Để có được ấn tượng khái quát cao nhất về vùng đất Cà Mau, tác giả đã cảm nhận thiªn nhiªn qua nh÷ng gi¸c quan nµo?.. - TËp trung miªu t¶ c¶nh thiªn nhiªn qua sù c¶m nhËn cña thÞ..[r]
Trang 1Ngày soạn: Bài 19: Văn bản: Sông nước cà mau
( Trích "Đất rừng phương nam" - Đoàn Giỏi ) Ngày dạy: Tiết 77: Đọc - hiểu văn bản
A.Mục tiờu cần đạt
1 Kiến thức
- Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước vùng Cà
Mau
2 Kĩ năng
- Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước của tác giả
3 Thái độ
B Chuẩn bị
* Giỏo viờn: Chuẩn bị nội dung bài giảng
* Học sinh: Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGk
C Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt đụng
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ
Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn rút ra là gì? Em có suy nghĩ gì vế câu
nói của Dế Choắt
Hoạt động 2: Giới thiệu
" Đất rừng phương nam " là 1 trong những tác phẩm xuất xắc của văn học thiếu
nhi nước ta Từ khi ra mắt bạn đọc ( 1957 ) nó đã có sức hấp dẫn lâu bền với
những thế hệ bạn đọc cho đèn tận ngày nay Tác phẩm đã được in lại nhiều lần,
được dựng thanh phim khá thành công, bộ phim '' Đất Phương Nam "
Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của
học sinh
Nội dung cần đạt
? Nêu những đặc điểm cơ
bản về tác giả?
- GV bổ sung thêm
? Nêu xuất xứ của bài văn?
Yêu cầu: - Đoạn đầu đọc
chậm, giọng đều, càng về
sau càng nhanh dần lên Đến
đoạn tả chợ đọc giọng vui,
linh hoạt
- HS nhận xét bạn đọc
- GV nhận xét, uốn nắn
? Bài văn được kể theo ngôi
thứ mấy?
I Đọc và tìm hiểu chú thích
1 Tác giả, tác phẩm
* Tác giả? Đoàn Giỏi ( 1925 -
1989 ) Quê ở Tiền Giang
- Tác phẩm của Đoàn Giỏi thường viết về thiên nhiên, con người ở Nam bộ
* Tác phẩm
- Trích từ chương XVIII của truyện "Đất rừng phương nam"
2 Đọc
3 Từ khó
II Tìm hiểu cấu trúc văn bản
- Ngôi thứ nhất
- Người kể chuyện là chú bé An
Trang 2? Tác dụng của nó?
? Bài văn tả cành gì? và tả
theo trình tự nào?
? Nêu bố cục của bài văn,
giới hạn từng phần? Mỗi
phần nêu ý nghĩa
? Qua bài văn giúp em hình
dung vị trí quan sát của
người miêu tả như thế nào?
Vị trí ấy có thuận lợi gì
trong việc quan sát, miêu
tả?
GV: Qua bài văn ta thấy, tác
giả đã vận dụng những hiểu
biết của mình về địa lý, ngôn
ngữ đưavào những đoạn
thuyết minh, giới thiệu địa
danh và cách đặ tên các
dòng sông
? Cảnh sông nước Cà Mau
được giới thiệu như thế nào?
? ấn tượng nổi bật ban đầu
về vùng sông nước Cà Mau
là gì?
? Để có được ấn tượng khái
quát cao nhất về vùng đất Cà
Mau, tác giả đã cảm nhận
thiên nhiên qua những giác
quan nào?
-> Tác giả có thể miêu tả cảnh quan 1 vùng rộng lớn theo 1 trình
tự tự nhiên hợp lí
- Bài văn miêu tả cảnh quan 1 vùng sông nước Cà Mau ở cực Nam của Tổ Quốc
- Miêu tả theo trình tự từ khái quát -> Chi tiết
- Bố cục: 3 phần
1 Từ đầu -> 1 màu xanh đơn
điệu: ấn tượng ban đầu về sông nước Cà Mau
2 Tiếp -> Sáng ban mai: Miêu tả các kênh rạch
3 Còn lại: Miêu tả chợ Năm Căn
- Vị trí quan sát trên 1 con thuyền xuôi theo các con rạch vùng Cà Mau
-> Giúp người đọc hình dung
được toàn cảnh
III Phân tích
1 Cảnh bao quát của 1 vùng sông nước Cà Mau
- Kênh rạch chi chít như mạng nhện
- Trên thì trời xanh, dưới thì nước xanh
-> Không gian mênh mông rộng lớn kênh rạch bủa vây chi chít và
đựoc bao trùm trong mầu xanh
- Tập trung miêu tả cảnh thiên nhiên qua sự cảm nhận của thị
Trang 3? Trong đoạn văn trên, tác
giả đã sử dụng nghệ thuật
tiêu biểu nào?
