Từ thực trạng thu Thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện nay, cho biết các đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về Thuế Tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam

Từ những đặc trưng về thuế và những quy định về thuế Tiêu thụ đặc biệt, có thể rút ra khái niệm về thuế Tiêu thụ đặc biệt như sau: Thuế Tiêu thụ đặc biệt là loại thuế đánh lên một số hàn

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP HỌC KỲ

MÔN:

LUẬT TÀI CHÍNH

ĐỀ BÀI SỐ 04:

“Từ thực trạng thu Thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện nay, cho biết các đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về Thuế Tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam”

Họ và tên : Nguyễn Minh Hạnh Lớp : 4324 (N01-TL4) Nhóm : 02

MSSV : 432454

Hà Nội, 2020

MỞ ĐẦU

Thuế có vai trò hết sức quan trọng, thuế không chỉ đơn thuần là một nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước mà thuế còn gắn liền với các vấn đề về sự tăng trưởng kinh tế, về sự công bằng trong phân phối và sự ổn định xã hội Bài tiểu luận của em sẽ tìm hiểu về một trong những loại thuế của Việt Nam hiện nay, chính là Thuế tiêu thụ đặc biệt Thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ quan trọng của nhà nước để hướng dẫn sản xuất và điều tiết tiêu dùng xã hội Các chính sách thuế thường xuyên được thay đổi để phù hợp với tiêu dùng của xã hội, tuy nhiên vẫn còn một số

bấp cập về thuế Tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam Vì vậy em chọn nghiên cứu đề bài số 04: “Từ

thực trạng thu Thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện nay, cho biết các đề xuất, kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về Thuế Tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam”

Với kiến thức chưa cao bài làm sẽ còn nhiều thiếu sót, em mong thầy cô sẽ sửa chữa và góp ý để

em hoàn thiện kiến thức hơn

Em xin chân thành cảm ơn !

NỘI DUNG

1 Thuế tiêu thụ đặc biệt là gì ?

1.1 Khái niệm

Thuế vừa là phạm trù kinh tế, vừa là phạm trù lịch sử Lịch sử xã hội loài người đã chứng minh rằng, thuế ra đời là một tất yếu khách quan, gắn với sự hình thành và phát triển của nhà nước Để duy trì sự tồn tại đồng thời với việc thực hiện các chức năng của mình, nhà nước cần có nguồn vật chất để thực hiện những chỉ tiêu có tính chất xã hội Bằng quyền lực chính trị, nhà nước " trích thủ" một phần của cải xã hội để có được nguồn vật chất đó Một trong những phương thức huy động để tạo nên nguồn lực tài chính này cho nhà nước chính

là thuế

Mặc dù sự ra đời của thuế mang tính tất yếu khách quan, song cũng phải thấy rằng quan niệm về thuế ở mỗi thời kỳ lại khác nhau Trong thời kỳ cổ đại, khi sức sản xuất chưa phát triển, quan hệ trao đổi diễn ra chủ yếu dưới hình thức hiện vật thì ý niệm về thuế khoá rất đơn giản và thuế phần lớn được thể hiện dưới dạng hiện vật và lao vụ Bước sang thời kỳ hiện đại cùng với việc mở rộng các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước và sự phát triển của các quan hệ hàng hoá, tiền tệ, các hình thức thuế ngày càng đa dạng, phong phủ và đã được tiền tệ hoá, nên trong thời kỳ này phần lớn thuế được thể hiện dưới hình thức giá trị

Thuế tiêu thụ đặc biệt được áp dụng phổ biến ở các nước trên thế giới với những tên gọi khác: ở Pháp gọi là thuế tiêu dùng đặc biệt, ở Thụy Điển gọi là thuế đặc biệt; hay thuế hàng hóa ở các nước Đông Nam Á Ngoài ý nghĩa là một sắc thuế thu vào các hàng hóa, dịch vụ

xa xỉ, thì thuế Tiêu thụ đặc biệt còn là công cụ quan trọng tạo nguồn thu mà không ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế, là công cụ để bảo vệ môi trường và điều tiết thu nhập Ở nước ta, tiền thân của thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện hành là Thuế hàng hóa được ban hành năm 1951 Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam được Quốc hội khóa VIII, kỳ họp thứ 6 thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/1990 thay thế luật thuế hàng hóa Thuế Tiêu thụ đặc biệt áp dụng thống nhất đối với các sơ sở sản xuất thuộc kinh tế quốc doanh

và ngoài quốc doanh (kể cả đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài)

