Môc tiªu Gióp hs: Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả.. Thấy được những nét đặc[r]
Trang 1Ngày 1.1.11 Học kì II
Tiết 73
Nhớ rừng
(Thế Lữ)
A Mục tiêu
Giúp hs:
- Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú
- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ
B Chuẩn bị
- Chân dung Thế Lữ
C Hoạt động dạy - học
* Khởi động
1 ổn định lớp.
2 Kiểm tra (Sự chuẩn bị bài của hs)
3 Giới thiệu bài
Thế Lữ không phải là người viết bài Thơ mới đầu tiên, nhưng là nhà Thơ mới tiêu biểu nhất trong giai đoạn đầu Thế Lữ như vầng sao đột hiện, sáng chói khắp trời thơ Việt Nam Ông không bàn về Thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữ chỉ lặng lẽ, điềm nhiên bước những bước vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ xưa phải tan vỡ… Với những bài Thơ mới đặc sắc về tư tưởng và nghệ thuật như: Nhớ rừng, Tiếng sáo thiên thai, Cây đàn muôn điệu
* Tiến trình tiết dạy
? Nêu những nét chính về tác giả?
- H Dựa vào chú thích*
- G Giải thích k/n “Thơ mới”
(Bài thơ ngắt nhịp tự do, linh hoạt;
vần chân liền, bằng - trắc nối tiếp)
- G Đọc mẫu, hướng dẫn hs đọc
- G Kiểm tra hiểu từ khó
? Em hãy cho biết nội dung của 5 đoạn
thơ?
I Đọc - hiểu văn bản
1 Tác giả (1907 - 1989)
- Tên thật: Nguyễn Thứ Lễ
- Quê: Bắc Ninh
- Là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới (1932 - 1935)
2 Tác phẩm
- Là bài thơ tiêu biểu góp phần cho sự thắng lợi của Thơ mới
a, Đọc, chú thích
b, Xuất xứ: in trong tập “Mấy vần thơ”
c, Thể thơ: 8 chữ, gieo vần liền.
d, Bố cục (3 đoạn)
Trang 2? Hai câu đầu nói lên điều gì về hoàn
cảnh đặc biệt và tâm trạng của con hổ?
(bị giam cầm trong cũi sắt, căm hờn, uất
hận)
- G Là chúa tể của muôn loài, đang
tung hoành chốn núi non hùng vĩ, con hổ
bị nhốt trong cũi sắt, trở thành thứ đồ
chơi của đám người nhỏ bé mà ngạo
mạn, ngẩn ngơ, chịu ngang bầy với bọn
gấu “dở hơi”, “vô tư”
- H Đọc đoạn 4
? Cảnh vườn bách thú hiện lên ntn qua
cái nhìn của con hổ?
(Đơn điệu, nhàm tẻ, đều chỉ là nhân tạo
do bàn tay con người sửa sang, tỉa tót
nên tầm thường, giả dối, không phải là
thế giới của tự nhiên to lớn, mạnh mẽ)
? Em có nhận xét gì về biện pháp NT
trong đoạn thơ? Tác dụng của việc sử
dụng từ ngữ, nhịp thơ?
(Từ gợi tả, diễn tả tâm trạng căm hờn,
uất ức âm ỉ, luôn thường trực trong tâm
hồn)
? Cảnh tượng ấy khiến tâm trạng của hổ
ntn?
? Cảnh vườn bách thú dưới con mắt của
con hổ thực chất là cảnh nào?
- H Liên hệ
- G Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít
nhiều tác động đến tình cảm “yêu nước
khát khao độc lập, tự do của người dân
Việt Nam khi đó.
