ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)

tài liệu về liên minh châu âu

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Khoa Lịch sử

1 Thông tin về giảng viên

*Giảng viên 1:

Họ và tên: Vũ Dương Ninh

Chức danh, học hàm, học vị: Giáo sư

Thời gian và địa điểm làm việc:

o Từ năm 1959 đến 1995: Khoa Lịch sử

o Từ năm 1995 đến nay: Khoa Quốc tế học Địa chỉ liên hệ: Khoa Quốc tế học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Nguyễn Trãi Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại, email: 8584599, vdninh@vvn.vn

Các hướng nghiên cứu chính:

o Quan hệ quốc tế cận hiện đại

o Quan hệ đối ngoại của Việt Nam

*Giảng viên 2:

Họ và tên: Bùi Hồng Hạnh

Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ

Thời gian và địa điểm làm việc: Từ năm 1998 đến nay: Khoa Quốc

tế học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Địa chỉ liên hệ: Khoa Quốc tế học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 336 Nguyễn Trãi Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại, email: 8584599, hanhqth@yahoo.com

Các hướng nghiên cứu chính:

o Liên minh châu Âu

o Chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu

2 Thông tin chung về môn học

- Tên môn học: Sự hình thành và phát triển của Liên minh châu Âu (EU)

- Mã môn học:

- Số tín chỉ: 2

- Các môn học tiên quyết:

+ Lịch sử thế giới cận hiện đại

- Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

+ Nghe giảng lý thuyết: 22 + Thảo luận: 04 + Tự học xác định: 04

- Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học: Bộ Lịch sử Thế giới, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

3 Mục tiêu của môn học

3.1 Mục tiêu chung

- Kiến thức:

+ Sinh viên phải nắm được những kiến thức cơ bản về Liên minh

châu Âu (EU) - một điển hình của xu thế khu vực hoas một chủ thể trong quan hệ quốc tế, cũng như một đối tác đặc biệt trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam

+ Sau khi hoàn thành môn học sinh viên hiểu được lịch sử hình thành, mục tiêu và cơ chế hoạt động của của EU, từ đó có thể tiếp tục nghiên cứu sự phát triển và các mối quan hệ quốc tế của EU và các thành viên của EU, đặc biệt là quan hệ Việt Nam - EU

+ Sinh viên cần nắm được những kiến thức để có thể phân tích, thảo

luận và bình luận các xu hướng phát triển của EU

+ Từ những hiểu biết về lịch sử hình thành và phát triển của EU, sinh

viên có thể có năng lực phân tích có tính khoa học về khả năng nhất thể

hoá của khu vực châu Âu và khả năng áp dụng mô hình này trên thế giới + Thông qua nghiên cứu lịch sử hình thành và phát triển của EU, sinh viên được trang bị những kiến thức để có thể nhìn nhận được xu hướng vận động của lịch sử thế giới đương đại

- Kỹ năng:

+ Sinh viên có khả năng hiểu biết xu thế khu vực hoá trong lịch sử hiện đại, vận dụng những kiến thức về EU trong việc nghiên cứu các vấn

đề quốc và quan hệ quốc tế, hoặc các công việc nghiên cứu về lịch sử thế giới nói chung

+ Sinh viên cũng có thể sử dụng các kiến thức này trong các công tác đối ngoại, giao dịch với các đối tác EU hay các thành viên của EU

+ Thông qua các hình thức như thảo luận, làm việc theo nhóm, sinh viên sẽ được rèn luyện kỹ năng trình bày vấn đề, làm việc với người khác

và làm việc theo nhóm

+ Kỹ năng đọc tài liệu và phân tích tư liệu (đặc biệt là tư liệu nước ngoài) là một trong những kỹ năng được quan tâm và chú trọng rèn luyện

+ Các kỹ năng tư duy, phân tích và ra quyết định cũng như các kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề sẽ được củng cố và nâng cao thông qua các bài tập nghiên cứu và nhận định về xu hướng vận động của thế giới trong những hoàn cảnh lịch sử nhất định

+ Nghiên cứu về lịch sử hình thành và phát triển của một tổ chức kinh

tế khu vực, một đối tượng có tính động thái, sẽ giúp sinh viên có kỹ năng

nhìn nhận, điều chỉnh và tự phát triển trong xu hướng thay đổi nhanh chóng của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

- Thái độ, chuyên cần:

