Ra quyết định có vai trò rất quan trọng trong hoạt động lãnh đạo quản lý; bởi vì ra quyết định sẽ chi phối toàn bộ quá trình thực hiện một nhiệm vụ của cá nhân và tổ chức.Việc ra quyết định đúng hay sai, chính xác hay không chính xác dù ở cấp độ nào cũng quyết định đến sự thành công hay thất bại của công việc. Ra quyết định nếu như không đúng, không trúng, không khách quan, khoa học, thì sẽ gây ra những bất lợi, kìm hãm sự phát triển của cá nhân cũng như tổ chức. Trong hoạt động quân sự, vấn đề ra quyết định là hoạt động tất yếu, thường xuyên của người lãnh đạo, chỉ huy. Thực tế cho thấy, trong quá trình ra quyết định, phần lớn đội ngũ cán bộ lãnh đạoquản lý ở các đơn vị luôn bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, điều lệ quân đội và chỉ thỉ thị mệnh lệnh của cấp trên. Đa số các quyết định đều mang tính khoa học, đúng đắn và thể hiện được phẩm chất năng lực của người lãnh đạo quản lý cũng như phát huy được sức mạnh trí tuệ tập thể. Tuy nhiên...
Trang 1MỞ ĐẦU
Ra quyết định có vai trò rất quan trọng trong hoạt động lãnh đạo - quản lý;bởi vì ra quyết định sẽ chi phối toàn bộ quá trình thực hiện một nhiệm vụ của cánhân và tổ chức.Việc ra quyết định đúng hay sai, chính xác hay không chính xác dù
ở cấp độ nào cũng quyết định đến sự thành công hay thất bại của công việc Raquyết định nếu như không đúng, không trúng, không khách quan, khoa học, thì sẽgây ra những bất lợi, kìm hãm sự phát triển của cá nhân cũng như tổ chức
Trong hoạt động quân sự, vấn đề ra quyết định là hoạt động tất yếu,thường xuyên của người lãnh đạo, chỉ huy Thực tế cho thấy, trong quá trình raquyết định, phần lớn đội ngũ cán bộ lãnh đạo-quản lý ở các đơn vị luôn bám sátchủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh,điều lệ quân đội và chỉ thỉ thị mệnh lệnh của cấp trên Đa số các quyết định đềumang tính khoa học, đúng đắn và thể hiện được phẩm chất năng lực của ngườilãnh đạo - quản lý cũng như phát huy được sức mạnh trí tuệ tập thể
Tuy nhiên, trong công tác lãnh đạo-quản lý, vẫn còn có những quyết định
khi ban hành không phù hợp với thực tế, giải quyết vấn đề một cách chungchung, không đảm bảo khách quan và công bằng Ở một cơ quan, đơn vị cònxảy ra tình trạng “mô phỏng” nghị quyết của cấp ủy đảng cấp trên, mà thiếu tínhsáng tạo, vận dụng phù hợp sát với thực tiễn của đơn vị mình Bên cạnh đó, còn
có cán bộ lãnh đạo- quản lý do quá tin tưởng vào cơ quan tham mưu, người dựthảo, không xem xét, nghiên cứu kỹ lưỡng, không lắng nghe ý kiến người thamgia, người phản biện Dẫn đến việc ra những quyết định không đúng thẩmquyền, không đủ căn cứ pháp lý, quyết định có nội dung còn trùng lặp, chồngchéo Vì vậy, để nâng cao chất lượng hiệu quả của việc ra quyết định trong hoạtquản lý nói chung và hoạt động lãnh đạo - quản lý bộ đội nói riêng cần phải cócác biện pháp tâm lý tác động phù hợp
Với ý nghĩa đó, tôi chọn chủ đề: “Ra quyết định trong lãnh đạo - quản
lý, vận dụng trong nâng cao hiệu quả ra quyết định lãnh đạo- quản lý bộ đội
ở đơn vị hiện nay” làm nội dung viết thu hoạch.
