Bài giảng Chương 4: Chăn nuôi trâu bò cái sinh sản

- Nếu không có chửa thì thể vàng sẽ thành thục khoảng 8 ngày sau khi rụng trứng và tiếp tục hoạt động (tiết. progesteron) trong vòng 8-9 ngày nữa và sau đó thoái hoá (ngày 16-17)[r]

Chương 4

CHĂN NUÔI TRÂU BÒ CÁI SINH SẢN

NỘI DUNG

• CƠ QUAN SINH DỤC CÁI

• CHU KỲ ĐỘNG DỤC

• MANG THAI VÀ ĐẺ

• PHỤC HỒI SINH DỤC SAU ĐẺ

• PHỐI GIỐNG

• NUÔI DƯỠNG VÀ CHĂM SÓC

• NHÂN TỐ ẢNH HƯỚNG TỚI SINH SẢN

• ĐIỀU KHIỂN SINH SẢN

CƠ QUAN SINH DỤC CÁI

Sừng tử cung Buồng trứng Màng treo lớn

Loa kèn Vòi Falop Cổ từ cung

Manh nang

Hậu môn

Âm môn

Tr tràng Thân T.cung

Niệu quản

Âm đạo

Lỗ niệu

Xương chậu

Bóng đái

Các cơ quan sinh dục bên trong

Cấu tạo cổ tử cung bò

Lỗ T/C Cổ tử cung

Âm đạo

Nếp gấp vòng

Các cấu trúc trên buồng trứng bò

Noãn bao đang

phát triển

Noãn bao chín Trứng rụng

Thể vàng

Mô đệm Noãn bao vỡ

Mạch quản

Rụng trứng

Sau động dục

Động dục Tiền động dục Yên tĩnh

Yên tĩnh

CHU KỲ ĐỘNG DỤC

Tiền động dục

- Trên buồng trứng một noãn bao lớn bắt lớn nhanh (sau khi thể vàng của chu kỳ trước bị thoái hoá)

- Vách âm đạo dày lên, đường sinh dục tăng sinh, xung huyết

- Các tuyến sinh dục phụ tăng tiết dịch nhờn trong suốt, khó đứt

- Âm môn hơi bóng mọng Cổ tử cung hé mở

- Bỏ ăn, hay kêu rống và đái rắt

- Có nhiều bò đực theo trên bãi chăn, nhưng chưa chịu đực.

Não

Tuyến

yên

Buồng trứng

Hành vi

động dục Noãn bao trên buồng

trứng

Noãn bao Dịch noãn bao

Động dục

- Bò chịu đực cao độ

- Thời gian chịu đực dao động trong khoảng 6-30 giờ,

bò tơ trung bình 12 giờ, bò cái sinh sản 18 giờ

- Niêm dịch chảy ra nhiều, càng về cuối càng trắng đục như hồ nếp, độ keo dính tăng

- Âm môn màu hồng đỏ, càng về cuối càng thẩm

- Cổ tử cung mở rộng, hồng đỏ

Rụng trứng Thể vàng hoá

Hậu động dục

- Cơ quan sinh dục dần trở lại trạng thái bình thường (khoảng 5 ngày)

- Con cái thờ ơ với con đực và không cho giao phối

- Niêm dịch trở thành bã đậu

- Sau khi thôi chịu đực 10-12 giờ thì rụng trứng Khoảng 70% số lần rụng trứng vào ban đêm

- Có khoảng 50% bò cái và 90% bò tơ

bị chảy máu trong giai đoạn này

Thời kỳ yên tĩnh

- Đặc trưng bởi sự tồn tại của thể vàng

- Nếu không có chửa thì thể vàng sẽ thành thục khoảng 8 ngày sau khi rụng trứng và tiếp tục hoạt động (tiết

progesteron) trong vòng 8-9 ngày nữa và sau đó thoái hoá

(ngày 16-17) Lúc đó một giai đoạn tiền động dục của một

chu kỳ mới lại bắt đầu

- Nếu trứng được thụ tinh thì giai đoạn này được thay thế bằng thời kỳ mang thai (thể vàng tồn tại và tiết

progesteron), đẻ và một thời kỳ không có hoạt động chu kỳ sau khi đẻ trước khi bò cái trở lại có hoạt động chu kỳ tiếp

Thể vàng trên

buồng trứng

Điều hoà chu kỳ động dục d 2 , mùi vị …

Hypothalamus

Progesteron

Tín hiệu từ vỏ não

(+)GnRH

FSH

LH

Trứng chín

và rụng

(-) (+)

Thể vàng

(+)

Inhibin

Oestrogen

(-)

(-)

(-)

Thể vàng Progesterone

Động dục

Nội mạc tử cung PGF 2a

Noãn bao trội

Thoái hóa

PGF 2a FSH

E2

LH

Diễn biến trong chu kỳ động dục ở bò

Động dục

Sóng phát triển noãn bao trong chu kỳ

10

15

3

0 6 9 12 15 18

φ (mm)

Ngày sau rụng trứng

Noãn bao trội

PGF2α

P4

Tiêu thể vàng

Sự thoái hoá thể vàng

(ngày 17 của chu kỳ)

Oxytoxin

PGF2a

Nội mạc tử cung Thể vàng

Oxytocin Oxytocin receptors

PGF2a

Tiêu thể vàng

Rụng trứng

10

15

3

0 6 9 12 15 18 21

φ (mm)

Thể vàng chửa

Ngày sau rụng trứng

Phát triển noãn bao ở bò động dục và có thai

Noãn bao trội

P4

PGF2α

néi m¹c tö cung

Tiêu thể vàng

Rụng trứng

Oxytocin

Không rụng trứng

Thể vàng chửa

Interferon tau (IFN- t)

Phôi

MANG THAI VÀ ĐẺ

Quá trình phát triển của phôi thai

• Trung bình 280 ngày ở bò và 315

ngày ở trâu

• Hợp tử hình thành 1/3 phía trên ống

đẫn trứng và trôi tới tử cung vào

ngày thứ 5-6

• Phôi bám vào tử cung vào ngày thứ

30 (nhau thai sẽ dần dần bám vào

núm nhau mẹ tại nội mạc tử cung)

• Sau 60 ngày toàn bộ các cơ quan đã

được hình thành và phát triển 

thai

• Trong 2-2,5 tháng cuối khối lượng

của thai tăng bằng khoảng 2/3 đến

3/4 khối lượng sơ sinh