Giới thiệu bài: Để viết được một bài văn miêu tả hay, để làm nổi bật đặc điểm của sự vật, người viết cần phải có những năng lực: quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét.. Giáo viên nê[r]
Trang 2Ngày soạn 1 / 1 /.20.11
Ngày dạy: 3 /.1 / 2011
Tiết 73
bài học đường đời đầu tiên
(Dế Mèn phiêu ký - Tô Hoài)
I mục TIEÂU ;
1.Kieỏn thửực
-Nhaõn vaọt ,sửù kieọn ,coỏt truyeọn trong moọt vaờn baỷn truyeọn vieỏt cho thieỏu nhi
-Deỏ Meứn : moọt hỡnh aỷnh ủeùp cuỷa tuoồi treỷ soõi noồi nhửng tớnh tỡnh boàng boọt vaứ kieõu ngaùo -Moọt soỏ bieọn phaựp ngheọ thuaọt xaõy dửùng nhaõn vaọt ủaởc saộc trong ủoaùn trớch
2Kú naờng :
-Vaờn baỷn truyeọn hieọn ủaùi coự yeỏu toỏ tửù sửù keỏt hụùp vụựi yeỏu toỏ mieõu taỷ.
-Phaõn tớch caực nhaõn vaọt trong ủoaùn trớch
-Vaọn duùng ủửụùc caực bieọn phaựp ngheọ thuaọt so saựnh ,nhaõn hoựa khi vieỏt vaờn mieõu taỷ.
3.Thaựi ủoọ :
-Tửù nhaọn thửực vaứ xaực ủũnh caựch ửựng xửỷ soỏng khieõm toỏn, bieỏt toõn troùng ngửụứi khaực.
-Giaựo duùc hoùc sinh soỏng thaõn aựi ủoaứn keỏt vụựi moùi ngửụứi.
II.TROẽNG TAÂM:
-Hieồu ủửụùc noọi dung yự nghúa cuỷa baứi hoùc ủửụứng ủụứi ủaàu tieõn.
-Taực duùng cuỷa moọt soỏ ngheọ thuaọt.
III chuẩn bị:
Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.
Trò: Chuẩn bị bài theo câu hỏi Sgk.
Iv.tiến trình
1.ổn định tổ chức vaứ kieồm dieọn:
2,Kieồm tra mieọng:
3 Bài mới:
Dế Mèn phiêu ký là tác phẩm đặc sắc và nổi tiếng của nhà văn Tô Hoài viết về loài bản "Bài học
Trang 3Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài giảng
cho học sinh đọc một >'#
1 Đọc:
Kiểm tra việc nắm chú thích của học
sinh Giáo viên đặc biệt nhấn mạnh
chú thích (*) (Trang 8).
?Em hieồu nhử theỏ naứo veà taực giaỷ vaứ
taực phaồm ?
-Giaựo vieõn dieón giaỷng
2 Giaỷi nghúa tửứ khoự
3 Taực giaỷ, taực phaồm
a Taực giaỷ: “Toõ Hoaứi”-sinh naờm 1920
b Taực phaồm: Vaờn baỷn “Baứi hoùc ủửụứng ủụứi ủaàu tieõn”trớch tửứ chửụng moọt cuỷa taực phaồm.
? Truyện đợc kể bằng lời nhân vật nào?
Cách lựa chọn vai kể có tác dụng gì?
Học sinh nêu
- Lời nhân vật: Dế Mèn.
- Tạo sự thân mật, gần gũi, dễ biểu hiện tâm trạng, ý nghĩ.
? Văn bản chia thành mấy đoạn Nội
dung chính của mỗi đoạn?
A Bố cục: 2 đoạn:
của Dế Mèn.
tiên của Dế Mèn.
B Phân tích:
1 Hình ảnh nhân vật Dế Mèn:
? Hãy đọc kỹ đoạn văn 1 và nêu các
chi tiết miêu tả ngoại hình, điệu bộ
động tác của Dế Mèn?
a Ngoại hình:
- Đôi càng mẫn bóng, những cái vuốt nhọn hoắt, cái
b Điệu bộ động tác:
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ
ngữ miêu tả của tác giả?
