CMXH là sự cải biến căn bản một chế đội xã hội, là sự thay thế một chế độ xã hội này bằng một chế độ xã hội khác tiến bộ hơn, phù hợp hơn với quy luật phát triển của lịch sử nhân loại. CMXHCN là một cuộc cách mạng xã hội nhằm mục tiêu thay thế chế độ tư bản chủ nghĩa đã lỗi thời bằng một chế độ xã hội mới, phù hợp với quy luật phát triển lịch sử, đó là chế độ xã hội XHCN tiến lên CSCN.Theo nghĩa rộng: CMXHCN là một quá trình cải biến cách mạng toàn diện, triệt để, sâu sắc, lâu dài, gồm 2 giai đoạn:Giai đoạn 1: Bắt đầu từ khi GCCN lãnh đạo các tầng lớp nhân dân lao động đập tan bộ máy thống trị của GC bóc lột, giành lấy chính quyền, thiết lập nhà nước của GCCN và nhân dân lao động.Giai đoạn 2: Giai đoạn công nhân sử dụng chính quyền mới làm công cụ chủ yếu để cải tạo chế độ xã hội cũ, xây dựng xã hội XHCN và CSCN. Quá trình này chỉ hoàn thành khi xã hội mới được xây dựng xong và phát triển một cách vững chắc.
Trang 1CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Mở bài
Từ năm 1930 đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách và giành được những thắng lợi vĩ đại: Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, đưa dân tộc ta tiến vào kỷ nguyên độc lập, tự do; thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống xâm lược, mà đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954, đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ Tổ quốc, làm tròn nghĩa vụ quốc tế; thắng lợi của công cuộc đổi mới, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, tiếp tục đưa đất nước từng bước quá
độ lên chủ nghĩa xã hội với nhận thức và tư duy mới đúng đắn, phù hợp thực tiễn Việt Nam
Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện ra đời đã mở đầu một thời đại mới của cách mạng Việt Nam, thời đại vẻ vang nhất trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta Đó là kết quả của cả một quá trình vận động lịch sử khách quan, kết hợp biện chứng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam; là kết quả nỗ lực, hi sinh, phấn đấu của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và những người yêu nước do Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo Dưới
sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã vượt qua mọi khó khăn gian khổ và hy sinh anh dũng, giành nhiều thắng lợi có ý nghĩa chiến lược và mang tính thời đại sâu sắc: 15 tuổi, Đảng ta đã lãnh đạo Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, lật
đổ ách thống trị của phát xít, thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á; với thắng lợi oanh liệt của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cả nước thống nhất đi lên chủ nghĩa xã hội Công cuộc đổi mới đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo trải gần 30 năm đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử Kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được cải thiện, ổn định chính trị, tăng cường quốc phòng - an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động hội nhập kinh tế quốc
tế, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị có nhiều tiến bộ Những thành tựu vĩ đại của sự nghiệp cách mạng nước ta 80 năm qua đã chứng minh sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam
CMXH là sự cải biến căn bản một chế đội xã hội, là sự thay thế một chế độ xã hội này bằng một chế độ xã hội khác tiến bộ hơn, phù hợp hơn với quy luật phát triển của lịch sử nhân loại
Trang 2CMXHCN là một cuộc cách mạng xã hội nhằm mục tiêu thay thế chế độ tư bản chủ nghĩa đã lỗi thời bằng một chế độ xã hội mới, phù hợp với quy luật phát triển lịch sử, đó là chế độ xã hội XHCN tiến lên CSCN
Theo nghĩa rộng: CMXHCN là một quá trình cải biến cách mạng toàn diện, triệt để, sâu sắc, lâu dài, gồm 2 giai đoạn:
Giai đoạn 1: Bắt đầu từ khi GCCN lãnh đạo các tầng lớp nhân dân lao động đập tan bộ máy thống trị của GC bóc lột, giành lấy chính quyền, thiết lập nhà nước của GCCN và nhân dân lao động
Giai đoạn 2: Giai đoạn công nhân sử dụng chính quyền mới làm công cụ chủ yếu để cải tạo chế độ xã hội cũ, xây dựng xã hội XHCN và CSCN Quá trình này chỉ hoàn thành khi xã hội mới được xây dựng xong và phát triển một cách vững chắc
Theo nghĩa hẹp: CMXHCH là cao trào đấu tranh chính trị của GCCN nhằm lật
đổ sự thống trị của GCTS, giành lấy chính quyền về tay tay GCCN
- CM dân chủ tư sản:
Cách mạng dân chủ tư sản kiểu cũ: đó là một cuộc cách mạng xã hội do giai
cấp tư sản tiến hành nhằm đánh đổ sự thống trị của chế độ chuyên chế phong kiến, thiết lập chế độ dân chủ tư sản
Cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới: là cuộc cách mạng xã hội do GCCN lãnh
đạo, nhằm đánh đổ sự thống trị của chế độ chuyên chế phong kiến, thiết lập chế độ dân chủ nhân dân, tạo điều kiện chuyển biến lên CMXHCN
Cách mạng dân tộc dân chủ là cuộc cách mạng dân chủ do một giai cấp tiến bộ
hoặc một tầng lớp tiến bộ (là giai cấp hoặc tầng lớp trung tâm) của dân tộc lãnh đạo, nhằm đánh đổ sự thống trị của thực dân phong kiến, giành độc lập dân tộc - tự
do – dân chủ của nhân dân
Theo Lê – nin để cuộc CMDCTS kiểu mới và CMDTDC tiếp tục phát triển lên CMXHCN, cần có các điều kiện sau:
ĐK thứ nhất: Cần thiết phải giữ vững vai trò lãnh đạo của GCCN thông qua chính Đảng của nó trong suốt cả quá trình cách mạng Đảng cộng sản luôn giữ vững và nâng cao được năng lực lãnh đạo
ĐK thứ hai: Cần thiết phải xây dựng và củng cố vững chắc khối liên minh chiến lược giữa GCCN, GCND và tầng lớp trí thức trong cả quá trình cách mạng
ĐK thứ ba: Nhà nước dân chủ nhân dân được thiết lập sau cách mạng dân tộc dân chủ, phải từng bước chuyển sang thực hiện chức năng của Nhà nước chuyên chính vo sản, trong đó chức năng tổ chức và xây dựng chế độ xã hội mới là chức năng chủ yếu
Phải tạo lập được các điều kiện vật chất cần thiết, đặc biệt là lực lượng sản xuất cho bước chuyển và mở rộng các mối quan hệ quốc tế
Trang 3- CM dân tộc dân chủ:
+ Theo Mác và Anghen: Cách mạng vô sản (giải quyết vấn đề giai cấp) ở chính quốc giành được chính quyền, thì đương nhiên các dân tộc thuộc địa sẽ được giải phóng
+ Theo Lênin: Cách mạng giải phóng dân tộc trở thành một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới Tuy nhiên, Lênin vẫn nhấn mạnh một chiều đến sự tác động của cách mạng vô sản ở chính quốc đối với cách mạng ở các nước thuộc địa đặt cách mạng thuộc địa phụ thuộc vào cách mạng vô sản chính quốc và cách mạng giải phóng dân tộc chỉ có thêr giành thắng lợi khi cách mạng vô sản ở chính quốc thắng lợi Sau khi hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ sẽ tiến lên xây dựng CNXH
+ Theo quan điểm của Hồ Chí Minh và của Đảng ta xác định: Cách mạng ở Việt Nam luôn song song hai nhiệm vụ dân tộc và dân chủ; dân tộc và giai cấp; độc lập dân tộc và CNXH Đảng ta xác định, mâu thuấn cơ bản, cốt lõi và sâu xa nhất của cách mạng Việt Nam là giải quyết vấn đề dân tộc
2 Nội dung, động lực cách mạng xã hội chủ nghĩa
a) Nội dung
Cuộc CMXHCN là cuộc cách mạng toàn diện diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Là một quá trình hoạt động tự giác, chủ động sáng tạo, có ý nghĩa lịch sử của quần chúng lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng, của GCVS nhằm cải tạo triệt để xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trên mọi phương diện
Trên lĩnh vực chính trị: Nội dung cốt lõi của cuộc CMXHCN là đưa nhân dân