- Đoạn 1, 4: Tâm trạng của con hổ khi
bị nhốt trong vườn bách thú
- Đoạn 2, 3: Nhớ cảnh sơn lâm hùng vĩ
- Đoạn 5: Nỗi khát khao nuối tiếc của con hổ
II Tìm hiểu văn bản
1 Tâm trạng con hổ ở vườn bách thú
- Cảnh vườn bách thú:
“Hoa chăm, cỏ xén thông dòng Len dưới nách cao cả, âm u” -> NT: giọng giễu nhại, từ ngữ liệt kê liên tiếp, cách ngắt nhịp ngắn, dồn dập
ở 2 câu đầu, những câu sau đọc liền như kéo dài ra
- Tâm trạng của con hổ:
+ Vô cùng căm uất “gặm khối căm hờn”
+ Chán ghét thực tại tù túng, tẻ nhạt, tầm thường, giả dối “ko đời nào thay
đổi”
+ Bất lực buông xuôi “nằm dài trông ngày tháng dần qua”
=> Cảnh vườn bách thú tù túng dưới mắt con hổ chính là thực tại XH đương thời được cảm nhận bởi tâm hồn lãng mạn
=> Thái độ ngao ngán, chán ghét cao
độ cảnh vườn bách thú của con hổ chính là thái độ của mọi người đối với XH
Trang 3* Củng cố
- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích
- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)
* Hướng dẫn
- Học thuộc đoạn 2, 3
- Chuẩn bị: Nhớ rừng
Ngày 2.1.11
Tiết 74
Nhớ rừng
(Thế Lữ)
A Mục tiêu (Tiết 2)
Giúp hs:
- Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú
- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ
B Hoạt động dạy - học
* Khởi động
1 ổn định lớp.
2 Kiểm tra:
3 Giới thiệu bài
* Tiến trình tiết dạy
- H Đọc đoạn 2, 3
- G Đây là hai đoạn hay nhất của bài thơ
miêu tả cảnh sơn lâm hùng vĩ và hình
ảnh con hổ - chúa sơn lâm ngự trị trong
vương quốc của nó
? Cảnh núi rừng hùng vĩ được gợi tả qua
những từ ngữ, hình ảnh nào?
(bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn,
giọng nguồn…)
? Những từ ngữ đó khiến em hình dung
ra cảnh ntn?
(Núi rừng đại ngàn, cái gì cũng lớn lao,
II Tìm hiểu văn bản
2 Nỗi nhớ của con hổ về chốn sơn lâm hùng vĩ.
- Cảnh núi rừng đại ngàn, lớn lao, phi thường, hoang vu, hiểm trở, đầy bí ẩn:
+ Hoang sơ, hùng vĩ: Bóng cả, cây già + Âm thanh dữ dội: Gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi
+ Sức sống mãnh liệt, bí mật:
bóng âm thầm, lá gai cỏ sắc chốn ngàn năm cao cả âm u cảnh nước non hùng vĩ
Trang 4phi thường, hoang vu, bí mật - giang sơn
của hổ xa kia)
? Trong khung cảnh đó hình ảnh con hổ
hiện ra với vẻ đẹp ntn? (oai phong lẫm
liệt)
? Có gì đặc sắc trong các từ ngữ miêu tả
chúa tể của muôn loài? (từ gợi tả)
* TL nhóm:
Đoạn thơ thứ ba có thể coi là bộ tranh tứ
bình đẹp lộng lẫy Em hãy chỉ ra vẻ đẹp
của bộ tranh tứ bình ấy?
? NT tả có gì đặc sắc? Tác dụng của NT
đó?
(Điệp ngữ, nhân hoá, câu hỏi tu từ, liệt
kê, giọng điệu nhanh -> Làm nổi bật vẻ
đẹp hùng vĩ, thơ mộng của núi rừng, tư
thế lẫm liệt, kiêu hãnh của chúa sơn lâm
đầy quyền uy và nỗi nhớ tiếc không
nguôi)
? Em có nhận xét gì về cuộc sống con
hổ?
? Qua sự đối lập sâu sắc giữa hai cảnh
nêu trên, tâm sự con hổ ở vườn bách thú
được biểu hiện ntn?
