-Các động từ cụm động từ trong câu :”thoát qua ,đổ ra ,xuôi về “không thể thay đổi trình tự các động từ ,cụm động từ ấy trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung đặc biệt là sự diễn t[r]
Trang 1
76
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
28-12-2011 01- 01-2012
(NGHỈ TẾT)
06-01-2012
(NGHỈ TẾT)
06-01-2012
21
09-01-2012
DUYỆT CỦA TỔ PHÓ
NGUYỄN VĂN THƯỢNG
Trang 2Tuần : 21 Tiết : 76 –TLV : TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
I.MỤC TIÊU:
-Biết được hoàn cảnh cần sử dụng văn miêu tả
- Những yêu cầu cần đạt đối với một bài văn miêu tả
- Nhận diện và vận dụng văn miêu tả trong khi nói và viết
II KIẾN THỨC CHUẨN:
1.Kiến thức:
- Mục đích của miêu tả
- Cách thức miêu tả
2.Kỹ năng:
- Nhận diện được đoạn văn, bài văn miêu tả
- Bước đầu xác định được nội dung của một đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định được đặc điểm nổi bậc của đối tượng được miêu
tả trong đoạn văn hay bài văn miêu tả
III HƯỚNG DẪN – THỰC HIỆN:
*HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
1.Ổn định:KTSS
2.Kiểm tra:
Có mấy phương thức biểu đạt văn bản ?kể tên?
3.Bài mới:
Ở cấp tiểu học ,các em đã học về văn miêu
tả ,và đã biết một số bài văn miêu tả :người ,vật
,phong cảnh thiên nhiên ,…Vậy em nào có thể
nhớ và trình bày thế nào là văn miêu tả
=>Có sáu phương thứ biểu đạt :Tự sự ,miêu tả ,biểu cảm ,nghị luận ,thuyết minh ,hành chính công vụ
=>Học kì một ta tìm hiểu phương thức
tự sự
TLV- TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
*HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức mới.
*Khái niệm về văn miêu tả
GV: gọi HS đọc to (3) tình huống trong SGK
trang (15).GV:
Để người khách đến nhà em được thì em là gì?
GV: Em làm gì để người bán hàng lấy xuống
đúng chiếc áo mà em định mua ?
GV: Em phải làm gì để giúp HS ấy hình dung ra
được hình ành của người lực sĩ ?
GV: Em hãy tìm một số tình huống tương tự
như (3) tình huống trên?
GV: Từ việc tìm hiểu các tình huống trên em
nào rút ra nhận xét thế nào là văn miêu tả ?
GV: gọi HS đọc to mục (2)SGK trang (15)
-HS đọc ngữ liệu -HS thảo luận theo nhóm –đại diện nhóm trình bày
*Tình huống :1
-Tập trung miêu tả những đặc điểm nổi bật của con đường và ngôi nhà em ,trong sân có gì ?nhà cửa sơn màu gì ,…?
*Tình huống :2
Miêu tả đặc điểm nổi bật của chiếc áo ,hay so sánh với các đặc điểm của những chiếc áo xung quanh
*Tính huống 3:
Miêu tả ngoại hình bao quát ,một số đặc điểm của người lực sĩ như :bắp tay ,cơ bắp ,công việc, chiều cao ,,….hay có thể giới thiệu hình ảnh lực sĩ trong chương trình nào đó trên đài ,…
-GV+HS uốn nắn sửa chữa -HS nêu ghi nhớ (1)
-Đoạn văn miêu tả Dế Mèn :”Bởi tôi ăn
I.THẾ NÀO LÀ VĂN MIÊU TẢ :
Văn miêu tả là loại văn giúp người đọc ,người nghe hình dung những đặc điểm tính chất nổi bật của sự vật ,sự việc ,con người phong cảnh Làm cho cái như hiện lên trước mắt người đọc người nghe Trong văn miêu tả năng lực quan sát của người viết ,người nói thường bộc
lộ rõ nhất
Trang 3GV: chỉ ra hai đoạn văn miêu tả Dế Mèn và dế
Choắt ?
GV: hai đoạn văn có giúp cho em hình dung
được đặc điểm nổi bật của hai chàng dế ?Tìm
những chi tiết làm nổi bật hai đặc điểm đó ?
