Ghi nhớ : Với hình thức ghi chép truyện thật, trong đó biết xoáy vào một tình huống gay cấn để tính cách nhân vật được bộc lộ rõ nét, truyện Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng ca ngợi p[r]
Trang 1Tuần 18-Tieỏt 67 MEẽ HIEÀN DAẽY CON-(HDĐT)
Ngày dạy:
1/Muùc tieõu:
1.1/ Kieỏn thửực:
- HSbiết:Những hiểu biết bước đầu về Mạnh Tử
-HS hiểu: Những sự việc chính trong truyện ý nghĩa của truyện cách viết truyện gần với viết Ký( ghi chép sự việc) , viết sử ( ghi chép chuyện thật ) ở thời trung đại
1.2/Kú naờng:
-HSthực hiện được: Đọc -hiểu văn bản truyện trung đại “ Mẹ hiền dạy con ”
-HS thực hiện thanh thạo:
+ Nắm bắt và phân tích được các sự kiện trong truyện
+ Kể lại được truyện
1.3/ Thaựi ủoọ:
-Tớnh cỏch: Học tập tấm gương Mạnh Tử: Kính yêu mẹ
2/Nội dung học tập: Nội dung và ý nghĩa của truyện.
3/ Chuaồn bũ:
3.1.GV: Tranh minh họa SGK
3.2.HS: ẹoùc kyừ vaờn baỷn vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi gụùi yự tỡm hieồu baứi
4/Tổ chức cỏc hoạt động học tập:
4.1 OÅn ủũnh toồ chửực và kiểm diện:
6A1:TS: / Vắng:
6A2:TS: / Vắng:
6A3:TS: / Vắng:
4.2 Kieồm tra miệng: Kieồm tra vụỷ baứi taọp cuỷa HS
4.3 Tiến trỡnh bài học:
Hoaùt ủoọng 1:(10’) Hửụựng daón HS đọc-
hieồu văn bản (Hiểu văn bản truyện
trung đại Việt Nam)
GV:Em haừy cho bieỏt xuaỏt xửự cuỷa truyeọn?
GV:Truyeọn thuoọc theồ loaùi gỡ?
Truyeọn trung ủaùi
I.Đọc- hieồu văn bản:
1.Đọc:
2.Tỏc phẩm : Truyeọn ủửụùc tuyeồn dũch tửứ truyeọn
“Lieọt nửừ truyeọn” cuỷa Trung Quoỏc
3.Theồ loaùi :Truyeọn trung ủaùi
Trang 2- GV gọi HS đọc văn bản.
- GV cùng HS giải thích các từ khó
Hoạt động 2:(30’) Hướng dẫn HS tìm
hiểu nội dung truyện(Nh÷ng sù viƯc
chÝnh trong truyƯn ý nghÜa cđa truyƯn
c¸ch viÕt truyƯn gần víi viÕt Ký)
- GV cho HS tóm tắt nội dung 5 sự việc
dạy con của bà mẹ theo biểu đồ…
- GV yêu cầu HS phân loại và tìm ý nghĩa
của những sự việc đó
- GV gợi ý:
* Truyện được kể theo trình tự nào?
Trình tự sự việc Mỗi sự việc tách biệt
nhưng mang ý nghĩa giáo dục con Là
vấn đề chọn môi trường sống lành mạnh,
có lợi cho việc hình thành nhân cách trẻ
thơ
GV: Lời kể ở ngôi thứ mấy?
Ngôi thứ ba
GV: Nhân vật chính là ai? Em có nhận
xét gì về kết cấu của truyện so với các
truyện đã học?
GV cho HS lập bảng tóm tắt theo mẫu
trong SGK
GV: Em hãy cho biết 3 sự việc đều có ý
nghĩa gì?
GV giải thích
-Hai sự việc đầu -> môi trường xấu
-Sự việc thứ 3 -> môi trường tốt
-> Chọn môi trường sống thích hợp và có
lợi cho hình thành nhân cách
GV: Em hãy tìm một số câu tục ngữ Việt
Nam có nội dung tương ứng?
