CHUẨN BỊ: GV: Bảng phụ kẻ khung ghi các tính chất của phép cộng và phép nhân các số tự nhiên /15 SGK, ghi sẵn các đề bài tập?. SGK, SBT, phấn màu.[r]
Trang 1CHƯƠNG I:ÔN TẬP
VÀ BỔ TÚC VỀ SỐ TỰ NHIÊN
Tiết 1: §1 TẬP HỢP – PHẦN TỬ CỦA TẬP HỢP
============================
I MỤC TIÊU:
- HS được làm quen với khái niệm tập hợp qua các ví dụ về tập hợp thường gặp trong toán học và trong đời sống
- HS nhận biết được một đối tượng cụ thể thuộc hay không thuộc một tập hợp cho trước
- HS biết viết một tập hợp theo diễn đạt bằng lời của bài toán, biết sử dụng kí hiệu ;
- Rèn luyện cho HS tư duy linh hoạt khi dùng những cách khác nhau để viết
một tập hợp
II CHUẨN BỊ:
GV: Phấn màu, phiếu học tập in sẵn bài tập, bảng phụ viết sẵn đầu bài các bài
tập củng cố
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định: 6c 2 kiểm tra :
3 Bài mới:
*Hoạt động 1: Các ví dụ (15ph)
GV: Cho HS quan sát (H1) SGK
- Cho biết trên bàn gồm các đồ vật gì?
=> Ta nói tập hợp các đồ vật đặt trên bàn
- Hãy ghi các số tự nhiên nhỏ hơn 4?
=> Tập hợp các số tự nhiên nhỏ hơn 4
- Cho thêm các ví dụ SGK
- Yêu cầu HS tìm một số ví dụ về tập hợp
HS: Thực hiện theo các yêu cầu của GV.
*Hoạt động 2: Cách viết - Các ký hiệu
(25ph)
GV: Giới thiệu cách viết một tập hợp
- Dùng các chữ cái in hoa A, B, C, X, Y, M,
N… để đặt tên cho tập hợp
VD: A= {0; 1; 2; 3} hay A= {3; 2; 0; 1}…
1 Các ví dụ:
- Tập hợp các đồ vật trên bàn
- Tập hợp các học sinh lớp 6/A
- Tập hợp các số tự nhiên nhỏ hơn 4
- Tập hợp các chữ cái a, b, c
2 Cách viết - các kí hiệu:(sgk)
Dùng các chữ cái in hoa A, B,
C, X, Y… để đặt tên cho tập hợp
VD: A= {0;1;2;3 }
hay A = {3; 2; 1; 0} …
Trang 2- Các số 0; 1; 2; 3 là các phần tử của A
Củng cố: Viết tập hợp các chữ cái a, b, c và
cho biết các phần tử của tập hợp đó
HS: B ={a, b, c} hay B = {b, c, a}…
a, b, c là các phần tử của tập hợp B
GV: 1 có phải là phần tử của tập hợp A
không? => Ta nói 1 thuộc tập hợp A
Ký hiệu: 1 A.
Cách đọc: Như SGK
GV: 5 có phải là phần tử của tập hợp A
không? => Ta nói 5 không thuộc tập hợp A
Ký hiệu: 5 A
Cách đọc: Như SGK
* Củng cố: Điền ký hiệu ; vào chỗ trống:
a/ 2… A; 3… A; 7… A
b/ d… B; a… B; c… B
GV: Giới thiệu chú ý (phần in nghiêng SGK)
Nhấn mạnh: Nếu có phần tử là số ta thường
dùng dấu “ ; ” => tránh nhầm lẫn giữa số tự
nhiên và số thập phân
HS: Đọc chú ý (phần in nghiêng SGK).