Thuế Tiêu thụ đặc biệt thường có ở hầu hết các quốc gia vì đây là một loại thuế dễ thu, dễ quản lý Tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể về kinh tế xã hội, phong tục tập quán, chính sách tiêu dùng, yêu cầu động viên ngân sách, khả năng quản lý, giám sát mà mỗi nước có những quy định riêng về danh mục mặt hàng chịu thuế, mức thuế suất, phương thức tổ chức quản

lý thu

Tuy nhiên, ở Việt Nam cũng như các nước trên thể giới, các quy phạm pháp luật mới chỉ liệt kê danh mục những hàng hoá, dịch vụ nằm trong đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

mà chưa có định nghĩa cụ thể thể nào là thuế tiêu thụ đặc biệt Từ những đặc trưng về thuế

và những quy định về thuế Tiêu thụ đặc biệt, có thể rút ra khái niệm về thuế Tiêu thụ đặc

biệt như sau: Thuế Tiêu thụ đặc biệt là loại thuế đánh lên một số hàng hóa, dịch vụ đặc

biệt nhằm hướng dẫn tiêu dùng xã hội và điều tiết một phần thu nhập của người nộp thuế vào ngân sách Nhà nước.

1.2 Đặc điểm

Thứ nhất, thuế Tiêu thụ đặc biệt có tính chất gián thu

Tính chất gián thu của loại thuế này thể hiện: Thuế Tiêu thụ đặc biệt đánh vào thu nhập của người tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt một cách gián tiếp

thông qua giá cả của hàng hoá, dịch vụ mà người đó tiêu dùng và người sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt là người nộp thuế cho Nhà nước thay cho người tiêu dùng Như vậy, người sản xuất, nhập khẩu hàng hoá, kinh doanh dịch vụ sẽ nộp thuế Tiêu thụ đặc biệt và khoản thuế này được chuyển vào giá bán sản phẩm và chuyển sang cho người tiêu dùng cuối cùng phải gánh chịu

Thứ hai, thuế Tiêu thụ đặc biệt có phạm vi hẹp

Mặc dù cũng là thuế tiêu dùng, nhưng khác với thuế Giá trị gia tăng, thuế Tiêu thụ đặc biệt

có đối tượng chịu thuế hẹp, chỉ bao gồm một số hàng hoá, dịch vụ Nhà nước cần điều tiết Nếu như thuế Giá trị gia tăng đánh vào tất cả các loại hàng hoá, dịch vụ trừ nhóm hàng hoá dịch vụ năm trong nhóm không thuộc đối tượng chịu thuế thì thuế Tiêu thụ đặc biệt chỉ đánh vào 11 loại hàng hoá và 06 loại dịch vụ Các loại hàng hóa, dịch vụ chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt được pháp luật thuế các nước quy định hầu như giống nhau gồm : rượu, bia, thuốc lá, xe ô tô, xăng dầu; kinh doanh cá cược, đua ngựa, đua xe, sông bạc Như vậy, đối tượng chịu thuế chủ yếu là những hàng hóa, dịch vụ có tính chất đặc biệt: là loại xa xi phẩm cần điều tiết thu nhập, hoặc cần định hướng sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng do việc tiêu dùng có ảnh hưởng tiêu cực đến con người nhưng không thể cấm tiêu dùng

Thứ ba, thuế Tiêu thụ đặc biệt có mức thuế suất cao

Thuế Tiêu thụ đặc biệt có phạm vị điều chỉnh hẹp nhưng thường có mức thuể suất cao Đây là điểm khác biệt rõ nét với thuế Giá trị gia tăng Nếu như thuế Giá trị gia tăng chỉ có mức thuế suất là 0%, 5% và 10% thì thuế Tiêu thụ đặc biệt có thể chịu mức thuế suất lên tới 150% Do đối tượng của thuế Tiêu thụ đặc biệt chỉ áp dụng với một số hàng hoá, dich

vụ nên Việt Nam và các nước thường áp dụng mức thuế suất thuế Tiêu thụ đặc biệt cao để hướng dẫn sản xuất, tiểu dùng qua đó cũng điều tiết một phần thu nhập của những người tiêu dùng các hàng hóa dịch vụ có thu nhập cao, đảm bảo công bằng xã hội Dưới góc độ điều tiết thu nhập của người có thu nhập cao khi tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ xa xỉ, thuế Tiêu thụ đặc biệt còn góp phần khắc phục hạn chế về công bằng theo chiều dọc của thuế giá trị gia tăng

Thứ tư, thuế Tiêu thụ đặc biệt chỉ thu ở khâu sản xuất hoặc nhập khẩu, cung ứng hàng

hoà dịch vụ.