II Tìm hiểu văn bản:
1 Bảng tóm tắt các sự việc:
Sự việc Con Mẹ
1 Nhà gần nghĩa địa
Bắt chước đào, chôn, lăn, khóc
Dọn ra gần chợ
2 Nhà gần chợ, bắt
chước cách buôn bán điên đảo
Dọn đến cạnh trường học
3 Gần trường học
tập lễ phép Vui lòng
4 Người ta giết lợn
làm gì? Nói đùa, hối hận mua về cho con
ăn thật
5 Đang học, bỏ học
về nhà chơi Cắt đứt tấm vải
2 Mẹ thầy Mạnh Tử :
- Là người mẹ hiền
- Tần tảo dệt vải nuôi con
- Lo cho con cả vật chất và tinh thần
- Xem việc học là quan trọng cho tương lai của con
- Là tấm gương tốt để giáo dục đạo đức cho con
Trang 3“Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”
“Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”
GV: ở sự việc thứ tư, bà mẹ đã nói gì và
làm gì? Ý nghĩa giáo dục trong sự việc
này là gì?
Sống có đạo đức (dạy tính chân thật,
ngay thẳng, không gian dối dù chỉ là nói
đùa) mà cha mẹ phải là tấm gương đi đầu
GV: Sự việc xảy ra trong lần cuối cùng
như thế nào? Hành động, lời nói của bà
mẹ đã thể hiện động cơ, thái độ, tính
cách & có tác dụng gì trong việc dạy con?
HS thảo luận cặp đôi chia sẻ suy nghĩ
,sau đó trình bày:
Mang tính giáo dục chủ động, tích cực
(giáo dục con bằng những hành động cụ
thể)
-Sự việc thứ tư -> giáo dục con về chữ
“tín”
-Sự việc thứ năm ->tạo hành động so
sánh để con tự rút ra bài học
dạy con : Chọn môi trường tốt, hình
thành nhân cách của trẻ thơ-con cái
GV nhận xét và mở rộng về kết quả của
sự việc thứ 5 :
+Con :học hành chăm chỉ hơn, lớn lên
thành thầy MT nổi danh bậc đại hiền triết
+Mẹ :Mẹ hiền nổi tiếng dạy con
GV:Qua 5 sự việc trên , em hình dung bà
mẹ Mạnh Tử là người như thế nào ?
Là người mẹ hiền, tần tảo làm việc để
nuôi con, lo cho con về vật chất mà còn
để ý đến mặt tinh thần Xem việc học là
quan trọng cho tương lai của con Bà đã tự
làm gương tốt để giáo dục đạo đức cho
Trang 4-Nhận xét về cách dạy con: thương con
nhưng không nuông chiều, giáo dục con
chí học hành
*GDKNS:Động não:suy nghĩ về cách
ứng xử thể hiện tình yêu và phương pháp
giáo dục con cái của mẹ Mạnh Tử
Hướng dẫn HS tìm hiểu nghệ thuật
GV: Hãy nêu nhận xét về nghệ thuật viết
truyện ?
GV nêu vấn đề: đặt tên truyện” Mẹ hiền
dạy con” và kết thúc truyện tác giả viết
“Thế chẳng là nhờ có cái công giáo dục
quý báu của bà mẹ hay sao? ” điều này có
ý nghĩa gì?
GV nhận xét, nhấn mạnh: công lao cha
mẹ vô cùng to lớn-> vì vậy, phận làm con
phải hiếu thảo
*GV liên hệ giáo dục môi trường:Môi
trường ảnh hưởng đến việc giáo dục và
hình thành nhân cách
HS:Tự nhận thức giá trị của tình yêu
thương và phương pháp giáo dục con cái
trong cuộc sống;
GV: Em hãy cho biết ý nghĩa truyện này?
Hướng dẫn HS luyện tập:
- GV yêu cầu HS đọc yêu cầu của bài tập
1, 2, 3 (SGK trang 153)
- GV yêu cầu HS tự viết đoạn văn ngắn
và phát biểu tại lớp (bài 1)
- Suy nghĩ của bản thân về đạo làm
người
- HS phát biểu miệng
- GV gọi HS lên bảng làm bài tập 3 (SGK
153)
3.Nghệ thuật:
-Xây dựng cốt truyện theo mạch thời gian với 5 sự việc chính về mẹ con thầy Mạnh Tử
-Có nhiều chi tiết giàu ý nghĩa,gây xúc động đối với người đọc
4.Ý nghĩa:
-Truyện nêu cao tác dụng của môi trường sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ
-Vai trò của người mẹ trong việc dạy dỗ con nên người
Trang 5*GDMT: GV liên hệ về môi trường giáo
dục ảnh hưởng rất quan trọng đến sự
phát triển nhân cách của trẻ Gia đình và
nhà trương cần tạo môi trường tốt thông
qua việc nêu gương của người lớn để các
em học tập.
