Phần luyện đọc: Ví dụ: + Tuy có một vài lỗi về phát âm nhưng các em rất đáng khen vì dạy là lượt đọc đầu tiên hoặc bạn đọc to, rõ ràng em cần học tập cách đọc của bạn,… Nếu thi đọc giữa [r]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHäN CHUY£N ĐỀ:
Ngày nay, đất nước đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nên rất cần những con người có tri thức, có khoa học kỹ thuật Trước yêu cầu của
sự phát triển kinh tế xã hội đòi hỏi nền giáo dục phải thay đổi mục tiêu đào tạo, xét lại nội dung và phương pháp dạy học Đó là việc làm rất bức xúc và cần thiết hiện nay
Chính vì vậy, chất lượng dạy và học trong nhà trường đang là vấn đề được các nhà giáo dục hết sức quan tâm Đây là một trong những việc làm quan trọng, góp phần đào tạo nhân tài cho đất nước Vì thế, biết bao thầy cô giáo ngày đêm miệt mài nghiên cứu để có những sáng kiến mới, những kinh nghiệm hay, nhằm cải tiến phương pháp dạy học cho phù hợp với nhận thức của học sinh
1 Xuất phát từ yêu cầu dạy học phân môn :
Tập đọc là một phân môn có vị trí quan trọng hàng đầu trong chương trình Tiếng Việt ở tiểu học Dạy tốt phân môn Tập đọc không những rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc mà còn phát triển cho các em vốn từ ngữ phong phú tạo điều kiện để các em học tốt các phân môn khác góp phần đắc lực thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học Thông qua môn Tập đọc rèn cho các em kĩ năng đọc như: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc chính xác, rõ ràng, diễn cảm để học sinh
có những hiểu biết về kiến thức văn học, ngôn ngữ và ngược lại Đầu tiên trẻ phải học đọc sau đó trẻ phải đọc để học Đọc giúp các em lĩnh hội được ngôn ngữ, dùng trong giao tiếp và hoạt động học tập Nó là điều kiện để cho học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cho cả đời Phân môn Tập đọc còn trau dồi cho học sinh kiến thức Tiếng Việt, kiến thức văn học, kiến thức đời sống giáo dục tình cảm, thẩm mĩ Tập đọc là môn khởi đầu, đồng thời cũng là công cụ học tập không chỉ trong nhà trường mà còn trong cuộc sống nói chung Trước hết môn tập đọc giúp cho học sinh rèn kĩ năng đọc đúng, ngắt giọng, nhấn giọng , đọc diễn cảm một bài văn, khổ thơ làm tiền đề cho việc tìm hiểu bài Các quá trình đó có liên quan mật thiết với nhau, bổ sung và
hỗ trợ cho nhau Qua việc đọc, học sinh chiếm lĩnh được tri thức văn hóa của dân tộc, tiếp thu nền văn minh của mỗi người thông qua sách vở, biết đánh giá cuộc sống xã hội, tư duy Qua hoạt động học, tình cảm thẩm mĩ của các em được nâng cao nên tầm hiểu biết để nhìn ra thế giới xung quanh và quá trình nhận thức của các em có chiều sâu hơn Đọc đúng, đọc hay cũng là kĩ năng của ngôn ngữ văn học Qua đó có tác dụng tình cảm, đạo đức cao đẹp cho người học sinh Đồng thời phát huy óc sáng tạo và khả năng tư duy như quá trình phân tích tổng hợp cho các em
Dạy Tập đọc có ý nghĩa to lớn ở Tiểu học, nó trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học Học sinh đọc tốt, đọc một cách có ý thức
sẽ giúp các em hiểu biết nhiều hơn, bồi dưỡng các em lòng yêu cái thiện, cái đẹp, dạy các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng như có hình ảnh, những kỹ
Trang 2năng này các em sẽ sử dụng suốt đời Như vậy dạy đọc có ý nghĩa vô cùng quan trọng vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển
2 Xuất phát từ thực tế dạy học :
Qua nghiên cứu thực tế tôi thấy rằng chất lượng dạy tập đọc ở tiểu học chưa cao nguyên nhân là do nhiều lượng kiến thức giáo viên còn áp đặt, nặng