Trang 2I.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RA QUYẾT ĐỊNH TRONG LÃNH ĐẠO QUẢN LÝ
-1 Quan niệm về quyết định và ra quyết định trong lãnh đạo, quản lý
a, Quyết định trong hoạt động lãnh đạo - quản lý
Theo V.Gapharaxep: Quyết định quản lý là hành vi của cơ quan quản lý,hoặc của người lãnh đạo (viết hoặc nói) trong đó xác định mục tiêu, đề ra nhiệm
vụ cho khách thể quản lý Quyết định là giai đoạn đầu tiên trong thực hiện bất kìchu kì quản lý nào Việc quản lý có kết quả phụ thuộc vào quyết định đượcchuẩn bị tốt đến đâu.Năng lực chuẩn bị và ra quyết định là hình thức chủ yếucủa công tác quản lý Từ đó tác giả đưa ra yêu cầu với người ra quyết định làphải phát hiện ra vấn đề, phân tích vấn đề một cách tỷ mỉ, khoa học; đề ra mụctiêu, nhiệm vụ, thu thập và xử lý thông tin, trình bày vấn đề một cách chính xác;xây dựng và đánh giá những phương án có thể lựa chọn, phát hiện và đánh giánhững hiệu quả có thể xẩy ra của quyết định, xây dựng thực hiện các quyết định
V.I.Mekhaep cho rằng: Quyết định quản lý là điều kiện then chốt củaquản lý, là hoạt động sáng tạo nhất trong tất cả các loại hoạt động Nó sáng tạo
ra phương hướng, cách thức và nội dung lao động của tập thể Để ra quyết địnhchính xác, yêu cầu người lãnh đạo - quản lý phải xây dựng được hàng loạt cácphương án, phải có các phẩm chất như: tự tin, quyết đoán, biết quy tụ cácchuyên gia, phải biết thừa nhận những sai lầm và dũng cảm gạt bỏ những quyếtđịnh không đúng
Trang 3A.I Kitov quan niệm: quá trình ra quyết định, tổ chức thực hiện quyếtđịnh của người quản lý điều có sự tham gia của năng lực chuẩn đoán, năng lựcsáng tạo và năng lực tổ chức Trong đó năng lực chuẩn đoán cho phép tạo rakhái niệm rõ ràng về các tổ chức hiện tại và tương lai, năng lực sáng tạo chophép khải thảo những quyết định thích hợp với nhiệm vụ và mục tiêu quản lý,năng lực tổ chức bảo đảm thực hiện được những quyết định ấy.
E.Ph Xulimov coi quản lý là công tác của con người và đối với conngười Hoạt động quản lý được thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật, chủyếu thông qua giải quyết mối quan hệ giữa các quân nhân Vì vậy, người lãnhđạo - quản lý với tư cách là chủ thể của hoạt động quản lý bộ đội cần có nănglực nhận thức - nhận thức luận, năng lực tổ chức sáng tạo và năng lực tácđộng xã hội
Khái niệm quyết định quản lý trong Giáo trình Khoa học quản lý chorằng: quản lý là những hành vi sáng tạo của chủ thể quản lý nhằm định ra mụctiêu, chương trình và tính chất hoạt động của tổ chức để giải quyết một vấn đề
đã chín muồi trên cơ sở hiểu biết các quy luật vận động khách quan và phân tích,
xử lý những thông tin về tổ chức và môi trường
Giáo sư Mai Hữu Khuê trong tác phẩm “Những khía cạnh tâm lý củaquản lý” cho rằng: ra quyết định là vấn đề trung tâm của hoạt động quản lý, khíacạnh tâm lý học quan trọng nhất của ra quyết định là phải làm sáng tỏ vấn đề.Người lãnh đạo - quản lý đang gặp khó khăn gì trong quá trình tư duy, người đóđang trải qua những cảm xúc và tình cảm nào Người lãnh đạo quản lý dùng ýchí mình ra sao? điều quan trọng là người lãnh đạo phải tìm giải pháp để quản lýtình huống trong điều kiện có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới hoàn cảnh (tư duy,cảm xúc, tình cảm) ý chí, yếu tố tình huống có vai trò quan trọng đối với quátrình ra quyết định của người lãnh đạo - quản lý