lao động từ địa vị bị thống trị lên địa vị làm chủ xã hội, làm chủ nhà nước và trở thành chủ thể xây dựng chế độ xã hội mới GCCN phải đập tan bộ máy thống trị của GCTS, giành lấy chính quyền về tay giai cấp mình Phải xây dựng nhà nước mới là nhà nước thực sự mang bản chất GCCN, thực sự của dân, do dân, vì dân Thực hiện dân chủ hóa về chính trị trong toàn bộ đời sống xã hội
Trên lĩnh vực kinh tế: Nội dung cơ bản của cuộc CMXHCN là phải đưa nhân
dân lao động từ địa vị bị bóc lột trở thành chủ thể xây dựng nền kinh tế mới XHCN Phải từng bước cải biến chế độ sở hữu tư nhân TBCN, thay thế chế độ sở hữu đó bằng chế độ sở hữu XHCN theo các hình thức và bước đi phù hợp Phải đẩy mạnh phát triển LLSX, nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống nhân dân Việc phát triển LLSX, nâng cao NSLĐ là nội dung quyết định sự thành công của CMXHCN trên lĩnh vực kinh tế Phải áp dụng từng bước chế độ phân phối XHCN, áp dụng nguyên tắc phân phối theo lao động ở giai đoạn thấp và áp dụng nguyên tắc phân phối theo nhu cầu ở giai đoạn cao
Trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa – xã hội: Nội dung cốt lõi của cuộc CMXHCN
là cải biến căn bản phương thức sinh hoạt tinh thần của toàn xã hội Phải xác định
rõ địa vị làm chủ của nhân dân lao động trong quá trình sáng tạo và hưởng thụ các thành quả văn hóa Phải từng bước giải phóng về mặt tinh thần cho nhân dân lao
Trang 4động thoát khỏi sự chi phối của các tư tưởng lỗi thời, các yếu tố, các dòng văn hóa lạc hậu, không phù hợp với tiến trình và mục tiêu của cách mạng XHCN Phải làm cho ý thức hệ tư tưởng của GCCN (Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh) giữ vai trò chủ đạo trong toàn bộ đời sống xã hội
b) Phân tích rõ Động lực của cách mạng xã hội chủ nghĩa
* Những động lực cơ bản
Cuộc CMXHCN nhằm mục tiêu giải phóng GCCN và các tầng lớp nhân dân la động khác CMXHCN là một sự nghiệp cách mạng mang tính quần chúng rộng rãi, được thực hiện dưới sự lãnh đạo của GCCN, thông qua chính đảng của nó Vì vậy, đôgnj lực cơ bản của cuộc cách mạng là khối đại đoàn kết dân tộc – trong đó công nhân – nông dân – trí thức và các tầng lớp nhân dân lao động khác giữ vai trò nòng cốt
GCCN là động lực chủ yếu, là giai cấp lãnh đạo CMXH chủ nghĩa Thứ nhất:
GCCN tiêu biểu cho PTSX mới (là đại biểu cho cả LLSX tiên tiến và QHSX tiên tiến) Thứ hai: GCCN có hệ tư tưởng tiên tiến, có lý luận khoa học, cách mạng dẫn đường Thứ ba: GCCN là giai cấp có đủ những điều kiện và khả năng đại biểu lợi ích cho tất cả các tầng lớp lao động trong xã hội để xây dựng khối liên minh chiến lược, tiến hành CMXHCN đạt đến mục tiêu cuối cùng
GCND là một động lực quan trọng đảm bảo sự thắng lợi của CMXHCN
Thứ nhất: GCCN là một lực lượng xã hội rất đông đảo, đặc biệt đối với những nước chậm phát triển như Việt Nam, nông dân còn chiếm tuyệt đại bộ phận trong dân cư thì sự tham gia của họ sẽ là một động lực cực kỳ quan trọng, không thể thiếu được quá trình CMXHCN
Thứ hai: Mục tiêu của cuộc CMXHCN hoàn toàn phù hợp với nguyện vọng và những nhu cầu lợi ích cơ bản của giai cấp nông dân Trong quá trình tham gia CMXHCN, GCND tiếp thu hệ tư tưởng đồng thời thông qua hoạt động thực tiễn của GCCN, họ ngày càng tin tưởng vững chắc vào mục tiêu và con đường CMXHCN Thứ ba: Thực tiễn ngày càng làm sáng tỏ vấn đề: GCND cần thiết phải tham gia liên minh với GCCN để thực hiện cuộc CMXHCN Bởi vì chỉ có liên minh với GCCN và chịu sự lãnh đạo của GCCN thông qua chính đảng của nó, GCND mới thực sự được giải phóng
Đội ngũ trí thức (tầng lớp trí thức): Trong CMXHCN, đội ngũ trí thức là một
động lực rất quan trọng Bởi lẽ: Trí thức là một lực lượng xã hội nắm giữ kho tàng
tri thức của nhân loại, là bộ phận tiêu biểu cho trí tuệ của một đát nước, một dân tộc Trí thức là một tầng lớp xã hội có khả năng tiếp cận nhanh với những thành tựu khoa học và công nghệ phát triển nhanh và mạnh như vũ bão, đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp thì vai trò của tri thức ngày càng nâng cao Sự tham gia của đội ngũ trú thức vào CMXHCN được coi là một động lực có ý nghĩa quyết định thắng lợi của cuộc cách mạng
