*Nhận xét: Đoạn văn kể theo Bài tập 1: Thay đổi ngôi kể ngôi thứ ba mang tính khách trong đoạn văn sau thành ngôi quan : một người nào đó đang thứ ba và nhận xét ngôi kể nhận xét về Dế M[r]
Trang 1NGỮ VĂN 6
TUẦN 9 TIẾT: 33 NGÔI KỂ VÀ LỜI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ
A/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp hs: Nắm được đặc điểm và ý nghĩa của ngôi
kể trong văn tự sự (ngôi thứ nhất, ngôi thứ ba)
- Biết lựa chọn và thay đổi ngôi kể thích hợp trong tự sự
- Sơ bộ phân biệt được tính chất khác nhau của ngôi kể thứ ba và ngôi kể thứ nhất
B/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ: Em hãy kể về những việc làm của em trong ngày chủ nhật vừa qua
3 Bài mới:
Gọi một học sinh
? Em hãy tự giới thiệu về
mình?
? Khi em tự giới thiệu về
mình thì nhân vật được giới
thiệu là ai, người kể là ai? Em
sẽ dùng ngôi thứ mấy để xưng
hô? Giữa người kể và nhân
vật, sự việc được kể có mối
quan hệ như thế nào?
? Em hãy giới thiệu về người
bạn của em? Khi giới thiêu
bạn em , em sẽ có mấy cách
giới thiệu?
Học sinh tự giới thiêu về mình và nhận xét:
- Khi tự giới thiệu về mình thì người kể là em và nhân vật cũng chính là em, em sẽ dùng ngôi thứ nhất để xưng hô( xưng tôi) Ngưòi kể đứng ở vị trí bên trong câu chuyện tự kể về mình
- Khi em giới thiệu bạn của em,em có thểxưng tôi và trực tiếp tham gia vaò câu chuyện(
ví dụ: tôi tên là Lan ,tôi có một người bạn rất thân Bạn ấy tên là Mai…) hoặc em có thể đứng
ở ngoài câu chuyện để kể( ví dụ: Có một cô bé học lớp 6A 2 rất dễ thương, tên cô ấy là Mai…).Khi đó em sẽ không xưng là tôi để kể và sẽ gọi bạn
em theo ngôi thứ ba( cô ấy, Mai)
I / NGÔI KỂ VÀ VAI TRÒ CỦA NGÔI KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ
- Ngôi kể: là vị trí
giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện
Trang 2? Ngôi kể là gì? Theo em
trong tác phẩm tự sự thường
gặp những ngôi kể nào?
*Cho trình chiếu đoạn văn
Đoạn 1: Vua và đình thần
chịu thằng bé là thông minh
lỗi lạc Nhưng vua vẫn còn
muốn thử một lần nữa Qua
hôm sau, khi hai cha con đang
ăn cơm ở công quán bỗng có
sứ nhà vua mang tới một con
chim sẻ, với lệnh bắt họ phải
dọn thành ba cỗ thức ăn Em
bé nhờ cha lấy cho mình một
cái kim may rồi đưa cho sứ
giả bảo:
-Ông cầm lấy cái này về tâu
đức vua xin rèn cho tôi thành
một con dao để xẻ thịt chim
- Vua nghe nói từ đó mới
phục hẳn (Em bé thông
minh)
? Đoạn văn này được kể theo
ngôi nào? Dựa vào dấu hiệu
nào để nhận ra điều đó:
(Người kể là ai? Người kể gọi
tên các nhân vật là gì? Có
thể có mặt ở những đâu? Vị
trí của người kể là ở đâu,
đứng bên ngoài câu chuyện
hay trực tiếp tham gia vào câu
chuyện? Vị trí này có thuận
lợi gì?)
- Là vị trí giao tiếp mà người kể sử dụng khi kể chuyện
- Khi người kể xưng “tôi” thì đó là kể theo ngôi thứ nhất
- Khi người kể giấu mình, gọi sự vật bằng tên của chúng, kể như “người ta” kể thì gọi là kể theo ngôi thứ ba
- Hs đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi
- Đoạn 1: Kể theo ngôi thứ ba
Người kể giấu mình không biết
ai kể
+ Người kể gọi tên các nhân vật bằng tên của chúng (Vua, thằng bé, hai cha con, chim sẻ, sứ giả, …)
- Người kể giấu mình nhưng có mặt ở khắp nơi (ở cung vua, biết được ý nghĩ của vuavà đình thần muốn thử thằng bé thêm một lần nữa, tiếp theo người kể có mặt ở công quán chứng kiến lúc cha con đang ăn cơm thì có sứ giả đến và nghe lời đáp của em bé, cuối cùng người kể có mặt ở cung vua để biết rằng “vua nghe nói thì từ đó mới phục hẳn”
- Vị trí này có thuận lợi : tầm nhìn rộng, bao quát Người kể không lộ diện nhưng biết hết từ bề ngoài đến ý nghĩ thầm kín của nhân vật Có thể kể linh hoạt , tự do những gì diễn ra với nhân vật
Ngôi kể thứ ba:
+ người kể giấu mình, gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng + người kể có thể kể linh hoạt, tự do những gì diễn ra với nhân vật
Trang 3Chiếu đoạn văn 2.