? Tâm sự ấy có gì gần gũi với tâm sự
người dân VN đương thời?
oai linh, ghê gớm
- Cuộc sống tự do, tung hoành đầy quyền
uy, oai phong, lẫm liệt “chúa tể cả muôn loài”
- 4 cảnh: cảnh nào cũng có rừng núi hùng vĩ, tráng lệ với con hổ uy nghi làm chúa tể:
+ Cảnh “Những đêm trăng vàng bên bờ suối - Con hổ say mồi đầy lãng mạn + Cảnh “ngày mưa chuyển 4 phương ngàn” dữ dội - Con hổ mang dáng dấp đế vương
+ Cảnh “bình minh cây xanh nắng gội” chan hoà ánh sáng …
+ Cảnh “chiều lênh láng máu sau rừng”
* Những câu thơ sống động, giàu chất tạo hình + điệp ngữ => diễn tả chính xác
vẻ đẹp vừa uy nghi, dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm và nỗi nhớ tiếc khôn nguôi với cảnh huy hoàng đã qua
* NT tương phản, đối lập gay gắt giữa cảnh rừng núi hùng vĩ - vườn bách thú thể hiện nỗi bất hoà sâu sắc đối với thực tại và niềm khát khao tự do của nv trữ tình
* Tâm sự con hổ - Tâm sự con người:
- Sống cảnh nô lệ, nhớ tiếc quá khứ oanh liệt
- Bất hoà sâu sắc với thực tại
- Khao khát tự do mãnh liệt
III Tổng kết
a, Nội dung
- “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơ yêu nước tuy thầm kín nhưng tha thiết
Trang 5? “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơ
yêu nước, nhưng cũng là vẻ đẹp của tâm
hồn lãng mạn Em hãy nêu vẻ đẹp ấy?
? Em hãy cho biết những đặc sắc NT của
bài thơ?
? Vì sao t/g mượn lời con hổ ở vườn
bách thú? Tác dụng gì trong việc thể
hiện cảm xúc của bài thơ?
- H Đọc ghi nhớ (7)
mãnh liệt
- Đồng thời thể hiện vẻ đẹp của tâm hồn lãng mạn gắn liền với sự thức tỉnh về ý thức cá nhân, không hoà nhập với thế giới giả tạo
b, Nghệ thuật
- Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn
- Biểu tượng thích hợp và đẹp đẽ thể hiện chủ đề
- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình
- Ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú giàu sức biểu cảm
- Ngắt nhịp linh hoạt, bài thơ đầy tính nhạc
- Giọng thơ khi thì u uất, bực dọc, dằn vặt, khi say sưa, thiết tha hùng tráng mà vẫn liền mạch
* Củng cố
- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích Nêu lí do?
- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)
* Hướng dẫn
- Học thuộc bài thơ Nắm chắc các nội dung chính, nghệ thuật
- Chuẩn bị: Câu nghi vấn
Ngày 3.1.11
Tiết 75
Câu nghi vấn
A Mục tiêu
Giúp hs:
- Hiểu được đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
- Nắm vững chức năng của câu nghi vấn: dùng để hỏi
B Chuẩn bị
- Bảng phụ (2)
C Hoạt động dạy - học
* Khởi động
Trang 61 ổn định lớp
2 Kiểm tra (Chuẩn bị bài)
3 Giới thiệu bài
Tiếng Việt cũng như nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một
số đặc điểm, hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức tương ứng với chức năng khác nhau Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về câu nghi vấn
* Tiến trình tiết dạy
- H Đọc đoạn trích
? Trong đoạn trích, câu nào là câu
nghi vấn? Dựa vào đặc điểm hình
thức nào để biết đó là câu nghi
vấn?
? Câu nghi vấn trong đoạn trích
trên dùng để làm gì?
? Em hãy nêu đặc điểm hình thức
và chức năng chính của câu nghi
vấn?
* Bài tập nhanh: Đặt câu nghi vấn
- Hai học sinh lên bảng Nhận xét,
sửa chữa
* Luyện tập.
- H Làm việc nhóm
- H Chữa bài, nhận xét
I Đặc điểm hình thức và chức năng chính
1 Đoạn trích (sgk)
2 Nhận xét
* Câu nghi vấn:
- Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không?
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?
- Hay u thương chúng con đói quá?
* Đặc điểm:
- Dấu chấm hỏi ở cuối câu
- Câu có những từ nghi vấn: không, làm sao, hay là
* Chức năng: Dùng để hỏi
3 Ghi nhớ sgk (11)
II Luyện tập
Bài 1 Xđ câu nghi vấn.
a, Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?
b, Tại sao con người …?
c, Văn là gì? Chương là gì?
d, Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không? + Trò đùa gì?