Về động lực tổng hợp:
Trang 5Xem xét từ một góc độ khác, lý luận CNXHKH cũng chỉ ra rằng: con đường CMXHCN, mục tiêu của cuộc CMXHCN hoàn toàn phù hợp với nhu cầu phát triển khách quan của toàn xã hội, cho nên nó hoàn toàn có khả năng cuốn hút tất cả các lực lượng tiến bộ trong xã hội, liên kết lại trong một mặt trận thống nhất tạo thành động lực tổng hợp của cách mạng
Vận dụng sáng tạo lý luận đó, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta
đã đưa ra quan điểm: “Phát huy sức mạnh của cả cộng đồng dân tộc, truyền thống yêu nước, ý chí tự lực tự cường và lòng tự hào dân tộc, lấy mục tiêu giữ vững độc lập thống nhất, vì dần giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, làm điểm mạnh tương đồng; tôn trọng ý kiến khác nhau không trái với lợi ihcs chung của dân tộc, xóa bỏ mặc cảm, định kiến phân biệt đối xử về quá khứ, giai cấp, thành phần, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau, hướng tới tương lai Khối đại đoàn kết toàn dan trong MTTQ Việt Nam luôn luôn được củng cố và phát triển sâu rộng trên cơ sở liên minh vững chắc giữa GCCN với GCND và đội ngũ trí thức”
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng ta đã khẳng định lại quan điểm trên một cách rõ ràng hơn: Đại đoàn két toàn dân tộc trên nền tảng liên minh GCCN với GCND và đội ngũ trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đnagr, là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam; là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và là nhâ tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi bèn vững của sự nghiệp xây dựng
và BVTQ Lấy mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất của Tổ quốc, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh làm điểm tương đồng để gắn bó đồng bào các dân tộc, các ton giáo, các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài; xóa bỏ mọi mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử
về quá khứ, thành phần giai cấp Tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi ích của dân tộc Đề cao truyền thống nhân nghĩa, khoa dung, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫnh nhau vì sự ổ định chính trị và đồng thuận xã hội
Những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài, như: Nghị quyết 08, ngày 29-11-1993 của Bộ Chính trị về chính sách và công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, Chỉ thị số 55-CT/TW, ngày 23-3-1995 của Ban Bí thư Trung ương Đảng hướng dẫn triển khai thực hiện Nghị quyết 08, Nghị quyết số 36/NQ-TW, ngày 26-3-2004 của Bộ Chính trị, về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, Quyết định số 110/QĐ-TTg, ngày 23-6-2004 của Thủ tướng Chính phủ thông qua Chương trình hành động của Chính phủ nhằm thực hiện Nghị quyết 36 Chính phủ cũng đã quyết định đổi tên Ban Việt kiều Trung ương thành Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài như một cơ quan quản lý trực thuộc Chính phủ
Nghị quyết 36/NQ-TW của Bộ Chính trị khẳng định: “Người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là nhân tố quan trọng góp phần tăng cường quan hệ hợp tác hữu nghị giữa nước ta với các nước” Để huy động được hết mọi tiềm năng của người Việt Nam ở nước ngoài, Nghị quyết 36 còn nhấn mạnh: “Đảng và Nhà nước mong