Giáo sư Đỗ Hoàng Toàn đã nghiên cứu về quyết định, nguyên tắc cơbản ra quyết định, yêu cầu đối với các quyết định và các yếu tố tác động đếnviệc ra quyết định quản trị kinh doanh Tác giả cho rằng: hiệu quả của cácquyết định phụ thuộc chủ yếu vào động cơ, bản lĩnh, uy tín và trách nhiệm
Trang 4của người quản lý Các yếu tố khách quan tác động đến quá trình ra quyếtđịnh và tổ chức thực hiện quyết định của giám đốc doanh nghiệp là tính đồng
bộ, tính hợp lý của hệ thống chính sách kinh tế, pháp luật của nhà nước, khảnăng của chủ thể và thị trường
Nguyễn Đức Minh và Nguyễn Hải Khoát trong tác phẩm “Cơ sở tâm lýhọc của công tác quản lý trường học” đã nghiên cứu bản chất của quyết địnhquản lý, phân loại các quyết định, các giai đoạn của quá trình ra quyết định vàcho rằng: Hoạt động người lãnh đạo - quản lý muốn có chất lượng hiệu quả caongười lãnh đạo - quản lý phải có các phẩm chất như : óc sáng tạo, dám nghĩ,dám làm, dám chịu trách nhiệm, có tầm nhìn xa trông rộng, có nghệ thuật quy tụ
và khai thác trí tuệ của các chuyên gia Quyết định là hành vi thể hiện ý chí củachủ thể ra quyết định, ý chí đó được định ra và thể hiện dước một hình thức nhấtđịnh, có tính bắt buộc đối với đối tượng phải thi hành nhằm đạt được mục đích
Lãnh đạo - quản lý bộ đội là một quá trình: Chủ thể lãnh đạo - quản lýgồm: cá nhân người lãnh đạo, chỉ huy và tập thể lãnh đạo - quản lý; khách thểlãnh đạo - quản lý gồm: cán bộ, chiến sĩ và tập thể cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền.Chủ thể lãnh đạo - quản lý điều khiển đối tượng lãnh đạo - quản lý thông quacác quyết định và hành động trong lãnh đạo - quản lý Đó là: Các chỉ thị, mệnhlệnh; các gợi ý, hướng dẫn v.v Hiệu quả thực hiện hành động của đối tượnglãnh đạo - quản lý là cái có thể kiểm tra, đo đạc và báo ngược về cho chủ thểlãnh đạo - quản lý để có thể điều chỉnh các quyết định và hành động trong lãnhđạo - quản lý
Từ cách tiếp cận trên có thể quan niệm: “Quyết định trong hoạt động lãnh đạo - quản lý bộ đội là phương án tối ưu của nhà lãnh đạo - quản lý nhằm xử lý
Trang 5mâu thuẫn giữa diễn biến của tình huống, hoàn cảnh, các đòi hỏi của nhiệm vụ đơn vị phải hoàn thành cùng các khả năng thực hiện chúng”.
* Đặc điểm của quyết định trong hoạt động lãnh đạo- quản lý:
Quyết định trong hoạt động lãnh đạo- quản lý là quyết định do chủ thể quản
lý ban hành để giải quyết các vấn đề trong phạm vi quản lý của mình Trong bộmáy quản lý, mỗi bộ phận hay cá nhân đều có một vị trí nhất định và từ vị trí đóđược phép ra các quyết định nhất định để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của
vị trí mà mình đảm nhận Chỉ có chủ thể quản lý mới có quyền ra quyết địnhquản lý để giải quyết vấn đề phát sinh trong hoạt động quản lý Phạm vi ra quyếtđịnh quản lý phụ thuộc vào thẩm quyền được trao cho chủ thể quản lý Chủ thểquản lý có thể là cá nhân hoặc tập thể
Quyết định trong hoạt động lãnh đạo- quản lý bộ đội là sản phẩm của chủthể quản lý, vì vậy luôn phản ánh ý chí chủ quan, cách thức nhìn nhận vấn đềcủa các người quản lý Như vậy, các quyết định quản lý thường mang tính chủquan, gắn với những nhận định chủ quan của các người quản lý về vấn đề cầngiải quyết Điều đó lý giải vì sao các vấn đề giống nhau lại được những ngườiquản lý khác nhau đưa ra các quyết định khác nhau Tuy nhiên, khi ra các quyếtđịnh, không người quản lý nào chỉ quan tâm tới mong muốn của mình mà cònchịu sự chi phối của nhiều yếu tố bên ngoài môi trường khác Quyết định quản
