hành xí nghiệp bởi một nhóm cá nhân vì lợi ích chung”[15] Khái niệm này đ3 đề cập được khía cạnh tập thể, cộng đồng của HTX, song mới chỉ thấy mặt kinh tế mà chưa thấy được mặt

tổ chức, mặt x3 hội của HTX và do đó chưa nói lên được các giá trị của HTX

Tuyên ngôn của HTX đầu tiên trên thế giới đ3 xác định: “HTX là cốt làm cho những người vô sản giai cấp hoá ra anh em Anh em thì làm giùm nhau, nhờ lẫn nhau Bỏ hết thói cạnh tranh Làm sao cho ai trồng cây thì được ăn trái, ai muốn ăn trái thì giùm vào trồng cây”[17]

Liên minh HTX quốc tế (ICA) đ3 đưa ra định nghĩa về HTX: “là một hiệp hội tự chủ của các cá nhân tự nguyện tập hợp nhau lại nhằm thoả m3n những nhu cầu và nguyện vọng chung về KTXH, văn hoá thông qua doanh nghiệp đồng sở hữu và quản lý dân chủ”[16], và trong tuyên bố của ICA liên quan đến các nguyên tắc của HTX năm1995 đ3 tái khẳng định quan điểm trên: “HTX là một tổ chức độc lập về pháp luật, trong đó mọi người liên kết với nhau một cách tự chủ Mục đích của nó là hợp tác về mặt KTXH, văn hoá, cung cấp những thứ cần thiết

và đáp ứng những mong muốn mạnh mẽ thông qua một thể chế làm việc chung

và quản lý mang tính dân chủ”[16] Như vậy theo quan điểm của ICA, HTX có các nguyên tắc cơ bản là tự nguyện cùng có lợi và quản lý dân chủ HTX mang tính cộng đồng cao, mục đích hoạt động của HTX vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính x3 hội

Tuân thủ các nguyên tắc của ICA, nhằm phát huy các giá trị của HTX, luật HTX năm 2003 của nước Cộng hoà X3 hội Chủ nghĩa Việt Nam nêu khái niệm HTX: “HTX là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là x3 viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng x3 viên tham gia HTX, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển KTXH của đất nước HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn

điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của HTX theo quy định của pháp luật”[11]

Trong đại hội Liên minh HTX Việt Nam lần thứ III, tổng bí thư Nông Đức Mạnh nói: “HTX ở nước ta vừa là tổ chức kinh tế, vừa là tổ chức x3 hội, là nhân

tố quan trọng để xây dựng x3 hội công bằng, dân chủ, văn minh; là hình thức tổ chức quan trọng để người lao động, hộ x3 viên tiếp nhận sự hỗ trợ của Nhà nước, liên kết với doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, thực hiện Liên minh công nông”[12]

Những khái niệm HTX trong luật HTX, trong quan điểm của Đảng về HTX vừa thể hiện được những tư tưởng của ICA vừa phản ánh được những quan niệm mới về HTX ở nước ta, mở ra những khả năng huy động nguồn lực phát triển HTX, mở ra khả năng tự chủ trong hoạt động của HTX trong điều kiện hiện nay ở nước ta, trong điều kiện hội nhập với nền kinh tế thế giới, khẳng định những ưu việt về mặt x3 hội của tổ chức kinh tế HTX

HTX và công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn có hai thành viên trở lên có những điểm giống nhau và khác nhau là:

- Những điểm giống nhau

+ Thứ nhất là HTX, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn đều

là tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân và đều có sự bình đẳng như nhau trước pháp luật; đều được Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật

+ Thứ hai là khi tham gia HTX, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn thì x3 viên HTX, thành viên công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn đều phải góp vốn theo quy định của điều lệ HTX hoặc điều lệ công ty và chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của HTX hoặc công ty trong phạm vi vốn góp vào HTX hoặc vào công ty

- Những điểm khác nhau

+ Thứ nhất về mục tiêu Mục tiêu của HTX là nhằm giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau trong các hoạt động sản xuất kinh doanh X3 viên gia nhập HTX là vì họ cần được HTX phục vụ, trợ giúp những việc mà họ tự mình không làm được hoặc

tự mình làm thử không hiệu quả Mục tiêu của công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn là lợi nhuận Thu được lợi nhuận tối đa trên vốn bỏ ra tối thiểu là mối quan tâm hàng đầu của công ty Những người góp vốn vào công ty là nhằm thu lợi trên vốn đầu tư, góp vốn vào công ty là sự đầu tư vốn để được chia l3i

+ Thứ hai là về giá trị HTX dựa trên những giá trị tự lực, tự trợ giúp, tính cộng đồng, dân chủ, bình đẳng, công bằng và đoàn kết Công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn dựa trên lợi nhuận, sự tăng trưởng và kiểm soát

+ Thứ ba về loại hình tổ chức HTX là tổ chức KTXH Hoạt động của HTX không chỉ hướng tới lợi ích kinh tế, mà còn quan tâm đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng của x3 viên về x3 hội, văn hoá và các nhu cầu khác Công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn thuần túy là các loại hình doanh nghiệp hoạt

động nhằm mục đích sinh lời

+ Thứ tư là đối tượng phục vụ Đối tượng phục vụ của HTX là chính mình

và cộng đồng x3 hội Đối tượng của công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn là khách hàng

+ Thứ năm là sở hữu Trong HTX có sở hữu tập thể và sở hữu của x3 viên

Sở hữu tập thể của HTX gồm các nguồn vốn tích luỹ từ quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, các tài sản do Nhà nước hoặc các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tài trợ là tài sản không chia và các quỹ không chia của HTX Trong nhiều loại hình HTX, sở hữu tập thể chiếm phần chủ yếu và là những tài sản quan trọng nhất Sở hữu của x3 viên là vốn góp Trong công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn không có sử hữu tập thể mà chỉ có sở hữu của thành viên là vốn góp

- Sự khác nhau cuối cùng là về nguyên tắc quản lý Quản lý trong HTX dựa trên cơ sở đối nhân, yếu tố con người quyết định đến mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý của HTX Còn quản lý trong công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn dựa trên cơ sở đối vốn, mọi hoạt động, sản xuất, kinh doanh, tổ chức, quản lý của công ty tuỳ thuộc vào tỷ lệ vốn của từng thành viên tham gia vào vốn điều lệ của công ty