Trang 6muốn, khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài hội nhập và thực hiện nghiêm chỉnh luật pháp nước sở tại, chăm lo xây dựng cuộc sống, làm ăn thành đạt, nâng cao tinh thần tự trọng và tự hào dân tộc, giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa và truyền thống dân tộc, đoàn kết, đùm bọc yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau, giữ mối quan hệ gắn bó với gia đình và quê hương, góp phần tăng cường quan hệ hợp tác hữu nghị giữa nước bà con sinh sống với nước nhà, tùy theo khả năng và điều kiện của mỗi người góp phần xây dựng quê hương đất nước, chủ động đấu tranh với các biểu hiện cố tình đi ngược lại với lợi ích chung của dân tộc”
3 Sự chuyển biến từ CMDTDC lên CMXHCN
Cách mạng dân tộc dân chủ là cuộc cách mạng dân chủ do một giai cấp tiến bộ
hoặc một tầng lớp tiến bộ (là giai cấp hoặc tầng lớp trung tâm) của dân tộc lãnh đạo, nhằm đánh đổ sự thống trị của thực dân phong kiến, giành độc lập dân tộc - tự
do – dân chủ của nhân dân
C Mác và Ph Ăngghen là người đề xuất lý luận cách mạng không ngừng với hai luạn điểm căn bản đó là: CMCSCN sẽ đồng thời xảy ra ở tất cả các nước văn minh, tức là ít nhất ở Anh, Mỹ, Pháp và Đức CMVS phải trải qua nhiều giai đoạn Cách mạng tư sản Đức chỉ có thể là màn đầu trực tiếp cho một cuộc cách mạng vô sản
Lênin là người đã kế tục và phát triển lý luận cách mạng không ngừng của C
Mác và Ph Ăngghen với 3 luận điểm: Thứ nhất: Lênin nghiên cứu bản chất của
CNTB ở giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, Người đã phát hiện ra quy luật phát triển không đều của hệ thống các nước đế quốc Lênin đưa ra quan điểm: Cách mạng vô sản (CMXHCN) có thể nổ ra và giành thắng lợi ở một nước duy nhất Đó là nơi tập trung những mâu thuẫn cơ bản của CNĐQ và là khâu xung yếu nhất của hệ thống
đế quốc chủ nghĩa Thứ hai: Khi nghiên cứu phong trào công nhân thế giới, nghiên
cứu tình hình nước Nga và phong trào cách mạng ở Nga, Lênin cho rằng: Sự hoàn thành triệt để cách mạng dân chủ tư sản mới có nghĩa là tạo lập chiếc cầu trực tiếp
để chuyển sang CMXHCN Cho nên Lênin đã đưa ra chủ trương GCCN phải nắm lấy ngọn cờ cách mạng dân chủ để tiến hành cách mạng theo một cương lĩnh triệt
để Lênin cho rằng: sự chuyển biết từ cách mạng dân chủ lên CMXHCN cần phải
có đủ 3 điều kiện: Phải giữ vững sự lãnh đạo của GCCN; phải xây dựng và củng cố vững chắc khối liên minh trên cơ sở đường lối của GCCN; chính quyền dân chủ cách mạng phải được củng cố vững chắc để hoàn thành nhiệm vụ ở giai đoạn I và
chuyển sang thực hiện chức năng của chuyên chính vo sản ở giai đoạn II Thứ ba:
Trong quá trình lãnh đạo quốc tế Cộng sản, Lênin đã chỉ ra rằng: CMDTDC nhân dân ở các nước tuộc địa giành được thắng lợi triệt để, tất yếu sẽ phát triển lên CMXHCN, bỏ qua chế độ TBCN (với tư cách là QHSX thống trị)
Với ba luận điểm bổ sung của Lênin đã hình thành một học thuyết lý luận cách mạng không ngừng, được các đảng cộng sản, trong đó có Đảng cộng sản Việt Nam vận dung thành công trong điều kiện cách mạng của nước mình
Trang 7Ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, với truyền thống yêu nước, nhân dân ta đã kiên cường đứng lên đấu tranh chống thực dân Pháp giành lại độc lập cho dân tộc Các sĩ phu yêu nước dưới ngọn cờ "Cần Vương" mong giành lại độc lập cho dân tộc khôi phục chế độ phong kiến, đã bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu Những người nông dân với lòng căm thù giặc sâu sắc, cầm gươm giáo đứng lên khởi nghĩa chống Pháp cuối cùng cũng thất bại Với ảnh hưởng tư tưởng dân chủ tư sản phương Tây, mà trực tiếp nhất là cách mạng Tân Hợi Trung Quốc, nhiều nhà cách mạng Việt Nam như: Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu, Nguyễn Thái Học v.v muốn giành độc lập cho dân tộc, đưa đất nước theo con đường tư bản chủ nghĩa, noi gương các nước phương Tây cuối cùng đều bị thất bại