GV: Giới thiệu cách viết khác của tập hợp các
số tự nhiên nhỏ hơn 4
A= {x N/ x < 4}
Trong đó N là tập hợp các số tự nhiên
GV: Như vậy, ta có thể viết tập hợp A theo 2
cách:
- Liệt kê các phần tử của nó là: 0; 1; 2; 3
- Chỉ ra các tính chất đặc trưng cho các phần tử
x của A là: x N/ x < 4 (tính chất đặc trưng là
tính chất nhờ đó ta nhận biết được các phần tử
thuộc hoặc không thuộc tập hợp đó)
HS: Đọc phần in đậm đóng khung SGK
GV: Giới thiệu sơ đồ Venn là một vòng khép
kín và biểu diễn tập hợp A như SGK
HS: Yêu cầu HS lên vẽ sơ đồ biểu diễn tập
hợp B
GV: Cho HS hoạt động nhóm, làm bài ?1, ?2
HS: Thảo luận nhóm.
- Các số 0; 1 ; 2; 3 là các phần
tử của tập hợp A
Ký hiệu:
: đọc là “thuộc” hoặc “là
phần tử của”
: đọc là “không thuộc” hoặc
“không là phần tử của”
VD:
1 A ; 5 A
*Chú ý:
(Phần in nghiêng SGK)
+ Có 2 cách viết tập hợp :
- Liệt kê các phần tử
VD: A= {0; 1; 2; 3}
- Chỉ ra các tính chất đặc trưng cho các phần tử của tập hợp đó
VD: A= {x N/ x < 4}
Biểu diễn: A
- Làm ?1; ?2
.1 2 .0 3
Trang 3GV: Yêu cầu đại diện nhóm lên bảng trình bày
bài làm Kiểm tra và sửa sai cho HS
HS: Thực hiện theo yêu cầu của GV.
GV: Nhấn mạnh: mỗi phần tử chỉ được liệt kê
một lần; thứ tự tùy ý
iv Củng cố:
- Viết các tập hợp sau bằng 2 cách:
a) Tập hợp C các số tự nhiên lớn hơn 2 và nhỏ hơn 7
b) T ập hợp D các số tự nhiên lớn hơn 10 và nhỏ hơn 15
- Làm bài tập 1, 2, 3, 4 / 6 SGK
v Hướng dẫn về nhà:
- Bài tập về nhà 5 trang 6 SGK
- Học sinh khá giỏi : 6, 7, 8, 9/3, 4 SBT
+ Bài 3/6 (Sgk) : Dùng kí hiệu ;
+ Bài 5/6 (Sgk): Năm, quý, tháng dương lịch có 30 ngày (4, 6, 9, 11)
Tiết 2:
§2 TẬP HỢP CÁC SỐ TỰ NHIÊN
=======================
I MỤC TIÊU:
- HS biết được tâp hợp các số tự nhiên, nắm được các qui ước về thứ tự trong
số tự nhiên, biết biểu diễn một số tự nhiên trên tia số, nắm được điểm biểu diễn số nhỏ hơn bên trái điểm biểu diễn số lớn hơn trên tia số
- Học sinh phân biệt được tập hợp N và N*, biết sử dụng các ký hiệu ≤ và
biết viết số tự nhiên liền sau, số tự nhiên liền trước của một số tự nhiên
- Rèn luyện học sinh tính chính xác khi sử dụng các ký hiệu
Trang 4- Rèn luyện cho HS tư duy linh hoạt khi dùng những cách khác nhau để viết một tập hợp
II CHUẨN BỊ:
GV: SGK, SBT, bảng phụ ghi sẵn đề bài ? và các bài tập củng cố.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
HS1: Có mấy cách ghi một tập hợp?
- Làm bài tập 1/3 SBT
HS2: Viết tập hợp A có các số tự nhiên lớn hơn 3 và nhỏ hơn 10 bằng 2 cách
HS3: Làm bài 7/3 SBT
3 Bài mới:
* Hoạt động 1: Tập hợp N và tập hợp N*
GV: Hãy ghi dãy số tự nhiên đã học ở tiểu
học?