nề, truyền đạt còn quen sử dụng phương pháp truyền thống, ít gợi ý để học sinh khám phá, tìm hiểu Thực tế ở các trường tiểu học hiện nay việc học tập còn thiên theo phương pháp giảng giải Giáo viên dựa trên hướng dẫn của sách giáo khoa bằng phương thức giáo viên hỏi- học sinh trả lời Chính vì vậy
mà đã bộc lộ được nhiều nhược điểm trong việc quản lí lớp Đặc biệt là việc rèn luyện kĩ năng đọc cho học sinh còn hạn chế và sau một giờ, một bài học sinh ít có khả năng đọc hay, diễn cảm và hiểu nội dung bài một cách đầy đủ Học sinh không quan tâm tới phương pháp đọc của mình Do đó, các em yếu
về năng lực
3.Xuất phát từ nhu cầu nâng cao nghiệp vụ chuyên môn:
Phân môn Tập đọc có nhiệm vụ rèn kĩ năng đọc cho học sinh Đọc là một hoạt động của lời nói, là quá trình chuyển dạng chữ viết sang lời nói âm thanh
là quá trình chuyển tiếp hình thức chữ viết thành đơn vị nghĩa không có âm thanh
Cả hai hình thức trên đều không thể tách rời nhau Chính vì vậy, dạy đọc
có một ý nghĩa rất to lớn ở tiểu học Nó đã trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với người đi học Đọc là một khả năng không thể thiếu đựơc của con người trong thời đại văn minh
Chính vì vậy, là một giáo viên giảng dạy tôi rất băn khoăn những vấn đề tồn tại trên Vậy tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “ Các giải pháp giúp học sinh học tốt môn tập đọc lớp 2C trường tiểu học B Hải Đường” Với mong muốn nâng cao trình độ nghiệp vụ nhằm giúp học sinh biết đọc đúng, hay, có khả năng kể chuyện, giao tiếp tốt, viết đúng chính tả, viết được những bài văn có
đủ ý, trọn câu và ngày càng yêu thích hứng thú đọc sách
II CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Phân môn Tập đọc có vị thế đáng kể, Tập đọc là nhóm bài học khởi đầu giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức, chiếm lĩnh công cụ (năng lực đọc, nghe, nói, viết) từ đó mở rộng cánh cửa cho học sinh nắm lấy kho tàng tri thức của loài người
Quá trình dạy học gồm 2 mặt có quan hệ hữu cơ với nhau: Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Người giáo viên là chủ thể của hoạt động dạy với hai chức năng truyền đạt và chỉ đạo tổ chức Người học sinh là đối tượng (khách thể) của hoạt động dạy nhưng lại là chủ thể của hoạt động học tập với hai chức năng tiếp thu và tự chỉ đạo, tự tổ chức
Hoạt động học tập của học sinh chỉ có thể đạt hiệu quả nếu học sinh tiến hành các hoạt động học tập một cách tích cực, chủ động, tự giác với một động
cơ nhận thức sâu sắc Bằng hoạt động học tập, mỗi học sinh tự hình thành và phát triển nhân cách của mình mà không ai có thể làm thay được
Trang 3A.Komexi đã viết: "Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm,
phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách Hãy tìm ra phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn "
III CƠ SỞ THỰC TIỄN (những mặt còn hạn chế)
1.Học sinh:
- Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, học sinh Tiểu học còn nhỏ, sự tự giác trong học tập chưa cao, trình độ đọc còn yếu (chưa rành mạch, còn ấp úng, ngân nga, nhát gừng, chưa thật thông hiểu văn bản) Các em còn có thói quen đọc thiếu ý thức (đồng thanh nhiều, ít được nhắc nhở uốn nắn nên đọc ê a như "cầu kinh", liến thoắng, vội vã, hấp tấp)
- Do ảnh hưởng cách phát âm của phương ngữ tại địa phương như:
+ Phát âm không chuẩn xác một số phụ âm đầu: l/n; tr/ch; s/x;…
+ Đọc và dùng từ địa phương: bệnh / bịnh;
2 Giáo viên:
- Phần luyện đọc nhiều giáo viên cho là dễ, nhưng thực chất đây là phần khó nhất, phần trọng tâm của bài giảng Ở khâu này, giáo viên ít mắc lỗi về thao tác kỹ thuật nhưng lại không biết dạy như thế nào để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, chưa chú ý đến tốc độ đọc của các em theo yêu cầu về kiến thức và kỹ năng cơ bản phù hợp với từng khối lớp
