Trong thời gian này việc rèn chữ cho các em đặc biệt quan trọng cũng phải tỉ mỉ như lúc ban đầu các em mới tập viết , giáo viên cần viết mẫu cho học sinh từng chữ cái một để học sinh luy[r]
Trang 1Kinh nghiệm luyện viết chữ đẹp
cho học sinh tiểu học
A Lí do chọn đề tài:
1 Lí luận:
Từ xa xưa, ông cha ta đã có câu “Nét chữ - nết người” Chính vì vậy, việc rèn chữ viết đẹp cho học sinh tiểu học là rất quan trọng Mấy năm gần đây phong trào rèn chữ - giữ vở được các nhà trường hết sức quan tâm và đưa vào một trong những nhiệm vụ chính của quá trình giáo dục
Chữ viết đúng mẫu, rõ ràng, sạch sẽ không những giáo dục được nhân cách cho học sinh mà còn giữ gìn được nét truyền thống của chữ Việt Việc rèn chữ cho học sinh phải được tiến hành ngay từ khi các em mới bắt đầu làm quen với chữ viết (lớp 1, )
2 Thực tiễn:
Là một giáo viên dạy tiểu học, tôi luôn chú trọng tới việc rèn chữ cho học sinh ngay từ đầu năm học Vì chữ viết của nhiều học sinh còn sai nhiều lỗi chính tả, chữ viết chưa đều và đẹp, nét chữ của các em vẫn còn ngượng ngạo, nguyệch ngoạc cần phải rèn luyện, uốn nắn kịp thời, liên tục và tỉ mỉ thì mới có thể đều và đẹp được
B Phần nội dung:
I Cơ sở lý luận:
Muốn cho phong trào “ Vở sạch- chữ đẹp” đạt kết quả tốt, sự phối hợp giữa PHHS với các thầy cô giáo chủ nhiệm lớp là hết sức quan trọng Trường tiểu học B Thọ Nghiệp luôn quan tâm đến sự phối hợp giáo dục và rèn chữ viết cho học sinh thông qua các bậc phụ huynh Đây là lực lượng xã hội quan trọng, vì khi trình độ dân trí ngày càng cao, nhiều phụ huynh học sinh hết sức chăm lo đến con em họ Nếu biết phối hợp sẽ giúp rất nhiều cho việc
Trang 2nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinh tiểu học ( nhất là những lớp đầu cấp)
Đối với học sinh tiểu hoc, việc xây dựng phong trào “ Vở sạch- chữ
đẹp” có ý nghĩa hết sức quan trọng Kết quả của phong trào chính là những sản phẩm do chính bản thân học sinh làm ra, vì vậy các em rất tự hào về những gì mà mình đã đạt được Qua đó để giáo dục tình cảm thẩm mĩ yêu quý trân trọng vẻ đẹp về chữ viết
Đối với giáo viên tiểu học phong trào “ Vở sạch- chữ đẹp” thực sự là một thử thách đối với năng lực tổ chức và nghệ thuật chỉ đạo của mỗi giáo viên Qua phong trào tay nghề của giáo viên thực sự được nâng cao Lương tâm và trách nhiệm của giáo viên được nâng lên, giáo viên gần gũi với học sinh hơn
Qua nhiều năm công tác, cùng với việc tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, sách báo và học hỏi bạn bè, đồng nghiệp nên tôi đã đúc kết được một số kinh nghiệm để rèn chữ viết đẹp cho học sinh tiểu học
II Cơ sở lý luận dạy học:
Nhìn chung học sinh tiểu học ( ngay từ lớp 1) đã nắm được quy trình viết, biết cách viết chữ đúng mẫu và đảm bảo đúng cỡ chữ quy định Phần lớn học sinh đã nắm chắc luật chính tả và viết đúng chính tả Khi viết các em
đã biết thể hiện tính thẩm mỹ, biết cách trình bày một bài viết( văn bản) theo yêu cầu của thể loại( văn xuôi, thơ) Tốc độ viết về cơ bản đã đạt theo yêu cầu quy định của từng khối lớp
Song tồn tại một bộ phận không nhỏ học sinh viết chữ chưa đúng mẫu,
