Giáo án Ngữ văn 6 - Chương trình cả năm 3 cột

Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh: - Nắm được mục đích giao tiếp của tự sự.. - Có kn sơ bộ về phương thức tự sự trên cơ sở hiểu được mục đích giao tiếp củả tự sự và bước đầu biết phân tích[r]

I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Hiểu sơ bộ ĐN về truyền thuyết.

- Hiểu được nội dung , ý nghĩa của 2 truyện Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của

những chi tiết kỳ ảo.

- Kể lại được truyện.

II.Chuẩn bị đồ dùng.

- Bẩng phụ,Sách ĐHVB.

II Các bước lên lớp:

1.ổn định

2.Kiểm tra: Sự chuẩn bị của HS.

3 Bài mới :

 HĐ1 GV hướng dẫn hs đọc

Chú ý cách đọc: rõ ràng rành mạch

Nhấn giọng ở những chi tiết kỳ ảo,

hoang đường.

GV đọc mẫu một vài đoạn.

H? Truyện gồm những sự việc chính

nào?

H? Từ việc nắm được các sự kiện cơ

bản của truyện, em hãy kể lại câu

truyện ?

KL: Đó là câu chuyện truyền thuyết

về đời Vua Hùng.

H? Em hiểu thế nào là truyền thuyết?

GV: Đây là TT về thời Vua Hùng, thời

đại mở đầu lịch sử VN gắn với nguồn

gốc dân tộc và công cuộc dựng nước,

HS đọc.

HS khác nhận xét cách

đọc của bạn.

1/ Giới thiệu Lạc Long Quân và Âu Cơ Sự gặp

gỡ kỳ lạ của họ.

2/ LLQ và Âu Cơ nên vợ, nên chồng.

3/ Sự sinh nở kỳ lạ của Âu Cơ: bọc trăm trứng.

4/ Cuộc chia tay giữa LLQ và Âu Cơ.

5/ Sự ra đời của nhà nước Văn Lang và triều đại Vua Hùng.

Hs kể.

Hs khác nhận xét.

Truyền thuyết là loại truyện dân gian truyền miệng kể về các nv và sự kiện có liên quan đến lịch

sử thời quá khứ , thường

có yếu tố tưởng tượng, kỳ

I/ Đọc, tìm hiểu từ ngữ

khó:

1/ Đọc:

2/ Kể

3/ Tìm hiểu chú thích:

Truyền thuyết

giữ nước dưới thời Vua Hùng Đây là

những thần thoại đã được lịch sử hoá.

HĐ2 –GV HDHS tìm hiểu nội dung ý

nghĩa văn bản.

H? Hình ảnh LLQ và Âu Cơ được giới

thiệu ntn?

H? Em có nhận xét gì về những chi

tiết trên?

GV: Cả 2 vị thần đều là những vị anh

hùng kiến tạo nền văn minh Âu Lạc

Truyện hấp dẫn người đọc với những

chi tiết Rồng ở dưới nước và Tiên trên

non gặp nhau, yêu thương nhau và kết

duyên vợ chồng, phản ánh thời kỳ gia

đình của người Việt cổ.

H? Việc kết duyên của LLQ và Âu Cơ

, chuyện Âu Cơ sinh nở có gì kỳ lạ?

GV: LLQ tượng trưng cho nước, Âu

Cơ tượng trưng cho đất Cả 2 thần

tượng trưng cho đất nước, núi sông

giữa cha kỳ diệu, mẹ thiêng liêng tạo

nên Tổ Quốc VN.

H? ý nghĩa của chi tiết kỳ lạ trên?

GV liên hệ với từ “ Đồng bào” trong

câu nói của Bác Hồ.

H? Khi tả 100 con trai của Âu Cơ

người xưa nhấn mạnh vào chi tiết

nào?

Quan sát bức tranh Tranh minh hoạ

cảnh gì?

Đọc lời của LLQ.

ảo TT thể hiện cách đánh giá của nd đối với các sự kiện và nv lịch sử được kể.

Lạc Long Quân: con trai thần Long Nữ, mình rồng, sức khoẻ vô địch.

Thần có tài năng phi thường : diệt trừ Ngư

Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh, khai phá vùng biển, vùng rừng núi, vùng đồng bằng.

Âu Cơ: Thuộc dòng thần Nông, xinh đẹp tuyệt trần

Dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi, cách ăn ở.

Kỳ lạ, đẹp đẽ, lớn lao.

Sinh ra bọc trăm trứng,

nở ra 100 con trai.