+ Sinh viên cảm thấy hứng thú tìm hiểu, nghiên cứu về lịch sử thế giới nói chung và về lịch sử hình thành và phát triển của EU nói riêng

+ Những kiến thức và kỹ năng đạt được giúp sinh viên tự tin trong việc tìm hiểu lịch sử hình thành của các tổ chức kinh tế khu vực khác

+ Sinh viên có thể xác định được khả năng, ưu thế cá nhân để từ

đó đề ra được định hướng học tập và việc làm trong tương lai

3.2 Mục tiêu chi tiết của môn học

Mục tiêu

Nội dung

Bậc 1 (A) Nhớ

Bậc 2 (B) Hiểu

Bậc 3 (C) Phân tích, tổng hợp, đánh giá, vận dụng

Bài 1

Quá trình hình thành

của Cộng đồng châu

Âu (EC) từ sau Thế

chiến thứ hai đến đầu

thập niên 1990

A1- Nêu được khái quát các mốc chính trong quá trình thành lập tổ chức

EC giai đoạn từ sau Thế chiến hai đến nay

B1-Hiểu được nguyên nhân hình thành tổ chức này

C1 - Phân tích được những tác động của bối cảnh thế giới và khu vực đối với sự hình thành tổ chức EC cũng như tác động của việc ra đời tổ chức này đối với các nước thành viên và khu vực Bài 2

Sự chuyển đổi từ EC

sang EU

A2 - Nắm được khái quát nội dung hiệp ước Masstricht năm 1992 đánh dấu sự chuyển đổi

từ EC sang EU Trong

đó nêu được khái quát mục tiêu, nguyên tắc và

B2 - Hiểu được nguyên nhân dẫn đến sự chuyển đổi từ EC sang EU

C2 - Đánh giá quá trình chuyển đổi từ EC sang EU về hệ quả đối với các nước thành viên cũng như với quan hệ quốc tế trên thế giới

cơ chế hoạt động của

EU Nêu được các mốc chính trong quá trình phát triển của EU Bài 3

Những chính sách

lớn của EU

A3 - Nắm được nội dung chính sách lớn của EU về chính trị, kinh tế và đối ngoại

B3 - Hiểu được mục tiêu của EU trong các chính sách này

C3 – Đánh giá, phân tích được những thành tựu cũng như thách thức và xu hướng của EU đối với các chính sách này Bài 4

Quan hệ Việt

Nam - EU

A4 - Nắm được các giai đoạn chính trong quan hệ Việt Nam - EU

B4 - Hiểu được bản chất của mối quan hệ Việt Nam – EU qua các giai đoạn lịch sử cũng như vai trò của mối quan hệ này với

cả hai bên

C4- Phân tích, đánh giá được những thành tựu và trở ngại trong việc phát triển quan hệ Việt Nam -

EU

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học cung cấp những kiến thức cơ bản và hệ thống về lịch

sử hình thành và quá trình phát triển của Liên minh châu Âu Từ những ý tưởng ban đầu, sự ra đời của các tổ chức tiền than sau Thế chiến II, sự chuyển đổi từ Cộng đồng châu Âu sang một thể chế hiện đại và đầy quyền lực – Liên minh kinh tế, chính trị, đến nay EU đã khẳng đinh vị thế của mình với tư cách là một chủ thể đặc biệt Trong quá trình phát triển của EU, không thể không đề cập đến những chính

sách lớn như chính sách kinh tế, chính sách đối ngoại và các chính sách tiến đến một liên minh chính trị

Một nội dung quan trọng khác của môn học là quan hệ Việt Nam –

EU EU giữ một vị trí lớn trong chính sách đối ngoại của Việt Nam Cùng điểm lại những mốc lịch sử trong quan hệ Việt Nam – EU, từ đó