+ Cái gì thế?
+ Chị Cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta đấy hả?
Bài 2
a, Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu
b, Không thể thay từ “hay” bằng từ “hoặc” Vì sẽ làm câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thành câu thuộc kiểu câu trần thuật và có ý nghĩa khác hẳn
Bài 3.
Trang 7Bài 4, 5
Phân biệt hình thức và ý nghĩa
của hai câu?
Bài 6
Xác định câu đúng, sai? Giải
thích?
- Không thể thay bằng dấu chấm hỏi vì đó không phải là câu nghi vấn
- Các từ không, tại sao, nào, ai là bổ ngữ trong
câu
Ví dụ: Ai cũng biết Cái nào tôi cũng có
(đại từ) (đại từ)
Bài 4.
a, Khác về hình thức: có không?
đã chưa?
b, Khác về nội dung:
- Câu b: Có giả định - người được hỏi trước có vấn đề về sức khoẻ
+ Cái áo này đã cũ chưa?
+ Cái áo này có mới không?
- Câu a: Không cần có giả định
Bài 5.
Khác về hình thức (trật tự từ) Khác về nội dung:
- Câu a: Hỏi về thời điểm: trong tương lai
sẽ diễn ra
- Câu b: Hỏi về thời điểm: quá khứ
Bài 6.
- Câu a: Đúng
- Câu b: Sai
* Củng cố
- Đặc điểm, chức năng của câu nghi vấn?
* Hướng dẫn
- Học thuộc ghi nhớ Làm bài tập 6
- Chuẩn bị: Viết đoạn trong văn bản thuyết minh
Ngày 3.1.11 Tiết *
Ôn tập câu phân loại theo mục đích nói
A Mục tiêu
Hs nắm được đặc điểm hình thức và chức năng của các kiểu câu phân loại theo mục đích nói của câu nghi vấn
Rèn kĩ năng sử dụng các kiểu câu phù hợp với mục đich giao tiếp
Trang 8B Hoạt động dạy - học
* Khởi động
1 ổn định lớp
2 Kiểm tra
- Nêu đđ và chức năng của câu nghi vấn? Cho ví dụ và phân tích?
3 Giới thiệu bài
* Tiến trình tiết dạy
? Nêu các kiểu câu phân
loại theo mục đích nói?
Cho ví dụ?
? Chức năng chính của các
kiểu câu là gì?
? Dấu hiệu nhận diện các
kiểu câu?
? Xác định các kiểu câu
phân loại theo mục đích
nói?
- H Tập viết đv
I Kiến thức cơ bản
1 Các kiểu câu - chức năng:
- Câu trần thuật: kể, tả, thông báo, nhận định
- Câu cầu khiến: yêu cầu, sai khiến, ra lệnh
- Câu nghi vấn: để hỏi
- Câu cảm thán: bộc lộ cảm xúc, thái độ đánh giá
2 Dấu hiệu
- Dấu kết thúc câu
- Từ ngữ cầu khiến, từ để hỏi, bộc lộ cảm xúc
II Luyện tập
Bài 1 Nhận diện
a, Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc
b, Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng Măng trồi lên nhọn hoắt như một mũi gai khổng lồ
c, Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy!
d, Thằng bé kia, mày đến đây có việc gì? Tiến
lại gần đây! Mau!
e, Nó thì thầm vào tai tôi: “Em muốn cả anh cùng đi nhận giải.”
Bài 2 Viết đoạn văn
* Củng cố
- Các kiểu câu theo mục đích nói? Tác dụng?
* Hướng dẫn
- Ôn tập, nắm chắc kiến thức về các kiểu câu.
- Chuẩn bị: Viết đoạn trong văn bản thuyết minh
Trang 9Ngày 9.1.11
Tiết 76
Viết đoạn trong văn bản thuyết minh
A Mục tiêu
Giúp học sinh biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lí
Rèn kỹ năng xác định chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết
B Chuẩn bị
- Bảng phụ (1)
C Hoạt động dạy - học
* Khởi động
1 ổn định lớp
2 Kiểm tra
- Thế nào là đoạn văn? Vai trò của đoạn văn trong bài văn?