Bọc trăm trứng biểu tượng cho sức mạnh cộng

đồng của người Việt.

Con nào con ấy hồng hào,

đệp lạ thường.

50 người con theo cha xuống biển, 50 người con theo mẹ lên núi để cai

II/ Tìm hiểu văn bản:

1/ Nhân vật

Quân và Âu Cơ:

2/ Âu Cơ sinh nở và ý nghĩa của

con:

H? LLQ và Âu Cơ chia con ntn và để

làm gì?

H? Theo em, chi tiết trên nhằm giải

thích điều gì về ls?

H? Bằng sự hiểu biết cua rem về ls

chống ngoại xâm và công cuộc dựng

xây đất nước của dân tộc, em thấy lời

căn dặn của LLq sau này có được con

cháu thần thực hiên không?

H? Đọc phần cuối truyện?

H? Truyện kết thúc bằng sự việc nào?

H?Chi tiết người con trưởng ở lại làm

Vua nhằm giải thích điều gì?

H? Theo em, cốt lõi ls trong truyện là

gì?

GV: Sự kết hợp giữa bộ lạc Lạc Việt

và Âu Việt và nguồn gốc chung của

các cư dân Bách việt là có thật Chiến

tranh về tự vệ ngày càng trở nên ác

liệt đòi hỏi phải huy động sức mạnh

của cả cộng đồng ở thời đại Hùng

vuơng và công cuộc chống lũ lụt để

xây dựng đời sống nông nghiệp định

cư , bảo vệ địa bàn cư trú thời ấy cũng

là có thật.

H? Em hiểu thế nào là chi tiết tưởng

tượng, kỳ ảo? Vai trò?

GV mở rộng:Chi tiết tưởng tượng, kỳ

ảo trong truyện cổ dân gian gắn liền

với quan niệm, tín ngưỡng của người

xưa về tg.

VD: Quan niệm về các thế giới như

trần gian âm phủ, thuỷ phủ Về sự

đan xen giữa tg thần và tg người

Quan niệm vạn vật đều có linh hồn.

H? ý nghĩa của truyện?

quản các phương: kẻ trên cạn, người dưới nước.

Lý giải sự phân bố dân cư

ở nước ta.

HS thảo luận và tìm dẫn chứng để chứng minh.

HS đọc

Việc thành lập nhà nước

đầu tiên trong lịch sử.

Phản ánh mối quan hệ và thống nhất của các cư dân người Việt thời xưa.

Chi tiết không có thật

được tgdg sáng tạo

Vai trò : Tô đậm tính chất

kỳ lạ, lớn lao , đệp đẽ cua các nv, sự kiện

Thần kỳ hoá, tin yêu , tôn kính tổ tiên dân tộc mình.

Tăng sức hấp dẫn cho truyện

GiảI thích, suy tôn nguồn gốc cao quý của dân tộc VNvà biểu hiện ý nguyện

đoàn kết, thống nhất của

nd ta ở mọi miền đất nước

3/ Sự hình thành triều

Vương:

*Ghi nhớ : SGK

III/ Luyện tập:

HĐ3-GV :HDHS Luyện tập

H? Em biết những truyện nào của các

dân tộc khác ở VN cũng giải thích

nguồn gốc dân tộc như truyện: con

Rồng ?

H? Sự giống nhau ấy khẳng định điều

gì?

IV.HDVN: - Kể được truyện

- Học ghi nhớ

- Soạn bài : Bánh chưng,

bánh giầy.

Mường: quả trứng to nở

ra người.

Khơ Me: quả bầu mẹ

Sự gần gũi về cội nguồn

và sự giao lưư văn hoá

giữa các dân tộc trên nước ta.

Tuần1 - Tiết 2: bánh chưng, bánh giầy.

Ngày soạn:……….

Ngày dạy :……….

I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Hiểu thêm định nghĩa về truyền thuyết.

- Hiểu thêm thành quả lao động trong việc xây dựng nền văn hoá dân tộc.

- Biết xd cho mình lòng yêu quý những con người lao động chân chính, tự hào về văn hoá dân tộc.

II Các bước tiến hành:

 HĐ 1KTBC: Thế nào là

truyền thuyết? Tại sao nói

truyện “ Con Rồng ” là

truyền thuyết?

Nêu ý nghĩa của truyện? PBCN về

một chi tiết mà em thích nhất?

 HĐ 2: Bài mới:

GV hướng dẫn cách đọc: chậm rãi,

tình cảm.

H? Truyện gồm những sự việc chính

nào?