Nhà nước chỉ thu thuế Tiêu thụ đặc biệt một lần ở khẩu sản xuất, nhập khẩu hàng hóa hay kinh doanh các dịch vụ thuộc diện chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt Khi hàng hoá và dịch vụ này chuyển qua khâu lưu thông thì không phải chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt Đây là điểm khác biệt lớn với thuế Giá trị gia tăng Nếu như thuế Tiêu thụ đặc biệt chí đánh một lần thì thuế Giá trị gia tăng đánh vào phần giá trị tăng thêm của tất cả các khâu, các bước của quá trình kinh doanh, bao gồm cả sản xuất, lưu thông và tiêu dùng Chính vì thế cơ sở kinh doanh được khấu trừ số thuế Tiêu thụ đặc biệt đã nộp đối với nguyên liệu đã nộp thuế Tiêu thụ đặc biệt nếu có chứmg từ hợp pháp Số thuế Tiêu thụ đặc biệt được khấu trừ đối với nguyên liệu tối đa không quá số thuế Tiêu thụ đặc biệt tương ứng với số nguyên liệu dùng sản xuất ra hàng hóa đã tiêu thụ Vì vậy, việc quản lý thuế Tiêu thụ đặc biệt đòi hỏi phải kiểm tra, giám sát chặt chẽ, đảm bảo hạn chế đến mức tối đa sự thất thu thuế Tiêu thụ đặc biệt tại khâu sản xuất, cung ứng dịch vụ hoặc nhập khẩu

1.3 Vai trò của thuế tiêu thụ đặc biệt

Thuế Tiêu thụ đặc biệt có vai trò rất lớn, thể hiện như sau:

Thứ nhất, thuế Tiêu thụ đặc biệt là một trong những công cụ giúp Nhà nước thực hiện

chính sách quản lý đổi với các cơ sở sản xuất kinh doanh và nhập khẩu hàng hoá, dịch vu.

Bằng các quy định về đổi tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế, người nộp thuế, thuế suất thuế tiêu thụ dặc biệt, các trường hợp hoàn thuế pháp luật thuế Tiêu thụ đặc biệt đóng vai trò là khung pháp lý quan trọng giúp Nhà nước thực hiện chính sách quản lý đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh và nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ Các loại thuế gián thu như thuế Tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế xuất khẩu, nhập khẩu là những loại thuế có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, đến tiêu dùng xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả, thu nhập và quan hệ cung cầu trên thị trường Thông qua thuế gián thu, Nhà nước có thể chi phối đến việc lựa chọn và quyết định sản xuất " cái gì", sản xuất " như thể nào", " sản xuất cho ai " Vì thế thuế Tiêu thụ đặc biệt cũng chính là một trong những công cụ giúp Nhà nước thực hiện chính sách quản lý đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh

và nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ Nhà nước có thể nắm bắt một cách tương đối chính xác số lượng thực tế các cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt trong nền kinh tế, cũng như năng lực sản xuất của từng cơ sở sản xuất từng loại mặt hàng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt thông qua việc thu thuế Tiêu thụ đặc biệt ở khâu sản xuất Khả năng này giúp Nhà nước có thể sắp xếp có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh các mặt hàng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt và có chính sách điều chính thích hợp đối với cả hoạt động này Nhà nước sẽ có chính sách thuế phân biệt bằng việc quy định mức thuế suất cao, thấp khác nhau đối với từng ngành nghề sản xuất kinh doanh, đối với từng sản phẩm, dịch vụ, tuỳ thuộc vào sự cần thiết của sản xuất và đời sống xã hội Chẳng hạn, việc áp dụng các hình thức ưu đãi ( thuế suất, thời gian miễn giảm thuế ) đối với hàng hoá, dịch vụ sẽ làm cho giá cả hàng hoá, dịch vụ đó giảm xuống Khi giá cả hàng hoá, địch vụ giảm thì lượng cầu sẽ tăng lên Để đáp ứngg cho sự gia tăng về cầu hàng hoá, các doanh nghiệp sẽ mở rộng quy mô sản xuất nhằm thu lợi nhuận nhiều hơn Ngược lại, khi áp dụng thuế suất cao, giá tăng sẽ

có giảm sút về cầu, thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh thì doanh nghiệp sẽ tìm lĩnh vực đầu tư mới, sản xuất mặt hàng khác có thể tạo lợi nhuận nhiều hơn