4.4.Tổng kết:
* Cách hiểu nào đúng nhất về hai chữ
“mẹ hiền” trong truyện mẹ hiền dạy con? A Người mẹ hiền lành, dịu dàng.B Người mẹ thông minh và vô cùng nghiêm
khắc
C Người mẹ rất yêu con và chiều chuộng con (D.) Người mẹ thương yêu con đúng mực và biết cách dạy con nên người
4.5 Hướng dẫn HS học tập:
-Bài học tiết này:
+ Đọc kĩ truyện, tập kể diễn cảm câu chuyện theo đúng trình tự các sự việc
+ Viết đoạn văn phát biểu suy nghĩ của mình sau khi học xong truyện
-Bài học tiết tiếp theo:
Soạn bài Thầy thuốc giỏi cốt ở tấm lòng”: Trả lời câu hỏi SGK
5/ Phụ lục:
KIỂM TRA CỦA TỔ TRƯỞNG VÀ BGH
Trang 6Tuaàn 18-Tieỏt 68 THẦY THUỐC GIỎI CỐT NHẤT Ở TẤM LềNG
Ngày dạy:
1/ Muùc tieõu:
1.1.Kieỏn thửực:
- HS biết:Phẩm chất vô cùng cao đẹp của vị thái y lệnh trong truyện
- HS hiểu:
+ Đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm truyện trung đại: gần với kí ghi chép sự việc
+Truyện nêu cao gương sáng của một bậc lương y chân chính
1.2.Kyừ naờng:
- HS thực hiện được:Đọc -hiểu văn bản truyện trung đại
- HS thực hiện thành thạo:
+Phân tích được các sự việc thể hiện y đức của vị Thái y lệnh trong truyện
+Kể lại được truyện
1.3.Thaựi ủoọ:
-Tớnh cỏch :Giaựo duùc HS loứng thửụng ngửụứi vaứ sửù traõn troùng nhửừng thaày thuoỏc bieỏt thửụng yeõu ngửụứi khaực
2/Nội dung học tập: Nội dung,ý nghĩa của truyện.
3/ Chuaồn bũ:
3.1.GV : Tranh minh họa SGK
3.2.HS : ẹoùc vaờn baỷn vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi SGK.
4/ Tổ chức cỏc hoạt động học tập:
4.1/ OÅn ủũnh tổ chức và kiểm diện:
6A1:TS: / Vắng:
6A2:TS: / Vắng:
6A3:TS: / Vắng:
4.2/ Kieồm tra miệng: Meù hieàn daùy con
1/Qua sửù tỡm hieồu, phaõn tớch vaờn
baỷn, em thửỷ hỡnh dung baứ meù cuỷa
Maùnh Tửỷ laứ ngửụứi nhử theỏ naứo?
(5ủ)
2/Haừy ruựt ra baứi hoùc veà giaựo duùc
treỷ con? Haừy tỡm caõu thaứnh ngửừ ửựng
vụựi caựch giaựo duùc treõn? (4ủ)
1/Baứ meù thaày Maùnh Tửỷ laứ taỏm gửụng saựng veà tỡnh thửụng con vaứ ủaởc bieọt laứ caựch daùy con :
2/Taùo cho con moọt moõi trửụứng soỏng toỏt ủeùp
- Thửụng con nhửng khoõng nuoõng chieàu, ngửụùc laùi raỏt kieõn quyeỏt
Tuùc ngửừ “ Gaàn mửùc thỡ ủen, gaàn ủeứn thỡ saựng”
Trang 73/Bài học hơm nay nĩi về ai: 3/Nĩi về thầy thuốc: Phạm Bân.
4.3/ Tiến trình bài học :
Hoạt động 1: (10’)Hướng dẫn HS đọc- hiểu
văn bản(Hiểu văn bản trung đại)
- Hướng dẫn cách đọc: Đọc chậm rãi Rõ lời đối
thoại của các nhân vật, đặc biệt giọng trầm tĩnh
nhưng cương quyết của Phạm Bân và giọng thay
đổi của viên trung sứ từ lạnh lùng đến tức giận;
giọng mừng rỡ của Trần Anh Vương
- Đọc mẫu một lần sau đĩ học sinh lần lượt đọc
(cĩ nhận xét, chữa lỗi):
- Đọc từ đầu “người đương thời trọng vọng”.
- Đọc tiếp đến “Thật xứng với long ta mong
mỏi”.
- Đọc tiếp đến hết phần cịn lại
GV:Tĩm tắt những hiểu biết của em về tác giả,
tác phẩm?