GV: Muốn giúp người ta hình dung được một
người ,vật ,phong cảnh …Em làm gì ?
*Để nắm kĩ về đặc điểm của văn miêu tả ta tiến
hành luyện tập
uống ………vuốt râu”
-Đoạn văn miêu tả dế Choắt :”Cái anh chàng dế Choắt … nhiều ngách như hang tôi “
-Đặc điểm của Dế Mèn:có vẽ đẹp cường tráng ,kiêu căng ,(càng ,vuốt ,khoeo,đầu cánh ,răng ,đuôi ,…”
Đặc điểm của dế Choắt :ốm yếu ,bệnh tật (cánh ,dáng ,người ,râu, chỗ ở ,…) -Miêu tả những đặc điểm nổi bật của cảnh vật ,phong cảnh ,…
*HOẠT ĐỘNG 3: Luyện tập
GV: gọi HS đọc to BT1 trong SGK trang (16) -HS thảo luận theo tổ ,đại diện tổ trình
bày -GV+HS nhận xét uốn nắn sửa chữa
II.LUYỆN TẬP :
1.Bài tập ;
-Đoạn 1;Đăc tả chú Dế Mèn vào độ
tuổi “thanh niên cường tráng “
+Những đặc điểm :Một chàng dế thanh
niên cường tráng ,đôi càng ,vuốt, khoeo, ”
-Đoạn 2: tái hiện lại hình ảnh chú bé
liên lạc (Lượm )
+Đặc điểm :Chú bé nhanh nhẹn ,vui
vẻ, hồn nhiên (loắt choắt ,thoăn thoắt ,nghênh nghênh ,đội lệch ,mồn huýt ,…)
-Đoạn 3:Miêu tả một cảnh bải xen ao
hồ ngập nước sau mưa
+Đặc điểm : một thế giới động vật sinh
động ,ồn ào ,huyên náo (cò,vạc ,cãi cọ nhau ,…)
*HOẠT ĐỘNG 4: Củng cố, dặn dò.
Củng cố:
Thế nào là văn miêu tả ?
Dặn dò:
-Học thuộc ghi nhớ ;đọc lại các đoạn văn miêu
tả
-Làm bài tập 2(thay mùa đông bằng mùa xuân )
-Soạn bài :”Sông nước cà mau “của Đoàn Giỏi
Chú ý :Tìm bố cục –nội dung của đoạn
Vị trí người miêu tả ->tác dụng
Cảnh sông nước Cà Mau và Chợ năm
căn được miêu tả như thế nào
Hướng dẫn tự học:
- Nhớ khái niệm về văn miêu tả
- Tìm và phân tích một đoạn văn miêu tả tự
chọn
=>Văn miêu tả là loại văn giúp người đọc người nghe hình dung những đặc điểm tính chất nổi bật của sự vật ,sự việc ,con người ,phong cảnh
Trang 4Tuần : 21 Tiết : 77 -Văn Bản: SÔNG NƯỚC CÀ MAU
( Trích: Đất rừng phương Nam)
-Đoàn Giỏi-
I .MỤC TIÊU :
- Bổ sung kiến thức về tác giả và tác phẩm văn học hiện đại.
- Hiểu và cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước Cà Mau, qua đó thấy được tình cảm gắn bó của tác giả đối với vùng đất này
- Thấy được hình thức nghệ thuật độc đáo được sử dụng trong đoạn trích
II KIẾN THỨC CHUẨN:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả và tác phẩm Đất rừng phương Nam.
- Vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con người một vùng đất phương Nam
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
- Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố miêu tả kết hợp với yếu tố thuyết minh
- Đọc diễn cảm phù hợp với nội dung văn bản
- Nhận biết các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản và vận dụng chúng khi làm văn miêu tả cảnh thiên nhiên
III HƯỚNG DẪN-THỰC HIỆN:
*HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
1.ổn định:
2.Kiểm tra:
+Qua văn bản: “Bài học đường đời đầu tiên”,
hãy nêu đặc điểm nổi bật của Dế Mèn?
+Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn là gì ?