- Co cẳng lên, đạp phanh phách vào ngọn cỏ, lúc đi
mờ, hai cái răng đen nhánh lúc này cũng nhai ngoàm ngoạp, chốc chốc lại trịnh trọng khoan thai 4 cả
hai chân lên vuốt râu.
? Thay thế các từ ấy bằng từ đồng
nghĩa rồi rút ra nhận xét về cách dùng
từ của tác giả?
-> Dùng nhiều từ ngữ miêu tả gợi cảm, gợi hình.
? Qua cách miêu tả đó, em thấy Dế
mạnh mẽ của tuổi trẻ.
c Tính cách:
? Tìm những chi tiết miêu tả tính tình
của Dế Mèn? Theo em, điểm nào là
điểm tốt, điểm nào 4 hoàn thiện?
- Thích sống độc lập, biết lo xa.
- Kiêu căng, tự phụ về vẻ đẹp và sức mạnh của mình,
4 hoàn thiện.
4 Caõu hoỷi vaứ baứi taọp cuỷng coỏ:
- Caõu 1: Em coự nhaọn xeựt gỡ veà ngheọ thuaọt mieõu taỷ cuỷa taực giaỷ?
Trang 4Đáp án:+ Kể chuyện kết hợp với miêu tả.
+Xây dựng hình tượng nhân vật Dế Mèn gần gũi với trẻ thơ.
+ Sử dụng hiểu quả các phép tu từ.
-Câu 2:Chi tiết nào sau đây không thể hiện được vẽ đẹp cường tráng của Dế Mèn?
A.Đôi càng mẫm bóng và những cái vuốt nhọn hoắt
B Hai cái răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp.
C Cái đầu nổi từng tảng rất bướng.
(D) Nằm khểnh bắt chân chữ ngũ trong hang.
5 Hướng dẫn HS tự học ở nhàø:
-Bài cũ:
+Tìm đọc truyện Dế Mèn phiêu lưu kí
+Hiểu ,nhớ được ý nghĩa và nghệ thuật độc đáo của văn bản Bài học đường đời
đầu tiên
+N¾m bµi, viÕt ng¾n: ph¸t biĨu c¶m nghÜ cđa em vỊ nh©n vËt DÕ MÌn.
-Bài mới:
+ §äc vµ so¹n tiÕp ®o¹n 2.
+ Trả lời các câu hỏi còn lại SGK
V RÚT KINH NGHIỆM
Trang 5
Ngày soạn 1 / 1 / 2011 Ngày dạy: 3 / 1 / 2011
TUAÀN:20
(Dế Mèn phiêu ký - Tô Hoài)
Iv tiến trình
1.ổn định tổ chức vaứ kieồm dieọn:
2.Kieồm tra mieọng:
- Bài tập viết ngắn cho về nhà.
3.Bài mới:
Dế Mèn phiêu ký là tác phẩm đặc sắc và nổi tiếng của nhà văn Tô Hoài viết về
hiểu văn bản: Bài học
Hoạt động 2:Tỡm hieồu vaờn baỷn
của Dế Mèn.
Gọi học sinh đọc đoạn 2 a Thái độ Dế Mèn đối với Dế Choắt.
? Giữa Mèn và Choắt có mối quan hệ - Đặt tên cho bạn: Dế Choắt.
-> Mỉa mai, chế giễu.
- Gọi Dế Choắt: "Chú mày".
- Khi Dế Choắt xin thông ngách -> Từ chối thẳng thừng, xì một hơi rõ dài,
? Qua cách nói năng, điệu bộ của Mèn,
em có nhận xét gì về thái độ của Mèn
b Dế Mèn trêu chị Cốc.
- Rủ Dế Choắt cùng đùa trêu chị Cốc Khi Dế
sợ ai?".
? Hãy > thuật lại diễn biến sự việc
Mèn tìm cách trêu chị Cốc?
- Trêu > chị Cốc, Mèn chui tọt vào hang, yên chí với nơi ẩn nấp kiên cố của mình.