- Em hiểu thế nào là chủ đề? Câu chủ đề trong đoạn văn?
3 Giới thiệu bài
Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng một vai trò quan trọng Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn
* Tiến trình tiết dạy
- H Đọc 2 đoạn văn (tr 14)
Thảo luận nhóm đôi
? Em hãy nêu cách sắp xếp các
câu trong đoạn văn (Câu chủ đề,
từ ngữ chủ đề, các câu giải thích
bổ sung)?
? Vai trò của từng câu trong
đoạn văn?
(Câu 2, 3, 4: Giới thiệu cụ thể
những biểu hiện của sự thiếu
nước)
- H Tìm hiểu tương tự (đoạn b)
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh
1 Nhận diện các đoạn văn thuyết minh
* Đoạn a.
- Câu chủ đề là câu 1
- Các câu sau: bổ sung thông tin làm rõ câu chủ
đề, câu nào cũng nói về nước
+ Câu 2: thông tin lượng nước ngọt ít ỏi + Câu 3: cho biết lượng nước ấy bị ô nhiễm + Câu 4: sự cần thiết nước ở các nước thứ 3 + Câu 5: dự báo về sự thiếu nước
-> Đoạn văn diễn dịch
* Đoạn b.
- Từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng
- Các câu tiếp cung cấp thông tin về Phạm Văn
Đồng theo lối liệt kê:
+ Câu 1: Quê quán + khẳng định phẩm chất và vai trò của ông: Nhà cách mạng và nhà văn hoá + Câu 2: Sơ lược quá trình hđ CM và những cương vị lãnh đạo đã trải qua
+ Câu 3: Quan hệ với chủ tịch HCM
Trang 10- H Đọc đoạn văn
? Đoạn văn thuyết minh vấn đề
gì? Mắc những lỗi gì?
? Nếu giới thiệu cây bút bi thì
nên giới thiệu những gì?
? Nên tách đoạn, tách ý ntn?
- H Nhận xét đoạn b
? Nêu nhược điểm của đoạn văn?
? Hãy sửa lại cho đúng? Nên
tách thành mấy đoạn?
- H Lập dàn ý
? Hãy cho biết cách viết đoạn
văn trong văn thuyết minh?
- H Đọc ghi nhớ
* Luyện tập.
Bài 1
- G Hướng dẫn
- H Tập viết, trình bày
- Yêu cầu: Mở bài, kết bài
khoảng 1 đến 2 câu
-> Đoạn văn song hành
2 Sửa các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn
* Đoạn a.
- Vấn đề thuyết minh: Bút bi
- Đoạn văn mắc lỗi: Các ý còn sắp xếp lộn xộn, thiếu mạch lạc -> không làm rõ chủ đề, chưa có
ý công dụng
=> Yêu cầu:
- Giới thiệu cây bút bi: Cấu tạo (ruột bút, vỏ bút, các loại bút), công dụng, cách sử dụng
- Nên tách 3 ý làm 3 đoạn
* Đoạn b.
- Nhược điểm: đoạn văn viết về đèn bàn nhưng
ý lộn xộn, không rõ Câu 1 và câu sau gắn kết còn gượng
=> Yêu cầu:
- Nêu chủ đề + Trình bày cấu tạo + Phần đèn: bóng đèn, đui đèn, dây điện, công tắc
+ Phần chao đèn
+ Phần đế đèn
3 Ghi nhớ (sgk - 15)
II Luyện tập
Bài 1 Viết MB, KB cho đề văn “Giới thiệu
trường em”
- MB: Trường em ntn? Có vị trí ra sao ?
- KB: Suy nghĩ của bản thân với ngôi trường
Ví dụ:
+ Mở bài: Mời bạn đến thăm trường tôi Đó là một ngôi trường nhỏ, đẹp nằm ngay ngã tư
đường Việt Hùng
+ Kết bài: Trường tôi như thế đó: khang trang, giàu truyền thống và xiết bao gắn bó Chúng tôi yêu quý ngôi trường như ngôi nhà của mình Chắc chắn những kỉ niệm về mái trường sẽ đi cùng chúng tôi trong suốt cuộc đời
Bài 2.