HS: 0; 1; 2; 3; 4; 5…
GV: Ở tiết trước ta đã biết, tập hợp các số tự
nhiên được ký hiệu là N
- Hãy lên viết tập hợp N và cho biết các phần
tử của tập hợp đó?
HS: N = { 0 ;1 ;2 ;3 ; }
Các số 0;1; 2; 3 là các phần tử của tập hợp N
GV: Treo bảng phụ.Giới thiệu tia số và biểu
diễn các số 0; 1; 2; 3 trên tia số
GV: Các điểm biểu diễn các số 0; 1; 2; 3 trên
tia số, lần lượt được gọi tên là: điểm 0; điểm 1;
điểm 2; điểm 3
=> Điểm biểu diễn số tự nhiên a trên tia số gọi
là điểm a
GV: Hãy biểu diễn các số 4; 5; 6 trên tia số và
gọi tên các điểm đó.
HS: Lên bảng phụ thực hiện.
1 Tập hợp N và tập hợp N*:
a/ Tập hợp các số tự nhiên
Ký hiệu: N
N = { 0 ;1 ;2 ;3 ; }
Các số 0 ; 1 ; 2 ; 3 ; là các phần tử của tập hợp N
0 1 2 3 4
là tia số
- Mỗi số tự nhiên được biểu biểu diễn bởi 1 điểm trên tia số
- Điểm biểu diễn số tự nhiên a trên tia số gọi là điểm a
b/ Tập hợp số các tự nhiên khác
0 Ký hiệu: N*
N* = { 1; 2; 3; }
Hoặc : {x N/ x 0}
Trang 5GV: Nhấn mạnh: Mỗi số tự nhiên được biểu
diễn một điểm trên tia số Nhưng điều ngược
lại có thể không đúng
VD: Điểm 5,5 trên tia số không biểu diễn số tự
nhiên nào trong tập hợp N
GV: Giới thiệu tập hợp N*, cách viết và các
phần tử của tập hợp N* như SGK
- Giới thiệu cách viết chỉ ra tính chất đặc trưng
cho các phần tử của tập hợp N* là:
N* = {x N/ x 0}
♦ Củng cố:
a) Biểu diễn các số 6; 8; 9 trên tia số
b) Điền các ký hiệu ; vào chỗ trống
12…N; …N; 100…N*; 5…N*; 0… N*5
3
1,5… N; 0… N; 1995… N*; 2005… N
* Hoạt động 2: Thứ tự trong tập hợp số tự
nhiên.(20ph)
GV: So sánh hai số 2 và 5?
HS: 2 nhỏ hơn 5 hay 5 lớn hơn 2
GV: Ký hiệu 2 < 5 hay 5 > 2 => ý (1) mục a
Sgk
GV: Hãy biểu diễn số 2 và 5 trên tia số?
- Chỉ trên tia số (nằm ngang) và hỏi:
Điểm 2 nằm bên nào điểm 5?
HS: Điểm 2 ở bên trái điểm 5.
GV: => ý (2) mục a Sgk.
GV: Giới thiệu ký hiệu ≥ ; ≤ như Sgk
=> ý (3) mục a Sgk
♦ Củng cố: Viết tập hợp A={x N / 6 x 8}
Bằng cách liệt kê các phần tử của nó
GV: Treo bảng phụ, gọi HS làm bài tập.
Điền dấu < ; > thích hợp vào chỗ trống:
2…5; 5…7; 2…7
2.Thứ tự trong tập hợp số tự nhiên:
a) (Sgk) + a b chỉ a < b hoặc a = b
+ a b chỉ a > b hoặc a = b
b) a < b và b < c thì a < c
Trang 6HS: Đọc mục (b) Sgk.
GV: Có bao nhiêu số tự nhiên đứng sau số 3?
HS: Có vô số tự nhiên đứng sau số 3.
GV: Có mấy số liền sau số 3?
HS: Chỉ có một số liền sau số 3 là số 4
GV: => Mỗi số tự nhiên có một số liền sau
duy nhất
GV: Tương tự đặt câu hỏi cho số liền trước và
kết luận
Củng cố: Bài 6/7 Sgk.