lý được người quản lý đưa ra phải dựa trên cơ sở hiểu biết và vận dụng nhữngquy luật khách quan vào thực tiễn hoạt động quản lý Do đó, quyết định tronglãnh đạo - quản lý bao hàm trong đó cả tri thức của khoa học quản lý, của quátrình phân tích logic vấn đề, đồng thời có cả sự sáng tạo và nghệ thuật điều hànhcủa người quản lý Các quyết trong lãnh đạo-quản lý định quản lý đều có nhữngtác động lên đối tượng của quyết định, làm thay đổi hành vi, tính chất của đốitượng mặc dù mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau
Bên cạnh các đặc điểm chung, xuất phát từ những đặc điểm của chủ thể banhành và đối tượng tác động của quyết định quản lý mà quyết định trong lãnh đạo
- quản lý bộ đội có những đặc điểm riêng chủ yếu sau:
Quyết định lãnh đạo - quản lý trong hoạt động quân sự được ban hành dựa
Trang 6trên các quy định của pháp luật, điều lệnh, điều lệ quân đội, chỉ thị mệnh lệnh củacấp trên Hoạt động lãnh đạo- quản lý bộ đội là quản lý bằng pháp luật và theopháp luật, do đó các quyết định lãnh đạo- quản lý đưa ra phải phù hợp với các quyđịnh của pháp luật hiện hành Những quyết định này có thể chứa đựng các quy tắc
xử sự chung, bắt buộc thi hành đối với các cá nhân, tổ chức (quyết định quyphạm) hoặc được ban hành để xử lý một công việc cá biệt cụ thể (quyết định cábiệt) Bên cạnh đó, quyết định lãnh đạo - quản lý trong hoạt động quân sự có tínhthứ bậc, tức là quyết định của cơ quan cấp trên có giá trị pháp lý cao hơn quyếtđịnh của cơ quan cấp dưới Theo đó, khi cần thiết phải điều chỉnh hay bãi bỏ mộtquyết định lãnh đạo - quản lý thì cần sử dụng quyết định của chính cơ quan đãban hành quyết định đó hoặc của cơ quan cấp trên
b, Ra quyết định trong hoạt động lãnh đạo - quản lý bộ đội
*Khái niệm:
Trong tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý”, Harold Kôtz và cáccộng sự cho rằng: ra quyết định là sự lựa chọn một trong số các phương án hànhđộng, là cốt lõi của việc xây dựng kế hoạch, ra quyết định có hiệu quả đòi hỏingười lãnh đạo quản lý phải biết lựa chọn phương án hành động tối ưu, trongnhiều phương án được đưa ra
Penten Drucke (người Anh) cho rằng: Bản chất của ra quyết định quản lý
là sự nhận xét và lựa chọn trong số các phương án hành động, trong đó không cóphương án nào hoàn toàn đúng và hoàn toàn sai Vì trong tổ chức thực hiện nómới bộc lộ ra vấn đề sai sót mà trước đây ra quyết định không tính đến, hoặc dựbáo đến
Tác giả Jonathan Baron (người Anh) trong tác phẩm “Suy nghĩ và raquyết định” quan niệm: Trước mỗi tình huống đặt ra trong cuộc sống đòi hỏi conngười phải suy nghĩ quyết định cần làm gì và làm như thế nào, bản chất của việc
ra quyết định là sự lựa chọn hành động, nó được quy định bởi niềm tin, mụcđích của chủ thể và quá trình tư duy của người quản lý
F.F Aunapu quan niệm: ra quyết định quản lý là chức năng quan trọngnhất trong số các chức năng cơ bản của người lãnh đạo quản lý, mọi công việc
Trang 7của người lãnh đạo - quản lý đều dẫn tới việc ra quyết định và tổ chức thực hiệnquyết định ấy.