2.1.1.2 Khái niệm liên hiệp HTX, Liên minh HTX

“Liên hiệp HTX là tổ chức kinh tế hoạt động theo nguyên tắc tổ chức và hoạt động của HTX quy định tại điều 5 của luật HTX, nhằm mục đích nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các HTX thành viên, hỗ trợ nhau trong hoạt

động và đáp ứng các nhu cầu khác của các thành viên tham gia”[1] Như vậy liên hiệp HTX là sự liên hiệp của các HTX thành viên, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, cùng có lợi, quản lý dân chủ Liên hiệp HTX được thành lập

do yêu cầu phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của các HTX và các HTX thực sự có nhu cầu liên kết với nhau để tăng quy mô, tăng vốn, tăng cơ sở vật

chất kỹ thuật … nhằm thực hiện tốt hơn các chức năng, nhiệm vụ của các thành viên”[3]

Liên minh HTX theo điều 45 luật HTX năm 2003: “là tổ chức KTXH do các HTX, liên hiệp HTX tự nguyện cùng nhau thành lập Liên minh HTX được tổ chức theo ngành và các ngành kinh tế Liên minh HTX được thành lập ở Trung

ương và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”[3] Lịch sử phát triển của phong trào HTX quốc tế cho thấy, sự hợp tác, liên kết giữa các HTX với nhau là một nhu cầu thực tế và có tính quy luật khách quan, diễn ra phổ biến ở tất cả các nước Có nhiều nước trên thế giới không thành lập cơ quan quản lý Nhà nước riêng để quản lý về Nhà nước đối với HTX, nhưng nước nào có phong trào HTX cũng đều hình thành tổ chức đại diện HTX cấp quốc gia và cùng với sự lớn mạnh của tổ chức đại diện HTX cấp quốc gia có sự Liên minh trong Liên minh HTX quốc tế Các tổ chức đại diện HTX cấp quốc gia ở mỗi nước có cách gọi khác nhau như hiệp hội các HTX, liên đoàn HTX hay Liên minh HTX, song dù gọi là gì thì tổ chức này cũng đều có chức năng chung đó là tổ chức đại diện, bảo vệ quyền lợi chính đáng và hỗ trợ phát triển các HTX ở nước ta hiện nay cơ quan

đại diện, bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ sự phát triển của các HTX, liên hiệp HTX, các tổ chức hợp tác, các đơn vị thành viên là Liên minh HTX Việt Nam được tổ chức thành hệ thống từ Trung ương đến tất cả các tỉnh, thành trong cả nước

ở Trung ương theo quyết định 409 ngày 18/12/1991 của Thủ tướng chính phủ Hội đồng Trung ương lâm thời các doanh nghiệp ngoài quốc doanh được thành lập trên cơ sở hợp nhất liên hiệp HTX tiểu thủ công nghiệp và Ban quản lý HTX mua bán Trung ương Tháng 10 năm 1993 đại hội đại biểu toàn quốc các HTX lần thứ nhất quyết định thành lập hội đồng Liên minh các HTX Việt Nam trên cơ sở kế thừa tổ chức của Hội đồng Trung ương lâm thời các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Tháng 01 năm 2000 đại hội đại biểu lần thứ hai hội đồng Liên

minh các HTX Việt Nam đ3 thống nhất tên gọi của tổ chức là Liên minh HTX Việt Nam Tháng 01 năm 2005 đại hội đại biểu lần thứ ba Liên minh HTX Việt Nam vẫn thống nhất tên gọi của tổ chức là Liên minh HTX Việt Nam

Theo điều lệ được Thủ tướng chính phủ công nhận tại quyết định số 75/2005/QĐ-TTG ngày 11/04/2005:

Liên minh HTX Việt Nam là tổ chức KTXH giúp Đảng và Nhà nước phát triển kinh tế tập thể ngày càng vững mạnh, góp phần cùng kinh tế Nhà nước ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân

Liên minh HTX Việt Nam hoạt động theo luật HTX năm 2003, có chức năng

đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các HTX, liên hiệp HTX và thành viên, tuyên truyền vận động phát triển HTX; hỗ trợ tư vấn, cung cấp dịch vụ cho HTX, liên hiệp HTX và thành viên; tham gia xây dựng chính sách, pháp luật có liên quan đến HTX; đại diện cho HTX, liên hiệp HTX và thành viên trong quan

hệ hoạt động phối hợp giữa các thành viên trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật Vận động hướng dẫn các hộ kinh tế gia đình, hộ kinh tế cá thể, tiểu chủ, các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ và vừa, các cá nhân, pháp nhân khác phát triển kinh tế tập thể trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng cùng có lợi và quản lý dân chủ, góp phần thúc đẩy phát triển KTXH của đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, x3 hội công bằng, dân chủ, văn minh

Liên minh HTX Việt Nam là tổ chức KTXH có tư cách pháp nhân, được thành lập ở Trung ương và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là tỉnh) hoạt động dưới sự l3nh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam và theo điều lệ này

Liên minh HTX Việt Nam là thành viên chính thức của Liên minh HTX quốc

tế (ICA) và hiệp hội các xí nghiệp nhỏ và vừa thế giới (WASME)

ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Liên minh HTX là các tổ chức thuộc hệ thống tổ chức của Liên minh HTX Việt Nam, hoạt động theo điều lệ của Liên minh HTX Việt Nam và điều lệ do đại hội Liên minh HTX các tỉnh, thành phố thông qua không trái với luật HTX năm 2003 và điều lệ Liên minh HTX Việt Nam

Các HTX, liên hiệp HTX và thành viên của Liên minh HTX các tỉnh, thành phố, thành viên của Liên minh HTX Việt Nam không chỉ là một tổ chức kinh tế