- Phần hạn chế thường gặp nhất là giáo viên phân bố thời gian chưa hợp
lý Có những phần dạy quá sâu không cần thiết Có phần lại hời hợt chưa đủ
độ "cần" của bài giảng Thường thấy nhất là hiện tượng học sinh không còn thời gian luyện đọc lại, dẫn đến hiệu quả giờ dạy đạt không cao Không sửa được lỗi phát âm sai chủ yêú của học sinh
- Một hạn chế rất phổ biến ở giáo viên khi dạy Tập đọc là không phân biệt được sự khác nhau giữa tiết Tập đọc và tiết Tập đọc - học thuộc lòng Nhiều giáo viên cho học sinh đọc đồng thanh mà quên rằng nhiệm vụ chủ yếu của tiết Tập đọc là luyện đọc cá nhân, còn nhiệm vụ của tiết Tập đọc- học thuộc lòng là vừa phải luyện đọc vừa kết hợp rèn trí nhớ
- Ít chú ý đến đối tượng học sinh yếu cũng là lỗi thường gặp trong tiết Tập đọc Trong giờ dạy, nhất là những giờ có người dự, nhiều giáo viên cố tình
"bỏ quên" đối tượng này, coi như không có các em trong đội quân đi tìm tri thức ở lớp mình Nguyên nhân là do các em đọc chậm, trả lời ngắc ngứ làm giảm tốc độ thi công của tiết dạy Tuy vậy nhiều khi lỗi này do người dự
"tập hư" cho người dạy Dự một giờ thấy học sinh trả lời trôi chảy, bài giảng tiến hành thuận lợi, người dự thường khen là học sinh đọc tốt, lớp học sôi nổi, Ngược lại, trong tiết dạy giáo viên chú ý tập đọc, trả lời cho học sinh yếu, người dự thường phê "dạy buồn, học sinh đọc yếu, lớp học trầm, …" Mặc
dù lựa chọn phương pháp phù hợp đối tượng là những nguyên tắc dạy học ai cũng biết
- Có một số giáo viên tuổi cao, mặc dù có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, nhưng do phương pháp dạy học truyền thống đã tiềm tàng, khả năng nắm bắt phương pháp mới còn hạn chế Các bước lên lớp còn công thức, chưa
Trang 4linh hoạt, mềm dẻo Vỡ vậy tiết Tập đọc cũn buồn tẻ, đơn điệu Cỏc em nặng
về học vẹt, nặng về nội khoỏ, chưa coi trọng ngoại khoỏ, chưa khuyến khớch cỏc em đọc thờm sỏch bỏo ở nhà Khõu thực hành cũn yếu, nhất là khõu luyện đọc, đặc biệt là rốn đọc diễn cảm cho học sinh Cỏc em đọc cũn gặp khú khăn khi tiếp xỳc với những cõu văn dài và đọc phõn vai
B PHẦN NỘI DUNG
I Nội dung phân môn tập đọc lớp 2
1 Nội dung dạy Tập đọc lớp 2:
- Trung bỡnh mỗi tuần, học sinh được học 2 bài tập đọc, trong đú cú 1 bài học trong 2 tiết và một bài cũn lại học trong một tiết.Như vậy tớnh cả năm, học sinh được học 62 bài tập đọc với 93 tiết
Quỏ trỡnh tỡm hiểu nội dung sỏch giỏo khoa Tiếng Việt 2 tập 1, tụi nhận thấy hầu hết cỏc bài tập đọc đều là tỏc phẩm hoặc đoạn trớch của những văn bản cú giỏ trị nghệ thuật Mỗi bài đó được cỏc nhà viết sỏch lựa chọn nhằm cung cấp cho học sinh một kiến thức nhất định Về nội dung của cỏc bài Tập đọc lớp 2 xoay quanh cỏc chủ đề lớn:
Nhà trường: 8 tuần - 24 tiết
Gia đỡnh: 6 tuần -18 tiết
Bạn trong nhà: 2 tuần - 6 tiết
Cỏc chủ điểm trong sỏch giỏo khoa tiếng việt 2 tập 1 gồm cú: Em là học sinh, bạn bố, trường học, thầy cụ, ụng bà, cha mẹ, anh em, mỗi chủ điểm
2 tuần
- Về nội dung, cỏc bài văn thơ, truyện ngụ ngụn, truyện vui trong nước và nước ngoài đều hướng tới mục đớch giỏo dục: Tớnh trung thực đức vị tha, tỡnh yờu lao động, tinh thần đoàn kết, tương trợ bảo vệ của cụng, đưa dần cỏc em đến với nhận thức về quan hệ giữa cỏc em với nhà trường, thầy
cụ, bạn bố, ụng bà, cha mẹ, rộng ra là nỳi sụng, trời biển, Tổ quốc, nhõn dõn, lónh tụ, từ đú hỡnh thành dần trong cỏc em ý thức cỏ nhõn giữa cộng đồng, ý thức cụng dõn trong lũng thiờn nhiờn, dõn tộc Đặc biệt, mạch bài cổ tớch, ngụ ngụn, truyện vui trong và ngoài nước được đưa vào dạy khỏ hấp dẫn,