Sở dĩ các phong trào đấu tranh trên đều bị thất bại, bởi vì cách mạng lúc đó thiếu đường lối đúng đắn, các phong trào không đáp ứng được những yêu cầu dân chủ của thời đại mới, tư tưởng phong kiến, tư sản đã trở nên lạc hậu với thời đại Tuy những phong trào cách mạng đó đã thất bại, nhưng đã góp phần thức tỉnh tinh thần đấu tranh cách mạng của nhân dân, góp phần nâng cao chí khí, khai thông dân trí cho dân tộc
Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) đã thức tỉnh các dân tộc bị áp bức đứng lên giành độc lập dân tộc, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, từng bước đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội Giai cấp công nhân Việt Nam được hình thành qua các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, tuy số lượng không đông nhưng đã sớm tiếp thu được tinh thần yêu nước của dân tộc, lại bị ba tầng áp bức là đế quốc, địa chủ, và tư sản, nên đã tỏ rõ là một lực lượng kiên cường trong các cuộc đấu tranh
Nỗi nhục của người dân bị mất nước, bị áp bức bóc lột nặng nề của thực dân, đế quốc là một trong những nhân tố làm cho giai cấp công nhân Việt Nam từng bước
có ý thức gắn liền với quyền lợi giai cấp, cuộc đấu tranh giành độc lập của cả dân tộc ta
Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam những năm đầu của thế kỷ XX, sự áp bức của thực dân, đế quốc, phong kiến với quần chúng nhân dân lao động vô cùng tàn bạo, những phong trào đấu tranh theo xu hướng phong kiến, tư sản đều bị thất bại, đã là mảnh đất tốt để tuyên truyền tư tưởng xã hội chủ nghĩa cho nhân dân Hồ Chí Minh viết: "Sự tàn bạo của chủ nghĩa tư bản đã chuẩn bị đất rồi: Chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạt giống của công cuộc giải phóng nữa thôi"1
Trong quá trình bôn ba tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã nhận thức được tính tất yếu lịch sử: "Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị
áp bức", do vậy, Người đã tích cực tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam, đưa đến việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 3-2-1930
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã làm cho cách mạng Việt Nam thoát khỏi sự khủng hoảng về đường lối chính trị
Trang 8Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, sự nghiệp đấu tranh của nhân dân Việt Nam đã kết hợp hai sự nghiệp giải phóng dân tộc bị áp bức và giải phóng giai cấp những người lao động Đi theo ngọn cờ của Đảng, nhân dân Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc hai nhiệm vụ đó để đưa đất nước đi lên con đường xã hội chủ nghĩa
Tính tất yếu chuyển biến từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân lên cách mạng xã hội chủ nghĩa
Tính tất yếu chuyển biến từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân lên cách mạng
xã hội chủ nghĩa đã được khẳng định ngay trong Cương lĩnh cách mạng đầu tiên của Đảng ta: "Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản"1
Thực tế của cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng ta lãnh đạo cũng thể hiện rõ tính tất yếu nêu trên
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945, thực dân Pháp lại trở lại xâm lược nước ta một lần nữa Nhân dân Việt Nam vừa phải kháng chiến, vừa phải kiến quốc với phương châm dựa vào sức mình là chính, phải dựa vào dân, huy động sức dân mà kháng chiến Muốn kháng chiến thắng lợi chúng ta phải xây dựng chính quyền của nhân dân, làm cho nhân dân là người chủ thực sự của đất nước Quyền hành, lực lượng đều ở nhân dân, một khi:
"Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được
Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên"2
Để thực hiện được điều đó Nhà nước dân chủ nhân dân phải từng bước xoá bỏ
sở hữu địa chủ phong kiến, đưa lại ruộng đất cho nông dân, phải tạo điều kiện cho công nhân làm chủ xí nghiệp Ngọn cờ của chủ nghĩa xã hội đã quy tụ sức mạnh của nhân dân lao động, giúp chúng ta giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Pháp, miền Bắc được giải phóng và đi lên chủ nghĩa xã hội