có những đánh giá và phân tích về triển vọng phát triển của mối quan

hệ này sẽ giúp sinh viên có những kiến thức thực tiễn hơn

5 Nội dung chi tiết môn học

1 Quá trình hình thành của Cộng đồng châu Âu (EC) (từ sau Thế chiến thứ hai đến đầu thập niên 1990)

1.1 Những ý tưởng về một châu Âu thống nhất

1.2 Các tổ chức tiền thân của EC

1.2.1 Bối cảnh châu Âu sau Thế chiến thứ hai

1.2.2 Sự ra đời của Cộng đồng Than Thép châu Âu

1.2.3 Sự ra đời của Cộng đồng châu Âu – EC

2 Sự chuyển đổi từ EC sang EU

2.1 Bối cảnh thế giới và châu Âu sau Chiến tranh Lạnh

2.2 Hiệp ước Masstricht năm 1992

2.3 EU – Liên minh kinh tế và Liên minh chính trị

2.4 Mục tiêu, nguyên tắc và cơ chế hoạt động của EU

2.4.1 Mục tiêu

2.4.2 Nguyên tắc hoạt động

2.4.3 Cơ chế hoạt động

2.5 Sự mở rộng EU năm 2005

3 Những chính sách lớn của EU

3.1 Sự ra đời của Hiến pháp EU năm 2005

3.1.1 Mục tiêu của Hiến pháp EU

3.1.2 Những khó khăn trên con đường tiến tới Liên minh chính trị 3.2 Về chính sách kinh tế và tiền tệ

3.3 Về chính sách đối ngoại của EU

3.3.1 Với Mỹ

3.3.2 Với các các nước đang phát triển (các nước ACP)

3.3.3 Với châu Á (ASEM)

4 Quan hệ Việt Nam – EU

4.1 Giai đoạn trước năm 1990

4.2 Giai đoạn từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1990 đến nay

6 Học liệu

- Học liệu bắt buộc:

1 Website chính thức của EU: http://europa.eu.int

2 Website của Bộ Ngoại giaoViệt nam www.mofa.gov.vn : Giới

thiệu tổng quan về Liên minh châu Âu

3 Carlo Altomonte – Mario Nava (Chủ biên): Kinh tế và chính sách của EU mở rộng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hn 2004

4 Trần Thị Kim Dung: Quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu,

NXB KKHXH, Hn 2002

5 Bùi Huy Khoát (Chủ biên), Thúc đẩy quan hệ thương mại - đầu

tư giữa Liên hiệp châu Âu và Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI, Nxb Khoa học Xã hội, Hn.2001

- Học liệu tham khảo

1 Francois Féron – Armelle Thoraval: Thực trạng châu Âu, Nxb

Khoa học Xã hội, Hn 1995

2 Nguyễn Anh Thái, Lịch sử thế giới hiện đại, Nxb Giáo dục, Hà

Nội 1998

3 Từ Thiên Tân & Lương Chí Minh, Lịch sử thế giới thời đương đại, Tập 6, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh 2002

4 Nguyễn Duy Quý (Chủ biên): Tiến trình hợp tác Á – Âu và những đóng góp của Việt Nam, Nxb Khoa học Xã hội, Hn.2006

5 Viện Nghiên cứu Châu Âu: Mở rộng EU và các tác động đối với Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hn.2004

6 Christopher Piening: Global Europe – The European Union in the World Affairs, Lynne Rienner Publishers, Inc., London 1997

7 Brian White: Understaning European Foreign Policy, Palgrave

2001

7 Hình thức tổ chức dạy học

7 1 Lịch trình chung

Nội dung

Hình thức tổ chức dạy học môn học

Tổng

hành, thí nghiệm, điền dã…

Tự học, tự nghiên

cứu

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận

7 2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Tuần 1: Bài 1

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

Seminar 1

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Sinh viên thảo luận

và trình bày những hiểu biết của mình

về EU

- Truy cập và tìm hiểu về website chính thức của EU

- Trình bày báo cáo cá nhân

Tự học

xác định

(1 giờ)

Chuẩn bị cho Seminar 1

- Tra cứu tài liệu liên quan đến môn học

Tuần 2: Bài 1, mục 1.1 & 1.2.1

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

Thuyết

trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Những ý tưởng về một châu Âu thống nhất

- HL 1, 2

- HLTK 2,3

Tự học Nội dung Phần 1.1 - HL 1, 2

Tuần 3: Bài 1, mục 1.2.2 & 1.2.3

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Bối cảnh châu Âu sau thế chiến thứ hai

- Các tổ chức tiền thân của EC

- HL 1, 2

- HLTK 2,3

Tự học Nội dung phần 1.2 - HL 1, 2

Tuần 4: Bài 1, mục 1.2.3 và Bài 2, mục 2.1

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết trình

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Sự ra đời của Cộng đồng châu Âu