Nghịch ranh -> huênh hoang, láu cá ->
hèn nhát -> thức tỉnh -> ân hận nhát gan sợ chết.
? Hậu quả trò nghịch ranh của Mèn?
Câu hỏi thảo luận: Tại sao Mèn bị bất
ngờ ':J lời trăng trối của Choắt? - Mèn nhận ra sự kém cỏi trong tính cách của
mình và vẻ đẹp trong nhân cách của Choắt.
? Mèn đã rút ra > bài học gì? Cái
giá của bài học ấy?
- Thói hung hăng, bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ sớm muộn gì cũng mang vạ vào thân.
Trang 6? Neõu yự nghúa cuỷa truyeọn?
Hoạt động 3: Toồng keỏt
3/YÙ nghúa: ẹoaùn trớch neõu leõn baứi hoùc:Tớnh kieõn caờng cuỷa tuoồi treỷ coự theồ laứm haùi ngửụứi khaực, khieỏn ta phaỷi aõn haọn suoỏt ủụứi III Tổng kết ? Qua sự ân hận của Mèn, tác giả muốn nhắn nhủ với chúng ta điều gì? Giáo viên dẫn dắt học sinh rút ra mặt giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện ':J khi đọc ghi nhớ (Sgk) * Ghi nhớ: (Sgk) 4 Caõu hoỷi, baứi taọp cuỷng coỏ: - Tổ chức cho học sinh đọc phân vai đoạn 2. - Trửụực caựi cheỏt thửụng taõm cuỷa Deỏ choaột Deỏ Meứn coự thaựi ủoọ ntn ? A.Buoàn raàu vaứ sụù haừi ( B.)Thửụng vaứ aờn hoỏi haọn C Than thụỷ vaứ buoàn phieàn D.Nghú ngụùi vaứ xuực ủoọng 5.Hửụựng daón hoùc sinh tửù hoùc: -Baứi cuừ: + Naộm baứi vaứ thuoọc phaàn ghi nhụự
+ Đọc phần đọc thêm, làm bài tập số 1 -Baứi mụựi: +Traỷ lụứi caõu hoỷi SGK V.RUÙT KINH NGHIEÄM
Trang 7
Ngày soạn 3 / 1 / 2011
Tiết 75
phó từ
I.mục TIEÂU:
1.Kieỏn thửực :
-Khaựi nieọm phoự tửứ :
+YÙ nghúa khaựi quaựt cuỷa phoự tửứ.
+ẹaởc ủieồm ngửừ phaựp cuỷa phoự tửứ (khaỷ naờng keỏt hụùp cuỷa phoự tửứ, chửực vuù ngửừ phaựp cuỷa phoự tửứ.)
-Caực loaùi phoự tửứ
2.Kú naờng:
-Nhaọn bieỏt phoự tửứ trong vaờn baỷn.
-Phaõn bieọt caực loaùi phoự tửứ.
-Sửỷ duùng phoự tửứ ủeồ ủaởt caõu.
3.Thaựi ủoọ: Biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩa khác nhau.
II TROẽNG TAÂM:
-Naộm ủửụùc caực ủaởc ủieồm cuỷa phoự tửứ.
-Naộm ủửụùc caực loaùi phoự tửứ.
III chuẩn bị:
Thầy: Bài soạn, bảng phụ.
Trò: Đọc, tìm hiểu ':J bài ở nhà.
IV tiến trình lên lớp:
1 ổn định tổ chức vaứ kieồm dieọn:
2 Kieồm tra mieọng:
3 Bài mới:
Giáo viên hỏi: ? ở học kỳ 1, các em đã học từ loại nào? Sau đó, 4 một ví dụ để
Hs xác định cụm từ:
Em / đang học bài (Cụm động từ).
Những cánh hoa / thật mỏng manh (Cụm tính từ).
không? Nó là từ loại gì? Các em sẽ tìm hiểu qua tiết học hôm nay.
Hoạt động 1: Phoự tửứ laứ gỡ? I Phó từ là gì?