- Hồ Nguyên Trừng là con trưởng của Hồ Quý
Ly, làm quan dưới triều vua cha thế kỉ XIV -
XV
- Hồ Nguyên Trừng hăng hái chống giặc Minh,
bị bắt đem về Trung Quốc (1407) Nhờ cĩ tài
chế tạo vủ khí mà ơng được nhà Minh cho làm
quan Ơng qua đời ở Trung Quốc 1446
- Tác phẩm Nam Ơng mộng lục được viết với
hai mục đích: Thứ nhất là biểu dương các mẩu
việc thiện của người xưa; hai là để cung cấp
điều mới lạ cho người quân tử Cuốn sách gồm
31 thiên “Y thiện dụng tâm” (Thầy thuốc giỏi
cốt nhất ở tấm lịng) là thiên thứ 8 của Nam
Ơng mộng lục
GV:Em hãy kể tĩm tắt nội dung câu chuyện?
- Kể theo yêu cầu (cĩ nhận xét bổ sung)
GV:Truyện được kể theo trình tự nào? Vì sao
I Đọc hiểu văn bản : 1/ Đọc:
2/ Tác giả:
3/ Bố cục : 3 đoạn
Trang 8em biết?
- Truyện được kể theo trỡnh tự thời gian (thứ tự
tự nhiờn), việc gỡ xảy ra trước kể trước, việc gỡ
xảy ra sau kể sau cho đến hết
GV:Xỏc định bố cục của văn bản? Cho biết nội
của từng phần?
- Văn bản gồm ba phần:
1 Từ đầu “người đương thời trọng
vọng”: Giới thiệu khỏi quỏt về bậc lương y họ
Phạm
2 Tiếp từ “Một lần ” “Thật xứng với
long ta mong mỏi”: Kể chuyện Thỏi y lệnh
khỏng lệnh vua cứu người
3 Phần cũn lại: Niềm hạnh phỳc của vị
lương y
Hoaùt ủoọng 2(35’):Tỡm hieồu vaờn baỷn( Đặc
điểm nghệ thuật của tác phẩm truyện trung
đại: gần với kí ghi chép sự việc Truyện nêu
cao gương sáng của một bậc lương y chân
chính.)
GV:Thỏi y lệnh phạm Bõn được giới thiệu qua
những chi tiết cụ thể nào?
- Cụ tổ bờn ngoại của Trừng, người họ Phạm,
huý là Bõn, cú nghề y gia truyền, giữ chức thỏi y
lệnh để phụng sự Trần Anh Vương.
- [ ] Ngài đem hết của cải trong nhà ra mua
cỏc loại thuốc tốt và tớch trữ thúc gạo Gặp kẻ
tật bệnh cơ khổ, ngài cho ở nhà mỡnh, cấp cơm
chỏo, chữa trị [ ] năm đúi kộm dịch bệnh, ngài
dựng thờm nhà cho những kẻ khốn cựng đúi khỏt
và bệnh tật đến ở, cứu sống hơn ngàn người
Ngài được ngời đương thời trọng vọng.
GV:Em cú nhận xột gỡ về lời giới thiệu Thỏi y
lệnh của tỏc giả?
- Cỏch giới thiệu ngắn gọn song đầy đủ cỏc
thụng tin cần thiết về nhõn vật: về họ tờn, lai
lịch , nghề nghiệp, hành động của nhõn vật và
mối quan hệ của nhõn vật với tỏc giả: Phạm Bõn
; quan hệ với tỏc giả: Cụ tổ bờn ngoại; nghề
nghiệp: nghề y gia truyền; chức vụ: Thỏi y lệnh;
-“Tửứ ủaàu … troùng voùng”: giụựi thieọu baọc lửụng
y -“Moọt laàn … mong moỷi”:tỡnh huoỏng gay caỏn , boọc loọ neựt cao ủeùp nhaỏt cuỷa baọc lửụng y
- Phaàn coứn laùi : haùnh phuực cuỷa baọc lửụng y , ụỷ hieàn gaởp laứnh
II Tỡm hiểu văn bản:
1/ Haứnh ủoọng nhaõn vaọt Thaựi y :
- ẹem heỏt cuỷa caỷi -> mua thuoỏc
- Dửù trửừ gaùo nuoõi aờn -> chửừa beọnh ngửụứi ngheứo
- Khoõng quaỷn ngaùi beọnh daàm deà maựu muỷ
- Cửựu soỏng haứng ngaứn ngửụứi trong nhửừng naờm ủoựi keựm
Chửừa beọnh daõn thửụứng trửụực, chửừa Vua sau
-> haứnh ủoọng theo y ủửực, ủaựng toõn troùng
Trang 9Thời đại của nhân vật: Triều đại nhà Trần (Trần
Anh Vương)
- Chỉ qua cách giới thiệu rất ngắn gọn, tác giả đã
giới thiệu được những thơng tin cần thiết của
nhân vật thái y lệnh Phạm Bân Đây là cách
giớithiệu nhân vật quen thuộc trong các truyện
trung đại Việt Nam Ngắn gọn nhưng mà đầy
đủ, gây ấn tượng mạnh về nhân vật được kể
trong văn bản Đặc biệt là những việc làm của
thái y
GV:Những việc làm của Thái y lệnh gợi cho
em suy nghĩ gì về ơng?