V.I Mekheev cho rằng: ra quyết định quản lý là điều then chốt trong quản
lý, ra quyết định quản lý là hoạt động tư duy sáng tạo của chủ thể quản lý Nósáng tạo ra phương hướng, phương pháp, hình thức và nội dung lao động của tậpthể đông đảo, ra quyết định quản lý chịu sự tác động trực tiếp của các yếu tố chủquan và yếu tố khách quan mới trong quản lý
Theo Từ điển Tâm lý học do Vũ Dũng chủ biên quan niệm: ra quyết định
là hành động ý chí hình thành theo trình tự của những hành động, nhằm thựchiện mục đích Trên cơ sở biến đổi thông tin ban đầu theo tình huống bất định.Quá trình ra quyết định là khâu trung tâm của các giai đoạn biến đổi thông tin vàđiều chỉnh tâm lý trong hệ thống hoạt động có mục đích Những bước cơ bảncủa ra quyết định quản lý là chuẩn bị thông tin, phân tích thông tin, xây dựng
mô hình thông tin
Theo Giáo sư Đỗ Hoàng Toàn: ra quyết định quản lý là hành vi sáng tạocủa chủ doanh nghiệp (giám đốc) nhằm định ra mục tiêu, chương trình và tínhchất hoạt động của doanh nghiệp để giải quyết một vấn đề chín mười
Tác giả Nguyễn Hữu Sơn cho rằng: ra quyết định là quá trình xác địnhvấn đề và lựa chọn một chương trình hành động thích hợp trong số nhiềuchương trình hành động khác nhau đã được chuẩn bị nhằm đáp ứng những nhucầu của tình huống
Theo các nhà tâm lý học quân sự thì: Quyết định trong hoạt động lãnh đạoquản lý chính là phương án tối ưu của nhà lãnh đạo quản lý nhằm xử lý mâuthuẫn giữa diễn biến của tình huống và hoàn cảnh, các đòi hỏi nhiệm vụ của đơn
vị phải hoàn thành cùng các khả năng thực hiện chúng
Như vây, thực chất của việc ra quyết định trong hoạt động lãnh đạo –quản lý là quá trình tìm được phương án tối ưu để thực hiện các nhiệm vụ củađơn vị một cách có hiệu quả
Từ các quan niệm trên, có thể đưa ra khái niệm ra quyết định trong lãnhđạo - quản lý như sau:
Trang 8Ra quyết định trong lãnh đạo - quản lý bộ đội là quá trình xác định vấn đề,
đề xuất các phương án hành động và lựa chọn một phương án hành động của người lãnh đạo - quản lý (tập thể lãnh đạo - quản lý) để tổ chức thực hiện nhiệm
vụ của đơn vị trong các điều kiện hoạt động quân sự khác nhau.
* Quy trình ra quyết định trong lãnh đạo - quản lý:
Bước 1: Xác định vấn đề ra quyết định:
Vấn đề ra quyết định được hiểu là một nhiệm vụ mà tổ chức cần giảiquyết bằng một quyết định, nếu không tổ chức sẽ khó có thể phát triển được.Xác định vấn đề là bước đầu tiên có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc raquyết định Trong thực tiễn, hiện tượng thường dễ nhận ra nhưng vấn đề khôngphải lúc nào cũng dễ dàng phát hiện được Vấn đề ra quyết định có thể đượcxác định thông qua kinh nghiệm, qua trắc nghiệm phân tích của nhà quản lýhoặc của các chuyên gia, các bộ phận chức năng, cũng có thể của cấp dưới.Trong tình huống đơn giản, nhà quản lý có thể nhanh chóng xác định được vấn
đề quyết định Ngược lại, trong những tình huống phức tạp thường phải đề raquyết định một cách sơ bộ và tiếp tục thu thập, phân tích thông tin để là rõnhiệm vụ quyết định Không phải mọi vấn đề trong tổ chức, mọi sự sai lệch,mọi cơ hội đều trở thành vấn đề quyết định Chỉ những vấn đề "chín muồi" mớitrở thành vấn đề quyết định