Đoạn 2 :Bởi tôi ăn uống
điều độ và làm việc có chừng
mực nên tôi chóng lớn lắm
Chẳng bao lâu, tôi đã trở
thành một chàng dế thanh
niên cường tráng Đôi càng
tôi mẫm bóng Những cái
vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng
dần và nhọnï hoắt Thỉnh
thoảng muốn thử sự lợi hại
của những chiếc vuốt, tôi co
cẳng lên, đạp phanh phách
vào các ngọn cỏ Những ngọn
cỏ gãy rạp, y như có nhát dao
vừa lia qua Đôi cánh tôi,
trước kia ngắn hủn hoẳn, bây
giờ thành cái áo dài kín xuống
tận chấm đuôi Mỗi khi tôi vũ
lên, đã nghe tiếng phành
phạch giòn giã (Tô Hoài - Dế
Mèn phiêu lưu kí)
? Đoạn văn trên được kể theo
ngôi nào? Làm sao nhận ra
điều đó?( Người kể là ai,
nhân vật là ai ? Người kể
xưng là gì? Vị trí của người kể
là ở đâu? Đứng ở vị trí này
người kể có thuận lợi gì khi
kể chuyên?)
? Theo em khi kể ở ngôi thứ
nhất có thể kể tự do như kể ở
ngôi thứ ba được không? Vì
sao?
* Thảo luận: Theo em dùng
ngôi kể nào hay hơn ? Vì sao?
Giáo viên chốt: Mỗi ngôi kể
đều có vai trò riêng, điểm
Đọc đoạn văn 2 Suy nghĩ và trả lời
Đoạn 2: Kể theo ngôi thứ nhất
Người kể hiển diện xưng “tôi”
Người kể là Dế Mèn tự kể về mình Người kể đứng trong câu chuyện có thể kể rất rõ những
gì mình thấy, mình nghe, mình cảm nhận
+ Người kể biết và cảm thấy mình ăn uống điều độ, làm việc có chừng mực, càng mẫm bóng, vuốt cứng dần, cánh dài…
- Không, vì kể theo ngôi thứ nhất chỉ có thể kể những gì mà bản thân mình hay nhân vật của mình biết được( hạn chế trong tầm nhìn và hiểu biết của một người.)
Học sinh thảo luận
- Ngôi kể thứ nhất:
+ người kểhiển diện xưng “tôi” + có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, thấy, trải qua, có thể trực tiếp nói ra cảm tưởng ý nghĩ của mình
Trang 4mạnh riêng Không có ngôi
kể nào hay hơn ngôi kể nào
mà chỉ có sự lựa chọn ngôi kể
thích hợp hơn cho câu chuyện
mà thôi
? Hãy thử đổi ngôi kể trong
đoạn văn 2 thành ngôi kể thứ
ba thay tôi bằng Dế Mèn Lúc
đó em sẽ có đoạn văn như thế
nào? Theo em nhà văn Tô
Hoài lựa chọn ngôi thứ nhất
thích hợp hơn hay là ngôi thứ
ba thích hợp hơn? Vì sao?
? Có thể đổi ngôi thứ ba
trong đoạn 1 thành ngôi kể
thứ nhất xưng tôi được không?
Vì sao?
? Cho biết người xưng “tôi”
trong đọan văn 2 là nhân vật
(Dế Mèn) hay là tác giả (Tô
Hoài)?