được hiểu theo nghĩa phổ thông mà còn là một tổ chức kinh tế tập thể

Là một tổ chức kinh tế vì HTX hoạt động trong các ngành nghề kinh tế, được thành lập theo quy định của pháp luật để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh HTX có tài sản độc lập, được hình thành từ vốn hoạt động của HTX (bao gồm vốn góp của x3 viên, vốn tích luỹ thuộc sở hữu của HTX và các nguồn vốn hợp pháp khác), có điều lệ tổ chức và hoạt động, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, về tài chính, hạch toán và hoạt động có hiệu quả trong điều kiện cạnh tranh gay gắt của thị trường, phát triển bền vững, bình đẳng trước pháp luật với các loại hình doanh nghiệp khác

Là tổ chức kinh tế tập thể vì hình thức sở hữu của HTX là sở hữu tập thể, kinh

tế HTX là hình thức tổ chức kinh doanh đan xen trong nền kinh tế gồm kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế tư bản Nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

2.1.1.3 Khái niệm kinh tế tập thể

Kinh tế tập thể – khu vực kinh tế tập thể, theo từ điển Anh – Việt về Kinh

tế – Tài chính – Ngân hàng của Lê Văn Tề (1996)[15] là một bộ phận của nền kinh tế, có liên quan đến các giao dịch của các doanh nghiệp Các doanh nghiệp nhận lợi tức từ việc cung cấp hàng hoá, dịch vụ và ảnh hưởng đến hoạt động của nền kinh tế qua việc sử dụng, thanh toán đối với các yếu tố nhập lượng và các

quyết định đầu tư đối với khu vực tập thể Khu vực kinh tế tập thể cùng với khu vực cá nhân và khu vực tài chính tạo nên khu vực tư Khu vực tư, khu vực công (chính phủ) và khu vực ngoại quốc tạo thành nền kinh tế quốc gia

2.1.1.4 Khái niệm hỗ trợ

Khái niệm hỗ trợ theo đại từ điển tiếng Việt của nhà xuất bản Văn hoá thông tin Nguyễn Như ý (1999) chủ biên là: “sự giúp đỡ nhau, giúp thêm vào”[18]

Với cách hiểu hỗ trợ như trên, hỗ trợ đối với HTX là sự giúp đỡ đối với các HTX, liên hiệp HTX nhằm giúp các HTX, liên hiệp HTX tồn tại, phát triển Sự giúp đỡ đó có thể từ Nhà nước, từ hệ thống Liên minh HTX Việt Nam hoặc sự giúp đỡ lẫn nhau giữa các HTX liên hiệp HTX

Sự giúp đỡ các HTX, liên hiệp HTX từ Nhà nước được thực hiện chủ yếu bằng các chính sách hỗ trợ như chính sách Đào tạo, tín dụng, xúc tiến thương mại, phát triển khoa học công nghệ, các chính sách x3 hội … Sự giúp đỡ từ hệ thống Liên minh HTX Việt Nam được thực hiện bằng các hoạt động cụ thể theo các chính sách của Nhà nước, trong phạm vi chức năng nhiệm vụ của mình (chức năng, nhiệm vụ này thể hiện trong điều lệ được các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chuẩn y) Sự giúp đỡ, hỗ trợ của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam, có những hoạt động đến từ Liên minh HTX Trung ương, có những hoạt động đến từ Liên minh HTX tỉnh, thành phố; có những hoạt động là trực tiếp, có những hoạt

động là gián tiếp đối với các HTX, liên hiệp HTX Sự giúp đỡ lẫn nhau giữa các HTX, liên hiệp HTX là những hoạt động liên kết, liên doanh, hoạt động trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau … giữa các HTX, liên hiệp HTX

Từ sự phân tích trên ta có thể đưa ra khái niệm hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX đối với các HTX là: “hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam

là hoạt động của Liên minh HTX Việt Nam (Trung ương) hoặc của Liên minh

HTX tỉnh, thành phố theo chức năng, nhiệm vụ được quy định trong điều lệ, thực hiện các chính sách hỗ trợ của Nhà nước nhằm giúp đỡ một cách trực tiếp hoặc gián tiếp cho sự tồn tại, phát triển một cách nhanh chóng, ổn định, bền vững của các HTX, liên hiệp HTX, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

đất nước”

Và do đó, hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX, liên hiệp HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng là các hoạt động của Liên minh HTX Việt Nam hoặc của Liên minh HTX Hải Phòng nhằm thực hiện sự giúp đỡ về Đào tạo nguồn nhân lực, về tín dụng, về khoa học công nghệ, về xúc tiến thương mại, về các chương trình KTXH … Để phát triển phong trào HTX trên địa bàn thành phố Hải Phòng, góp phần vào công cuộc phát triển KTXH của thành phố

2.1.2 Cơ sở lý luận

2.1.2.1 Tính tất yếu của hoạt động hỗ trợ

Trong quá trình hoạt động, các HTX thường gặp những khó khăn như: Tiêu thụ sản phẩm trên thị trường kể cả thị trường trong nước và thị trường xuất khẩu rất khó khăn do sản phẩm thiếu khả năng cạnh tranh

Thiếu khả năng nghiên cứu và phát triển để đáp ứng những đòi hỏi mới của thị trường, những thay đổi trong sản xuất – những đòi hỏi bức xúc của thị trường

Nguồn tài chính yếu do thiếu vốn, khó vay nhất là vay dài hạn, l3i suất vốn vay cao, điều kiện thế chấp tài sản khó khăn Điều này gây không ít khó khăn cho sản xuất, nhất là muốn đầu tư mở rộng sản xuất

Do trình độ cơ sở vật chất kỹ thuật kém, máy móc thiết bị cũ, công nghệ sản xuất lạc hậu nên hàng hoá sản xuất ra chậm thay đổi về mẫu m3, chất lượng không theo kịp thị hiếu và nhu cầu của thị trường …

HTX ít có thậm chí có những HTX không có điều kiện để tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực kỹ thuật, trình độ tay nghề cho công nhân, trình độ marketing cho cán bộ nghiệp vụ, cán bộ quản lý

Năng lực của đội ngũ từ cán bộ l3nh đạo đến cán bộ nghiệp vụ còn yếu kém dẫn đến việc tổ chức và quản lý các hoạt động sản xuất, kinh doanh của HTX còn yếu kém Hiểu biết về chính sách pháp luật còn hạn chế, việc bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của HTX cũng bị hạn chế

