+ Phương pháp dạy học: Chưa sử dụng nhiều phương pháp dạy học như : phương pháp phương pháp trực quan, so sánh, phương pháp luyện tập mà chỉ sử dụng phương pháp gợi mở qua quýt rồi cho h[r]
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SƠ YẾU LÝ LỊCH
Họ và tên: LÊ THỊ KIM THANH
Sinh ngày: 21 - 07 - 1978
Năm vào ngành: 2001
Chức vụ: Giáo viên
Bộ môn giảng dạy: Giảng dạy văn hoá và chủ nhiệm lớp 1ª3 Trình độ chuyên môn: CĐSP
Hệ đào tạo: Chính quy.
Khen thưởng: Giáo viên giỏi cấp trường
Trang 2MỤC LỤC
Chương I: I Vị trí và yêu cầu của môn Toán ở Tiểu học 6
3 Những yêu cầu cơ bản của việc dạy Toán ở lớp 1 8
Chương II: Thực trạng của việc dạy học Toán ở tiểu học 11
I Thực trạng của việc dạy học Toán ở trường tiểu học 11
II Khả năng học toán và thực trạng dạy học toán của giáo
viên và học sinh trường tiểu học hiện nay
12
I Một số giải pháp rèn kĩ năng giải toán có lời văn 14
1 Khảo sát kĩ năng giải toán có lời văn của học sinh lớp 1 15
Trang 3PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Ngay từ tấm bé, ai cũng được nghe giai điệu bài hát: “Tập đếm” quen thuộc của tác giả Hoàng Công Sử:
“ Nào các bạn cùng ra đây, ta hát chung một bài nào
Nào các bạn cùng giơ tay, ta đếm cho thật đều
Một với một là hai, hai thêm hai là bốn
Bốn với một là năm, năm ngón tay sạch đều.”
Từ khi còn nhỏ, ông bà, bố mẹ và các cô giáo mầm non đã dạy cho trẻ nhỏ bài hát này để trẻ vừa biết hát vừa kết hợp giơ những ngón tay nhỏ xíu, đáng yêu lên để học toán ở mức độ đơn giản nhất Trẻ thích và thuộc rất nhanh Vậy còn giai đoạn trẻ vào lớp một, lớp đầu tiên trong bậc Tiểu học thì sao? Với rất nhiều môn học mới: Mĩ thuật, âm nhạc, thể dục, tự nhiên xã hội, thủ công Hầu hết các môn này học sinh đều chủ động tiếp thu một cách tích cực, rất yêu thích Trẻ học sôi nổi
vì trẻ đã được làm quem ngay từ mẫu giáo Nhưng còn Toán học thì đó là cả một vấn đề lớn đối với cả thầy và trò Làm sao để học sinh biết làm toán với những con số khô khốc, những phép tính cộng, trừ Những kĩ năng cơ bản nhất không thể thiếu trong bậc Tiểu học cũng như trong cuộc sống Trong khi xã hội chúng ta đang hoà cùng thế giới bắt nhịp vào cuộc sống hiện đại rất nhanh Một xã hội hiện đại với sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin, khoa học kĩ thuật Bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào trẻ cũng cần phải có kiến thức cho riêng mình không dựa nhờ vào ai Để làm được điều đó, trẻ phải nắm chắc được kiến thức toán học, đọc thông viết thạo Đặc biệt là môn Toán (môn học cơ bản) Môn toán ở lớp 1 mở đường cho trẻ đi vào thế giới diệu kì của Toán học, rồi mai đây các em lớn lên sẽ trở thành một bác sĩ giỏi, một nhà giáo, nhà khoa học, nhà thơ, trở thành những người lao động sáng tạo trên mọi lĩnh vực đời sống, sản xuất được sử dụng cộng
Trang 4nghệ hiện đại như máy tính xách tay Nhưng các em không bao giờ quên được những ngày đầu tiên đến trường học đếm và tập viết 1, 2, 3 học các bài toán đầu tiên, các em không thể quên vì đó là những kỉ niệm đẹp nhất của đời người và hơn thế nữa là những con số, những phép tính đơn giản ấy cần thiết cho suốt cuộc đời của các em