dớ dỏm, sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ đối với cỏc em Đú là những bài học về sự tớch cỏc loài (Sự tớch cõy vỳ sữa, Cũ và Vạc); Hiện tượng thiờn nhiờn (Sơn Tinh, Thuỷ Tinh); Nguồn gốc cỏc dõn tộc anh em (Chuyện quả bầu); Bài học về tớnh kiờn trỡ (Cú cụng màu sắt cú ngày lờn kim); Phờ bỡnh sự lười biếng (Hỏ miệng chờ sung); Ca ngợi lao động (Kho bỏu); Trớ thụng minh (Một trớ khụn hơn trăm trớ khụn, Quả tim của khỉ); Lũng biết ơn (Tỡm ngọc);
Sự gian ỏc phải trả giỏ (Bỏc sĩ Súi); Bài học về tỡnh làng nghĩa xúm (Chỏy nhà hàng xúm) Những bài trờn phần lớn được rỳt ra từ kho tàng văn học dõn gian hoặc từ tỏc phẩm nổi tiếng của cỏc tỏc giả lớn trờn thế giới Sang mảng thơ và văn vần vừa hợp với sức đọc (do cõu ngắn) vừa mang nhịp học mà vui, vui mà học
Trang 5
2 Yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của phân môn Tập đọc lớp 2
Ở lớp 2, việc dạy Tập đọc cần đạt được những yêu cầu sau:
- Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở rộng sự hiểu biết của học sinh về cuộc sống
- Bồi dưỡng tư tưởng tình cảm và tâm hồn lành mạnh trong sáng, tình yêu cái đẹp, cái thiện và thái độ ứng xử đúng mực trong cuộc sống, hứng thú đọc sách và yêu thích Tiếng Việt
- Đọc rõ ràng, rành mạch từng câu, từng đoạn trong bài Tập đọc (Thơ hay văn xuôi), biết đọc rõ từ và nghỉ hơi ở dấu chấm, ngắt hơi ở dấu phẩy Cường độ đọc vừa phải (không đọc quá to hay đọc lí nhí) Tốc độ đọc vừa phải, đạt yêu cầu khoảng 50 tiếng/ 1 phút
- Đọc thầm và hiểu nội dụng bài đọc Nắm được nghĩa của các từ ngữ trong văn cảnh (bài đọc); nắm được nội dung của câu, đoạn hoặc bài đã đọc Biết cách trả lời câu hỏi về nội dung, ý nghĩa của bài đọc
- Có giọng đọc phù hợp với thể loại và nội dung bài đã học Thông qua các bài Tập đọc, một mặt học sinh được cung cấp thêm vốn từ ngữ cơ bản theo chủ đề, mặt khác vốn tri thức về cuộc sống của các em cũng được mở rộng và nâng cao
Dạy bài Tập đọc giáo viên cần hiểu rõ mối quan hệ qua lại giữa hai hoạt động chính của tiết học là luyện đọc và tìm hiểu bài, trong đó việc luyện đọc được coi là trọng tâm Hai hình thức luyện đọc chủ yếu mà giáo viên cần lưu ý quan tâm là đọc thành tiếng (trong đó chú ý yêu cầu đọc đúng, rõ ràng, rành mạch) và đọc thầm Giữa hai hình thức này có một hình thức đọc mang tính chất chung gian là đọc nhẩm (có mấp máy môi, âm thanh phát ra rất khẽ, không rõ tiếng)
Khi học sinh luyện đọc, giáo viên cần giúp học sinh luyện đọc đúng những từ, cụm từ, câu khó đọc trong bài, hướng dẫn các em ngắt, nghỉ hơi ( nhất là đối với các câu dài) Trình độ (đọc mẫu) của giáo viên có ảnh hưởng đáng kể đến kết quả bài dạy Do đó giáo viên càn rèn luyện để có trình độ đọc tốt, góp phần làm cho giờ Tập đọc đạt hiệu quả cao
Mỗi bài Tập đọc là một tác phẩm nghệ thuật Vì vậy rèn đọc và khai thác đều phải chú ý tính nghệ thuật, ngoài chức năng dạy đọc, nó còn trau dồi cho học sinh kiến thức Tiếng Việt, kiến thức văn học, kiến thức đời sống, giáo dục tình cảm và thẩm mỹ
II CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC
MÔN TẬP ĐỌC:
Trên cơ sở nghiên cứu lí thuyết và qua tìm hiểu thực tế, tôi mạnh dạn
đưa ra một số định hướng đổi mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực học tập của học sinh trong giờ Tập đọc Một việc làm quan trọng trong giờ dạy Tập đọc là xem lại "vị thế" của môn học, học sinh đóng vai trò chủ động, giáo viên chỉ là người tổ chức, hướng dẫn Có như vậy mới bồi dưỡng ý thức chủ
động vai trò chủ thể trong hoạt động cho các em:
Trang 61 Phối hợp với cha mẹ học sinh để chăm lo chất lượng học tập cho các em.