Việc thu thuế Tiêu thụ đặc biệt ở nhập khẩu cũng giúp Nhà nước quản lý được hoạt động nhập khẩu mặt hàng được coi là đặc biệt, không khuyến khích tiêu dùng Thuế Tiêu thụ đặc biệt thu vào hàng hoá chịu thuế ở khâu nhập khẩu còn nhằm hạn chế việc tiêu dùng hàng hoá nhập khẩu từ nước ngoài, qua đó khuyến khích việc tiêu dùng hàng hoá trong nưóc Thông qua thuế Tiêu thụ đặc biệt, Nhà nước có thể điều tiết, hướng dẫn tiêu dùng, bảo vệ sản xuất trong nước, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế thay thế nguyên liệu nhập khẩu bằng nguyên liệu sản xuất có trong nước theo mức độ tỷ lệ nội địa hoá, góp phần tăng khả năng cạnh tranh của hàng hoá trong nước, đặc biệt trong tiến trình hội nhập hiện nay, làm cho hàng hoá trong nước có sức cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa cũng như thị trường quốc tế Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện chủ trương bảo hộ sản xuất trong nước mà hầu hết các quốc gia theo đuổi

Thứ hai, thuế Tiêu thụ đặc biệt là công cụ để Nhà nước điều tiết thu nhập của các tầng lớp dân cư, hướng dẫn tiêu dùng hợp lý, góp phản thực hiện công bẳng, bình đẳng xã hội

Trong cơ chế thị trường, các quy luật khách quan được phát huy tác dụng một cách tối đa Điều đó sẽ dẫn đến tình trạng phân cực đối lập nhau: một bên là thiểu số người giàu có thu nhập cao còn đại bộ phần dân cư chỉ đạt được mức thu nhập thấp Khi nói đến việc điều tiết thu nhập của các tầng lớp dân cư, người ta thường nghĩ tới vai trò hàng đầu của thuế trực thu, đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân Tuy nhiên, thuế gián thu, điển hình là thuế Tiêu thụ đặc biệt cũng phần nào đảm đương được vai trò này

Thuế Tiêu thụ đặc biệt chỉ quy định một số hàng hoá, dịch vụ đặc biệt Nhà nước không khuyến khích tiêu dùng thuộc diện đối tượng chịu thuế Những hàng hoá, dịch vụ Nhà nước không khuyến khích tiêu dùng là những hàng hoá có khả năng gây ảnh hướng bất lợi tới sức khoẻ người sử dụng như thuốc lá, rượu, bia hoặc chỉ được sử dụng bởi những người có thu nhập cao và rất cao trong xã hội như: ô tô, tàu bay, du thuyền.; hoặc là những dịch vụ xa xỉ, không thiết yếu trong đời sống như vũ trường, mát xa, karaoke, casino Mức

độ động viên của Nhà nước thông qua thuế Tiêu thụ đặc biệt vì vậy thường cao hơn so với mức độ động viên của các sắc thuế gián thu khác Hệ quả là đối tượng tiêu dùng các mặt hàng và dịch vụ của thuế Tiêu thụ đặc biệt không thể là mọi tầng lớp dân cư và chỉ là những tầng lớp có thu nhập cao trong xã hội Như vậy, bằng thuế Tiêu thụ đặc biệt, Nhà nước một mặt có thể định hướng tiêu dùng xã hội, qua đó góp phần tích cựcvào việc hình thành xu hướng tiêu dùng lành mạnh, phù hợp với các điều kiện và hoàn cảnh kinh tế của đất nước Mặc khác, Nhà nước còn có thể huy động một bộ phận thu nhập của những đổi tượng có khả năng tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ không thiết yếu, không khuyến khích tiêu dùng vào NSNN để sử dụng cho mục tiêu công cộng, góp phần đảm bảo công bằng xã hội

Thứ ba, thuế Tiêu thụ đặc biệt là công cụ quan trọng được sử dụng nhằm ôn định và tăng

cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Nộp thuế là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của các đối tượng nộp thuế Thông qua chế độ thu thuế Tiêu thụ đặc biệt, Nhà nước động viên một phần thu nhập đáng kể của người tiêu dùng vào ngân sách Nhà nước

Đặc thù các đối tượng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt là những hàng hóa, dịch vụ xa xỉ phẩm, hoặc các hàng hóa, dịch vụ đặc biệt cần điều tiết tiêu dùng, do đó mức thuế suất thuế Tiêu thụ đặc biệt đều được áp dụng rất cao ở tất cả các nước Trung bình thuế Tiêu thụ đặc biệt chiếm khoảng 15- 189% trong tổng số thuế gián thu và chiếm từ 9- 10% tổng số thu từ thuế và phí hàng năm của Nhà nước Do đó, thuế Tiêu thụ đặc biệt có vai trò rất quan trọng nhằm ổn định và tăng cường nguồn thu cho NSNN Đặc biệt trong thời kỳ hiện nay, khi kinh tế - xã hội càng phát triển, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng thì nhu cầu chi tiêu của Nhà nước để giải quyết các vấn đề an ninh, quốc phòng, an sinh xã hội, phát triển