Gọi Hs đọc và thực hiện bài tập 1 1 Ví dụ: (Sgk).
2 Nhận xét:
a "đã": bổ nghĩa cho động từ "đi".
- "cũng": bổ nghĩa cho động từ "ra".
? Hãy chỉ ra những từ > các từ in
đậm bổ sung ý nghĩa? - "thật": bổ nghĩa cho tính từ "lỗi".
Trang 8b "rất": bổ nghĩa cho TT w4 nhìn".
- "rất": bổ nghĩa cho TT "to".
? Qua tìm hiểu, em hiểu phó từ là gì? => Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính
từ -> ta gọi đó là phó từ.
Ghi nhớ: (Sgk).
Hoạt động 2: Caực loaùi phoự tửứ II Các loại phó từ
Gọi Hs đọc mục 2 (Sgk) 1 Ví dụ: (Sgk).
Hoạt động nhóm:
? Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho
động từ, tính từ trong các ví dụ trên?
Điền các phó từ đã tìm đợc ở phần I, II
vào bảng phân loại.
2 Nhận xét:
Bảng phân loại
Phó từ đứng ':J Phó từ đứng sau
Cũng, vẫn
Vào, ra
Gọi Hs đọc mục ghi nhớ Ghi nhớ: (Sgk).
Gv: Dẫn dắt Hs chốt lại nội dung ghi nhớ - Phó từ gồm hai loại lớn:
? Phó từ gồm mấy loại lớn? Đó là
những loại nào?
+ Phó từ đứng ':J động từ, tính từ.
+ Phó từ đứng sau động từ, tính từ.
Học sinh làm bài tập tại lớp * Bài tập 1:
Bài tập 1: Phân nhóm:
Nhóm 1, 2, 3: Làm phần a.
- Không còn (câu 3): phủ định, chỉ sự tiếp diễn
Nhóm 4: Làm phần b - Đã (Câu 4): Chỉ quan hệ thời gian.
? Tìm phó từ trong những câu sau đây
(a, b) và cho biết mỗi phó từ bổ sung
cho động từ, tính từ ý nghĩa gì?
- Đã: chỉ quan hệ thời gian.
- Sắp: chỉ quan hệ thời gian.
b Đã: chỉ quan hệ thời gian.
- 9> M chỉ kết quả.
Học sinh viết đoạn trích * Bài tập 2:
Chính tả (nghe viết) (Sgk) * Bài tập 3:
Trang 94 Câu hỏi, bài tập củng cố
-Câu 1: Phã tõ lµ g×?
Đáp án:Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ.
-Câu 2:Phã tõ gåm cã mÊy lo¹i lín? §ã lµ nh÷ng lo¹i nµo?
Đáp án:
+Phó từ đứng trước động từ, tính từ.
+Phó từ đứng sau động từ tính từ.
5.Hướng dẫn HS tự học ở nhà:
- Bài cũ:
+Nhớ khái niệm phó từ, các loại phó từ.
+Nhận diện được phó từ trong các câu văn cụ thể.
-Bài mới:
+Chuẩn bị bài: “Tìm hiểu chung về văn miêu tả”.
+ Tr¶ lêi c©u hái trong SGK.
V.RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 10
Ngày soạn / /
Ngày dạy: / /
a mục đích, yêu cầu:
- Giúp học sinh: nắm > những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả ':J khi đi sâu vào một
số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn này
- Nhận diện > những đoạn văn miêu tả
b phương pháp:
- Nêu vấn đề, thảo luận
c chuẩn bị:
Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.
d tiến trình lên lớp:
I ổn định tổ chức:
II Bài cũ:
III Bài mới:
1 Đặt vấn đề: ở tiểu học, các em đã học văn miêu tả, ở học kỳ I đã học văn kể chuyện
Hôm nay, các em tiếp tục tìm hiểu về văn miêu tả
2 Triển khai bài:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài giảng
Gọi học sinh lần >' đọc 3 tình huống ở
Sgk
? Tình huống nào cần dùng văn miêu tả?
Vì sao?