Cũng do năng lực của đội ngũ còn hạn chế nên việc tổ chức thu thập thông tin, tổ chức quảng cáo sản phẩm còn kém

Để khắc phục những khó khăn trên nhằm đẩy mạnh sự phát triển của HTX, giúp các HTX phát huy được những hiệu quả KTXH của mình, sự hỗ trợ đối với các HTX là hết sức cần thiết

2.1.2.2 Quan điểm, mục tiêu, nội dung của hoạt động hỗ trợ

Trong chiến lược phát triển các hoạt động hỗ trợ, Liên minh HTX Việt Nam cần quán triệt những quan điểm chỉ đạo là:

Hỗ trợ phát triển là một chức năng chính, là một nội dung công tác giữ vai trò quan trọng của Liên minh HTX Việt Nam, là động lực góp phần thúc đẩy kinh tế hợp tác, HTX phát triển Vì vậy, đòi hỏi Liên minh Trung ương và các tỉnh, thành phố phải tăng cường, củng cố và hoàn thiện công tác hỗ trợ trên tất cả các mặt: phương hướng, chương trình, kế hoạch, tổ chức quản lý, tăng cường cơ

lĩnh vực: Đào tạo, khoa học công nghệ, các chương trình dự án KTXH … , đồng thời phải gắn với các chương trình của các bộ ngành và các địa phương

Phát triển công tác hỗ trợ trên cơ sở huy động các nguồn lực của Nhà nước, của Liên minh HTX các cấp, của thành viên, của x3 hội và hợp tác quốc tế, phải xây dựng được một hệ thống các tổ chức liên kết hỗ trợ đặc thù hoàn chỉnh,

đồng bộ của ngành và gắn kết với các tổ chức hỗ trợ của x3 hội Tăng cường hợp tác quốc tế về hỗ trợ phát triển

Quán triệt các quan điểm trên đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 3 Liên minh HTX Việt Nam đ3 đề ra mục tiêu của hoạt động hỗ trợ là: “triển khai đồng

bộ và có hiệu quả các hoạt động hỗ trợ phát triển cho khu vực kinh tế hợp tác, HTX, đáp ứng nhu cầu đa dạng của các HTX, các cơ sở thành viên Tổ chức Liên minh phải gắn bó thực sự với các cơ sở kinh tế hợp tác, HTX, với các thành viên, coi việc đáp ứng các lợi ích thành viên là lẽ tồn tại của mình, phấn đấu đến năm

2010 hầu hết (trên 90%) các HTX tham gia là thành viên của Liên minh HTX Việt Nam” (nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 3 Liên minh HTX Việt Nam)[12]

Thực hiện mục tiêu ấy các nội dung của hoạt động hỗ trợ của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam bao gồm :

Hoạt động Đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cho kinh tế hợp tác, HTX Hiện nay Liên minh HTX Việt Nam ở Trung ương và 100% các địa phương đều đ3 và

đang triển khai hoạt động Đào tạo, bồi dưỡng cho các tổ hợp tác, HTX ở các mức

độ khác nhau và đều cho rằng đây là hoạt động hỗ trợ quan trọng nhất Các hoạt

động Đào tạo đ3 được tập trung vào Đào tạo bồi dưỡng nâng cao, Đào tạo trung cấp và Đào tạo dạy nghề cho các đối tượng chủ nhiệm HTX, chủ doanh nghiệp,

kế toán, ban kiểm soát, lao động x3 viên HTX và các đối tượng khác có nhu cầu

Kết quả Đào tạo ở 42 Liên minh HTX tỉnh, thành phố giai đoạn 2000 –

2004 là 2.500 khoá học với 61.849 học viên tham gia ở các đối tượng:

Bảng 2 - 1: Tình hình Đào tạo của LM HTX tỉnh/thành phố

Tỷ lệ (%) Chủ nhiệm HTX 1.579 1.667 2.744 2.891 2.944 9.411 15,1

động trong khu vực kinh tế tập thể

Tuy nhiên theo điều tra của Liên minh HTX Việt Nam thì có 18 tỉnh, thành phố trong 42 tỉnh, thành phố có Báo cáo các kết quả Đào tạo (chiếm 40,5%) chưa tổ chức Đào tạo nghề cho x3 viên và cho người lao động Đây là một thiếu sót lớn khi xác định các lĩnh vực triển khai hoạt động hỗ trợ cho thành viên

Các Liên minh HTX các tỉnh, thành phố cũng đ3 hết sức cố gắng tranh thủ mọi nguồn kinh phí để thực hiện công tác Đào tạo ở 42 tỉnh, thành phố có số liệu Báo cáo trên, tổng số tiền dành cho Đào tạo là 226.984 triệu đồng, trong đó

từ ngân sách Trung ương hỗ trợ là 2.209 triệu đồng (0,98%), ngân sách địa

phương hỗ trợ là 224.562 triệu đồng (98,9%), đóng góp từ các thành viên là 108 triệu đồng (0,07%) và hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế là 55 triệu đồng (0,04%)

ở Trung ương, Liên minh HTX Việt Nam đ3 xây dựng được một mạng lưới trường và các Trung tâm Đào tạo bồi dưỡng, Đào tạo trung cấp và lao động lành nghề cho cán bộ quản lý, người lao động trong các HTX

Số cán bộ quản lý HTX và doanh nghiệp nhỏ do trường cán bộ HTX và doanh nghiệp nhỏ của Liên minh đ3 Đào tạo, bồi dưỡng từ nguồn kinh phí hỗ trợ ngân sách Nhà nước được 44.542 lượt người

Bảng 2 - 2: Số cán bộ quản lý do trường cán bộ HTX Đào tạo

Đối tượng ĐT & BD 2003 2004 2005 2006 Tổng số Cán bộ QL HTX 3.000 12.264 13.126 11.140 42.530

CB QL dn nhỏ 250 426 622 714 2.012

Nguồn: Liên minh HTX Việt Nam Trong giai đoạn từ 1993-2006 trường Trung học kinh tế kỹ thuật Bán công (nay là trường Trung học quản lý và công nghệ) thuộc Liên minh đ3 Đào tạo từ nguồn kinh phí ngân sách cấp và đóng góp của người học được:

Bảng 2 - 3: Tình hình Đào tạo của trường Quản lý và Công nghệ

Năm Tình hình Đào tạo của trường quản lý và công nghệ

Trung cấp Nghề Bồi dưỡng ngắn hạn

Trung tâm các chương trình KTXH phối hợp với tổng cục dạy nghề – Bộ Lao động thương binh và x3 hội tổ chức Đào tạo nghề cho khoảng 1.000 đối tượng/ năm

Liên minh HTX Việt Nam cũng đ3 chú trọng đến việc xây dựng, phát triển

đội ngũ giáo viên, biên soạn và in ấn giáo trình, tài liệu phục vụ công tác Đào tạo

Trường cán bộ HTX và doanh nghiệp nhỏ đ3 có đội ngũ hơn 40 giáo viên cơ hữu và hàng chục giáo viên thính giảng có trình độ từ đại học trở lên am hiểu HTX

Trung tâm dịch vụ và hỗ trợ doanh nghiệp từ 2000-2004 đ3 Đào tạo được hàng trăm giảng viên CEFE, giảng dạy theo các phương pháp giảng dạy mới

Trường trung học Quản lý và Công nghệ đ3 xây dựng được đội ngũ giáo viên trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề 70 người, trong đó có 12 thác sỹ, hơn

10 người đang học cao học, 4 người cao đẳng còn lại đều có trình độ đại học Hầu hết giáo viên đều tâm huyết với nghề và có trình độ nghiệp vụ sư phạm từ bậc 1 trở lên Trường cũng xây dựng được đội ngũ giáo viên thính giảng từ các trường đại học, cao đẳng, các chuyên gia các ban chuyên môn của Liên minh HTX Việt Nam, các Liên minh các tỉnh, thành phố và nghệ nhân các làng nghề

Liên minh HTX Việt Nam đ3 biên soạn, biên tập 70 loại chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX, 120 tài liệu bài giảng với số lượng phát hành 150.000 bản Năm 2004 thực hiện đề án Đào tạo ba chức danh Liên minh HTX Việt Nam đ3 phối hợp với các Liên minh HTX địa phương tranh thủ sự giúp đỡ của các bộ, ngành, các trường đại học biên soạn bộ giáo trình hơn 1.000 trang gồm 4 quyển: một số vấn đề cơ bản về HTX, tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh, tài chính kế toán, công tác kiểm tra kiểm soát, đ3 triển khai trên 64 tỉnh, thành phố với số lượng phát hành gần 50.000 bản

Trường Trung học Quản lý và Công nghệ đ3 đưa môn kinh tế HTX vào giảng dạy và biên soạn được hàng chục bộ giáo trình cho các chuyên ngành Đào tạo

Thông qua Đào tạo, bồi dưỡng, đội ngũ cán bộ chủ chốt của nhiều HTX đ3

được cập nhật, nâng cao trình độ hiểu biết, tăng cường kiến thức quản lý, kinh nghiệm sản xuất kinh doanh và đ3 áp dụng trong thực tế quản lý, điều hành HTX

đạt kết quả tốt hơn; x3 viên và người lao động được Đào tạo nghề đ3 có việc làm

ổn định hơn, thu nhập cao hơn, nhiều HTX mở được những ngành nghề sản xuất kinh doanh mới

Tuy nhiên với số lượng cán bộ quản lý, điều hành HTX, x3 viên và người lao động được Đào tạo vẫn còn quá ít, chỉ khoảng từ 1,2 - 2% Trong khi tính đến năm 2005 khu vực kinh tế hợp tác, HTX đ3 thu hút khoảng 7,5 triệu thành viên

và trên 50 vạn lao động khác

Liên minh HTX Việt Nam cần xây dựng một kế hoạch Đào tạo, quy hoạch

và nâng cấp mạng lưới cơ sở Đào tạo hợp lý để đáp ứng yêu cầu Đào tạo nguồn nhân lực cho ngành

Hoạt động hỗ trợ tín dụng của Liên minh HTX các cấp chủ yếu thực hiện

từ hai nguồn vốn cơ bản: quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm (theo cả kênh Trung ương lẫn địa phương) và các tổ chức tín dụng trong nước Tổng số vốn vay từ quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm do Liên minh HTX Việt Nam quản lý là 32,7 tỷ, kênh địa phương là 50 tỷ đồng Ngày 27 tháng 10 năm 2006 Thủ tướng chính phủ đ3 ký quyết định số 246/2006/QĐ-TTG thành lập quỹ hỗ trợ phát triển HTX “Đây là một tổ chức tài chính Nhà nước có vốn điều lệ là 100 tỷ đồng cho vay hỗ trợ các hoạt động: đổi mới phát triển sản phẩm, đổi mới phát triển công nghệ, kỹ thuật của HTX, liên hiệp HTX; tổ chức phát triển thị trường, mở rộng tiêu thụ sản phẩm cho các HTX, liên hiệp HTX; xây dựng, phát triển và nhân rộng các mô hình HTX, liên hiệp HTX mới và các mô hình HTX điển hình tiên tiến Ngoài vốn điều lệ do ngân sách Nhà nước cấp quỹ có thể huy động các nguồn khác như: các khoản do các HTX, liên hiệp HTX đóng góp tự nguyện, các khoản đóng góp

tự nguyện của các cá nhân trong và ngoài nước; các khoản viện trợ, tài trợ của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước giành cho lĩnh vực phát triển HTX; vốn

từ các chương trình trong và ngoài nước hỗ trợ phát triển HTX, liên hiệp HTX; các khoản vốn vay khác theo quy định của pháp luật”[8] Tuy nhiên đến tháng 4 năm 2007 quỹ này gần như chưa hoạt động

Theo điều tra của Liên minh HTX Việt Nam cơ cấu vốn được vay của các thành viên Liên minh HTX các tỉnh thành phố được tư vấn hỗ trợ vay như sau:

Bảng 2 - 4: Hoạt động hỗ trợ tín dụng của Liên minh HTX

tỉnh/thành phố giai đoạn 2001-2004

Năm Nguồn vốn (tr.đ)