3.Bài mới:
Truyện “Đất rừng phương Nam” kể về quãng
đời lưu lạc của chú bé An,nhân vật chính trong
truyện,tại vùng đất U Minh miền tây Nam Bộ
trong những năm đầu của cuộc kháng chiến
chống Pháp (1946-1954).Qua hành trình lưu lạc
của chú bé, tác giả Đoàn Giỏi đưa người đọc
đến với những cảnh thiên nhiên hoang dã ở đây
=>Là một chàng dế thanh niên cường tráng,trẻ trung chất chứa sức sống mạnh
mẽ của tuổi trẻ ở Dế Mèn;tính nết còn kiêu căng,xốc nổi
=> “Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ,có óc mà không biết nghĩ,sớm muộn rồi cũng mang vạ vào thân” VB- SÔNG NƯỚC CÀ MAU
*HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu chung
GV:qua việt chuẫn bài ở nhà Em nào hãy trình
bài những hiểu biết của em về tác giả Đoàn
Giỏi ?
GV:bài văn miêu tả cảnh gì ?theo trình tự như
thế nào?.Dựavào trình tự miêu tả em hãy tìm bố
cục của bài văn ?
-Đoàn Giỏi ( 1925-1989) làtên khai sinh ngoài ra còn có các bút danh khác : Nguyễn Hoài ,Nguyễn Phú Lễ,…quê ở Châu Thành ,Tiền Giang
-bài văn miêu tả cảnh sông nước Cà Mau
-văn bản được chia thành 3 đoạn Đ1 :”Từ đầu …lặng lẽ một màu xanh đơn điệu “
=>Những ấn tượng chung ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau
I TÁC GIẢ –TÁC PHẨM 1.Tác giả:
Đoàn Giỏi(1925-1989) quê ở Tiền Giang, là nhà văn thường viết về thiên nhiên và con người Nam Bộ
2.Vị trí đoạn trích:
Vb “Sông nước Cà Mau” trích từ chương XVII truyện Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi
3.Đại ý: bài văn miêu tả cảnh sông
nước Cà Mau
4.Bố cục :chia thành 3 đoạn
Trang 5GV:em hãy hình dung vị trí quan sát của người
miêu tả ?vị trí ấy có thuận lợi gì trong việc
-Để thấy được cảnh thiên nhiên vùng sông
nước Cà Mau được miêu tả như thế nào ta đi
vào phần phân tích.
Đ2:”Tiếp …khối ban mai “
=>Đặt tả bên rạch Cà Mau và con sông năm căn sông lớn
Đ3:phần còn lại
=>Đặt tả chợ năm căn đông vui trừu phú
và nhiều màu sắc độc đáo -Người miêu tả trên con thuyền xuôi theo kênh rạch vùng Cà Mau Vị trí ấy rất thuận lợi cho việc miêu tả từng chi tiết một
*HOẠT ĐỘNG 3: Phân tích.
*Bao quát về cảnh thiên nhiên vùng C M.
GV:Gọi HS đọc đoạn (1)-sgk-trang 18
GV:Trong đoạn văn(Từ đầu… lặng lẽ một màu
xanh đơn điệu),tác giả đã diễn tả ấn tượng ban
đầu bao trùm về sông nước Cà Mau.Ấn tượng
ấy như thế nào ? Và được cảm nhận qua những
giác quan nào ?
Gợi ý:
+Sông ngòi kênh rạch ở đây được miêu tả ra sao
?
+Ở đoạn văn,tác giả miêu tả nổi bật màu sắc gì ?
+Ở đây có những âm thanh,sự việc gì?
GV:Trong đoạn văn tác giả sử dụng những biện
pháp nghệ thuật gì ?
+Từ nào được lặp lại ?Sông ngòi giống với gì ?
GV:Qua các chi tiết về miêu tả sông ngòi,màu
sắc âm thanh giúp em có ấn tượng chung,ban
đầu về cảnh thiên nhiên vùng Cà Mau như thế
nào ?
Sông ngòi ở Cà Mau thật nhiều nhưng có đặc
điểm gì nổi bật ?
*Nhận biết sơ lược kênh rạch ở vùng Cà Mau
và con sông Năm Căn
GV:Qua đoạn nói về cách đặt tên cho các dòng
sông,con kênh ở vùng Cà Mau,em có nhận xét
gì về các địa danh ấy? Những địa danh này gợi
ra đặc điểm gì về thiên nhiên vùng Cà Mau?