Hai số tự nhiên liên tiếp hơn kém nhau mấy
đơn vị?
HS: Đọc mục (c) Sgk.
Củng cố: ? Sgk ; 9/8 Sgk
GV: Trong tập N số nào nhỏ nhất?
HS: Số 0 nhỏ nhất
GV: Có số tự nhiên lớn nhất không? Vì sao?
HS: Không có số tự nhiên lớn nhất Vì bất kỳ
số tự nhiên nào cũng có số liền sau lớn hơn nó
GV: => mục (d) Sgk.
GV: Tập hợp N có bao nhiêu phần tử?
GV: => mục (e) Sgk
c) (Sgk)
d) Số 0 là số tự nhiên nhỏ nhất Không có số tự nhiên lớn nhất
e) Tập hợp N có vô số phần tử
- Làm ?
iv Củng cố:(3ph)
Bài 8/8 SGK : A = { x N / x 5 }
A = {0 ; 1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 }
v Hướng dẫn về nhà:(2ph)
- Bài tập về nhà : 7, 10/ 8 SGK
- Bài 11; 12; 13; 14; 15/5 SBT
- Hướng dẫn :
+ Bài 7: Liệt kê các phần tử của A , B , C
Tập N * (không có số 0)
+ Bài 10: Điền số liền trước, số liền sau
Trang 7Tiết 3:
§3 GHI SỐ TỰ NHIÊN
==================
I MỤC TIÊU:
- HS hiểu thế nào là hệ thập phân, phân biệt số và chữ số trong hệ thập phân Hiểu rõ trong hệ thập phân giá trị của mỗi chữ số trong một số thay đổi theo vị trí
- HS biết đọc và viết các số La Mã không quá 30
- HS thấy được ưu điểm của hệ thập phân trong việc ghi số và tính toán
II CHUẨN BỊ:
GV: Bảng phụ kẻ sẵn khung chữ số La Mã / 9 SGK, kẻ sẵn khung / 8, 9 SGK,
bài ? và các bài tập củng cố
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:(3ph)
HS1: Viết tập hợp N và N* Làm bài tập 12/5 SBT
HS2: Viết tập hợp A các số tự nhiên x không thuộc N* HS: ghi A = {0}
- Làm bài tập 11/5 SBT
3 Bài mới:
* Hoạt động 1: Số và chữ số.(15ph)
GV: Gọi HS đọc vài số tự nhiên bất kỳ.
- Treo bảng phụ kẻ sẵn khung/8 như SGK
GV: Từ các ví dụ của HS => Một số tự nhiên
có thể có một, hai, ba … chữ số
GV: Cho HS đọc phần in nghiêng ý (a) SGK.
- Hướng dẫn HS cách viết số tự nhiên có 5 chữ
số trở lên ta tách riêng ba chữ số từ phải sang
trái cho dễ đọc VD: 1 456 579
GV: Giới thiệu ý (b) phần chú ý SGK.
- Cho ví dụ và trình bày như SGK
? Cho biết các chữ số, chữ số hàng chục, số
chục, chữ số hàng trăm, số trăm của số 3895?
Củng cố : Bài 11/ 10 SGK.
1 Số và chữ số:
- Với 10 chữ số : 0; 1; 2; 8; 9;
10 có thể ghi được mọi số tự nhiên
- Một số tự nhiên có thể có một, hai ba ….chữ số
VD : 7
25 329 …
Chú ý :
(Sgk)
Trang 8* Hoạt động 2: Hệ thập phân.(15ph)
GV: Giới thiệu hệ thập phân như SGK.
VD: 555 có 5 trăm, 5 chục, 5 đơn vị
Nhấn mạnh: Trong hệ thập phân, giá trị của
mỗi chữ số trong một số vừa phụ thuộc vào
bảng thân chữ số đó, vừa phụ thuộc vào vị trí
của nó trong số đã cho
GV: Cho ví dụ số 235.