2001 2002 2003 2004

Tổng qua các năm

Tỷ lệ (%)

Và như vậy, hoạt động hỗ trợ tín dụng trong thời gian qua tuy có đạt được một số kết quả nhất định nhưng cơ chế cho vay đối với HTX còn chưa phù hợp nên mức độ đáp ứng nhu cầu của các thành viên còn thấp (ước tính chỉ đạt khoảng 11% nhu cầu)

Trong những năm qua Liên minh HTX Việt Nam cũng đ3 trú trọng đến hoạt

động tư vấn, coi việc tư vấn, hướng dẫn là nội dung không thể thiếu đối với việc

đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích của các thành viên

ở Trung ương đ3 hình thành một số tổ chức tư vấn chuyên ngành: tư vấn

về pháp luật, tư vấn về khoa học công nghệ, tư vấn về tài chính, tín dụng…

ở địa phương hầu hết Liên minh các tỉnh thành phố đ3 triển khai các dịch

vụ tư vấn cho thành viên Lĩnh vực tư vấn cho các thành viên ở Liên minh HTX các tỉnh, thành phố triển khai khá đa dạng như: tư vấn thành lập HTX, tư vấn

phương án sản xuất kinh doanh, đầu tư mở rộng sản xuất, phát triển sản phẩm; tư vấn tài chính kế toán, kiểm toán, …

Bảng 2 - 5: Hoạt động tư vấn của LM HTX các tỉnh/thành phố

Số các cơ sở được tư vấn Lĩnh vực tư vấn

2000 2001 2002 2003 2004

Tổng (theo lĩnh vực)

Tỷ lệ (%) Tư vấn thành lập HTX 386 393 505 548 556 2.388 30,8

Bảng 2 - 6: Thứ tự nhu cầu hỗ trợ của đơn vị thành viên

Thứ tự nhu cầu hỗ trợ của các thành viên

1 2 3 4 5 6 7 8 9

Xếp hạng

Nguồn: Theo điều tra của nhóm nghiên cứu xây dựng chiến lược hỗ trợ của Liên

minh HTX Việt Nam Thông qua các hoạt động tư vấn đ3 góp phần giúp các HTX tháo gỡ những khó khăn, phát triển sản xuất kinh doanh Tuy nhiên theo đánh giá của Liên minh HTX Việt Nam, các hoạt động tư vấn mới chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu của các thành viên, nhiều hoạt động tư vấn có nhu cầu lớn nhưng chưa đáp ứng được hết như: tư vấn pháp luật, tư vấn thị trường, tài chính, … Nguyên nhân chính của sự thiếu hụt đó là Liên minh HTX các cấp chưa có được đội ngũ chuyên ngành tư vấn mang tính chuyên nghiệp có năng lực

Hoạt động hỗ trợ xúc tiến thương mại là hoạt động mới, song đ3 được Liên minh HTX Việt Nam quan tâm triển khai và nhiều Liên minh HTX tỉnh, thành phố hưởng ứng triển khai theo cả kênh Trung ương và kênh địa phương

Liên minh HTX Việt Nam đ3 trở thành đầu mối tham gia vào quá trình xúc tiến thương mại trọng điểm quốc gia hàng năm và đ3 hình thành được các Trung

tâm thực hiện hoạt động này như: Trung tâm xúc tiến hợp tác quốc tế, Trung tâm phát triển thương mại và đầu tư … Trong 5 năm từ 2000-2004 đ3 tổ chức thành công hơn 30 cuộc hội nghị khách hàng; tổ chức hội thảo xúc tiến thương mại cho các làng nghề; tổ chức đoàn đi nghiên cứu kinh nghiệm sản xuất kinh doanh

ở các địa phương nhiều Liên minh HTX tỉnh, thành phố đ3 được uỷ ban nhân dân công nhận là đầu mối tham gia các chương trình xúc tiến thương mại theo kênh địa phương

Kinh phí để tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại ở các địa phương

được thực hiện theo chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại của Nhà nước; đơn vị tham gia đóng góp và Nhà nước hỗ trợ một phần thông qua cơ quan chủ trì chương trình Cụ thể:

Bảng 2 - 7: Hoạt động xúc tiến thương mại của Liên minh HTX

Hội thảo/ hội nghị XTTM 207 1.917 215 13,1 34

Khảo sát thị trường trong nước 374 794 574 653,8 62

Khảo sát thị trường nước ngoài 36 62 578 213 65

Hoạt động XTTM khác 1 4 0 0 0

Tổng 742 3.009 1.708,4 1.445,9 165

Nguồn: Liên minh HTX Việt Nam Tuy nhiên qua bảng trên ta thấy hoạt động xúc tiến thương mại có quy mô còn nhỏ bé, chưa mở rộng quan hệ hợp tác với các tổ chức thương mại trong nước

và quốc tế, hoạt động chưa được triển khai trên diện rộng, chưa có quỹ hỗ trợ xúc tiến thương mại Theo Liên minh HTX Việt Nam nguyên nhân là do Liên minh

HTX từ Trung ương đến địa phương, các thành viên còn rất thiếu thông tin và thiếu sự phối hợp với các tổ chức thương mại

Viện kinh tế HTX và Trung tâm khoa học công nghệ và môi trường là cơ quan quản lý về công tác khoa học và công nghệ của Liên minh HTX Việt Nam

là cơ quan thực hiện triển khai các hoạt động hỗ trợ khoa học công nghệ đối với các thành viên Đây cũng là đầu mối để phát triển quan hệ hợp tác với các tổ chức khoa học công nghệ trong và ngoài nước để tranh thủ sự hỗ trợ cho khu vực HTX

Trong những năm qua hoạt động khoa học công nghệ đ3 góp phần tích cực vào việc giải quyết một số vấn đề lý luận, định hướng và chiến lược phát triển HTX, phát triển Liên minh HTX Các đề tài tập trung vào nghiên cứu các luận cứ khoa học để hình thành các khung chính sách thúc đẩy HTX phát triển, chế tạo

và hoàn thiện một số dây truyền sản xuất nhỏ theo quy mô phù hợp với các HTX Công tác chuyển giao khoa học cũng được chú trọng giúp các HTX có công nghệ, có thiết bị để phát triển sản phẩm, sản xuất mặt hàng mới, hình thành thương mại điện tử trong khu vực HTX