sự nghiệp giáo dục, y tế cũng ngày cảng gia tăng Thêm vào đó, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế dẫn đến cơ cấu thu ngân sách cũng thay đổi theo hướng nguồn thu từ tích luỹ trong nước được tăng dân và chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong tổng thu NSNN Thuế Tiêu thụ đặc biệt cũng sẽ góp phần nâng cao tỷ trọng thu nội địa để ổn định thu cho ngân sách nhà nước trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

2 Thực trạng thu Thuế tiêu thụ đặc biệt hiện nay

2.1 Số liệu thu thuế tiêu thụ đặc biệt trong những năm gần đây

Trong 6 tháng đầu năm 2016 số thu thuế tiếu thụ đặc biệt tăng 28,23% so với cùng kỳ năm ngoái Trong khi trước đó, 6 tháng đầu năm 2015 mức thu loại thuế này chỉ tăng 7,91% so với cùng kỳ năm 2014; 6 tháng đầu năm 2014 tăng 1,24% so với cùng kỳ năm 2013 69,65% số thu thuế tiêu thụ đặc biệt tập trung vào các doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, kinh doanh các mặt hàng bia, rượu, thuốc lá Theo Cục Thuế TPHCM, mặt hàng bia tiêu thụ mạnh trong dịp Tết Nguyên đán, và cũng là mặt hàng có thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt tăng thêm 5% từ ngày 1-1-2016, góp phần làm tăng mạnh số thu thuế tiêu thụ đặc biệt so với cùng kỳ Một số doanh nghiệp có mức nộp thuế tiêu thụ đặc biệt tăng so với cùng kỳ năm trước là Công ty TNHH Nhà máy bia Việt Nam với 3.317 tỉ đồng (tăng 38,76%), Tổng công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn 1.556 tỉ đồng (tăng 16,01%), Công ty TNHH MTV Thuốc lá Sài Gòn 894 tỉ đồng (tăng 31,40%)…

2.2 Những bất cập trong thu thuế Tiêu thụ đặc biệt

Mặc dù đã đạt được những số liệu nhất định nhưng việc thu thuế vẫn có những bất cập cần phải dược nghiên cứu sửa đối, bố sung về pháp luật cho phủ hợp với thực te cuộc sống, phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế- xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế Cụ thể:

 Về pháp luật

Về đối tượng chịu thuế

Nhìn chung, đối tượng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện nay ở nước ta còn khá hẹp, đó

là có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ lẽ ra phải được điều chỉnh bởi thuế Tiêu thụ đặc biệt nhưng chưa được đưa vào diện chịu thuế như các loại thiết bị điện, điện tử gia dụng cao cấp Ngược lại, có trường hợp có loại hàng hóa đáng lý ra phải được khuyến khích tiêu dùng do yêu cầu sức khỏe, văn minh đô thị thì lại chưa được xem xét đưa ra khỏi diện chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt như xe ôtô từ 16-24 chỗ ngồi Mặt khác, chưa quy định

rõ trường hợp không thuộc diện chịu thuế như một số loại ô tô phục vụ cho mục đích công công Một số dịch vụ cũng rất nên được đánh thuế Tiêu thụ đặc biệt, ví dụ như hoạt động kinh doanh thấm mỹ viện, chăm sóc sắc đẹp, dạy thêm,

Về thuế suất

Thuế suất thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện khá phức tạp Đối với môi loại hàng hóa, dịch vụ khác nhau có mức thuế suất tương ứng khác nhau, trong một số trường hợp đối với cùng một loại hàng hóa nhưng lại chia theo các tiêu chí khác nhau để áp dụng các mức thuế suất chênh lệch nhau, nên biểu thuế càng thêm phức tạp làm cho việc xác định mức thuế suất áp dụng chính xác rất khó khăn và dễ bị vận dụng tùy tiên Ví dụ đối với mặt hàng rượu, nếu rượu từ 20 độ trở lên thì áp dụng thuế suất 60%, còn rượu dưới