Gv yêu cầu hs kể truyện.

Hướng dẫn tìm hiểu 1 số từ ngữ khó.

Gọi hs đọc từ đầu có Tiên Vương

chững giám.

H? Vua Hùng chọn người nối ngôi

trong hoàn cảnh ntn?

Gọi 2 đến 3 hs đọc.

HS khác nhận xét.

1/ Nhân lúc về già, Vua Hùng thứ 7 trong ngày lễ Tiên Vương có ý định chọn người nối ngôi.

2/ Các lang cố ý làm vừa lòng Vua bằng những mâm cỗ thật hậu.

3/ Riêng Lang Liêu được thần mách bảo dùng 2 loại bánh dâng lễ Tiên Vương.

4/ Vua Hùng chọn bánh

để lễ Tiên Vương và tế trời đất nhường ngôi báu cho chàng.

5/ Từ đời Vua Hùng thứ 7, nước ta có tập tục làm bánh chưng, bánh giầy để

đón tết.

Giặc ngoài đã dẹp yên,

đất nước có thể tập trung

I/ Đọc, tìm hiểu chú thích:

1/ Đọc 2/ Kể

3/ Tìm hiểu

từ ngữ khó:

II/ Tìm hiểu văn bản:

1/ Hùng Vương chọn người nối ngôi

H? ý định chọn người nối ngôi của

Vua Hùng ntn?

H? Qua cách chọn người nối ngôi đã

giúp em hiểu điều gì về vị vua này?

GV:Vua Hùng đưa ra hình thức để

chọn người nối ngôi Thời gian trôi

đi, ngày lễ Tiên Vương sắp đến Ai sẽ

là người làm vừa ý vua? chúng ta

theo dõi phần tiếp theo của truyện.

Đọc đoạn : các lang lễ Tiên Vương

H? Đoạn truyênh kể về sự việc gì?

H? Trong đoạn truyện trên chi tiết

nào em thường gặp trong các truyện

cổ dân gian?

GV: Đây là chi tiết nghệ thuật tiêu

biểu cho truyênh dân gian Trong

các truyện dg khác ta cũng thấy sự

có mặt của các chi tiết trên.

H? Em hãy kể 1 vài chi tiết trong các

truyện dg khác ?

H? Theo em, chi tiết trên có giá trị

ntn với truyện dg?

Lễ Tiên Vương đã trở thành cuộc

đua tài giữa 20 người con trai của

Vua.

Trong cuộc đua tài đó LL là người

chịu nhiều thiệt thòi nhất.

H? Trong lúc ấy, điều kỳ lại nào đã

đến vơí LL?

H? Vì sao chỉ có LL được thần giúp

đỡ?

vào công cuộc chăm lo cho dân được no ấm, vua

đã già muốn truyền ngôi.

Chọn người làm vừa ý vua trong lễ Tiên Vương;

người nối ngôi phải nối chí Vua

Là ông tài trí, sáng suốt, công minh Luôn đề cao cảnh giác thù trong giặc ngoài Đồng thời ngầm nhắc nhở 20 ông Lang về truyền thống dựng nước, giữ nước.

Chi tiết thi tài: Họ chỉ biết

đua nhau làm cỗ thật hậu , thật ngon đem về lễ Tiên Vương.

Truyện Tấm Cám : thi bắt tép.

Truyện Em bé thông minh: thi giải các cáu đố oái oăm.

Tạo ra tình huống truyện

để các nv bộc lộ phẩm chất, tài năng.

Góp phần tạo sự hồi hộp, hứng thú cho người nghe.

Gặp thần trong mơ.

Vì LL mồ côi cha mẹ và thiệt thòi nhât.

2/ Cuộc đua tài giành ngôi báu:

H? Trong giấc mộng, thần đã cho LL

biết điều gì?

H? Tại sao thần không chỉ dẫn cụ

thể cho LL cách làm bánh?

H? LL có hiểu ý thần không?

LL đã hiểu gt lao động của nghề

nông : nhờ gạo mà dân ấm no, nước

hùng mạnh, đủ sức chống giặc, giữ

yên bờ cõi.

H? Qua việc LL làm ra 2 thứ bánh,

em có cảm nhận gì về nv này?

H? Theo em , vì sao vua lại chọn

bánh của LL?

GV: Đó cũng chính là chặng đường

thử thách, cụ thể là thử thách về mặt

trí tuệ mà nv trong truyện dg trải

qua Qua đó thể hiện tài năng của

nv.