ở các địa phương cũng đ3 từng bước triển khai các đề tài nghiên cứu khoa học, hướng dẫn các HTX ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh

Tuy nhiên hoạt động khoa học công nghệ còn chưa được chú trọng đúng mức, các Liên minh HTX các địa phương đ3 xếp hoạt động hỗ trợ khoa học công nghệ có vị trí rất thấp theo mức độ quan trọng của các hoạt động hỗ trợ Điều này

có nguyên nhân là do năng lực của đội ngũ về các hoạt động chuyên sâu còn nhiều hạn chế

2.1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam

Trong những năm qua hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đ3

đạt được những thành tựu quan trọng, những vẫn còn những yếu kém, bất cập Sự thành công, yếu kém trong công tác hỗ trợ chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố khách quan, chủ quan Những nhân tố tác động chủ yếu là về nhận thức, tổ chức chỉ đạo các hoạt động hỗ trợ, về nguồn lực cho công tác hỗ trợ, cán bộ làm công tác hỗ trợ, về phương hướng phát triển các hoạt động hỗ trợ

- Về nhận thức

+ Nhận thức về hoạt động hỗ trợ của các cấp, các ngành, đúng đắn, đầy đủ thì việc ban hành các chính sách sẽ đồng bộ, mang tính khả thi cao, đồng thời các nguồn lực cho hỗ trợ cũng sẽ được chú ý đầu tư

+ Nhận thức của hệ thống Liên minh HTX Việt Nam về hoạt động hỗ trợ

đúng đắn là xác định được đây là chức năng chính, hoạt động hỗ trợ sẽ giúp Liên minh HTX Việt Nam thể hiện vai trò, vị trí của mình, các hoạt động hỗ trợ sẽ

được đẩy mạnh và ngày càng mở rộng

+ Các HTX, hộ sản xuất cũng phải xác định được trách nhiệm phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ có trình độ nhất định, xây dựng hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật để tiếp nhận ngày càng nhiều các hoạt động hỗ trợ

- Về tổ chức các hoạt động hỗ trợ

+ Các hoạt động hỗ trợ được thực hiện theo một chương trình, kế hoạch, có

sự gắn kết giữa Liên minh HTX Việt Nam với các cấp, các ngành, các tổ chức KTXH, có sự phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ sẽ giúp cho các hoạt động

hỗ trợ có chất lượng tốt hơn, tính hấp dẫn của các hoạt động hỗ trợ tăng lên + Các hoạt động hỗ trợ bám sát được nhu cầu của cơ sở, gắn được với sự phát triển của ngành sẽ phát huy hiệu quả lớn hơn, các HTX đón nhận dễ dàng hơn

- Về nguồn lực cho hoạt động hỗ trợ: một điều hiển nhiên là nguồn lực ngày càng dồi dào, các hoạt động hỗ trợ càng được mở rộng và chất lượng hoạt động

hỗ trợ sẽ càng tốt

+ Biết phát huy những mặt mạnh, khắc phục những mặt tiêu cực của các nhân tố tác động đến hoạt động hỗ trợ, trong những năm qua hoạt động hỗ trợ của Liên minh HTX Việt Nam đối với các HTX đ3 đạt được những thành tựu nhất định: các hoạt động hỗ trợ bước đầu đi vào nề nếp, số hoạt động hỗ trợ ngày càng được mở rộng, đ3 giúp các HTX tháo gỡ được những khó khăn nhất định Tuy nhiên hoạt động hỗ trợ cũng vẫn còn nhiều bất cập: tính chủ động, tính hấp dẫn còn thấp, chất lượng các dịch vụ hỗ trợ còn thấp, nhiều lĩnh vực chưa hỗ trợ thoả đáng nhu cầu của HTX, vẫn còn tư tưởng hành chính hoá, trông chờ vào Nhà nước

2.1.2.4 Tác động của hoạt động hỗ trợ

Hoạt động hỗ trợ sẽ giúp các HTX phát huy được các lợi thế: kết hợp các ngành, nghề, công nghệ vừa hiện đại, vừa truyền thống; đồng thời với quy mô sản xuất thường nhỏ nên rất năng động, linh hoạt trong sản xuất kinh doanh, nhất là chuyển đổi ngành nghề sản xuất kinh doanh do đó mà đáp ứng nhu cầu của cơ chế thị trường, đáp ứng nhu cầu của nhân dân Tất cả những điều đó giúp HTX

đem lại lòng tin cho x3 viên HTX

HTX là tổ chức KTXH, nếu được hỗ trợ sẽ khai thác được những thế mạnh, tiềm năng của nền kinh tế, nhất là ở khu vực nông thôn Khả năng khai thác đó biểu hiện trên các khía cạnh: tỷ suất vốn đầu tư trên lao động của HTX thường thấp nên tốc độ thu hồi vốn nhanh và hiệu suất tạo việc làm rất lớn; bộ máy quản lý gọn nhẹ, tính linh hoạt cao, việc nắm bắt thời cơ sản xuất kinh doanh nhanh nhạy nên thường mang lại hiệu quả kinh tế cao; các HTX có khả năng huy động vốn nhàn rỗi trong dân cư để mở rộng sản xuất, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho x3 viên

Với việc hỗ trợ giữ gìn, phát huy nghề truyền thống, đồng thời mở rộng ngành nghề sản xuất kinh doanh thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở các địa phương theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Các hoạt động hỗ trợ như Đào tạo, bồi dưỡng, tư vấn, hỗ trợ khoa học công nghệ, hỗ trợ tín dụng là những điều kiện rất quan trọng để các HTX, các hộ sản xuất kinh doanh nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của mình

Ngoài ra hoạt động hỗ trợ không những giúp các HTX phát triển kinh tế

mà còn phát huy giá trị về mặt x3 hội: góp phần dân chủ hoá đời sống kinh tế trong HTX, góp phần mở rộng sự phân công lao động x3 hội, tạo sự cân đối giữa các vùng kinh tế, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng ở các địa phương ……