+Đó là những tên sông,kênh rạch nào?
+Từ cách đặt tên sông ngòi,kênh rạch gợi cho
em suy nghĩ gì về con người ở phía nam tận
cùng của tổ quốc ?
GV:Gọi HS đọc đoạn văn từ “Thuyền chúng tôi
chèo lướt qua… sương mù và khói sóng ban
mai”
+Tìm những chi tiết thể hiện sự rộng lớn,hùng vĩ
của sông ngòi và rừng đước ?
-HS đọc ngữ liệu -Ấn tượng ban đầu là những hình ảnh khái quát về sông ngòi ,kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện Trên trời một màu xanh ,dưới thì cũng xanh ,chung quanh chỉ toàn một màu xanh cây
lá –Tác giả tập trung miêu tả cảnh thiên nhiên qua sự cảm nhận của thị giác và thính giác ,đặt biệt là cảm giác về màu xanh bao trùm và tiếng rì rào bất tận của rừng cây của sông và gió
-Tác giả sử dụng nghệ thuật so sánh ,tả, xen kể ,lối liệt kê,dùng điệp từ tính từ chỉ màu sắc ,trạng thái cảm giác
*nghệ thuật so sánh tiết sau ta sẻ học
-Cách đặt tên cho các dòng sông con kênh ,vùng đất cho thấy thiên nhiên ở đây rất tự nhiên con người ở đây giản dị
và chất phác
Hs suy nghĩ trả lời
-Con sông rộng hơn ngàn thước -Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác
-Cá nước bơi hàng đàn …trắng -Rừng đước dựng lên cao …vô tận
II.PHÂN TÍCH :
1 Nội dung.
a Những ấn tượng chung ban đầu
về cảnh thiên nhiên vùng Cà Mau.
-Sông ngòi kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện
-Trên thì trời xanh ,dưới thì nước xanh chung quanh chỉ toàn một màu sắc xanh cây lá
-Tiếng rì rào bất tận của khu rừng
=>Vùng Cà Mau là một không gian rộng lớn mênh mông có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã
Trang 6GV:Trong câu “Thuyền chúng tôi chèo thoát
qua kênh Bọ Mắt đổ ra sông Cửa Lớn xuôi về
năm Căm”có những động từ nào chỉ cùng một
hoạt động của con thuyền ?Nếu thay đổi trình tự
những hoạt động ấy trong câu thì có ảnh hưởng
gì đến nội dung được diễn đạt hay không ?
Nhận xét về sự chính xác và tinh tế trong cách
dùng từ của tác giả ở câu này ?
GV:Tìm trong câu văn những từ miêu tả màu
sắc của rừng đước và nhận xét về cách miêu tả
màu sắc của tác giả ?
Sông ngòi kênh rạch ở Cà Mau rất rộng
lớn,hùng vĩ,còn chợ Năm Căn thì sao
* Sự trù phú độc đáo của chợ năm Căn.
GV:Gọi HS đọc đoạn cuối
GV:Những chi tiết,hình ảnh nào về chợ Năm
Căn thể hiện sự tấp nập,đông vui,trù phú,độc
đáo của vùng chợ Cà Mau ?
+Sự tấp nập,đông vui trù phú được thể hiện qua
những hình ảnh nào ? Câu văn nào?
GV:Từ những hình ảnh trên,em nhận xét chợ
Năm Căn như thế nào ?
Gv: Trải dài theo nội dung văn bản, em nhận
thấy văn bản được tác giả miêu tả theo không
gian như thế nào?
GV:Văn bản”Sông nước Cà Mau”,tác giả sử
dụng biện pháp nghệ thuật nào nổi bật? Cách
chọn hình ảnh ra sao?
Gv: Ngôn ngữ sử dụng trong văn bản ra sao?