20 độ thì thuế suất là 30%

Về giá tính thuế

Trên thực tế giá tính thuế Tiêu thụ đặc biệt lại áp dụng không thống nhất, không đúng theo quy định của Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt, có loại hàng hóa áp dụng trên cơ sở giá bán có bao bì, có trường hợp áp dụng giá bán không có bao bì nên không đàm bảo công bằng giữa các doanh nghiệp cũng như giữa các hàng hóa cùng loại với nhau Ví

dụ, đối với mặt hàng bia, giá tính thuế đối với bia các loại (trừ bia hộp) thì giá tính

thuế Tiêu thụ đặc biệt có tính cả chi phí bao bị trong đó, nhưng đối với bia hộp sản xuất trong nước lại được cho loại trừ chi phí bao bị vỏ hộp là 3.000đ/lít ra khỏi giá bán

để làm căn cứ tính thuế Tiêu thụ đặc biệt Mặt khác, do quy định hiện hành không khống chế về mức giá tính thuế đối với hàng hóa chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt nên một

số cơ sở sản xuất hàng hóa thuộc diện chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt đã lách thuế bằng cách thành lập các cơ sở kinh doanh thương mại hạch toán độc lập với cơ sở sản xuất

để từ đó hạ giá bản của cơ sở sản xuất bán cho cơ sở kinh doanh nhằm làm giảm số thuế Tiêu thụ đặc biệt phải nộp vào ngân sách nhà nước Ngoài ra, tình trạng trốn lậu thuế ngày càng nhiều và nghiêm trọng Một trong những nguyên nhân không nhỏ là do một số doanh nghiệp chịu ảnh hưởng tiêu cực từ các quy định về thuế Tiêu thụ đặc biệt Ví dụ, mức thuế bia hơi lên 55%, thì hàng nghìn cơ sở sản xuất bia tại các địa phương sẽ phá sản, hàng vạn lao động tại cơ sở sản xuất và dịch vụ tiêu thụ bia có nguy cơ mất việc làm

 Khó khăn trong thực thi pháp luật

Tồn tại lớn nhất của việc thực thi thuế Tiêu thụ đặc biệt đó là hành vi trốn thuế của các đơn vị sản xuat, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ là đối tượng bị áp dụng thuế Tiêu thụ đặc biệt Các đơn vị tìm cách trốn thuế Nếu tồn tại sự "hợp tác ngầm" giữa cán bộ thu thuế và người nộp thuế sẽ làm thất thoát số thuế Tiêu thụ đặc biệt phải nộp mà không

bị xử lý Việc trốn thuế có thể thực hiện thông qua hành vi chuyển giá, tức là hành vi

do các cơ sở kinh doanh thực hiện nhằm thay đổi giá hàng hóa, dịch vụ trong các giao dịch mua, bán giữa các cơ sở kinh doanh có mối quan hệ đặc biệt, với mục đích giảm thiếu tới mức có thể nghĩa vụ thuế của các bên trong giao dịch đối với nhà nước Công tác kê khai của các doanh nghiệp chưa được tốt theo quy định của Nhà nước, hơn nữa việc kê khai hiện nay cũng chưa đảm bảo chặt chẽ Việc quản thuế Tiêu thụ đặc biệt với rượu, vàng mã do tự nhân sản xuất gặp nhiều khó khăn vì sản xuất nhỏ, phân tán, lén lút không đăng kí kinh doanh, không đăng kí nộp thuế

Một vấn đề nữa là hóa đơn Tiêu thụ đặc biệt rất khó kiểm soát Tình trạng nộp thuế Tiêu thụ đặc biệt hiện nay vẫn còn chưa tốt, nợ đọng thuế khá phố biến diễn ra ở nhiều doanh nghiệp với số lượng đọng thuế khá lớn

Đội ngũ cán bộ quản lý thuế - đây là đội ngũ thay mặt cho Nhà nước thực thi pháp luật thuế Tiêu thụ đặc biệt ở thu, kiểm tra việc thi hành của người nộp thuế Tiêu thụ đặc biệt Tuy nhiên vẫn có trường hợp cán bộ thuế tiếp tay cho hoạt động trốn thuế, hoặc chính bản thân cán bộ sẽ gợi ý cho đối tượng nộp thuế có quen biết cách trốn thuế

2.3 Thực trạng gian lận thuế Tiêu thụ đặc biệt

Trên thực tế, cơ chế kiểm tra, giám sát thuế Tiêu thụ đặc biệt còn lỏng léo, xuất hiện nhiều trường hợp làm giả mạo hồ sơ, kê khai thiếu trung thực, câu kết với cán bộ hải quan, cán

bộ thuế nhằm gian lận, trốn thuế Tiêu thụ đặc biệt Chẳng hạn như vụ án xuất "khổng" bia

và rượu qua cửa khẩu Cầu Treo Hà Tĩnh dẫn đến hành vi chiếm đoạt hơn 12,65 tỉ đồng thuế Tiêu thụ đặc biệt được phát hiện từ ngày 12.9.2012