2.1.2.5 Quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về hoạt động hỗ trợ đối với HTX

Trong sự nghiệp đổi mới toàn diện và sâu sắc hiện nay, khu vực kinh tế tập thể mà nòng cốt là các HTX, ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng Kinh tế tập thể đang trở thành một khu vực kinh tế rộng lớn với nhiều hình thức đa dạng trong nhiều lĩnh vực và ngành nghề khác nhau Các HTX đ3 và đang phát huy vai trò trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế, x3 hội ở Việt Nam HTX đang hỗ trợ

về kinh tế, giải quyết việc làm đem lại thu nhập cho khoảng 10,5 triệu x3 viên,

đóng góp khoảng 7,5% GDP của cả nước [28] Với tính chất là tổ chức kinh tế cộng đồng, tinh thần tương trợ giúp đỡ nhau trong lao động sản xuất

Tuy nhiên nhịp độ phát triển chung của HTX còn chậm, còn có nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các thông tin thị trường, các dịch vụ tư vấn, chuyển giao công nghệ …và HTX chưa thu hút được đội ngũ lao động có trình độ, có tay nghề cao Đồng thời trong điều kiện hội nhập kinh tế có nhiều cơ hội mở ra cho HTX nhưng cũng có nhiều sức ép cạnh tranh, nhiều thách thức mới đối với HTX

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để nhận diện, khai thác hết những lợi thế cạnh tranh? Để các HTX phát triển nhanh, tiếp tục khẳng định được vai trò, vị trí trong

phát triển KTXH của đất nước, các HTX, Liên minh HTX Việt Nam, các cơ quan chính phủ cần làm gì?

Nghị quyết đại hội toàn quốc lần thứ IX của Đảng trên cơ sở khẳng định tiếp tục thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần, trong

đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế Nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế, đ3 xác định Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ phát triển HTX

Nghị quyết 13_ nghị quyết Trung ương hội nghị lần thứ 5 ban chấp hành Trung ương khoá IX cũng khẳng định: “mục tiêu đến năm 2010 là đưa kinh tế tập thể thoát khỏi những yếu kém hiện nay, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, tiến tới có tỷ trọng ngày càng lớn hơn trong GDP của nền kinh tế”[1]

Để thực hiện được những mục tiêu trên trước hết là nhiệm vụ thiết thân của chính các HTX, các HTX phải phát huy nội lực của chính mình, đồng thời cũng

có trách nhiệm của các tổ chức đại diện, hỗ trợ, trong đó có vai trò rất quan trọng của Liên minh HTX Việt Nam

Chủ trương trên của Đảng, Nhà nước về hỗ trợ HTX, về vai trò của Liên minh HTX Việt Nam được thể chế trong luật HTX năm 2003 Điểm C, khoản 2

điều 45 của luật HTX năm 2003 nêu rõ: Liên minh HTX Việt Nam có chức năng

hỗ trợ và cung cấp các dịch vụ cần thiết cho sự hình thành và phát triển HTX, liên hiệp HTX, thực hiện các chương trình hỗ trợ phát triển HTX do chính phủ giao, Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ HTX theo quy định của chính phủ Điều lệ HTX

được Thủ tướng chính phủ phê duyệt tại quyết định số 75/2005/QĐ-TTG ngày 11 tháng 4 năm 2005 cũng xác định: “Liên minh HTX Việt Nam hoạt động theo luật HTX năm 2003, có chức năng đại diện và bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của các HTX, liên hiệp HTX và các thành viên; tuyên truyền, vận động phát triển HTX; hỗ trợ tư vấn, cung cấp dịch vụ cho HTX, liên hiệp HTX và các thành viên”[7]

Trên cơ sở, chức năng, nhiệm vụ được giao, nhận thức được tầm quan trọng có tính chất quyết định của công tác hỗ trợ, trước những yêu cầu, đòi hỏi bức xúc của khu vực kinh tế hợp tác, HTX thời gian qua Liên minh HTX đ3 triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ của chính Liên minh và thực hiện, tham gia thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ của chính phủ giao

2.1.2.6 Bài học kinh nghiệm về hoạt động hỗ trợ

Từ quá trình thực hiện các hoạt động hỗ trợ, những bài học được rút ra là: Bài học thứ nhất là về nhận thức đối với công tác hỗ trợ

Từ Liên minh HTX Việt Nam đến Liên minh HTX các tỉnh, thành phố phải xác định rõ hỗ trợ là chức năng quan trọng hàng đầu Hỗ trợ phát triển HTX

là sự nghiệp, cũng là lẽ tồn tại của Liên minh, là một nội dung giữ vai trò đặc biệt quan trọng và tạo động lực góp phần thúc đẩy kinh tế hợp tác, HTX phát triển Vì vậy đòi hỏi Liên minh HTX các cấp phải tăng cường củng cố, hoàn thiện công tác này trên tất cả các mặt: về phương hướng, chương trình, kế hoạch, tổ chức, cán bộ, cơ sở vật chất và phương thức hoạt động Đồng thời Liên minh HTX các cấp cũng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đối với các ngành, các cấp uỷ Đảng, chính quyền từ Trung ương đến địa phương làm cho nhận thức về vai trò, vị trí của HTX trở thành phổ biến và đầy đủ hơn Trên cơ sở đó mà giúp

đỡ, phối hợp cùng thực hiện các hoạt động hỗ trợ đối với các thành viên

Bài học thứ hai là về công tác tổ chức các hoạt động hỗ trợ

Hoạt động hỗ trợ là hoạt động đòi hỏi phải có sự thống nhất ở cả hai mặt: người thực hiện các hoạt động hỗ trợ và người hưởng thụ các hoạt động hỗ trợ

Người thực hiện muốn thực hiện được các hoạt động hỗ trợ phải có thực lực để hỗ trợ, phải có kỹ năng tổ chức các hoạt động hỗ trợ Người hưởng thụ các hoạt động hỗ trợ phải sẵn sàng và có khả năng tiếp nhận các hoạt động Cả người thực hiện và người hưởng thụ phải phối hợp được với nhau thì hoạt động hỗ trợ mới có hiệu quả Vì vậy khi thực hiện các hoạt động hỗ trợ phải lựa chọn được