Gv thuyết giảng thêm về phương thức thuyết
minh
-Các động từ cụm động từ trong câu :”thoát qua ,đổ ra ,xuôi về “không thể thay đổi trình tự các động từ ,cụm động
từ ấy trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung đặc biệt là sự diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền trong mọi
khung cảnh :”thoát qua :là nói con
thuyền vượt qua một nơi khó khăn ,nguy hiểm ;đổ ra :diễn tả con thuyền từ con kênh nhỏ ra dùng sông lớn ;xuôi về :diễn
tả con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng nước ở nơi dòng sông êm ả
->Cách dùng từ của tác giả ở đây chặt chẽ chính xác và gợi cảm
-Màu xanh lá mạ ,màu xanh chai lọ ,màu
xanh rêu =>những sắc thái ấy chỉ cùng
một màuxanh đã miêu tả các lớp cây đước từ non đến già nối tiếp nhau
-Sự tấp nập đông vui trừu phú :”túp lều lá thô sơ; những ngôi nhà gạch hai tầng;
những đóng gỗ cao như núi; những cột đáy, thuyền chài, thuyền lưới ,những bến vận hà nhộn nhịp; những ngôi nha than hầm; những ngôi nhà bè ban đêm; ánh đèn mang song chiếu rực ……
-Sự độc đáo của chợ Năm Căn : chợ họp ngay trên sông ,chỉ cần cặp thuyền lại với nhau là mua đủ thứ đồ tiêu dùng và ẩm thực
-Sự đa dạng về màu sắc trang phục ,tiếng nói của người bán hàng thuộc nhiều dân tộc : người hoa ,người miên ,người chà châu giang
- Miêu tả theo trình tự từ bao quát đến cụ thể
-Nghệ thuật miêu tả so sánh ,tưởng tượng ,dùng từ độc đáo
-HS phát biểu
b.Chợ Năm Căn :
Chợ Năm Căn tấp nập đông vui trừu phú ,độc đáo
2 Nghệ thuật:
- Miêu tả theo trình tự từ bao quát đến
cụ thể
- Lựa chọn từ ngừ gợi hình, chính xác kết hợp với việc sử dụng các phép tu từ
- Sử dụng ngôn ngữ địa phương
- Kết hợp miêu tả với thuyết minh
*HOẠT ĐỘNG 4: Tổng kết.
GV:Qua văn bản,em cảm nhận như thế nào về
vùng cực nam của tổ quốc?
Gv: Tấm lòng của tác giả đối với thiên nhiên và
con người vùng đất Cà Mau ra sao?
Hs dựa vào nội dung vừa học trả lời III Ý nghĩa : Sông nước Cà Mau là một đoạn trích
độc đáo, hấp dẫn thể hiện sự am hiểu, tấm lòng gắn bó của nhà văn Đoàn Giỏi với thiên nhiên và con người vùng đất
Cà Mau
Trang 7*HOẠT ĐỘNG 5: Luyện tập.
GV:Gọi HS đọc yêu cầu BT2
GV:”Hãy kể tên một vài con sông ở địa phương
em,giới thiệu vắn tắt về con sông ấy?
IV.LUYỆN TẬP : *Bài tập :2
-Hs kể tên một vài con sông ở quê em
*HOẠT ĐỘNG 6: Củng cố, dặn dò.
Củng cố:
+Em có nhận xét như thế nào về vùng sông
nước Cà Mau ?
+Vì sao người ta nói chợ Năm Căn trù phú,độc
đáo ?
Dặn dò:
+Đọc kể lại được văn bản-học thuộc phần ghi
nhớ
+Làm BT1(trình bày cảm nhận của em về vùng
Cà Mau)
+Soạn bài: “ So Sánh”
*Chú ý: So sánh có mấy vế ? Vế nào là vế A và
vế B ?
Hướng dẫn tự học:
- Đọc kĩ văn bản, nhớ những chi tiết miêu tả đặc
sắc, các chi tiết sử dụng phép so sánh
- Hiểu được ý nghĩa của các chi tiết có sử dụng
biện pháp tu từ
=>Học sinh liệt kê các hình ảnh tiêu biểu
Tuần : 21 Tiết :78-Tiếng Việt : SO SÁNH
I.MỤC TIÊU:
Nắm được khái niệm so sánh và vận dụng nó để nhận diện trong một số câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh
Lưu ý: học sinh đã học vcề so sánh ở tiểu học
II KIẾN THỨC CHUẨN:
1.Kiến thức:
- Cấu tạo của phép tu từ so sánh
- Các kiểu so sánh thường gặp
2.Kỹ năng:
- Nhận diện được phép so sánh
- Nhận biết và phân tích được các kiểu so sánh đã dùng trong văn bản, chỉ ra được tác dụng của các kiểu so sánh đó
III HƯỚNG DẪN – THỰC HIỆN:
*HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
1.Ổn định:KTSS
2.Kiểm tra:
Phó từ là gì ?đặt câu có phó từ và cho biết ý
nghĩa của phó từ đó ?