Là một giáo viên dạy lớp 1, tự bản thân tôi nhận thấy môn Toán là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt, nhất là học sinh lớp 1 lại càng quan trọng hơn Môn Toán cung cấp những kiến thức cơ bản về số, những phép tính trong đại lượng và khái niệm cơ bản về hình học, bên cạnh đó nó còn góp phần vào phát triển tư duy, khả năng suy luận, phát triển ngôn ngữ, trau dồi trí nhớ, kích thích cho các em trí tưởng tượng, óc khám phá, hình thành nhân cách cho các em
Thấy được tầm quan trọng của môn Toán nên tôi đã đi sâu tìm hiểu, học hỏi
và nghiên cứu ra những biện pháp mới để giảng dạy môn Toán thật tốt giúp học sinh chủ động tiếp thu môn Toán một cách nhẹ nhàng thông qua hoạt động học tập
Để “học mà chơi - chơi mà học”, đó cũng là nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở Tiểu học nói chung và dạy học môn Toán nói riêng Mong các em trở thành những con người có ích giúp cho “non sông Việt Nam trở nên tươi sáng hơn, dân tộc Việt Nam có thể sánh vai với các cường quộc năm châu” như trích thư của Bác Hồ muôn vàn kính yêu của chúng ta đã gửi lại
II Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh khối 1 đặc biệt là học sinh lớp 1A3 - trường Tiểu học Ba Trại
III Mục đích nghiên cứu:
Qua đề tài này, tôi muốn góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn Toán để tìm ra phương pháp giúp giáo viên dạy môn Toán cho học sinh lớp 1 được tốt hơn
Trang 5+ Đọc hiểu - phân tích - tóm tắt bài toán.
+ Giải toán đơn về thêm (bớt) bằng một phép tính cộng (trừ)
+ Trình bày bài giải gồm câu lời giải + phép tính + đáp số
+ Tìm lời giải phù hợp cho bài toán bằng nhiều cách khác nhau
IV Phạm vi nghiên cứu:
- Sách giáo khoa Toán 1
- Sách giáo viên Toán 1
- Chuẩn kiến thức kĩ năng Toán lớp 1
- Vở bài tập Toán của học sinh khối 1 và học sinh lớp 1A3
- Các phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học
- Tập thể giáo viên khối 1 trường Tiểu học Ba Trại
V Thời gian nghiên cứu:
- Từ tháng 10 - 2012 đến 4 - 2013
VI Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp trắc nghiệm
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp đàm thoại, gợi mở
- Phương pháp luyện tập
Trang 6PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG
I Vị trí và yêu cầu của môn Toán ở Tiểu học.
1 Vị trí của dạy học môn Toán.
Trong các môn học ở Tiểu học, cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vai trò quyết định vì:
- Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở Tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống, rất cần thiết cho người lao động, để học tiếp các môn học khác ở Tiểu học
và học tiếp môn Toán ở Trung học
- Môn Toán giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng, hình dạng không gian của thế giới hiện thực Nhờ đó học sinh co phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh, biết cách hoạt động có hiệu quả trong đời sống
- Môn Toán góp phần quan trọng trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ Suy luận, giải quyết vấn đề, góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo Góp phần quan trọng vào việc hình thành các phẩm chất cần thiết, quan trọng của người lao động