HL 1, 2

Thuyết trình

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Bối cảnh thế giới

và châu Âu sau Chiến tranh Lạnh

- HL 1,2

- HLTK 2,3

và 2.1

- Truy cập website của EU, tìm hiều nội dung

cơ bản của Hiệp ước Masstricht

Tuần 5: Bài 2, mục 2.2 & 2.3

Hình thức

tổ chức dạy

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

học

Thuyết trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng

- Hiệp ước Masstricht năm 1992

- EU – Liên minh kinh tế và Liên minh chính trị

- HLTK 2,3

Tự học Nội dung phần 2.2 &

2.3

- HLTK 2,3

Tuần 6: Bài 2, mục 2.4

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị Ghi chú

Thuyết

trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng

- Mục tiêu, nguyên tắc và cơ chế hoạt động của EU

- HL 1, 2, 3

2.4 và 2.5

- HL 1,2, 3

Tuần 7: Bài 2, mục 2.5

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

Thuyết

trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Sự mở rộng EU năm 2005

- HL 1, 2, 3

Tự học Nội dung phần 2.3 - HL 1, 2, 3

Tuần 8: Bài 2

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Tự học xác

định

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Chuẩn bị cho Seminar 2

Thảo luận và chuẩn bị báo cáo nhóm

Seminar 2

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Nguyên nhân dẫn đến sự chuyển đổi

EC thành EU

- Ý nghĩa của việc

ra đời EU

- Tìm hiểu những tác động đối với EC trong bối cảnh hậu Chiến tranh Lạnh

- Trình bày báo cáo nhóm

Tuần 9: Bài 3, mục 3.1

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết

trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng

- Điểm lại quá trình hình thành của Hiến pháp EU

- Mục tiêu của Hiến pháp EU

- HL 2

Tự học Các chính sách lớn

của EU

- HL 1, 2, 3

- HLTK 1, 4

Tuần 10: Bài 3, mục 3.2 & 3.3.1

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết

trình

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Chính sách kinh

tế và tiền tệ chung của EU

- HL 1,2,3

- HLTK 1, 6

Thuyết

trình

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

- Quan hệ EU - Mỹ - HL 1, 2

- HLTK 1, 4, 6,

7

Tự học Nội dung phần 3.2

và 3.3.1

Tuần 11: Bài 3, mục 3.3.2 & 3.3.3

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết trình

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Chính sách đối ngoại của EU

- Với ACP

- ASEM

- HL 1, 2

- HLTK 1, 4, 6, 7

Tự học xác

định

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Chuẩn bị cho Seminar 3

Thảo luận và chuẩn bị báo cáo nhóm

Tuần 12: Bài 4, mục 4.1

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Seminar 3

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Thuận lợi và khó khăn trong việc thực hiện các chính sách lớn của EU

- HL 1,2,3

- HLTK 1, 6,7

- Trình bày theo nhóm

Thuyết

trình

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

Quan hệ Việt Nam – EU giai đoạn trước năm 1990

- HL 1, 2, 4, 5

Tự học Nội dung Phần 4.1 HL 1, 2, 4, 5

Tuần 13: Bài 4, mục 4.2

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết

trình

Tiết:

Thứ:

Phòng

Quan hệ Việt Nam giai đoạn từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm

1990 đến nay

HL 1, 2, 4, 5

Tự học Nội dung Phần 4.2 HL 1, 2, 4, 5

Tuần 14: Bài 4, mục 4 2 (tiếp)

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Thuyết

trình

(2 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng

Quan hệ Việt Nam giai đoạn từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm

1990 đến nay:

- Những thành tựu

- Quan hệ từ song phương đến đa phương

HL 1, 2, 4, 5

Tự học Nội dung Phần 4.2 HL 1, 2, 4, 5

Tuần 15: Bài 4

Hình thức

tổ chức dạy

học

Thời gian, địa điểm

chuẩn bị

Ghi chú

Tự học xác

định (1 giờ)

Chuẩn bị cho Seminar 4

HL 1, 2, 4, 5

Seminar 4

(1 giờ)

Tiết:

Thứ:

Phòng:

EU trong tương lai

và triển vọng quan

hệ Việt Nam – EU

- HL 1, 2, 4, 5

- HLTK 5

- Trình bày báo cáo cá nhân

8 Chính sách đối với môn học và các yêu cầu khác của giảng viên

- Sinh viên đi học đầy đủ, đúng giờ

- Tham gia đầy đủ và nhiệt tình các buổi hoạt động theo nhóm

- Tích cực tham gia các seminar được tổ chức

- Sinh viên phải hoàn thành việc đọc và chuẩn bị tài liệu được yêu cầu trước mỗi buổi học