Hãy viết số 235 dưới dạng tổng?
HS: 235 = 200 + 30 + 5
GV: Theo cách viết trên hãy viết các số sau:
222; ab; abc; abcd.
Củng cố : - Làm ? SGK.
* Hoạt động 3: Chú ý.(7ph)
GV: Cho HS đọc 12 số la mã trên mặt đồng hồ
SGK
- Giới thiệu các chữ số I; V; X và hai số đặc
biệt IV; IX và cách đọc, cách viết các số La mã
không vượt quá 30 như SGK
- Mỗi số La mã có giá trị bằng tổng các chữ số
của nó (ngoài hai số đặc biệt IV; IX)
VD: VIII = V + I + I + I = 5 + 1 + 1 + 1 = 8
GV: Nhấn mạnh: Số La mã với những chữ số
ở các vị trí khác nhau nhưng vẫn có giá trị như
nhau => Cách viết trong hệ La mã không thuận
tiện bằng cách ghi số trong hệ thập phân
♦ Củng cố:
a) Đọc các số la mã sau: XIV, XXVII, XXIX
B) Viết các số sau bằng chữ số La mã: 26; 19
-nối cột1 với cột 2 để có kết quả đúng
2 Hệ thập phân :
Trong hệ thập phân : Cứ 10 đơn
vị ở một hàng thì thành một đơn
vị hàng liền trước
- Làm ?
3.Chú ý :
(Sgk)
Trong hệ La Mã :
I = 1 ; V = 5 ; X = 10
IV = 4 ; IX = 9
* Cách ghi số trong hệ La mã không thuận tiện bằng cách ghi
số trong hệ thập phân
Xxxxi
Xxix
29 35
Trang 9iv Củng cố:(3ph)
Bài 13/10 SGK : a) 1000; b) 1023 Bài 12/10 SGK : {2 ; 0 } (chữ số giống nhau viết một lần ) Bài 14/10 SGK
v Hướng dẫn về nhà:(2ph)
* Bài 15/10 SGK: Đọc viết số La Mã :
- Tìm hiểu thêm phần “Có thể em chưa biết “
- Kí hiệu : I V X L C D M
1 5 10 50 100 500 1000
- Các trường hợp đặc biệt :
IV = 4 ; IX = 9 ; XL = 40 ; XC = 90 ; CD = 400 ; CM = 900
- Các chữ số I , X , C , M không được viết quá ba lần ; V , L , D không được đứng liền nhau
***************************************
Tiết 4:
§4 SỐ PHẦN TỬ CỦA TẬP HỢP - TẬP HỢP CON
=================================
I MỤC TIÊU:
- HS hiểu được một tập hợp có thể có một phần tử, có nhiều phần tử, có thể có
vô số phần tử, cũng có thể không có phần tử nào, hiểu được khái niệm hai tập hợp bằng nhau
- HS biết tìm số phần tử của một tập hợp, biết kiểm tra một tập hợp là tập hợp con của một tập hợp cho trước, biết một vài tập hợp con của một tập hợp cho trước, biết sử dụng các kí hiệu và
- Rèn luyện HS tính chính xác khi sử dụng các kí hiệu , , .
II CHUẨN BỊ:
GV: Phấn màu, SGK, SBT, bảng phụ ghi sẵn đề bài ? ở SGK và các bài tập
củng cố
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
Trang 102 Kiểm tra bài cũ:(2ph)
HS1: Làm bài tập 19/5 SBT
HS2: Làm bài tập 21/6 SBT
3 Bài mới:
* Hoạt động 1: Số phần tử của một tập hợp.
(20ph)
GV: Nêu các ví dụ về tập hợp như SGK.
Hỏi: Hãy cho biết mỗi tập hợp đó có bao nhiêu
phần tử?