GV: Cụ thể cảnh sông nước
vùng Cà Mau được giới
thiệu như thế nào? -> Phần 2
? Trong đoạn văn, tác giả
trung chú ý tập trung tả gì?
? Tên gọi các con sông, rạch
có gì đáng chú ý?
? Tại sao người Miền Tây lại
đặt tên như vậy?
? Qua cách đặt tên gắn liền
với các địa danh đã gợi ra
đặc điểm gì tự nhiên và con
người nơi đây?
GV: Đoạn sau tác giả tả
dòng sông Năm Căn
? Tìm những chi tiết miêu tả
dòng sông và rừng đước?
- Gv đọc câu '' Thuyền
chúng tôi chèo thoắt "
? Chỉ ra những động từ, cụm
động từ chỉ hoạt động của
con thuyền?
giác và thính giác Đặc biệt là cảm giác về 1 mầu xanh bao trùm, tiếng rì rào bất tận của rừng cây, của sóng, gió
- Nghệ thuật: Tả xen kẽ, lỗi liệt
kê, so sánh, điệp từ, đặc biệt là những tính từ chỉ màu sắc va trạng thái, cảm giác
2 Cảnh kênh rạch sông ngòi Cà Mau
- Tập trung miêu tả, giới thiệu về các địa danh ở vùng sông nước
Cà Mau
-> Đặt tên không phải bằng những danh từ mĩ lệ mà cứ theo
đặc điểm riêng, không lẫn lộn với các vùng sông nước khác
- Tạo ra 1 màu sắc địa phương riêng, không lẫn lộn với các vùng sông nước khác
-> Thiên nhiên tự nhiên hoang dã Phong phú, con người sống gần với thiên nhiên nên rất giản
dị, chất phác
* Dòng sông
- Con sông rộng lớn ngàn thước
- Nước ầm ầm đổ ra biển ngày
đêm như thác
- Cá bơi hành đàn rừng đước cao ngất
- Động từ: Thoắt qua, đổ xuôi về
Trang 4? Nếu thay đổi trật tự của
những động từ, cụm động từ
có ảnh hưởng đến nội dung
diễn đạt không? Từ đó nhận
xét về sự diễn đạt, cách dùng
từ của tác giả
? Bên cạnh dòng sông, hình
ảnh rừng đước được miêu tả
sinh động Hãy chỉ ra những
từ ngữ miêu tả màu sắc rừng
đước và nhận xét cách miêu
tả đó?
? Cảm nhận của em về sông,
đước ở Cà Mau?
? Đoạn 3 tập trung miêu tả
cảnh gì?
? Tìm những chi tiết miêu tả
chợ Năm Căn?
? Nhận xét cách miêu tả của
tác giả?
? Cảm nhận của em về chợ
Năm Căn như thế nào?
? So sánh văn bản "Sông
nước Cà Mau" với văn bản
"Bài học đầu tiên" rút ra sự
giống và khác nhau về nội
dung
- Không thay đổi được vì sẽ làm sai lệch nội dung, đặc biệt là trạng thái hành động của con thuyền
* Thoắt qua: Con thuyền vượt qua 1 nơi khó khăn, nguy hiểm
* Đổ ra: Con thuyền từ con kênh nhỏ ra dòng sông lớn
* Xuôi về: Con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo
- Tác giả chọn 3 mức độ, sắc thái, màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ
-> Cùng chỉ 1 màu xanh đã miêu tả các lớp cây đước từ non đến già nối tiếp
-> Dòng sông rộng lớn, thiên nhiên phong phú tràn đầy sức sống
3 Cảnh chợ Năm Căn
- Chợ họp trên bờ sông, ồn ào,
đông vui tấp nập , bà con các dân tộc trao đổi, buôn bán
- Quan sát kỹ lưỡng, tinh tế, âm thanh, màu sắc
-> Chợ Năm Căn tấp nập, trù phú
đông vui, mang hơi thở riêng của vùng ven sông nước Nam Bộ
- Là bức tranh độc đáo trong những xóm chợ vùng rừng Cà Mau
- Giống: Cùng là miêu tả
- Khác: 1 Tả cảnh
2 Tả vật
Trang 5? Em hiểu biết được gì về
thiên nhiên, cuộc sống ở
vùng sông nước Cà Mau qua
cách miêu tả của tác giả?
IV Tổng kết
* Ghi nhớ ( SGK/25 )
IV Củng cố
- Viết 1 đoạn văn trình bày cảm nhận của em về sông nước Cà Mau
V Dặn dũ
- Hoàn thành nốt đoạn văn ( nếu chưa làm xong)
- Học ghi nhớ
- Soạn bài: Bức tranh của em gái tôi