Bước 2: Chọn tiêu chuẩn đánh giá phương án:
Muốn so sánh các phương án một cách khách quan để lựa chọn đượcphương án tốt nhất cần xác định tiêu chuẩn đánh giá các phương án Tiêuchuẩn này được biểu hiện bằng các chỉ tiêu số lượng và chất lượng, phản ánhkết quả đạt mục tiêu của tổ chức hay kết quả mong muốn của việc giải quyếtvấn đề quyết định Ví dụ để ra quyết định về lựa chọn cán bộ quản lý thường
có các tiêu chuẩn về năng lực và phẩm chất; để ra quyết định về đầu tư thường
có các tiêu chuẩn về kinh tế, chính trị, xã hội và môi trường Lựa chọn các tiêuchuẩn là việc không đơn giản Nếu tiêu chuẩn không được xác định rõ thì việcđánh giá và lựa chọn quyết định sẽ gặp khó khăn, dễ dẫn đến tình trạng tùytiện, chủ quan
Trang 9Bước 3: Tìm kiếm các phương án để giải quyết các vấn đề:
Một vấn đề quyết định có thể được giải quyết bằng nhiều cách khác nhau.Cần tìm đến tất cả các phương án quyết định có thể có, ngay cả đối với nhữngphương án mà mới nhìn tưởng chừng không thể thực hiện được Tuy nhiên, nếu
số lượng phương án quá nhiều thì quá trình lựa chọn phương án sẽ gặp khókhăn Để thuận lợi cho việc phân tích và lựa chọn chỉ nên giữ lại một số phương
án thiết thực, loại bỏ những phương án không có tính khả thi, nhóm các phương
án tương tự lại với nhau
Bước 4: Đánh giá phương án:
Đánh giá phương án là xác định giá trị của phương án theo tiêu chuẩn hiệuquả Việc đo lường hiệu quả của từng phương án cần được thực hiện theo cả haihướng: phân tích định lượng và phân tích định hướng Đánh giá đúng hiệu quả
mà phương án sẽ mang lại sẽ lựa chọ được quyết định đúng Nói một cách tổngquát, đánh giá các phương án chính là chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của từngphương án Đánh giá phương án có hai nhiệm vụ: một là, xác định số đo hiệuquả của từng phương án; hai là, loại bỏ các phương án không đáng giá Việcđánh giá phương án cần được tiến hành theo các phương pháp và kỹ thuật đánhgiá khoa học
Bước 5: Lựa chọn phương án và ra quyết định:
Trong các phương án đáng giá cần phải chọn ra một phương án thỏa mãncao nhất các tiêu chuẩn hiệu quả, đồng thời khắc phục được những yếu tố hạnchế Việc lựa chọn phương án nên có sự tham gia của tập thể, của những chuyêngia có kinh nghiệm, thậm chí của cấp trên Có hai khả năng khi lựa chọn phươngán: lựa chọn theo một tiêu chuẩn và lựa chọn theo nhiều tiêu chuẩn: Trường hợplựa chọn theo một tiêu chuẩn, phương án nào có mức đáp ứng cao nhất tiêuchuẩn đã đặt ra và không có những yếu tố hạn chế không thể khắc phục, đượcxem là phương án tốt nhất Trường hợp lựa chọn theo nhiều tiêu chuẩn, cácphương án có mức đáp ứng khác nhau về tiêu chuẩn cần phải đưa chúng về mộtchỉ tiêu hiệu quả tổng hợp Chỉ tiêu này phản ánh mức độ đáp ứng mọi tiêuchuẩn Trong trường hợp này, phương án nào có chỉ tiêu hiệu quả tổng hợp có
Trang 10giá trị lớn nhất đồng thời các tiêu chuẩn đều ở mức chấp nhận được, không cóyếu tố hạn chế, được xem là phương án tốt nhất.