H? Nhân dân ta sáng tác truyện này

nhằm giải thích điều gì?

H? Truyện có ý nghĩa ca ngợi ai? Đề

cao điều gì?

Chàng chăm lo việc đồng

áng, tự tay trồng lúa, trồng khoai Chàng hiểu

được giá trị hạt gạo, của cải do mình làm ra.

Hạt gạo là quý

Thần muốn thử thách để

LL bộc lộ được trí tuệ, tài năng của mình, để chứng

tỏ việc kế vị ngôi vua là xứng đấng

LL đã suy nghĩ thấu đáo lời thần và sáng tạo ra 2 loại bánh: bánh chưng hình vuông, bánh giầy hình tròn.

Là người tài trí.

2 thứ bánh có ý nghĩa sâu

sa tượng trưng cho trời

đất, muôn loài, có ý nghĩa thực tế quý hạt gạo

Chàng là người làm vừa ý vua đã đoán được ý vua

Đó là biểu hiện của óc thông minh, trí tuệ.

Giải thích nguồn gốc sự vât: bánh chưng, bánh giầy và phong tục ngày Tết Nguyên Đán làm 2 loại bánh của nd ta.

Ca ngợi thời các Vua Hùng dựng nước Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ kính trời, đất và tổ tiên của nd ta.

3/ Lang Liêu được nối ngôi:

4/ ý nghĩa của vb:

III/ Luyện tập:

H? Nêu ý nghĩa cua rphong tục làm

bánh chưng, bánh giầy trong ngày

Tết của nd ta?

H? Trong truyện, em thích nhất chi

nào? Vì sao?

Hướng dẫn hs phần đọc thêm.

HDVN: Kể truyện.

Nắm nd, ý nghĩa của truyện.

Soạn bài tr 13.

Phản ánh thành quả của

ông cha ta xưa trong việc

xd nền vh dân tộc.

HS thảo luận.

Tiết 3: từ và cấu tạo từ tiếng việt

I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Hiểu thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo từ Tiếng Việt.

Khái niệm về từ, đơn vị cấu tạo từ, các kiểu cấu tạo từ.

II Các bước tiến hành:

* HĐ 1: KTBC: kiểm tra 1 số kiến

thức về từ đã học ở cấp tiểu học

* HĐ 2: Bài mới:

H? VD trênđược trích dẫn từ vb

nào? Nói về ai? về điều gì?

Mỗi từ đã được phân cách bằng

dấu gạch chéo.

H?Em hãy xác định số tiếng và số

từ trong vd?

H? Em có nhận xét gì về số tiếng

trong mỗi vd trên?

H? Các em có gặp những từ có số

tiếng hơn 2 không? VD?

H? Đơn vị cấu tạo từ TV là gì?

H? 9 từ trong vd trên khi kết hợp

với nhaucó tác dụng gì?

H? Khi nào 1 tiếng có thể coi là 1

từ?

H? Từ các vd trên, em hiểu từ là

gì?

Tích hợp TLV:

Trong cuộc sống hàng ngày, để

diễn đạt điều mình muốn nói, muốn

viết cần lựa chọn từ để sắp xếp

thành câu, diễn đạt cho phù hợp

với MĐgiao tiếp để người tiếp nhận

hiểu được ý mình.

H? Xác định từ va ftiếng trong vd

sau?

H? Dựa vào kiến thức đã học về từ

đơn và từ phức ở cấp tiểu học, em

hãy xá định từ đơn và từ phức

trong vd sau?

VB con Rồng

12 tiếng, 9 từ.

Có từ cấu tạo là 1 tiếng.

Có từ cấu tạo là 2 tiếng.

3 tiếng: Hợp tác xã.

4 tiếng: nhí nha nhí nhảnh.

chủ nghĩa xã hội.

Đơn vị cấu tạo từ TV là tiếng.

Tạo ra 1 câu trọn vẹn diễn đạt

1 ý.

Khi 1 tiếng có thể dùng tạo câu , tiếng ấy trở thành từ.

Xác định từ và tiếng:

Lạc Long Quân/ giúp/ dân/

diệt trừ/ Ngư Tinh/ Hồ Tinh/

Mộc Tinh.

VD: Từ/ đấy/nước/ ta/ chăm / nghề/ trồng trọt/ chăn nuôi/

và/ có/ tục/ ngày / Tết/ làm/

bánh chưng/ bánh giầy.

Ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.

Xét VD:

Thần dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi và cách ăn ở.

Nhận xét: 1/ Tiếng dùng

để tạo từ I/ Từ là gì?