đúng cỡ chữ( độ cao, rộng, khoảng cách giữa các con chữ thường quá hẹp hoặc quá rộng) ghi dấu thanh không đúng vị trí
Ví dụ: Học sinh thường viết sai mẫu chữ nhất là những chữ dễ lẫn như :
n với l; ô với â; s với r; d với r; tr với th; k với h…
Dấu thanh ghi không đúng vị trí: thương; ngoài; qua; thuyền…
Trang 3Một số học sinh chưa nắm được luật chính tả nên còn viết sai chính tả như: c/k; g/gh; ng/ngh…
Phần lớn học sinh viết chữ chưa đẹp, các nét chữ, con chữ chưa đều, sự kết hợp các con chữ chưa hài hoà, mềm mại, chữ viết nghiêng ngả một cách tuỳ tiện Một số học sinh chưa biết cách trình bày một bài viết vừa đảm bảo tính khoa học vừa đảm bảo tính thẩm mỹ, chưa biết trình bày một bài văn xuôi khác với bài thơ, thơ lục bát khác với thơ tự do…
Những tồn tại nói trên trong chữ viết học sinh hiện nay, theo tôi là do những nguyên nhân sau:
1 Viết xấu do tính cẩu thả: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến việc viết chữ xấu Các em học sinh lớp1, 2 còn rất nhỏ, mải chơi, hiếu động
và chưa tập chung Các em chưa ý thức được là phải viết nắn nót, cẩn thận
đưa từng nét thì chữ mới đẹp Đằng này các em chỉ viết sao cho thật nhanh
để còn nói chuyện, đùa nghịch…Với những em này, nếu không uốn nắn, nhắc nhở kịp thời dần dần thành quen tay viết xấu
2 Viết xấu do tư thế ngồi, cách cầm bút, để vở chưa đúng: Đây cũng là một nguyên nhân phổ biến đối với học sinh của chúng ta
3 Viết xấu do chưa nắm vững quy trình viết: Nhiều em viết sai quy trình giữa các nét dẫn đến các nét chữ không đều, rời rạc
4 Viết không đúng mẫu, đúng cỡ quy định như viết thiếu nét, độ cao không hợp lí, các nét không cân đối
5 Viết xấu do ở lớp dưới các em không được phát hiện và uốn nắn kịp thời nên quen tay viết xấu
3 Cỏc biện phỏp.
3.1 Mục tiờu biện phỏp.
Từ những phõn tớch đỏnh giỏ trờn tụi nghĩ cỏc vấn đề thực trạng đú đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy – học tập viết cho học sinh lớp 1
Trang 4Trên cơ sở đó tôi đã nghiên cứu đưa ra biện pháp khắc phục trong quá trình giảng dạy tại lớp của mình , và cùng trao đổi với bạn bè đồng nghiệp cùng
áp dụng để đạt kết quả tốt hơn trong việc rèn chữ cho học sinh trong nhà trường
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện các biện pháp.
Để khắc phục được những hạn chế về chất lượng chữ viết của học sinh
như đã nêu trên, tôi đã nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp sau đây: a.Biện pháp 1 Quy định về đồ dùng học tập của học sinh.
Bảng, phấn, bút, vở… Có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng chữ viết của các em Vì vậy ngay từ đầu tôi đã quy định đồ dùng học tập với các em là: mỗi học sinh có một chiếc bảng có kẻ ô giống như vở ô li mà học sinh đang tập viết gồm 5 li ngang và 5 li dọc trên 1 ô bảng, chiếc khăn mặt nhỏ, giặt sạch hàng ngày để làm giẻ lau , phấn dài, bút chì luôn được vót nhọn , 1 chiếc gọt bút chì, bút mực , thước kẻ, giấy thấm mực
b.Biện pháp 2.Giúp học sinh nắm được khái niệm dòng kẻ(đường kẻ)
Để giúp học sinh lớp một viết đúng và đẹp, trước tiên người giáo viên phải
tự thống nhất một số thuật ngữ khi dạy tập viết
Ví dụ: “Đường kẻ” học sinh nghe cô nói hiểu được đâu là đường kẻ