3.Bài mới:
Trong cuộc sống người ta thưòng so sánh
sự vật này với sự vật khác.Trong đó có khi so
sánh gợi lên một ý tưởng hoặc so sánh từ
ngữ.Để phân biệt điều đó,bài học hôm nay ta sẽ
rõ
=>Phó từ là những từ chuyên đi kèm với động từ ,tính từ để bổ sung ý nghĩa cho
Trang 8*khái niệm về so sánh
GV: gọi HS đọc mục (1)SGK trang (24)
GV: tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so
sánh trong những câu sau ?
GV: gọi HS đọc mục (2)SGK trang (24)
GV: trong mỗi phép so sánh nói trên,những sự
vật ,sự việc nào được so sánh với nhau ?vì sao
có thể so sánh như vậy ?So sánh các sự vật ,sự
việc với nhau như vậy để làm gì ?
GV: qua việc phân tích trên em nào kết luận so
sánh là gì ?
GV: gọi HS đọc mục (3)SGK trang (24)
GV: sự so sánh trong những câu trên có gì khác
với sự so sánh trong câu sau :
+Con mèo được so sánh với con gì ?
+Hai con vật này có gì giống nhau và khác
nhau ?
+Sự so sánh trong câu này có gì khác với sự so
sánh trong các câu trên?
GV: Em nào có thể nhắc lại như thế nào là phép
so sánh Tìm trong câu văn ,thơ ,ca dao ,…có sử
dụng nghệ thuật so sánh
* Cấu tạo của phép so sánh
-HS đọc ngữ liệu
1a Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ biết học hành là ngoan
2b.{…}Trông hai bên bờ rừng đước
dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận
-Các sự vật sự việc được so sánh với nhau :
a.Trẻ em so sánh với búp trên cành b.Rừng đước dựng lên cao ngất so sánh với hai dãy trường thành vô tận
-Cơ sở được so sánh :
=>Dựa vào sự tương đồng (giống nhau
về hình thức ,tính chất ,vị trí ,chức năng ,….)giữa sự vật ,sự việc này vớisự vật sự việc khác
=>Cụ thể : Trẻ em là mần non của đất nước có nét tương đồng với búp trên cành :Mầm non của cây cối trong thiên nhiên
=>Đó là sự tươi non ,đầy sức sống chứa chan hy vọng
Mục đích của so sánh : Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật ,sự việc quen thuộc ,gợi cảm giác cụ thể ,thích thú ,hấp dẫn khi nghe nói ,đọc, viết
=>Rừng đước mọc nhiều dày ,dài có nét tương đồng với bức tường thành vô tận
=>Giúp người đọc hình dung hình ảnh của rừng đước
HS: nêu ghi nhớ
-Con mèo được so sánh với con hổ +Hai con vật này :
-Giống nhau về hình thức :lông vằn -Khác nhau về tính chất :mèo hiền ; hỗ
dữ -Chỉ ra sự tương phản về hình thức và tính chất của sự vật cụ thể là con mèo
=>Đây là sự so sánh lôgíc -Hs nêu ghi nhớ –cho VD
=>So sánh cần có hai vế ,vế trước là sự vật chưa biết người ta gọi là vế A.Vế sau
là sự vật đã biết được gọi là vế B.Thông qua vế B ta tưởng tượng ra được vế
A.Từ như là từ so sánh
=>So sánh gồm hai vế ,còn phép tu từ ẩn
dụ cũng là hình thức so sánh nhưng chỉ
có một vế A tiết sau ta sẽ học
-So sánh là đối chiếu sự vật ,sự việc này với
sự vật sự việc khác có nét tương đồng
*Tác dụng :
-Nhằm thể hiện tư tưởng tình cảm hoặc tạo hình ảnh cho sự vật, sự việc được so sánh
*Chú ý :Cần phân biệt sự so sánh lôgíc và
so sánh nghệ thuật (tu từ )
VD:con mèo nhỏ hơn con chó (gọi là so sánh lôgíc )
VD:Mẹ già như chuối chín cây(so sánh nghệ thuật )
II CẤU TẠO CỦA PHÉP SO SÁNH :
-Mô hình cấu tạo của phép so sánh (HS vẽ
Trang 9GV: gọi HS đọc mục (1)phần IISGK trang (24).