Bằng thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội trên nửa nước, nhân dân miền Bắc đã
có điều kiện huy động sức người sức của cùng với nhân dân miền Nam thực hiện thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội
Tính tất yếu của sự chuyển từ cách mạng dân chủ nhân dân sang cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam chính là: đường lối và mục tiêu cách mạng Việt Nam là nhất quán, dù có phân chia hai giai đoạn, nhưng đều do một Đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Không lý gì một Đảng một giai cấp đang lãnh đạo thắng lợi đối với một dân tộc lại tự rời bỏ vai trò của mình cho đảng khác, giai cấp khác (điều này trái cả với quy luật của nhân loại, từ khi có giai cấp và Đảng chính trị) Hơn nữa, những kết quả, thắng lợi của giai đoạn cách mạng do Đảng ta lãnh đạo cũng đồng thời là điều kiện, mở đầu cho giai đoạn cách mạng mới cũng
do Đảng ta lãnh đạo trên phạm vi cả nước Cả dân tộc ta có đủ những điều kiện và
tư liệu thực tiễn lịch sử để hoàn toàn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa của nước ta, dân tộc ta
Trang 9Hiện nay tình hình quốc tế có những biến động, các lực lượng tư bản chủ nghĩa đang có lợi thế về phát triển khoa học công nghệ, về sức mạnh kinh tế, sức mạnh quân sự, chủ nghĩa xã hội đang có thoái trào tạm thời sau sự sụp đổ của Đông Âu
và Liên Xô, (chủ yếu là do những sai lầm và tự xóa bỏ chủ nghĩa xã hội), Đảng ta tiếp tục khẳng định một cách đúng đắn rằng: "loài người vẫn đang trong thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội" Sở dĩ Đảng ta khẳng định như vậy bởi lẽ, hiện nay chủ nghĩa tư bản tuy có thay đổi hình thức áp bức, bóc lột, nhưng vẫn không hề thay đổi bản chất, vẫn là nguyên nhân gây ra sự nghèo đói cho các nước chậm phát triển, vẫn là nguồn gốc gây ra những cuộc chiến tranh và tạo nên bao tai họa về văn hoá, xã hội, môi sinh trên thế giới Ngay trong các nước tư bản phát triển như Mỹ, Anh, v.v tình trạng phân hoá giàu nghèo vẫn diễn
ra rất gay gắt, người nghèo vẫn sống trong tình trạng không nhà cửa Nhiều nước dân tộc chủ nghĩa, sau khi giành được độc lập đưa đất nước đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, nhưng đất nước vẫn đang rơi vào tình trạng nghèo đói, khó khăn, chiến tranh, xung đột dân tộc, tôn giáo, v.v Sự nghèo khổ của những người lao động ở những nước này ngày càng trở nên trầm trọng Sự nghèo đói, chậm phát triển làm cho các nước đó không thể có độc lập thật sự
Nhiều nước trước đây vốn là các nước xã hội chủ nghĩa, trong công cuộc cải tổ, cải cách, đã mắc nhiều sai lầm cơ bản về đường lối cách mạng, thậm chí có sự phản bội lại chủ nghĩa xã hội muốn đưa đất nước đi theo con đường của chủ nghĩa
tư bản hay chủ nghĩa xã hội dân chủ, ảo tưởng mong chờ sự giúp đỡ của thế giới tư bản, hiện nay đang rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng về kinh tế - xã hội,
về con đường phát triển của đất nước Nhiều định hướng giá trị của xã hội bị đảo lộn Xung đột dân tộc, tôn giáo, phe phái gia tăng Đời sống của những người lao động ngày càng khó khăn Sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội ngày càng gia tăng Vị thế của các nước đó trên trường quốc tế ngày càng suy giảm
Việt Nam do giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện đổi mới một cách đúng đắn " đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là quan niệm đúng đắn hơn về chủ nghĩa xã hội và thực hiện mục tiêu ấy bằng những hình thức, bước đi và biện pháp phù hợp"2, nên đã thu được những thắng lợi to lớn