Giáo viên lưu ý cho học sinh:
Trong nhật kí, hồi kí, tự
truyện người kể cũng kể theo
ngôi thứ nhất và người xưng
“tôi” là tác giả
- Hs đổi ngôi kể của đoạn văn và nhận xét:
Đoạn văn kể theo ngôi thứ ba người kể giấu mình => Sắc thái khách quan Người khác đang nói về Dế Mèn chứ không phải là Dế Mèn đang kể về mình, đang tự hào về vẻ đẹp của mình Nhà văn Tô Hoài đã lựa chọn ngôi kể thích hợp cho tác phẩm của mình : Dế Mèn phiêu lưu kí
Học sinh suy nghĩ và trả lời
Đoạn văn này rất khó chuyển sang kể theo ngôi thứ nhất, vì muốn như thế thì phải có một người kể lần lượt có mặt ở khắp nơi trong toàn truyện thì mới có đủ tư cách kể
- Người xưng tôi là Dế Mèn, không phải tác giả Tô Hoài
Học sinh rút ra kết luận
Học sinh đọc Ghi nhớ
- Để kể chuyện linh hoạt người kể có thể lựa chọn ngôi kể thích hợp
- Người kể xưng
“tôi” trong tác phẩm không nhất thiết là chính tác giả
Trang 5? Thế nào là ngôi kể? Vai trò
của ngôi kể thứ nhất và ngôi
kể thứ ba trong văn tự sự?
* Yêu cầu học sinh đọc Ghi
nhớ
Bài tập 1: Thay đổi ngôi kể
trong đoạn văn sau thành ngôi
thứ ba và nhận xét ngôi kể
đem lại điều gì mới cho đoạn
văn
Ngày nào cũng vậy, suốt
buổi tôi chui vào trong cùng
hang, hì hục đào đất để khoét
một cái ổ lớn làm thành một
cái giường ngủ sang trọng
Rồi cũng lo xa như các cụ già
trong họ hàng dế, tôi đào
hang sâu sang hai ngả làm
những con đường tắt, những
cửa sau, những ngách thượng,
phòng khi gặp việc nguy
hiểm, có thể thoát thân ra lối
khác được
( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu
kí)
Bài tập 2: Thay đổi ngôi kể
trong đoạn văn sau thành ngôi
thứ nhất và nhận xét ngôi kể
đem lại điều gì khác cho đoạn
văn
Bài tập 3: Truyện Cây bút
thần kể theo ngôi nào?
Học sinh làm bài tập
Thay ngôi thứ nhất bằng ngôi thứ ba( thay “tôi” bằng Dế Mèn.)
*Nhận xét: Đoạn văn kể theo ngôi thứ ba mang tính khách quan : một người nào đó đang nhận xét về Dế Mèn Đoạn văn cũ mang tính chủ quan qua lời kể của người trong cuộc
- Thay tất cả các từ “Thanh”,
“chàng” bằng từ “tôi”
=> ngôi kể thứ nhất tô đậm sắc thái tình cảm của đoạn văn
Người kể tự nói lên cảm xúc của mình
Học sinh chọn một trong hai đáp án và giải thích vì sao
Chọn B
Vì người kể giấu mình không biết ai kể song lại có mặt khắp
* Ghi nhớ:( SGK)
II/ LUYỆNTẬP:
Trang 6A/ Ngôi thứ nhất.
B /.Ngôi thứ ba
Bài tập 4: Vì sao trong các
truyện cổ tích, truyền thuyết
người ta hay kể chuyện theo
ngôi thứ ba mà không kể theo
ngôi thứ nhất?
Bài tập 5: Khi viết thư, em sử
dụng ngôi kể nào? Vì sao?
Bài tập 6: Dùng ngôi thứ nhất
kể miệng về cảm xúc của em
khi nhận được quà tặng của
người thân
Hướng dẫn:
Em nhận được món quà gì? Ai
tặng em? Tặng nhân dịp nào?
Cảm xúc của em khi nhận
món quà đó như thế nào ?
nơi trong truyện và gọi nhân vật theo ngôi thứ ba( Mã Lương, vua, tên địa chủ)
Học sinh suy nghĩ và trả lời
Định hướng:
- Đó là những sáng tác dân gian ở đó người ta kể theo kí ức và kiến thức cộng đồng , chứ không phải theo quan sát, nhận xét của bản thân người kể
- Sử dụng ngôi thứ nhất (xưng tôi, mình, con….,) để bày tỏ những tình cảm chân thâït, riêng tư
Nếu sử dụng ngôi thứ ba:
=> Nội dung thư thiếu chân thật, xa lạ trước người nhận
(Nếu không còn thời gian ->
cho học sinh làm bài này ở nhà)
III/ DẶN DÒ
ĐỌC THÊM :Nhận xét của Phạm Hổ (Phạm Hổ, Văn miêu tả và kể chuyện – SGK trang 90)
Soạn bài:
THỨ TỰ KỂ TRONG VĂN TỰ SỰ.
Câu hỏi chuẩn bị bài:
1/ Tóm tắt sự việc chính của truyện Ông lão đánh cá và con cá vàng
2/ Đọc bài văn viết về nhân vật Ngỗ (trang 97) và tóm tắt những sự việc chính của văn bản đó