GV: điền những tập hợp từ chứa hình ảnh
sosánh trong các câu đã dẫn ở phần I vào mô
hình phép so sánh dưới đây
GV: Dựa vào mô hình cấu tạo của phép so sánh
.Em thấy so sánh có cấu tạo gồm mấy phần ?kể
tên ?
GV: gọi HS đọc mục (2)phần II SGK trang
(25).Nêu thêm các từ so sánh mà em biết ?
GV:gọi HS đọc mục (3)phần IISGK trang (25)
GV:cấu tạo của phép so sánh trong những câu
dưới đây có gì đặc biệt ?
GV:hãy tìm các hình ảnh so sánh trong các câu
(a),(b)?
GV: hình ảnh nào thuộc vế (A),vế (B)và từ so
sánh ,phương diện so sánh
GV: em có nhận xét gì về trật tự các yếu tố trong
so sánh các câu trên ?
Mô hình phép So sánh :
-Cấu tạo của phép so sánh đầy đủ gồm 4phần :
+Từ so sánh :là ,như, như là, y như giống
như , tựa như , hơn ,bao nhiêu bấy nhiêu ,
a=>Chí lớn ông cha so sánh với trường sơn
=>Lòng mẹ bao la sóng trào so sánh với Cửu Long
=>Con người không chịu khuất so sánh với tre mọc thẳng
=>Trong các so sánh trên đảo vế B lên trước ,thay từ so sánh bằng dấu(:), dấu (,)
để nhấn mạnh vế B,vắng mặt phương diện so sánh
-Trật tự vế Avà vế Bcó thể thay đổi
vào ) -Mô hình cấu tạo của phép so sánh gồm : +Vế A(nêu tên sự vật ,sự việc được so sánh )
+Vế B(nêu tên sự vật ,sự việc dùng để so sánh với sự vật ,sự việc nói ở vế A)
+Từ ngữ chỉ phương diện so sánh +Từ ngữ chỉ ý so sánh (gọi tắt là từ so sánh )
-Trong thực tế mô hình cấu tạo nói trên có thể biến đổi ít nhiều :
+Các tư ngữ chỉ phương diện so sánh ,chỉ
ý so sánh có thể lượt bớt -Vế B có thể đảo trước vế Acùng với từ so sánh
*HOẠT ĐỘNG 3:Luyện tập.
*MỤC TIÊU :củng cố lại kiến thức đã học
GV: gọi HS đọc yêu cầu BT3
GV:hãy tìm những câu văn có sử dụng phép so
sánh trong” bài học đường đời đầu tiên “;”Sông
nước Cà Mau “
-HS: thảo luận nhóm
III.LUYỆN TẬP : BT3:các câu văn có sử dụng phép so sánh :
-Những ngọn cỏ gãy rạp như có nhát dao vừa lia qua
-…người gầy gò như gã nghiện thuốc phiện
-…sông ngòi kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện
-nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác
…
*HOẠT ĐỘNG 4: Củng cố, Dặn dò
Củng cố
+So sánh là gì ?tác dụng của so sánh ?
+Mô hình cấu tạo của phép so sánh gồm mấy
phần ?kể tên ?
Dặn dò
+Học thuộc (2) ghi nhớ SGK;làm BT1,2(dựa
vào VD1)
+Soạn bài:” Quan sát ,tưởng tượng ,so sánh và
nhận xét trong văn miêu tả”
*Chú ý :xác định trình tự quan sát trong các
đoạn văn ,hình ảnh so sánh liên tưởng ,…
Hướng dẫn tự học:
Nhận diện được phép so sánh, các kiểu so sánh
trong các văn bản đã học
=>So sánh là đối chiếu sự vật này với sự vật sự việc khác có nét tương đồng
=>Tác dụng :nhằm thể hiện tư tưởng tình cảm hoặc tạo hình ảnh cho sự vật ,sự việc được so sánh