Cụ thể:

Mở rộng điều tra vụ án “buôn lậu, làm giả con dấu tài liệu của cơ quan chức, trốn thuế, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Hà Nội lên quan đến Công

ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội (Halico) và Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Hoàng Lân, cơ quan an ninh điều tra, Bộ Công an đã khởi tổ bị can, thực hiện lệnh khám xét, bắt tạm giam đổi với ông Hồ Văn Hải về hành vi “lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ

Qua xác minh 26 tờ khai, cơ quan chức năng xác định có 7 tờ khai giả Cơ quan thuế cũng xác định các cá nhân này đã tạo dựng giả hóa đơn chứng từ, tờ khai xuất khẩu hàng hóa để quyết toán nhằm trốn thuế tiêu thụ đặc biệt, chiếm hưởng tiền của nhà nước Số tiền trốn thuế được xác định gần 10 tỉ đồng, trong đó trốn thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp hơn 4 ti đồng, trốn thuế tiêu thụ đặc biệt hơn 5,9 ti đồng

Liên quan đến mặt hàng chịu thuế TTĐB là thuốc lá điểu, cơ quan Cảnh sát điều tra Công

an TP.Hồ Chí Minh điều tra một vụ buôn lậu có tính chất phức tạp với quy mô lớn và các

“chân rết" được cài đặt không chỉ ở trong nước mà còn ở nước ngoài Đến tháng 4/2014, đã

có 9 đối tượng trong "đường dây" đã bị cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tổ Vụ việc bị phát hiện khi đơn vị đứng tên xuất khẩu là Công ty cổ phần Thực phẩm Công nghệ Sài Gòn (Công ty TPCN Sài Gòn) khai trên tờ khai hải quan là xuất 2 container (40 feet) thuốc lá điếu, số lượng 3.000 thùng (50 cây/thùng), giá trị lô hàng 23,6 tỉ đồng

Như vậy, với thủ đoạn xuất khẩu gian lận, hàng hóa thực xuất có giá trị thấp hơn rất nhiều lần so với tờ khai hải quan, thậm chí nhiều doanh nghiệp còn xuất cả container rỗng (không chứa hàng hóa) Sở dĩ có tình trạng này là do những mặt hàng chịu thuế TTĐB, nếu tiêu thụ trong nước thì doanh nghiệp sản xuất phải đóng thuế TTĐB và đóng thuế giá trị gia tăng (10%) Nhưng nếu xuất khẩu thì những mặt hàng này doanh nghiệp không phải đóng số tiền này mà trái lại còn được hoàn thuế giá trị gia tăng Với đặc thù là thuế suất rất cao, số tiền đóng thuế lớn, do đó lợi dụng sơ hở trong cơ chế giám sát, kiểm tra tình hình thực hiện pháp luật thuế TTĐB của các cơ quan chức năng để bằng mọi cách chiếm đoạt khoản thu này của Nhà nước với rất nhiều những thủ doạn tinh vi khác nhau Với những hành vi gian dối này, các doanh nghiệp này đã trốn thuế với số tiền lên tới hàng chục tỷ đồng, gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước

3 Đề xuất, kiến nghị hoàn thiện các quy định về Thuế Tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam

Thứ nhất, cần xem xét đưa ra khỏi danh mục đổi tượng chịu thuê tiêu thụ đặc biệt một số hàng hoả, dịch vụ không còn phù hợp

Một là, mặt hàng xăng: Vai trò của Thuế Tiêu thụ đặc biệtlà điều chinh việc sản xuất, kinh doanh, lưu thông và tiêu dùng một số hàng hóa, dịch vụ mang tính chất xa xi, chưa thật cần thiết cho nhu cầu xã hội thể hiện sự lăng cường quan lý, kiểm soát của nhà nước một cách tập trung, chặt chẽ đối với các loại hàng hóa, dịch vụ này Trong lúc kinh tế khó khăn thì quá nhiều loại thuế, phí tiếp tục đẩy giá xăng lên cao, trong đó có thuế Tiêu thụ đặc biệt Về nguyên tắc, giá bán lẻ xăng dầu được tính dựa trên cơ sở đảm bảo hài hòa lợi ích ba bên: nhà nước - doanh nghiệp - người tiêu dùng Tuy vậy, thực tế hiện nay là không bao giờ chịu lỗ vì vậy nhà nước luôn thu đủ các thuế, phí đã định Do đó, mỗi khi có biển động giá xăng dầu thì mọi thiệt thòi đều đẩy về phía người tiêu dùng Đây là một gánh nặng thực sự đoi với người tiêu dùng và các doanh nghiệp vận tải