2 Nhiệm vụ của dạy học môn Toán.
a Nhiệm vụ chung:
Môn Toán ở Tiểu học có nhiệm vụ giúp học sinh:
- Hình thành hệ thống các kiến thức cơ bản, đơn giản, có nhiều ứng dụng trong đời sống về số học các số tự nhiên, các số thập phân bao gồm cả cách đọc, cách viết, so sánh các số tự nhiên
Trang 7- Có những đóng góp ban đầu, thiết thực về các đại lượng cơ bản như độ dài, khối lượng thời gian, Biết sử dụng các dụng cụ để thực hành đo lường, biết ước lượng các số đo đơn giản
- Biết nhận dạng và bước đầu biết phân biệt một số hình học thường gặp
- Biết cách giải và trình bày giải với những bài toán có lời văn Nắm chắc, thực hiện đúng quy trình bài toán
- Thông qua những hoạt động học tập toán để phát triển đúng mức một số khả năng trí tuệ và thao tác tư duy quan trọng nhất như: so sánh, phân tích, tổng hợp
- Hình thành phong cách học tập và làm việc có suy nghĩ, có kế hoạch, có kiểm tra, có tinh thần hợp tác, độc lập, sáng tạo, có ý chí vượt khó khăn, cẩn thận, kiên trì, tự tin
b Nhiệm vụ cụ thể:
- Kiến thức: Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm, về các số tự nhiên trong phạm vi 100, phép cộng, phép trừ không nhớ trong phạm vi 100, độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20cm, về tuần lễ và ngày trong tuần, đọc giờ đúng trên đồng hồ, một số hình học, bài toán có lời văn
- Kĩ năng: Học sinh được rèn luyện các kĩ năng thực hành: đọc, đếm, so sánh, ghi lại càc đọc các số, giá trị vị trí các chữ số, cấu tạo thập phận của số cps hai chữ
số trong phạm vi 100 Thực hành nhận biết hình vuông, hình tam giác, hình tròn, đoạn thẳng, điểm, vẽ đoạn thẳng có độ dài đến 10cm, giải một số bài toán đơn về cộng, trừ, bước đầu biết diễn đạt bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và thực hành Tập dượt, so sánh, phân tích, tổng hợp, trìu tượng hoá, khát quát hoá trong phạm vi của nội dung chương trình toán lớp 1
Trang 83 Những yêu cầu cơ bản của việc dạy học môn Toán ở lớp 1.
a Yêu cầu:
* Kiến thức, kĩ năng:
- Biết đọc, viết, so sánh các số tự nhiên từ 0 đến 10
- Thuộc các bảng tính đã học Biết thực hiên các phép tính cộng, trừ không nhớ trong phạm vi 100 Biết tên gọi, kí hiệu đơn vị đo độ dài và biết dùng dụng cụ
đo độ dài, biết xem ngày tháng trong một số trường hợp đơn giản Nhận dạng và gọi đúng tên, dùng thước để vẽ các hình đã học Giải và trình bày bài toán có lời văn
b Trình độ tối thiểu cần đạt:
- Học sinh phải đọc , viết, so sánh được các số trong phạm vi 100
- Thực hiện phép tính: nhanh, chính xác, nắm chắc thứ tự khi thực hiện phép tính các nhiều dấu phép tính cộng, trừ
- Tìm thành phần chưa biết của phép tính ở mức độ đơn giản (dạng điền số thích hợp vào ô trống)
- Đọc, biết vẽ, đo đoạn thẳng có độ dài cho trước (cm) Xem lịch, đồng hồ
- Yếu tố hình học: Nhận biết, gọi đúng tên điểm, đoạn thẳng các hình đã học
- Giải và trình bày bài giải các bài toán có lời văn không quá 3 bước với cấu trúc đơn giản
II Nội dung chương trình dạy Toán lớp 1.
Môn Toán và môn Học vần (kì II chuyển sang Tập đọc) chiếm 3 phần thời gian, số tiết so với thời gian môn học khác Mỗi tiết 35-40 phút được chia làm 4 giai đoạn
- Giai đoạn 1: Từ tuần 1 đến tuần 6 Học sinh được học các số đến 10, hình vuông, hình tròn, hình tam giác
Trang 9- Giai đoạn 2: Từ tuần 7 đến tuần 17 Học sinh học về phộp cộng, phộp trừ trong phạm vi 10 Giai đoạn này lần đầu tiờn học sinh được làm quen với dạng toỏn: nhỡn hỡnh vẽ, nờu thành bài toỏn ở mức độ đơn giản rồi nờu phộp tớnh
- Giai đoạn 3: Từ tuần 18 đến hết tuần 28 Giai đoạn này học sinh học về cỏc
số trong phạm vi 100, đo độ dài, giải bài toỏn Đặc biệt là tiết 84 tuần 21 học sinh học về giải toỏn cú lời văn
- Giai đoạn 4: Từ tuần 29 đến hết tuần 35 Học sinh học về phộp cộng, phộp trừ trong phạm vi 100, đo thời gian Giai đoạn này học sinh thường xuyờn được rốn luyện kĩ năng giải toỏn cú lời văn
iii nguyên tắc và phương pháp dạy toán.