- Cả 3 tình huống đều cần dùng văn bản miêu tả vì có miêu tả hình dáng, đặc điểm của sự
họ cần tìm hiểu
tiên" có 2 đoạn văn miêu tả Dế Mèn và
Dế Choắt Hãy chỉ ra hai đoạn văn đó?
- Đoạn tả Dế Mèn: " Bởi tôi ăn uống vuốt râu"
- Đoạn tả Dế Choắt: " Cái anh chàng Dế
? Những chi tiết và hình ảnh nào đã giúp
em hình dung đặc điểm nổi bật của hai
chú Dế?
+ ở Dế Mèn: Những chi tiết miêu tả: càng, chân, kheo, vuốt, đầu, cánh, răng, râu,
Học sinh nêu chi tiết
? Qua cách miêu tả đó em thấy Dế Choắt
Mèn?
+ ở Dế Choắt: Những chi tiết miêu tả dáng
những động từ, tính từ đặc tả vẻ gầy gò, yếu
? Qua tìm hiểu, em hiểu thế nào là văn
miêu tả?
- Văn miêu tả là kiểu bài giúp ngời đọc vừa hình dung cụ thể đặc điểm, tính chất của ngời, vật, việc, cảnh, vừa thể hiện năng lực quan sát, tởng tợng của ngời viết
Trang 11Hoạt động 3 II Luyện tập
Hoạt động nhóm:
Nhóm 1: Tìm hiểu đoạn 1 - Đoạn 1: Tái hiện lại hình ảnh chú Dế Mèn
nổi bật: khoẻ, đẹp
Nhóm 2: Tìm hiểu đoạn 2 - Đoạn 2: Tái hiện hình ảnh chú Bé liên lạc
Y>-# Đặc điểm nổi bật: nhanh nhẹn, hồn nhiên, yêu đời
Nhóm 3, 4: Tìm hiểu đoạn 3
Các nhóm thảo luận -> Cử đại diện lên
trình bày kết quả
- Đoạn 3: Miêu tả lại một vùng bãi ven ao hồ
thế giới động vật sinh động, ồn ào, huyên náo
IV Củng cố:
- Thế nào là văn miêu tả? Cần chú ý rèn những năng lực gì để làm văn miêu tả đạt hiệu quả?
V Dặn dò:
- Nắm bài
- Làm bài tập 2 (Trang 17)
Trang 12Ngày soạn / /
Ngày dạy: / /
(Đoàn Giỏi)
a mục đích, yêu cầu:
- Nắm > nghệ thuật miêu tả cảnh của tác giả
b phương pháp: Đàm thoại, diễn giảng.
c chuẩn bị:
Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.
Trò: Đọc, tìm hiểu văn bản theo câu hỏi Sgk.
d tiến trình lên lớp:
I ổn định tổ chức:
II Bài cũ:
- Qua câu chuyện, em rút ra cho mình bài học gì?
III Bài mới:
1 Đặt vấn đề: Đất rừng
2 Triển khai bài:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài giảng
Hoạt động 1 I Đọc - tìm hiểu chú thích
Gv hớng dẫn đọc, tổ chức cho Hs đọc 1 Đọc:
5 chú thích ở Sgk, chú thích (*), giới thiệu
về tác giả và tác phẩm)
2 Chú thích:
? Bài văn miêu tả cái gì? Theo trình tự
Mau ở cực Nam Tổ quốc)
- Đi từ ấn tợng chung về thiên nhiên Cà Mau -> Miêu tả cụ thể kênh rạch, sông ngòi
A Bố cục: 3 đoạn:
? Dựa vào trình tự miêu tả, em hãy tìm bố
2 Kênh rạch Cà Mau, tập trung miêu tả sông Năm Căn
3 Cảnh chợ Năm Căn
B Phân tích: 1 ấn tợng ban đầu về cảnh quan thiên nhiên.
- Chỉ tả khái quát thông qua thính giác và thị giác
- Đó là một vùng rộng lớn, mênh mông, chi chít những sông ngồi, kênh rạch Tất cả đều bao trùm trong màu xanh đơn điệu
? Để thể hiện nội dung này, tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì? Dẫn chứng?