=>Các tập hợp trên lần lượt có 1 phần tử, 2
phần tử, có 100 phần tử, có vô số phần tử
Củng cố: - Làm ?1 ; ?2
HS: Hoạt động nhóm làm bài
- Bài ?2 Không có số tự nhiên nào mà:
x + 5 = 2
GV: Nếu gọi A là tập hợp các số tự nhiên x
mà x + 5 =2 thì A là tập hợp không có phần tử
nào Ta gọi A là tập hợp rỗng.Vậy:
Tập hợp như thế nào gọi là tập hợp rỗng?
HS: Trả lời như SGK.
GV: Giới thiệu tập hợp rỗng được ký hiệu:
HS: Đọc chú ý SGK.
GV: Vậy một tập hợp có thể có bao nhiêu
phần tử?
HS: Trả lời như phần đóng khung/12 SGK.
GV: Kết luận và cho HS đọc và ghi phần đóng
khung in đậm SGK
Củng cố: Bài 17/13 SGK.
* Hoạt động 2: Tập hợp con.(18ph)
GV: Cho hai tập hợp A = {x, y}
B = {x, y, c, d}
Hỏi: Các phần tử của tập hợpA có thuộc tập
hợp B không?
1.Số phần tử của một tập hợp:
VD: A = {8}
Tập hợp A có 1 phần tử
B = {a, b}
Tập hợp B có 2 phần tử
C = {1; 2; 3; … ; 100}
Tập hợp C có 100 phần tử
D = {0; 1; 2; 3; …… }
Tập hợp D có vô số phần tử
- Làm ?1 ; ?2
* Chú ý : (Sgk)
Tập hợp không có phần tử nào gọi là tập hợp rỗng
Ký hiệu: VD: Tập hợp A các số tự nhiên
x sao cho x + 5 = 2
A =
Một tập hợp có thể có một phần
tử, có nhiều phần tử, có vô số phần tử, cũng có thể không có phần tử nào
2 Tập hợp con :
VD: A = {x, y}
B = {x, y, c, d}
Nếu mọi phần tử của tập hợp A
Trang 11HS: Mọi phần tử của tập hợp A đều thuộc B.
GV: Ta nói tập hợp A là con của tập hợp B.
Vậy: Tập hợp A là con của tập hợp B khi nào?
HS: Trả lời như phần in đậm SGK.
GV: Giới thiệu ký hiệu và cách đọc như SGK.
- Minh họa tập hợp A, B bằng sơ đồ Venn
Củng cố: Treo bảng phụ ghi sẵn đề bài tập.
Cho tập hợp M = {a, b, c}
a/ Viết tập hợp con của M có một phần tử
b/ Dùng ký hiệu để thể hiện quan hệ giữa
các tập hợp đó với tập hợp M
GV: Yêu cầu HS đọc đề và lên bảng làm bài.
* Lưu ý: Ký hiệu , diễn tả quan hệ giữa
một phần tử với một tập hợp, còn ký hiệu
diễn tả mối quan hệ giữa hai tập hợp
VD: {a} M là sai, mà phải viết: {a} M
Hoặc a M là sai, mà phải viết: a M
Củng cố: Làm ?3
HS: M A , M B , A B , B A
GV: Từ bài ?3 ta có A B và B A Ta nói
rằng A và B là hai tập hợp bằng nhau
Ký hiệu: A = B
Vây: Tập hợp A bằng tập hợp B khi nào?
HS: Đọc chú ý SGK.
đều thuộc tập hợp B thì tập hợp
A gọi là con của tập hợp B
Kí hiệu : A B hay B A
Đọc : (Sgk)
- Làm ?3
* Chú ý : (Sgk) Nếu A B và B A thì ta nói
A và B là hai tập hợp bằng nhau
Ký hiệu : A = B
iv Củng cố:
Bài tập 16/13 SGK
a) A = { 20 } ; A có một phần tử b) B = {0} ; B có 1 phần tử c) C = N ; C có vô số phần tử d) D = Ø ; D không có phần tử nào cả