Hai là, mặt hàng điều hoà nhiệt độ: Trước đây, máy điều hòa nhiệt độ là mặt hàng xa xỉ với đại đa số người dân, chỉ gia đỉnh có thu nhập cao mới có thể sử dụng máy điều hòa

nhiệt độ Tuy nhiên, hiện nay nhờ sự phát triển kinh tế, thu nhập và đời sống của người dân đã được nâng lên rất nhiều Máy điều hòa đã trở thành hàng hóa bình thường Vì vậy, vẫn giữ nguyên mặt hàng này trong đôi tượng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt là không phù hợp

Ba là, mặt hàng vàng mã, hàng mã: Như đã phân tích ở phần thực trạng, rõ ràng việc thực hiện thu thuế đối với mặt hàng này rất khó khăn do thực tế mặt hàng này được sản xuất trong dân chúng, trong hộ gia đình, trong các làng nghề trong khi đó thuế Tiêu thụ đặc biệt đánh ở nơi sản xuất Hơn nữa, việc không quy định rõ ràng thể nào là vàng mã hàng

mã là đồ chơi trẻ em, đồ dùng dạy học cũng khiến việc áp dụng rất khó khăn, thậm chỉ không thể thu được thuế Khi nguồn thu vừa không đáng kể lại khó thu thì nên đưa loại hàng hoá này ra khỏi danh mục chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt

Bốn là, dịch vụ massage: Vật lý trị liệu cũng là một loại hình chăm sóc sức khỏe người dân Hiện tại có không it cơ sở massage vật lý trị liệu rất nối tiếng, góp phần không nhỏ trong việc chăm sóc sức khỏe người dân, nhất là người già, người bị mắc một số bệnh cần phục hồi về cơ Ở nhiều nơi, cơ sở massage do người mù thực hiện chi với mục đích có việc làm, có thu nhập chính đáng và thu nhập của họ cũng thuộc loại thấp trong xã hội, vậy mà phải nộp thuế Tiêu thụ đặc biệt là không hợp lý, vì vậy tác giá cũng kiến nghị nên

bỏ dịch vụ này ra khỏi đối tượng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt

Thứ hai cần nghiên cứu bố sung một số hàng hóa, dịch vụ vào đổi tuợng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt

Một là, dịch vụ nhắn tin bình chọn, dự bảo kết quả có thưởng: Trong những năm gần đây,

có rất nhiểu doanh nghiệp ký hợp đồng giá trị gia tăng với đài truyền hình, đài phát thanh

và nhà mạng tổ chức các cuộc thi, bình chọn để thu tiền của khách hàng tham gia qua hình thức nhắn tin Nhà mạng thu tiền từ khách hàng sau đó phân chia doanh thu theo hợp đồng hợp tác cho các đơn vị tổ chức Hiện tại các nhà mạng chỉ kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng, không phải kê khai nộp thuế Tiêu thụ đặc biệt với các dịch vụ này do quy định hiện hành chưa quy định rõ kinh doanh đặt cược và trò chơi có thưởng có bao gồm dịch vụ nhắn tin có thưởng này Bản chất nội dung tin nhắn dự thưởng này là đặt cược, do đó để đàm bảo bình đẳng với các doanh nghiệp kinh doanh đặt cược khác, theo tác giá cần bố sung nhóm dịch vụ này thuộc đổi tượng chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt

Hai là, trò chơi điện tử trực tuyến và phi trực tuyến: Việc đưa trò chơi điện tử trực tuyến

và phi trực tuyến vào diện áp thuế suất thuế Tiêu thụ đặc biệt dựa trên các căn cứ cả về kinh tế và xã hội Về kinh tế, đây là dịch vụ kinh doanh có lãi cao, khoảng 50-60% doanh thu Với hình thức là trò chơi giải trí, về mặt quản lý của Nhà nước ngoài những quy định quản lý về nội dung của các trò chơi, cần có chính sách khác để góp phần định hướng tiêu dùng, tránh để việc chơi điện từ quá nhiều ảnh hưởng tới học tập, sinh hoạt và các vấn để

xã hội khác

Ba là, các mặt hàng cao cấp, địch vụ làm đẹp đắt tiền: Xã hội ngày càng phát triển, đời sông người dân ngày càng nâng cao Do đó hiện nay một bộ phận dân cư nhỏ có thu nhập rất cao có nhu cầu và khả năng sở hữu những loại "siêu hàng hóa" Trong số đó có thể kế tới như các loại điện thoại, đồng hồ cao cấp, mỹ phẩm, nước hoa, các phụ kiện trang sức làm đẹp…