II/ Từ đơn, từ phức:

1/ Từ đơn: 2/ từ phức:

H? Từ đơn và từ phức khác nhau

ntn về cấu tạo?

H? Từ đó, em hiểu thế nào là từ

đơn? thế nào là từ phức?

H? Xét các từ:chăn nuôi, bánh

chưng, bánh giầy? Các từ này được

tạo ra bằng cách nào?

Đó là từ ghép.

H? Em hiểu thế nào là từ ghép?

H? Từ phức : trồng trọt được tạo

nên có gì khác với từ ghép trên?

H? Em hiểu thế nào là từ láy?

Tình huống tháo luận:

Có bạn cho rằng: chăn nuôi là từ

phức, bạn khác cho là từ ghép ý

kiến của em ntn?

H? Bài học hôm nay, em cần ghi

nhớ những nội dung cơ bản nào?

Gọi Hs trình bày

BT 4,5 hình thức thi tìm từ láy

* HDVN:

- Nắm vững bài

- Hoàn thành các bt còn lại

- Soạn bài: giao tiếp, vb và phương

thức biểu đạt.

Do có quan hệ láy âm giữa các tiếng.

Sơ đồ cấu tạo từ Ghi nhớ

nguồn gốc, con cháu là từ ghép

Điền từ tổ tiên.

Con cháu, tổ tiên, ông bà.

cha mẹ, vợ chồng, anh em, cô

chú.

VD: theo giới tính: ông bà, cha

mẹ, anh chị Nêu cách chế biến bánh: bánh gián, bánh nướng, bánh chưng.

a/ Từ ghép: b/ Từ láy

III/ Luyện tập:

1/ bài tập 1 2/ BT 2:

3/ BT 3: tìm thêm tư fghép chỉ quan hệ thân thuộc

4/ bài tập 4, 5

Tiết 4: giao tiếp, văn bản và phương thức

biểu đạt.

I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Huy động kiến thức HS ở những loại VB mà hs đã biết.

Hình thành sơ bộ kn: VB, mục đích giao tiếp và phương thức biểu đạt.

II Các bước tiến hành:

* HĐ 1: KTBC: Phân biệt giữa từ

ghép và từ láy?Cho vd minh hoạ?.

* HĐ 2: Bài mới:

H? Trong đời sống, khi em có 1 suy

nghĩ, 1 nguyện vọng mà cần biểu đạt

cho mọi người biết, em làm ntn?

H?Em hãy biểu đạt suy nghĩ của em

về ước mơ cho người bạn biết?

GVKL: Sự biểu đạt ấy chính là quá

trình tiếp xúc giữa em với người

khác.

H? Giao tiếp là gì?

H? Khi muốn biểu đạt tư tưởng, tình

cảm ấy một cách trọn vẹn, đầy đủ

cho người khác hiểu , em làm ntn?

GV: nói cách khác là phải tạo lập

một VB.

Gọi hs đọc câu ca dao 1.

H?Câu ca dao được sáng tác nhằm

MĐ gì?

H? Vấn đề mà câu ca dao đề cập đến

là gì?

H? 2 câu 6 và 8 liên kết với nhau

ntn?( về luật thơ và về ý?

H? Cau ca dao đã biểu đạt trọn vẹn 1

ý chưa?

GV KL: Câu ca dao trên chính là 1

VB

H? Em hiểu VB là gì?

GV đưa ra các tình huống:

1/ Hai đội bóng đá muốn xin phép sử

dụng sân vận động TP.

2/ Tường thuật diễn biến trận đấu

bóng đá.

Em sẽ nói hoặc viết.

Tôi mơ ước trở thành bác sỹ.

Là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng , tình cảm bằng phương tiện ngôn ngữ.

Phải nói, viết có đầu, có cuối mạch lạc.

Ai ơi giữ chí cho bền

Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai.

MĐgt: Để nêu ra 1 lời khuyên.

Chủ đề: Khuyên con người

ta cần giữ chí cho bền.

Liên kết: về vần và về ý Câu sau làm rõ ý thêm cho câu trước.

hành chính

thuyết minh, tự sự Miêu tả

Biểu cảm.

Nghị luận.

I/ Bài tập:

II/ Bài học:

1/ Giao tiếp

là gì?

Ghi nhớ 1.

2/ Văn bản là gì?

Ghi nhớ 2 3/ Kiểu VB

và phương thức biểu

đạt:

Tự sự Miêu tả

Biểu cảm NGhị luận thuyết minh