- Cỏc đợt tổ chức hội nghị phụ huynh tôi kết hợp họp phụ huynh lớp để trao đổi, bàn bạc tìm ra biện pháp tốt nhất để các em học tốt các môn học nói chung và môn tập đọc nói riêng Yêu cầu phụ huynh giúp đỡ các em học tập tốt ở nhà
- Trong lớp tôi sắp xếp những học sinh đọc yếu ngồi cạnh những học sinh đọc khá, giỏi để các em giúp đỡ lẫn nhau
- Thường xuyên kiểm tra bài cũ để biết được mức tiến bộ của các em để
có biện pháp hướng dẫn phù hợp( vào đầu mỗi buổi học)
2 Đổi mới phương pháp dạy học môn tập đọc theo định hướng giao tiếp.
Tôi nghĩ rằng việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng này rất khó nhưng việc đổi mới dần dần từng bước chắc chắn sẽ có hiệu quả, để cho các em làm quen cách học này sẽ thực hiện phương pháp tích cực hoá hoạt động của người học Trong đó giáo viên đóng vai trò người tổ chức hoạt
động của học sinh, mỗi học sinh đều được hoạt động, mỗi học sinh đều được bộc lộ mình và được phát triển đó chính là hoạt động giao tiếp (đặc thù của môn Tiếng Việt)
Trước hết tôi kiên trì tập cho các em có nề nếp trong học tập đọc, yêu thích học tập đọc Khi tôi đọc mẫu, tất cả các em phải chú ý nhìn vào bài đọc
và đọc thầm theo
Cứ một em đọc tất cả phải chú ý đọc thầm và sẵn sàng đọc tiếp Những
em đọc yếu tôi thường cho các em đọc tiếp nhận văn bản nhiều lần để giúp các em luyện đọc đúng tiếng, từ khó Tôi cho các em luyện đọc từng câu đến
đoạn ngắn và luôn có lời khích lệ, động viên các em để các em khỏi ngại ngùng, mạnh dạn hơn, vừa động viên được các em đọc yếu vươn lên tiến bộ
mà còn làm cho các em tự tin ở mình hơn Những em khá giỏi tôi thường cho các em đọc đoạn hoặc cả bài và sau đó theo dõi các bạn trung bình yếu để nhận xét và nhắc nhở những tiếng bạn đọc sai
Việc các em tự luyện đọc là rất quan trọng Tôi có kế hoạch cho các em tập đọc trước bài ở những tiết tự học Những em đọc yếu phải đọc nhiều lượt cho quen mặt chữ Những em đọc khá giỏi đọc ít lượt rồi tìm hiểu nội dung, hiểu nghĩa từ
Trang 7Ngoài việc đọc to các em cần luyện đọc thầm bằng mắt Những em đọc yếu về nhà luyện đọc thêm hôm sau đọc cho cô nghe vào đầu giờ học Tôi khuyến khích các em đọc thêm sách báo đặc biệt những cuốn sách tranh truyện, báo nhi đồng Vì loại truyện này ngắn, chữ to có tranh nên rất thu hút các em hứng thú đọc
3 Nõng cao chất lượng dạy Tập đọc qua việc đọc mẫu của giỏo viờn:
- Việc đọc mẫu của giỏo viờn đũi hỏi phải chuẩn mực, chớnh xỏc, cú tỏc dụng làm cơ sở định hướng cho học sinh Mặt khỏc khụng hạn chế việc đọc mẫu chỉ một hoặc hai lần Trong quỏ trỡnh giảng, cú thể đọc diễn cảm lại một cõu hay, một đoạn văn hay để diễn tả sắc thỏi tỡnh cảm của nội dung thụng tin Khi luyện đọc cỏ nhõn, giỏo viờn cú thể cho học sinh dừng lại để đọc một đoạn văn tập diễn cảm cho học sinh
- Giỏo viờn đọc mẫu phải tốt, diễn cảm để học sinh cảm nhận được cỏi hay, cỏi đẹp của bài Tập đọc Trong quỏ trỡnh đọc mẫu giỏo viờn biết sử dụng cỏc thủ phỏp ngắt, nghỉ hơi đỳng chỗ, dựng ngữ điệu, nhấn giọng, hạ giọng, lờn giọng… để làm nổi bật ý nghĩa và tỡnh cảm của tỏc giả đó gửi gắm vào bài đọc đú Từ đú giỳp học sinh thấy sụi nổi, hào hứng tham gia vào việc tỡm hiểu, khỏm phỏ bài Tập đọc hơn và học sinh cú ý thức đọc diễn cảm tốt hơn