- Cơng lao của Thái y lệnh Phạm Bân với người
dân trong vùng rất nhiều Tất cả mọi hành động
của ơng
đều xuất phát từ đạo đức lương tâm của người
thầy thuốc (y đức), khơng tiếc tiền bạc, của cải
để chữa bệnh và cứu giúp ngời nghèo; khơng kể
phiền hà, chữa bệnh ngay tại nhà mình, coi đĩ là
việc việc làm thường ngày, cứu sồng hàng ngàn
ngời Ơng quả là một bậc lương y cĩ tấm lịng
quảng đại hiếm cĩ - Một con người tài giỏi, cĩ
địa vị nhưng hết lịng thương yêu giúp đỡ người
nghèo, được trọng vọng
GV:Trong phần thứ hai của văn bản kể về việc
gì?
- Thái y lệnh kháng lệnh vua cứu người.
GV:Sự việc đĩ cho ta biết thêm điều gì về thái
y lệnh? Tình huống mà tác giả tập trung nĩi
đến nhiều nhất là tình huống ở phần diễn biến
của truyện Em hãy chỉ ra tình huồng đĩ?
- Cĩ người đến gõ cửa, mời gấp [ ] ngài
theo người đĩ đi ngay [ ] ra tới cửa thì gặp sứ
giả do vương sai tới, bảo rằng:
- Trong cung cĩ bậc quý nhân bị sốt, vương
triệu đến khám.
Ngài nĩi:
- Bệnh đĩ khơng gấp Nay mệnh sống của
người nhà này chỉ ở trong khoảnh khắc Tơi hãy
2/ Tình huống gay cấn :
- Có lệnh Vua
- Có bệnh nhân nghèo sắp chết
- Cuộc đấu tranh giữa quyền uy và y đức
- Cuối cùng quyền uy thua y đức
bộc lộ tấm lòng cao cả của Thái y
biểu dương y đức cao đẹp của người thầy thuốc
Trang 10cứu họ trước, lát nữa sẽ đến vương phủ.
GV: Em có nhận xét gì về khối lượng lời văn
dành cho việc kể hành động này trong văn
bản? Thể hiện ý đồ gì của tác giả?
- Lời văn chiếm nhiều nhất so với lời văn kể các
hành động khác, Tác giả có ý thức dồn bút lực
vào hành động trong tình huống gay cấn để làm
nổi bật phẩm chất đạo đức, bản lĩnh của vị Thái
y lệnh
GV:Trong tình huống này, thái độ tức giận
của quan trung sứ cùng lời nói của quan
“Phận làm tôi sao được như vậy?” đã đặt
Thái y lệnh trước một sự khó khăn nào?
- Đây là một tình huống thử thách gay go đối
với y đức và bản lĩnh của Thái y Quan trung sứ
đã đặt Thái y lệnh trước những mâu thuẫn quyết
liệt, cần có sự lựa chọn giải pháp đúng đắn nhất:
+ Giữa việc cứu người dân thường với phận
làm tôi, chọn việc nào trước?
+ Giữa tính mạng của người dân thường với
tính mệnh của chính mình, sẽ chọn bên nào?
GV:Trước lời nói của quan trung sứ, Thái y
lệnh đã đáp như thế nào? Em nhận thấy điều
gì qua lời đáp đó?
- Ngài đáp:
- Tôi có mắc tội cũng không biết làm thế nào
Nếu người kia không được cứu sẽ chết trong
khoảnh klhắc, chẳng biết trông vào đâu Tính
mệnh của tiểu thần còn trông cậy vào chúa
thượng, may ra thoát Tội tôi xin chịu.
Lời đáp của Thái y lệnh, chứng tỏ ông vượt qua
thử thách nhẹ như không, khẳng định nhân cách,
bản lĩnh của ông:
+ Quyền uy không thắng nổi y đức
+ Tính mệnh của mình đặt dưới tính mệnh
của dân
+ Thể hiện sức mạnh trí tuệ trong phép ứng
xử
Lời nói vẫn giữ được phận làm tôi dù không