1.Nguyờn tắc dạy học Toỏn.
-Kết hợp dạy toỏn với giỏo dục: Thụng qua quỏ trỡnh hỡnh thành kiến thức,
rốn luyện kĩ năng mụn Toỏn mà rốn luyện con người gúp phần thực hiện mục tiờu mụn Toỏn ở Tiểu học
- Phương phỏp học tập chủ động, tớch cực, phương phỏp suy nghĩ cú căn cứ,
cú kế hoạch, cú ưu tiờn
- Cỏc đặc tớnh cần thiết của người lao động mới ( cần cự, kiờn trỡ, vượt khú khăn, cẩn thận, yờu thớch chõn lớ, cỏi hay, cỏi đẹp, trung thực,
- Đảm bảo tớnh khoa học, tớnh vừa sức: Dạy học Toỏn phải chớnh xỏc, phải
giỳp học sinh thấy nguồn gốc thực tế của kiến thức, mối quan hệ giữa cỏc kiến thức, tớnh thiết thực của kiến thức
- Đảm bảo tớnh trực quan, tớnh tớch cực, tự giỏc: Kiến thức Toỏn trừu
tượng, khỏi quỏt Muốn học sinh hiểu, dễ học phải đảm bảo tớnh trực quan
Sử dụng trực quan đỳng mức sẽ gúp phần phỏt triển tư duy trừu tượng học sinh
- Đảm bảo tớnh hệ thống và tớnh vững chắc: Mụn Toỏn là một trong những
mụn cú tớnh hệ thống chặt chẽ, muốn vậy phải:
Trang 10 Xác định rõ vị trí của từng bài học ở từng chương, từng lớp trong toàn
bộ chương trình
Thường xuyên quan tâm đến hệ thống kiến thức từng bài học trong từng giai đoạn học
Sự vững chắc của kiến thức và kĩ năng môn Toán đòi hổi phải củng cố,
ôn tập thực hành thường xuyên, tập trung vào những nội dung cơ bản nhất của chương trình
- Đảm bảo sự cân đối giữa học và hành, kết hợp dạy học với tính ứng
dụng trong đời sống: cần coi trọng phương pháp thực hành, coi trọng rèn
luyện các kĩ năng thực hành, hết sức hạn chế các phương pháp làm cho học sinh ít hoạt động Vì vậy cần chọn các phương pháp để góp phần giúp học sinh nhận biết được nguồn gốc thực tế và khả năng vận dụng trong đời sống hàng ngày của các nội dung trừu tượng của môn Toán
2 Phương pháp dạy học Toán.
a Phương pháp trực quan: Giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động
trực tiếp trên các hiện tượng, sự vật cụ thể để dựa vào đó nắm bắt được kiến thức, kĩ năng của môn Toán
b Phương pháp thực hành luyện tập: là phương pháp dạy học liên quan đến
hoạt động thực hành luyện tập các kiến thức, kĩ năng của môn học, Chiếm 50% tổng thời gian dạy học Toán Vì vậy phương pháp này được thường xuyên sử dụng trong dạy học Toán ở Tiểu học
Làm trên bảng đen
Làm trên bảng con của học sinh
Luyện tập Toán trong vở
Làm trong phiếu học tập
Trang 11c Phương pháp gợi mở vấn đáp: là phương pháp sử dụng một hệ thống các
câu hỏi để hướng dẫn học sinh suy nghĩ, lần lượt trả lời từng câu hỏi, từng bước dần đến kết luận cần thiết, giúp học sinh tự mình tìm ra kiến thức mới
d Phương pháp giảng giải minh hoạ: Phương pháp này dùng lời nói để giải
thích, kết hợp với các phương tiện trực quan để hỗ trợ cho việc giải thích
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HỌC
PHÂN MÔN TOÁN LỚP 1
I THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY HỌC TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TIÊU HỌC.