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (tháng 4 năm 2001) của Đảng Cộng sản Việt Nam đã phát triển thêm và cụ thể hoá hơn những nội dung của đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam với những bước đi, hình thức để đạt được mục tiêu cụ thể hơn Đó là: “Xây dựng chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tạo ra sự biến đổi về chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực là sự nghiệp rất khó khăn, phức tạp, cho nên phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tính quá độ Trong các lĩnh vực của đời sống xã hội diễn ra sự đan xen và đấu tranh giữa cái mới và cái
cũ Từ Đại hội VIII của Đảng năm 1996, đất nước ta đã chuyển sang chặng đường mới đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phấn đấu đến năm 2020 cơ bản trở thành một nước công nghiệp Trong chặng đường hiện nay còn phải tiếp tục hoàn
Trang 10thành một số nhiệm vụ của chặng đường trước” Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
X (tháng 4 năm 2006) của Đảng đã khẳng định: “Hai mươi năm qua, với sự nỗ lực phấn đấu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, công cuộc đổi mới ở nước ta đã đạt những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử
Đất nước đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, có sự thay đổi cơ bản và toàn diện Kinh tế tăng trưởng khá nhanh, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được đẩy mạnh Đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được củng cố và tăng cường Chính trị – xã hội ổn định Quốc phòng và an ninh được giữ vững Vị thế nước ta trên trường quốc tế không ngừng nâng cao Sức mạnh tổng hợp của quốc gia đã tăng lên rất nhiều, tạo ra thế và lực mới cho đất nước tiếp tục đi lên với triển vọng tốt đẹp
Những thành tựu đó chứng tỏ đường lối đổi mới của Đảng ta là đúng đắn, sáng tạo; phù hợp thực tiễn Việt Nam Nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn; hệ thống quan điểm lý luận về công cuộc đổi mới, về xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã hình thành trên những nét cơ bản”
Quá trình chuyển biến cách mạng ở Việt Nam
Sự chuyển biến qua các cương lĩnh:
Chính cương sách lược vắn tắt (2/1930), Bác Hồ khẳng định: Cách mạng Đông dương phải tiến hành tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới
xã hội cộng sản
Luận cương chính trị của Đảng cộng sả Đông dương (10/1930) đồng chí Trần Phú khẳng định lại hai điểm cơ bản: Thứ nhất: “Tư sản dân quyền cách mạng là thời kỳ dự bị để là xã hội cách mạng” Thứ hai: “Sự cốt yếu của tư sản dân quyền cách mạng một mặt là phải tranh đấu để đánh đổ các cách bóc lột theo lối tiểu tư sản để thực hành cách mạng thổ địa cho triệt để, một mặt nữa là tranh đấu để đánh
đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập”
Chính cương của Đảng Lao động Việt Nam (được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II thông qua tháng 2/1951) khẳng định: “Cách mạng dân tộc dân chủ nhâ dân Việt Nam nhất định sẽ đưa Việt Nam tiến tới chủ nghĩa xã hội Cuộc cách mạng này do GCCN lãnh đạo, liên minh chặt chẽ với nông dân và lao động trí óc… Cách mạng Việt Nam không thể đi theo con đường nào khác ngoài con đường tiến lên CNXH Đó là một con đường đấu tranh lâu dài, đại thể trải qua ba giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất, nhiệm vụ chủ yếu là hoàn thành giải phóng dân tộc; giai đoạn thứ hai nhiệm vụ chủ yếu là xóa bỏ những di tích phong kiến và nửa phong kiến, thực hiện triệt để người cày có ruộng, phát triển kỹ nghệ, hoàn chỉnh chế độ dân chủ nhân dân; giai đoạn thứ ba: nhiệm vụ chủ yếu là xây dựng cơ sở cho CNXH, tiến lên thực hiện CNXH Ba giai đoạn ấy không tách rời nhau mà mật thiét liên hệ xen kẽ với nhau Nhưng mỗi giai đoạn có một nhiệm vụ trung tâm, phải nắm vững nhiệm vụ trung tâm đó để tập trung lực lượng mà thực hiện.”