ngang thứ nhất, thứ 2, thứ 3, thứ 4, thứ 5, thứ 6 ,đường kẻ dọc trái, đường kẻ
Trang 5dọc phải
Cách xác định toạ độ trên khung chữ phải dựa vào đường kẻ chuẩn Học sinh qua giờ học luyện tập, tập viết sẽ tự nhận xét được độ cao, kích thước của chữ, biết được vị trí nằm trên đường kẻ nào, dòng kẻ thứ mấy thông qua chữ mẫu
Việc tiếp theo quan trọng là học sinh phải nắm chắc điểm đặt bút đầu tiên Biết được điểm dừng bút của một số chữ thường kết thúc ở điểm đặt bút hoặc ở đường kẻ ngang thứ 2
Ví dụ 1: Rê bút - viết chữ :n (cỡ chữ nhỡ)
Học sinh viết nét móc xuôi trái (1) 2 ô li, dừng bút ở đường kẻ thứ nhất, không nhấc bút mà ngược lên đường kẻ thứ 2 để viết nét móc 2 đầu, dừng bút ở đường kẻ thứ 2
c.Biện pháp 3,: Rèn tư thế khi ngồi viết, cách cầm bút:
- Ngay mỗi giờ đầu tập viết tôi đều cho học sinh ngồi đúng tư thế, lưng thẳng, ngực không áp vào bàn, hai chân đặt song song, vuông góc với mặt
Trang 6đất, tay phải cầm bút, tay trái giữ mép vở, vai ngang bằng, đầu hơi cúi để cách mắt với vở khoảng 25 – 30cm
- Cách cầm bút tôi cũng làm mẫu và hướng dẫn tỉ mỉ: Ngón cái và ngón trỏ đặt ở phái trên, ngón giữa ở phía dưới đỡ đầu bút cách đầu bút khoảng 1đốt ngón tay, cán bút nghiêng về bên phải cổ tay; khi viết đưa bút khoảng 1 đốt ngón tay, nhẹ nhàng không ấn mạnh Khi học sinh nắm các cách cầm bút, cách ngồi thì trước lúc viết tôi thường cho học sinh nhắc lại và thực hiện theo đúng quy định: “Tay phải cầm bút bằng 3 ngón tay, tay trái giữ mép vở, lưng thẳng, đầu hơi cúi, ngực không tì vào bàn” Trong quá trình học sinh viết rất hay quên, thay đổi tư thế ngồi đúng, lúc đó tôi lại phải kiên nhẫn chỉnh sửa cho từng em Lặp đi lặp lại nhiều lần, các em cũng dần dần ngồi đúng, cầm bút đúng Để viết dễ, chữ đẹp tôi còn hướng dẫn các em cách để
vở hơi chếch bên trái, khi viết xuống những dòng dưới, các em tự đẩy vở lên trên để cánh tay luôn tì lên mặt bàn làm điểm tựa khi viết
Trang 7
Hình minh hoạ
d Biên pháp 4: Giáo viên là tấm gương cho học sinh.
Trước hết, giáo viên phải nắm chắc cấu tạo, quy trình chữ viết theo đúng mẫu chữ viết trong trường Tiểu học
Cụ thể: Về mẫu chữ - mẫu chữ cái viết thường
- Các chữ cái được viết với độ cao 2,5 đơn vị: b, l, h, k, g, y
- Các chữ cái được viết với độ cao 2 đơn vị: d, đ, q, p
- Các chữ cái được viết với độ cao 1,5 đơn vị: t
- Các chữ cái được viết với độ cao 1,25 đơn vị: r, s
- Các chữ cái được viết với độ cao 1 đơn vị: o, ô, ơ, a, ă, â, u, ư, i, c, e, ê, n, m
Trang 8- Mẫu chữ cái viết hoa: Các chữ cái được viết với độ cao 2,5 đơn vị , riêng hai chữ cái được viết với độ cao 4 đơn vị là: Y, G
- Mẫu chữ số được viết với độ cao 2 đơn vị
- Các dấu thanh được viết trong phạm vi 1 ô vuông có cạnh 0,5 đơn vị
Ngoài nắm vững mẫu chữ giáo viên còn phải viết đúng, viết đẹp Bởi học sinh Tiểu học, nhất là lớp một thường hay bắt chước giáo viên Vì thế, tôi phải thường xuyên tự luyện chữ của mình sao cho đúng, đẹp Bản thân tôi trước đây không phải là giáo viên viết chữ đẹp nhưng tôi đã rất dày công khổ luyện ,hàng ngày cuối buổi học tôi thường nán lại một thời gian để luyện viết chữ trên bảng lớp, có thời gian tôi lại luyện ít bài vào vở ôli Mỗi