- Trong những năm trở lại đây, việc dạy học Toán cho học sinh Tiểu học được
Bộ Giáo Dục, Sở Giáo Dục, Phòng Giáo Dục, đặc biệt là Ban giám hiệu, các thầy
cô và các bậc phụ huynh rất quan tâm Chính vì thế, mục tiêu rèn Toán cho học sinh lớp 1 cũng như lớp 2 được đặt lên hàng đầu
- Năm học 2012-2013 là năm trọng tâm của việc thực hiện chuyên đề đối với các phân môn của lớp 1, đặc biệt là môn Toán Chuyên đề Toán đựơc sự chỉ đạo quan tâm sắt xao của Sở Giáo Dục do học sinh yếu môn Toán từ những năm học trước vẫn còn chiếm tỉ lệ cao trên toàn quốc cũng như trong địa bàn thành phố Hà Nội.Do vậy chuyên đề Toán năm nay được thực hiện 2 lần trong năm lần lượt theo trình tự các cấp:
+ Chuyên đề lần thứ nhất diến ra vào tháng 9: ( Tiết 19: Bài số 9) tại Sở Giáo Dục Hà Nội, sau đó lại được triển khai lại một lần nữa tại PGD các quận, huyện Lần thứ 3 diễn ra tại các trường do những giáo viên đi tiếp thu chuyên đề về truyền thụ lại
+ Tương tự như vậy chuyên thứ hai về môn Toán lại được triển khai vào tháng
4 năm học 2012- 2013.(Tiết 85: Giải toán có lời văn)
Trang 12+ Ngoài ra được sự hướng dẫn của Bộ Giáo Dục các nhà trường đã thực hiện rất tốt việc” Đổi mới đánh giá trong dạy học Toán lớp 1” Toàn bộ học sinh khối lớp 1 năm học 2012- 2013 trở về sau phải được học 10 buổi trên tuần
- Cụ thể trong các nhà trường còn có sự quan tâm đặc biệt đối với giáo viên và học sinh lớp 1 như:
+ Mỗi giáo viên và học sinh được trang bị 1 bộ thực hành học Toán
+ Giáo viên được tham dự đầy đủ những chuyên đề về Toán và cuộc thi giáo viên dạy giỏi và thao giảng ít nhất 2 lần trên năm tại cấp cơ sở để học hỏi và trau dồi kiến thức, trau dồi kinh nghiệm Thống nhất phương pháp dạy đồng bộ trong khối xây dựng tiết dạy tốt góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
+ Học sinh được tạo điều kiện tốt nhất để tham dự các cuộc thi “ giải toán trên mạng Internet ” cấp trường và cấp huyện, cuộc thi “khảo sát chất lượng học sinh giỏi” cấp trường diễn ra đều đặn vào cuối tháng 3 hàng năm
- Hàng tuần, học sinh đều có tiết học để luyện thêm Toán vào buổi chiều
- Nhà trường tổ chức các buổi ngoại khoá Toán cho học sinh từng khối lớp riêng
- Tổ chức các sân chơi bằng cách giao lưu giữa các trưòng bạn trên cùng địa bàn để học sinh có dịp mở rộng kiến thức về môn Toán
II KHẢ NĂNG VÀ THỰC TRẠNG DẠY - HỌC TOÁN CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH TIỂU HỌC HIỆN NAY.
1 Về giáo viên:
- Việc soạn giáo án chuẩn bị cho việc dạy trên lớp đối với 1 số giáo viên cũng như việc cho điểm và nhận xét trong vở học sinh cũng chưa được chu đáo việc dạy Toán của giáo viên ở các lớp Tiểu học phải được tiến hành theo hai khâu cơ bản