4 Nõng cao chất lượng dạy Tập đọc qua việc đọc thầm của học sinh
- Đõy là việc làm quan trọng để hỡnh thành và phỏt triển kỹ năng, kỹ xảo đọc thầm và nú luụn theo ta trong suốt cuộc đời Đọc thầm giỳp cỏc em chuẩn
bị tốt cho khõu đọc thành tiếng, tỡm hiểu bài và nằm bắt nội dung bài học tốt hơn Vỡ vậy, chỳng ta khụng nờn bỏ qua bước này
- Đối với học sinh lớp 2, đọc thầm khú hơn đọc thành tiếng do cỏc em chưa
cú sức tập chung cao để theo dừi bài đọc Thường cỏc em dễ bị sút dũng, bỏ dũng
- Để hướng dẫn học sinh đọc thầm đạt kết quả, khi dạy tụi yờu cầu học sinh tập chung vào bài, đọc thầm kết hợp với việc tham gia đặt cõu hỏi nhận biết nhiệm vụ học tập hoặc kiểm tra đọc thầm bằng cỏch hỏi học sinh đó đọc đến đõu và định hướng nội dung cần tỡm Cú như vậy cỏc em mới chỳ ý và tập chung trong khi đọc thầm và kớch thớch tinh thần học tập của học sinh
- Học sinh đọc thầm cú thể dưới nhiều hỡnh thức: Cả lớp đọc thầm, đọc thầm theo bạn (học sinh đọc cỏ nhõn) hoặc theo cụ (đọc mẫu) và giỏo viờn đưa ra những định hướng sau:
+ Tự phỏt hiện tiếng, từ phỏt õm dễ lẫn?
+ Tỡm những từ cần nhấn giọng, hạ giọng, lờn giọng, chỗ ngắt, nghỉ hơi? + Bài văn, bài thơ núi về ai?
+ Trong bài cú những nhõn vật nào? Ai đang trũ chuyện?
+ Phỏt hiện giọng đọc của đoạn, bài, từng nhõn vật?
5 Cải tiền hệ thống cõu hỏi để hướng dẫn học sinh tỡm hiểu bài:
- Bổ sung thờm cõu hỏi phỏt hiện những hỡnh ảnh trực cảm, trước khi dẫn đến cõu hỏi cú tớnh chất khỏi quỏt giỳp cỏc em cảm nhận trực tiếp cỏc hỡnh ảnh
Trang 8cụ thể trong bài, từ đó dẫn dắt quá trình hồi tưởng, so sánh, đánh giá để bước đầu nhận thức được nội dung của bài học
- Những câu hỏi vận dụng ngôn ngữ thường được sử dụng vào phần đọc cá nhân (luyện đọc) để khỏi phân tán chiều hướng cảm xúc đang được hình thành ở bước tìm hiểu bài Đó là những câu hỏi tìm từ gần nghĩa, đặt câu có
từ đã học
- Đặt thêm những câu hỏi về đọc diễn cảm để tiếp tục khơi sâu nguồn cảm xúc khi rèn đọc cho học sinh Các dạng câu hỏi như: Phát hiện cách đọc diễn cảm của cô giáo: Cô ngừng nghỉ chỗ nào khi gặp các câu dài, cô nhấn giọng, hạ giọng, kéo dài giọng ở chỗ nào,từ nào? Phát hiện giọng đọc của từng đoạn, cả bài từng nhận vật
- Phân loại các dạng câu hỏi khi khai thác bài văn:
+ Câu hỏi làm tái hiện nội dung chính của bài (Loại câu hỏi này dùng
để giảng từ và ý)
+ Câu hỏi bắt buộc học sinh phải so sánh, liên tưởng, liên hệ thực tế
- Câu hỏi mở rộng vận dụng kiến thức cuộc sống Hệ thống câu hỏi đặt ra phải được nâng bậc từ thấp đến cao và cuối cùng chốt lại ở phần tổng kết bài, mở rộng và liên hệ thực tế, giáo dục đạo đức cho học sinh; có thể đưa thêm câu hỏi ngoài những câu hỏi có sẵn ở sách giáo khoa
Ví dụ: Bài Bé Hoa - Tiếng Việt 2 - Tập 1:
Tôi đưa ra hệ thống câu hỏi như sau:
+ Em biết những gì về gia đình Hoa?