Trang 9năm học tôi đều có vở để luyện chữ vừa thuận tiện cho việc hướng dẫn, làm mẫu cho học sinh tập viết
Trong các tiết học , bài học tôi luôn cố gắng trình bày bảng sạch đẹp rèn chữ viết đúng mẫu và viết mẫu trên dòng kẻ ô li ở bảng lớp để học sinh tiện theo dõi
Ngoài ra khi nhận xét bảng con tôi cũng chữa bài cho các em trên bảng con, trong vở …Viết mẫu trong vở cho các em những tuần đầu sau đó giảm dầm chỉ viết mẫu cho những em yếu kém và bồi dưỡng kĩ thuật viết cho những
em khá giỏi
e Biện pháp 5 Rèn học sinh viết chữ đúng mẫu:
Đây là một yêu cầu quan trọng bậc nhất Vì vậy những gì học sinh được tiếp xúc đầu tiên sẽ làm các em dễ nhớ và nhớ lâu nhất Chính vì vậy, ngay sau khi học sinh được nhận mặt chữ, ghi âm bằng con đường qua mắt nhìn rồi lưu lại hình ảnh con chữ, các em phải tái hiện ngay con chữ đó trên bảng, (vở) Trong giờ học Tiếng Việt ngoài kỹ năng đọc, kỹ năng viết của học sinh cũng được thể hiện ngay Học sinh được quan sát chữ mẫu của cô, nhận xét
về chiều cao, độ rộng của chữ, cấu tạo của chữ gồm những nét nào và xem
cô hướng dẫn cách viết từ điểm đặt bút đến cách đưa từng nét chữ, học sinh
có thể nhập tâm ngay vào mẫu chữ và thể hiện điều đó ngay trên chiếc bảng học sinh
Ví dụ: Bài 8 Tiếng Việt I (tiết 1)
- Dạy học sinh viết chữ h bao gồm các bước sau:
Bước1: Học sinh quan sát chữ mẫu của cô và nhận xét.
+ Chữ h gồm 2 nét: nét khuyết xuôi (trên) và nét móc 2 đầu.
+ Nét khuyết trên cao 5 li, nét móc 2 đầu cao 2 ly
+ Chữ h rộng 1,5 ly.
Bước 2: Học sinh quan sát cô viết mẫu:
Trang 10Giáo viên viết mẫu và giảng.
Bước 3: Học sinh tập viết chữ h ra bảng con
Bước 4: Kiểm tra - đánh giá
+ Học sinh tự nhận xét
+ Giáo viên bổ sung và sửa sai cho học sinh kịp thời
Phải rèn cho học sinh viết chữ đúng mẫu ngay từ khi mới bắt đầu viết thì
khi mới viết vào vở các em đỡ bị nhầm lẫn Việc rèn viết được tiến hành đều
đặn trong các giờ học vần, và như vậy tạo cho các em thói quen viết chữ
đúng mẫu
Sang tiết 2: Trong phần tập viết GV nhắc lại cách viết và lưu ý cho học sinh
về khoảng cách giữa các chữ, tư thế viết bài để các em có thể viết bài tốt
hơn
- Khi học sinh đã viết thành thạo các chữ cái đúng và đẹp , giáo viên cần
hướng dẫn kĩ ở phần viết tiếng đặc biệt là cách viết liền nét giữa các con chữ
trong cùng một tiếng , viết hết các con chữ mới viết dấu thanh của tiếng và
dấu của con chữ như dấu của chữ ư , ơ , t , ô , ă , â…, đến phần viết từ cần
Trang 11lưu ý các em viết đúng khoảng cách giữa các tiếng trong một từ ( cách nhau với độ rộng bằng một con chữ o )
- Sang học kì 2 : em được làm quen với việc viết chữ cỡ nhỏ và tập chép một đoạn thơ hoặc văn ngắn Trong thời gian này việc rèn chữ cho các em đặc biệt quan trọng cũng phải tỉ mỉ như lúc ban đầu các em mới tập viết , giáo viên cần viết mẫu cho học sinh từng chữ cái một để học sinh luyện viết
và nắm chắc về độ cao của chữ viết cỡ nhỏ như những chữ có nét khuyết trên , nét khuyết dưới , nét thắt ( r , s ) sau đó hướng dẫn kĩ tiếp cách viết câu , đánh dấu phẩy , dấu chấm …, cách viết hoa chữ cái đầu câu và viết hoa sau dấu chấm
g.Biện pháp 6: Khắc sâu những chi tiết học sinh thường gặp khó khăn.
Để học sinh có thể viết vào vở tốt, khâu viết bảng là rất cần thiết Từ bài viết của học sinh ở bảng GV dễ theo dõi, kiểm tra và sửa sai ngay cho các
em kịp thời
Ví dụ: Viết chữ k
Đây là một trong những chữ khó viết ở phần chữ cái Rất nhiều em khi viết đến chữ này đều bị mắc lỗi ở phần nét thắt giữa Giúp các em khắc phục tôi đã làm như sau:Cho học sinh so sánh chữ h và chữ k (mẫu hai chữ phóng to)
+ Giống nhau: cùng có nét khuyết trên học sinh đã biết cách viết
+ Khác nhau : chữ h có nét móc 2 đầu Chữ k có nét thắt giữa
Trang 12
Để viết được đúng nét thắt giữa của chữ k, tôi đã phóng to riêng phần nét thắt giữa của chữ k trên khung chữ kẻ li
Học sinh nhận xét chiều cao, độ rộng của nét thắt:
- Nét thắt giữa gồm 2 phần:
+ Phần trên nét thắt hơi giống chữ c lộn ngược
+ Phần dưới nét móc gần giống nét móc 2 đầu
Tôi viết mẫu cho học sinh xem trên bảng từng phần của nét thắt, luyện học sinh viết ra bảng riêng từng phần của nét thắt cho học sinh quen tay Sau khi học sinh đã viết được riêng từng phần nét thắt giữa, tôi hướng dẫn học sinh ghép 2 phần rời của nét thắt để được nét thắt giữa hoàn chỉnh bằng cách
rê bút nối 2 phần của nét thắt như sau:
Đặt bút ở đường kẻ ngang thứ 2 viết nét cong phải hơi chếch lên chạm đường kẻ ngang thứ 3 vòng gần đến điểm đặt bút vừa xong rê bút viết liền nút nằm ngang trên đường kẻ ngang thứ 2, điểm kết thúc của nét nút thẳng với chỗ rộng nhất của phần trên nét thắt, rê bút nối liền với nét móc dưới và dừng bút ở đường kẻ ngang thứ 2
h.Biện pháp :Rèn cho học sinh ý thức tự giá , tính cẩn thận và niềm say
mê chữ viết đẹp :
Trang 13Đối với sự phát triển nhân cách và hình thành tri thức ở học sinh, tự giác cẩn thận có vai trò rất quan trọng Đặc biệt trong học tập, nếu không có tính
tự giác và niềm say mê, mà chỉ thụ động, áp đặt thì nó sẽ huỷ hoại mọi ham muốn nắm tri thức của học sinh Trong một lớp học có nhiều em rất say mê, chăm chỉ học tập nhưng cũng không ít học sinh chưa có thái độ đúng đắn đối với việc học tập nhất là việc rèn luyện chữ viết, nhiều em viết chữ còn ẩu, viết ngoáy Vì vậy muốn học sinh viết chữ đúng, đẹp, có ý thức trong khi luyện viết, giáo viên phải tạo nhu cầu giao tiếp, thay đổi không khí, tạo cho học sinh vui vẻ, ham học hỏi để viết chữ đẹp Đồng thời giáo viên cần nêu một số tấm gương chăm chỉ, tiến bộ về việc rèn chữ viết, để học sinh lấy đó
là niềm say mê , quyết tâm viết chữ đẹp
h.Biện pháp 8 Xây dựng chương trình và phương pháp dạy học
Với mỗi giờ Tập viết, tôi đều thực hiện đầy đủ các bước hướng dẫn học sinh quan sát, nhận xét; giáo viên viết mẫu; học sinh tập viết bảng con, bảng lớp; hướng dẫn học sinh viết vào vở đến bước chấm bài và chữa bài Khi hướng dẫn học sinh thực hành luyện viết tôi luôn quan tâm theo dõi hoạt động viết chữ của học sinh để kịp thời nhắc nhở và uốn nắn, giúp
đỡ để học sinh viết đúng hoặc biểu dương những học sinh viết đẹp; giúp học sinh thấy rõ thành công hay hạn chế trong bài tập viết của các em Trong quá trình dạy viết, tôi còn để học sinh tự nhận xét chữ viết, tự sửa chữa cho nhau khi cần thiết Những em viết yếu, ngoài sự kèm cặp của cô giáo còn được sự giúp đỡ của các bạn trong nhóm, trong lớp
Một phương pháp không thể thiếu khi rèn chữ viết là phương pháp luyện tập, mỗi học sinh ngoài vở tập viết bắt buộc ra tôi còn cho các em chuẩn bị 2 loại vở nữa là vở ô li (loại giấy đẹp) và vở thực hành luyện viết chữ đẹp để hướng dẫn tập viết ở nhà và luyện tập vào giờ học buổi chiều
g Biện pháp 9: Chấm chữa lỗi cho học sinh