Như vậy, ra quyết định là một quá trình hành động thực tế, là kết quả tổnghợp dưới sự tác động của nhiều yếu tố: tâm lý cá nhân, trình độ nhận thức, suyluận, kỹ năng thực hành… Ra quyết định là một trong những hoạt động cơ bảncủa lãnh đạo - quản lý, bên cạnh các hoạt động như: xác định mục tiêu của tổchức, hình thành tầm nhìn chiến lược, tổ chức và huy động các nguồn lực, xâydựng cơ chế phản hồi và điều chỉnh, ổn định tổ chức, theo dõi và giám sát, nhằmlựa chọn ra phương án hành động làm cơ sở cho quá trình tổ chức thực hiện
2 Các hình thức ra quyết định
Hình thức ra quyết định là cách thức mà chủ thể quyết định dùng để thựchiện một, một số hoặc tất cả các bước của quá trình đề ra quyết định Trong quátrình đề ra quyết định chủ thể quản lý có thể sử dụng nhiều hình thức khác nhau,
cụ thể là:
a, Ra quyết định cá nhân:
Ra quyết định cá nhân là hình thức ra quyết định dựa phần lớn vào ý chí
cá nhân, không có sự đóng góp ý kiến của tập thể Một quyết định được banhành theo phương pháp ra quyết định cá nhân thường mang nặng ý chí chủ quancủa người ra quyết định Hình thức ra quyết định này thường thấy ở những nhàquản lý có phong cách lãnh đạo độc đoán Tuy nhiên, ngay cả những nhà quản
lý có phong cách lãnh đạo dân chủ hay tự do, trong những trường hợp nhất địnhcần thiết, cũng phải ra quyết định theo phương pháp này Hình thức ra quyếtđịnh cá nhân tuy mang nặng tính chủ quan và do đó đôi khi quyết định khôngchuẩn xác do thiếu sự suy xét thấu đáo và thông tin cần thiết nhưng lại đặc biệt
có giá trị khi cần giải quyết các trường hợp khẩn cấp Hình thức này thể hiện sựquyết đoán của người ra quyết định
b, Ra quyết định tập thể:
Ra quyết định tập thể được hiểu là một hình thức mà người lãnh đạo không
chỉ dựa vào kiến thức và kinh nghiệm cá nhân của mình mà còn dựa vào kiếnthức và kinh nghiệm của tập thể để đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về
Trang 11quyết định được đưa ra Ra quyết định tập thể thường được sử dụng để quyếtđịnh những vấn đề quan trọng, những vấn đề phức tạp, những vấn đề có ảnhhưởng lâu dài đến phát triển tổ chức.
Hình thức ra quyết định tập thể rất phong phú như: sự tham gia của hộiđồng tư vấn, nhóm nghiên cứu, sự tham gia của một số chuyên gia, sự tham giacủa tập thể hoặc một số cá nhân, một số bộ phận trong tổ chức Kết quả thảoluận của tập thể là những căn cứ quan trọng giúp các nhà quản lý đưa ra đượcnhững quyết định đúng đắn trong phạm vi quyền hạn của mình
Hình thức ra quyết định tập thể có ưu điểm như: Thu hút được sáng kiếncủa nhiều người, đặc biệt là các chuyên gia và những người sẽ thực thi quyếtđịnh; đảm bảo tính dân chủ của tổ chức Tuy nhiên hình thức này có hạn chế đó
là thường kéo dài thời gian; dễ có sự ảnh hưởng của một hoặc một số cá nhântrong tập thể đến kết luận của tập thể; có trường hợp trách nhiệm của người raquyết định không rõ ràng (chủ thể quyết định là cá nhân hay tập thể)
* Một số kỹ thuật của ra quyết định trong lãnh đạo-quản lý:
Trong quá trình thực hiện ra quyết định tập thể có thể áp dụng một số các
kỹ thuật như:
Kỹ thuật động não: Động não là kỹ thuật được dùng trong quá trình tìmtòi các sáng kiến của mọi người tham gia thảo luận về vấn đề sẽ quyết định Ví
dụ, trong một cuộc họp có nhiều người tham gia, người chủ tọa nêu rõ ràng vấn
đề sao cho tất cả mọi người đều hiểu, tất cả các thành viên tự do nêu ý kiến củamình trong khoảng thời gian ấn định trước Kỹ thuật động não có nhược điểm là
ý kiến của mọi người trong cuộc họp dễ bị ảnh hưởng lẫn nhau
Kỹ thuật nhóm danh nghĩa: Nhóm danh nghĩa là kỹ thuật được dùng khôngchỉ tìm ra sáng kiến mà còn đi đến kết luận của cuộc họp Ví dụ, các thành viêncủa nhóm có mặt tại cuộc họp Chủ tọa phát biểu về nhiệm vụ cuộc họp Cácthành viên viết ra giấy những suy nghĩ của họ Từng thành viên đọc những điều
họ viết Nhóm thảo luận và đánh giá các ý kiến của từng thành viên Từng thànhviên độc lập cho biết thứ tự của các ý kiến theo mức độ đúng đắn của chúng Kếtluận cuối cùng sẽ thuộc về ý kiến có thứ bậc được tổng hợp cao nhất