+ Em Nụ có những nét gì đáng yêu?
+ Hoa đã làm gì giúp mẹ?
+ Ở lớp ta có những bạn nào có em bé?
+ Em thường làm gì thể hiện yêu quý em bé?
+ Không có em bé, em đã làm gì giúp bố mẹ?
+ Trong thư gửi bố, Hoa kể chuyện gì và mong ước điều gì?
+ Em hãy tưởng tượng xem bố sẽ nói gì với Hoa?
+ Theo em Hoa đáng yêu ở điểm nào?
+ Em học tập được ở Hoa điều gì?
6 Bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh:
Trong giảng dạy Tiếng Việt, chúng ta không nên xem nhẹ việc bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh Nếu học sinh có năng lực cảm thụ văn học tốt thì các em sẽ thấy được sự phong phú, trong sáng của Tiếng Việt, cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong thơ - văn và phục vụ cho khả năng nói - viết tiếng Việt của chính mình Ở lớp 2, giáo viên cần cho học sinh làm quen với việc cảm thụ văn học qua khâu tìm hiểu bài, trả lời câu hỏi ở mức độ dễ rồi nâng dần đến khó Học sinh được tìm hiểu tín hiệu nghệ thuật và giá trị của các tín hiệu nghệ thuật như:
+ Em có nhận xét gì về câu, về cách dùng từ đặt câu trong bài?
+ Trong câu văn (đoạn văn, đoạn thơ) tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì?
Trang 9Sử dụng biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì?
Ví dụ: Bài Cây dừa- Tiếng Việt 2 - Tập 2:
Ai mang nước ngọt, nước lành
Ai đeo bao hũ rượu quanh cổ dừa
Trong câu thơ trên, từ nào được lặp lại nhiều lần? Tác giả sử dụng biện pháp tu từ đó để làm gì?
Học sinh sẽ tìm được từ "Ai" lặp lại 2 lần, "nước" được lặp lại 2 lần Biện pháp tu từ này cho thấy: Quả dừa có sẵn ở trên cây, do quy luật của cây ra hoa, kết quả và cảm nhận được phần nào về hương vị của nước dừa cũng như tác dụng của nước dừa
Em có nhận xét gì về cách gieo vần trong các dòng thơ? Tiếng cuối của dòng thơ 6 tiếng cùng vần với tiếng thứ 6 của dòng thơ 8 tiếng Đây
là cách gieo vần của thể thơ lục bát
Lá dừa, thân, ngọn, quả dừa được so sánh với những gì? biện pháp tu từ này
có tác dụng gì?
Học sinh tìm được những hình ảnh được so sánh: lá như bàn tay, chiếc lược; Ngọn như đầu của người; Thân : mặc áo bạc phếch, đứng canh trời đất; Quả: Như đàn lợn con, như những hũ rượu Với cách nhìn và so sánh, mô tả tài tình
mà thú vị của nhà thơ nhỏ tuổi Trần Đăng Khoa đã cho chúng ta thấy cây dừa giống như một con người
7.Giải nghĩa từ phù hợp với văn cảnh:
Đối với các từ ngữ khó cần giải thích, giáo viên không áp đặt, không mớm sẵn, không đưa ra kết luận sẵn có để bắt buộc học sinh bị động tiếp thu mà cần gợi mở, dẫn dắt học sinh để các em tìm tòi, khám phá, tự tìm ra kết luận Tuỳ theo từng từ mà giải nghĩa theo từ điển hoặc văn cảnh bài Tập đọc, hoặc dựa vào từ trái nghĩa, trực quan
Ví dụ: Bài Bạn của Nai Nhỏ - Tiếng Việt 2 - Tập 1 Có từ "Hích vai": dùng vai đẩy Giáo viên có thể thông qua việc làm mẫu Giải thích thêm từ "húc": Bằng cách cho 2 học sinh lên thực hành: một em đứng thẳng, em kia hơi cúi xuống và cong người lấy đầu "húc" vào bụng bạn kia làm bạn chao đảo
Tóm lại: Trong quá trình truyền thụ kiến thức mới để học sinh nắm được nội dung bài người giáo viên phải vận dụng linh hoạt nhiều phương pháp Không có phương pháp nào là vạn năng, tuyệt đối Cần lựa chọn các phương pháp sao cho phù hợp với từng bài nhưng vẫn đảm bảo tính khoa học và vừa sức
8 Coi trọng việc rèn đọc cho học sinh:
* Đọc có nhiều hình thức: Đọc trơn, đọc diễn cảm, đọc to, đọc nhỏ, đọc thầm, đọc cá nhân, đọc hiểu Kĩ năng đọc của học sinh lớp 2 chưa thật hoàn thiện nên trong việc rèn đọc yêu cầu đọc đúng và tiến tới đọc hay là chủ yếu Trong việc rèn đọc cần luôn gắn với yêu cầu cảm thụ văn học
+ Muốn học sinh đọc tốt, trước hết cần rèn cho học sinh phát âm đúng,
rõ ràng Tôi thấy học sinh phát âm sai rất nhiều, chủ yếu là phát âm sai phụ
Trang 10âm đầu l/n, s/x, tr/ch nguyên nhân là do học sinh chưa phân biệt được cách phát âm và phát âm sai do theo thói quen địa phương
Để khắc phục tình trạng trên, tôi đã tiến hành như sau:
- Điều tra phân loại lỗi ngay từ đầu năm cho từng em, từng nhóm để có
kế hoạch uốn nắn
- Có bảng theo dõi sự tiến bộ và tồn tại của học sinh qua từng tháng
- Khi hướng dẫn phát âm, tôi phân tích cho các em thấy sự khác biệt của phát âm đúng với phát âm sai mà các em mắc phải Đi sâu vào phân tích,
có khi dùng hình vẽ để minh hoạ cho các em thấy được cấu tạo hệ thống môi, răng, lưỡi khi phát âm Giáo viên dùng trực giác hay nghe nhìn để hướng dẫn cho các em nghe, nhìn khuôn miệng của cô giáo đánh vần( các bộ phận cấu âm) để học sinh theo đọc mẫu
Ví dụ:
+ Âm N: Đầu lưỡi và mặt sau của răng cửa hàm trên tạo nên điểm cấu âm cho âm N, luồng hơi thoát ra dưới mũi tạo nên phụ âm mũi N Phát âm phụ
âm N: Đầu lưỡi thẳng, luồng hơi đi ra nhẹ
+ Âm L: Đẫu lưỡi và lợi của hàm trên là điểm cấu âm của L Luồng hơi
bị chặn ngay ở giữa miệng do đầu lưỡi hạ xuống, luồng hơi lách qua một hay hai bên lưỡi tạo nên âm L
* Kết hợp với việc rèn phát âm đúng, rõ ràng, cần rèn luyện cho học sinh đọc đúng và trôi chảy Khi tập đọc lưu ý những dấu thanh mà các em hay bỏ quên hoặc đọc sai Đọc rõ từng tiếng, không được kéo dài liền tiếng này sang tiếng khác (đọc ê a) Rèn học sinh biết ngừng, nghỉ đúng chỗ, biết phân biệt câu thơ, dòng thơ Đối với câu văn dài, hướng dẫn học sinh biết đọc thành từng cụm từ, biết giữ hơi để khỏi phải bị ngắt quãng giữa các âm tiết
* Hướng dẫn đọc phân vai:
Đối với học sinh lớp 2, đọc phân vai được thực hiện sau khi học sinh đã nắm được nội dung bài đọc Yêu cầu chính của khâu này là học sinh thể hiện được giọng đọc của bài, giọng điệu của từng nhân vật, thể hiện được tình cảm của người viết
Thực tế giảng dạy, tôi thấy học sinh lớp tôi rất hào hứng tham gia đọc phần này và thể hiện giọng đọc tốt
9 Nâng cao hiệu quả tập đọc qua những việc tổ chức các trò chơi luyện
đọc:
Có thể tổ chức trò chơi vào cuối tiết học (nếu còn thời gian) để tạo không khí vui tươi, hồn nhiên, nhẹ nhàng Các trò chơi được tổ chức dưới các hình thức sau:
- Thi đọc nhanh, thuộc giỏi
- Thi đọc tiếp sức
- Kể lại cái đã đọc (áp dụng cho từng bài đọc) để giúp các em thể hiện bằng lời, bằng ngữ điệu và tỏ rõ thái độ của mình đối với điều đã học Đây chính là dịp các em rèn cách sử dụng vốn từ, ngôn ngữ làm sống lại cách diễn đạt có