- Kết hợp tả xen với kể Sử dụng phép liệt kê,
điệp từ, đặc biệt dùng nhiều tính từ chỉ màu sắc và trạng thái, cảm giác
2 Kênh rạch Cà Mau và dòng sông Năm Căn
? Mở đầu đoạn này tác giả tả cái gì? - Tả chung về cảnh tợng các kênh, rạch, thuyết
minh, giải thích về một số địa danh
Trang 13? Qua cách đặt tên, em có nhận xét gì về
các địa danh ấy? (gợi đặc điểm gì về thiên
nhiên Cà Mau)
- Thiên nhiên ở đây còn rất tự nhiên, hoang
nhiên, giản dị, chất phác
? Tìm những chi tiết thể hiện sự rộng lớn,
hùng vĩ của dòng sông và Rừng 9J C
- Sông rộng lớn hơn ngàn thớc, nớc ầm ầm đổ
ra biển nh thác, cá nớc bơi hàng đàn Rừng dựng cao ngất -> rộng lớn, hùng vĩ
? Trong câu "Thuyền chúng tôi về Năm
Căn" có những động từ nào chỉ cùng một
hoạt động của con thuyền Nếu thay đổi
gì đến nội dung không? ? Qua đó, em có
nhận xét gì về các dùng từ của tác giả?
- Thoát ra, đổ ra, xuôi về -> Không thể thay đổi trình tự vì sẽ ảnh hởng đến nội dung
- Dùng nhiều động từ > sắp xếp theo trình
tự, diễn tả > trạng thái con thuyền trong mỗi khung cảnh
- Miêu tả với 3 mức độ sắc thái:
+ Xanh lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ
? Tìm những từ ngữ miêu tả màu sắc của
Rừng 9J C Nhận xét cách miêu tả của
tác giả?
- Các sắc thái ấy cùng chỉ màu xanh nhng ở
3 mức độ khác nhau: non -> già, chồng chất, trùng điệp, gây ấn tợng mạnh mẽ
3 Cảnh chợ Năm Căn
? Đoạn 3 cho ta biết gì về chợ Năm Căn?
- Rộng lớn, tấp nập, đông vui, hàng hoá phong phú
? Tìm những chi tiết thể hiện sự độc đáo
của chợ Năm Căn? có thể dùng thuyền len lỏi khắp mọi nơi, có
hạ cám đa dạng màu sắc, trang phục, tiếng nói
? Nhận xét nghệ thuật miêu tả của tác giả? - Tả vừa cụ thể, chú ý cả hình khối, màu sắc,
âm thanh
? Qua bài văn, em có nhận xét gì về vùng
Cà Mau, cực nam của Tổ quốc?
- Cảnh thiên nhiên Cà Mau rộng lớn, hoang dã và hùng vĩ Chợ Năm Căn độc đáo, tấp nập, trù phú
? Nghệ thuật miêu tả có gì đáng chú ý? - Miêu tả vừa bao quát vừa cụ thể, sinh động
thông qua sự cảm nhận trực tiếp và vốn hiểu biết phong phú
IV Củng cố:
- Học sinh đọc lại nội dung ghi nhớ
V Dặn dò:
- Làm bài tập 2 (Luyện tập) ở Sgk
- Đọc bài đọc thêm Soạn "Bức tranh của em gái tôi"
...II Bài cũ:
III Bài mới:
1 Đặt vấn đề: tiểu học, em học văn miêu tả, học kỳ I học văn kể chuyện
Hơm nay, em tiếp tục tìm hiểu văn miêu...
Giáo viên hỏi: ? học kỳ 1, em học từ loại nào? Sau đó, 4 ví dụ để
Hs xác định cụm từ:
Em / học (Cụm động từ).
Những cánh hoa... tìm hiểu văn theo câu hỏi Sgk.
d tiến trình lên lớp:
I ổn định tổ chức:
II Bài cũ:
- Qua câu chuyện, em rút cho học gì?
III Bài mới: