Kiến thức: Giúp hs nắm được mục đích giao tiếp và các dạng thức của văn bản hình thành khái niệm: văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức biểu đạt... Kỹ năng: Rèn kỹ năng tìm hiểu về mụ[r]
Trang 1Ngày soạn : 15/8/ 2009
Ngày dạy: 17/8/2009
Tiết 1: Văn bản: Con rồng cháu tiên
(Truyền thuyết)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp hs nắm đ-ợc khái niệm về truyền thuyết, đồng thời hiểu nội dung, ý nghĩa của những chi tiết t-ởng t-ợng kỳ ảo của truyện Con rồng cháu tiên đó là: Giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quý của dân tộc Việt, thể hiện ý nguyện đoàn kết thống nhất cộng đồng của ng-ời Việt
2 Giáo dục: ý thức tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết dân tộc cho hs
3 Rèn kỹ năng: đọc, kể, tìm hiểu truyền thuyết.
4 Tích hợp: Với việc giải nghĩa từ, với từ đồng nghĩa, gần nghĩa với yếu tố sự
việc trong văn tự sự
* Trọng tâm:- Tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của văn bản.
B Chuẩn bị:
1 GV: - Soạn bài, tranh trong SGK.
2 HS: Đọc, kể tóm tắt, trả lời câu hỏi SGK.
C Phương pháp: Đoc sáng tạo, kể, phân tích gợi mở
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1- ổn định
2- Kiểm tra:(5'): Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s
3- Bài mới:( Giới thiệu): Mỗi ng-ời sinh ra đều thuộc về một dân tộc Mỗi dân tộc lại có một nguồn gốc riêng Có nhiều cách để giải thích về nguồn gốc của mỗi dân
tộc Truyền thuyết Con rồng cháu tiên mà các em sẽ học hôm nay đã lý giải rất sinh
động về nguồn gốc của ngời Việt
Trang 2- GV yêu cầu đọc: Rõ ràng, truyền cảm,
chú ý nghĩa đối thoại
- GV đọc mẫu, học sinh đọc, nhận xét
?Dựa vào phần chuẩn bị ở nhà và nghe
đọc, em hãy kể lại nọi dung câu chuyện?
Gọi h/s nhận xét bổ sung
Gọi h/s đọc chú thích sao
? Em hãy nêu ĐN về truyền thuyết?
-Là một thể loại dân gian kể về các nhân
vật, sự kiện có liên quan đến lịch sử thời
quá khứ
trong đó gửi gắm thái độ, cách đánh giá
của nhân dân đối với các sự kiện và nhân
vật lịch sử PQ kể
? Trong văn bản có nhiều từ cổ, ngày nay
ít dùng, ta cần tìm hiểu qua phần chú
thích?
- Mộc tinh?
- P tinh?
- Tập quán?
? Theo em, VB này PQ liên kết bởi
những đoạn nào? Hãy quan sát – chia
đoạn
? Hãy quan sát các đoạn trong văn bản và
nêu sự việc chính PQ kể trong mỗi đoạn?
- Hãy kể tóm tắt từng sự việc?
Nghe
Đọc Vb
Kể Nhận xét
Đọc Nêu ĐN
Giải nghĩa
Chia đoạn
Nêu sự việc
Kể tóm tắt (3 HS kể)
I- Đọc- Hiểu chú thích: (13')
1 Đọc, kể:
2 Chú thích
* Truyền thuyết:
3.Bố cục: Chia 3 đoạn:
Đ1: Từ đầu đến "Long Trang"
Đ3: Còn lại
SV1: Việc kết hôn của Lạc Long Quân và Âu Cơ
SV2: Việc sinh con và chia con
SV3 con Lạc Long Quân và Âu Cơ
Trang 3chứa đựng những yếu tố kỳ ảo, em hiểu gì
về yếu tố kỳ ảo đó?
GV: Chi tiết kỳ ảo còn PQ gọi là: Thần
chi tiết đặc sắc của truyện dân gian, là sản
VD: (Niêu cơm Thạch Sanh, cá bống của
Tấm)
- Trong văn bản CRCT em thấy có chi tiết
kỳ ảo nào?
* Chi tiết kỳ ảo:
- Lạc Long Quân có phép lạ, diệt trừ yêu
quái
- Âu Cơ đẻ ra bọc trăm trứng
- Truyện có những nhân vật nào?
phẩm tự sự, các em sẽ PQ làm quen ở
phần sau
phần-> PT theo bố cục đó
LLQ hiện lên với những đặc điểm phi
Trả lời
Tìm chi tiết
Trả lời
Quan sát Trả lời
Phát hiện
Trả lời
- Chi tiết kỳ ảo: Là những chi
II- Đọc- Hiểu văn bản (15')
1/ Mở truyện
*Lạc Long Quân:
- Con trai thần Biển
- Nòi rồng
- Sức khoẻ vô địch
- Nhiều phép lạ
- Diệt trừ yêu quái
=> Vẻ đẹp cao quý của 1 vị anh hùng
=> Lạc Long Quân là 1 vị
Trang 4của một vẻ đẹp ntn?
? Qua tất cả những biểu hiện đẹp đẽ ấy, em
GV : Nhân vật tiếp theo mà tác giả dân
gian giới thiệu là nhân vật nào?
? Âu Cơ hiện lên với những đặc điểm đáng
quý nào về giống nòi, nhan sắc và đức
hạnh?
- Theo em những điểm đáng quý đó của
Âu Cơ là biểu hiện của 1 vẻ đẹp ntn?
? Qua hình ảnh LLQ và ÂC, em có suy
nghĩ gì về nguồn gốc, hình dạng của 2 vị
thần
Đọc phần 2
? Âu Cơ và LLQ kết duyên vợ chồng, em
có suy nghĩ gì về cuộc nhân duyên này?
- Lạc Long Quân kết duyên cùng Âu Cơ
có nghĩa là những vẻ đẹp cao quý của thần
tiên PQ hoà hợp
Đây là chi tiết ntn? Có ý nghĩa gì ?
vai trò gì ?
- Tô đậm tính chất lớn lao đẹp đẽ của nhân
vật- Thiêng liêng hoá nguồn gốc giống
Nhận xét
Đọc Phát hiện
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Tìm chi tiết
Nêu ý nghĩa
Trả lời
Trả lời
thần tài giỏi, yêu dân
* Âu Cơ:
- Con thần Nông
- Xinh đẹp tuyệt trần
- Yêu thiên nhiên, cây cỏ
phụ nữ
=> Lạc Long Quân kết duyên cùng Âu Cơ: Thể hiện quan niệm của cha ông: Dân tộc ta
có nòi giống cao quý, thiêng liêng
=> Niềm tôn kính, tự hào về nòi giống: Con Rồng cháu tiên
2 Diễn biến truyện
- LLQ và ÂC kết duyên lành
- ÂC sinh bọc trăm trứng->
Nở 100 con hồng hào thần -> Chi tiết kỳ ảo
=> Giải thích dân tộc Việt Nam chúng ta đều là anh em ruột thịt do cùng 1 mẹ sinh ra
- Từ trong cội nguồn DT ta đã
Trang 5nòi-> Gợi niềm tự hào DT.
?Theo em qua mối nhân duyên của 2 vị
thần và chi tiết mẹ ÂC sinh bọc trăm
nguồn dân tộc?
- Đồng bào: Cùng một bào thai, cùng một
nòi giống, cội nguồn
nhau cùng"
? Vì sao có cuộc chia tay giữa 2 vị thần?
? Họ đã chia con ntn? Vì sao cha mẹ lại
xuống biển?
? Qua sự việc này thể hiện ý nguyện gì của
Đọc đoạn cuối
? Phần này nói lên điều gì?
PQ kể ntn?
? Chi tiết này có cơ sở hiện thực (lịch sử
các đời Vua Hùng) theo em chi tiết này có
ý nghĩa gì đối với truyền thống dân tộc?
- Đánh dấu một 8PU ngoặt trọng đại trong
tuổi
nghĩa gì ?
Trả lời
Trả lời
Tự bộc lộ
Trả lời
là 1 khối thống nhất
* Cuộc chia tay
- 50 theo cha xuống biển
- 50 theo mẹ lên rừng
-> Thể hiện ý nguyện đoàn
chung 1 ý chí, 1 sức mạnh
3 Kết truyện
vua Hùng
đình…%PM, mấy đời HV.
=> Dân tộc ta có từ lâu đời, trải qua các triều đại Hùng
Dân tộc ta có truyền thống
Trang 6- Theo em, các sự việc đó có ý nghĩa gì
trong việc cắt nghĩa truyền thống DT?
?Em hiểu gì về DT ta qua truyền thuyết
CRCT? Câu chuyện bồi đắp cho em những
t/c gì ?
? Câu chuyện đẹp giầu ý nghĩa bởi những
yếu tố nghệ thuật nào ?
? Theo em những chi tiết kỳ ảo hoang
đúng)
A- Tô đậm hình ảnh của Lạc Long Quân
và Âu Cơ
B- Thiêng liêng hoá nguồn gốc giống nòi
gợi niềm tự hào dân tộc
truyện
đến sự thật LS Theo em TT CRCT phản
ánh sự thật LS nào ?
GV gọi HS đọc ghi nhớ
4 Luyện tập (10 ’ )
Bài tập 1:
? Em biết những truyện nào của các dân
tộc khác cũng giải thích về nguồn gốc dân
tộc tơng tự?
Suy nghĩ, trả
lời
Trả lời
Quan sát
đúng : D
Trả lời
thống nhất vững bền
III Tổng kết Ghi nhớ
1 NT
2 ND :
- Thời đại HV
- Đền thờ vua Hùng ở P.Châu
- Giỗ Tổ 10/3 hàng năm
Trang 7? Sự giống nhau ấy khẳng định điều gì?
-> Sự giống nhau ấy càng khẳng định
nguồn gốc của DTVN, sự gắn bó đk của
cộng đồng các DTVN
Bài tập 2
HS kể diễn cảm lại truyện
?Em có suy nghĩ gì về truyện Con rồng
cháu tiên? ý nghĩa truyện? Trong truyện
em thích nhất chi tiết nào? Vì sao?
- Đọc và soạn Bánh 4 * bánh giầy
Đọc ghi nhớ
Trả lời
Kể
Nghe, ghi vở
Trang 8Ngày soạn :17/8/ 2009
Ngày giảng :18/8/ 2009
Tiết 2: "#$ % dẫn đọc thêm văn bản:
Bánh chưng, bánh giầy
(Truyền thuyết)
A- Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
2 Giáo dục:
3 Kỹ năng: Rèn kỹ năng: Đọc, kể , tìm hiểu truyền thuyết
4 Tích hợp: TV: từ ghép, từ mợn
* Trọng tâm: Đọc, hiểu VB
B- Chuẩn bị:
1 GV: Giáo án, tranh trong SGK
C- Phương pháp: Đọc sáng tạo, kể, phân tích gợi mở
D- Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1- ổn định: (1')
2- Kiểm tra bài cũ: (4')
- Em hãy cho biết thế nào là truyền thuyết?
- Nêu ý nghĩa của truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên?
=>Y/c: Dựa vào chú thích sao và nội dung ghi nhớ/8 trả lời
3- Bài mới:( Giới thiệu) Hằng năm, mỗi khi tết đến , xuân về, nd ta- con cháu của các vua Hùng lại nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay đỗ, giã gạo gói bánh Quang cảnh đó
làm sống dậy truyền thuyết Bánh 4 * bánh giầy Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta
hiểu rõ hơn về truyền thuyết này
Trang 9HĐ của GV HĐ của HS Nội dung
- GV yêu cầu đọc:
- Khi đọc truyền thuyết này cần chú ý điều
gì?
(Dẫn truyện, thần, LL, vua)
Gọi h/s kể tóm tắt truyện
=>Yêu cầu cả lớp lắng nghe=> Nhận xét
bổ sung
GV kể tóm tắt
- Truyền thuyết là thể loại văn học dân
gian, nên sử dụng nhiều từ cổ, ngày nay ít
dùng, chúng ta hãy tìm hiểu phần chú
thích
- Tổ tiên: Thế hệ cha ông…
- Hậu: Nhiều, dày … (hậu hĩnh).
- Phúc ấm: Phúc của tổ tiên để lại cho con
cháu
- Mĩ vị: Vật liệu quý để làm thực phẩm
? Truyền thuyết có đặc điểm gì? ( Có yếu
?Vậy truyền thuyết này phản ánh, giải
? Văn bản này có mấy sự việc?
- GV chia nhóm (3 nhóm) mỗi nhóm kể
một sự việc)
Nghe
Đọc phân vai
Kể
Nhận xét
Giải nghĩa từ
Trả lời
Trả lời
Quan sát Hoạt động nhóm
Cử đại diện trả lời
I- Đọc- Hiểu chú thích (13')
1 Đọc, kể:
2 Chú thích
3 Bố cục: 3 sự việc.
- Từ đầu -> Chứng giám: Vua
truyền ngôi
- Tiếp -> nặn hình tròn: Lang Liêu PQ thần mách bảo lấy
Trang 10? Trong truyền thuyết này có mấy nhân
vật? ai là nhân vật chính?
hoàn cảnh nào?
ngôi?
* Những suy nghĩ, việc làm của Vua Hùng
(GV : Có lẽ đây chỉ là PU mơ chính đáng
nào?)
? Nhân vật Lang Liêu PQ giới thiệu qua
những chi tiết nào?
- Con thứ 18, mẹ lại bị vua cha ghẻ lạnh,
so với anh em Lang Liêu thiệt thòi nhất
"… từ khi lớn lên, chỉ lo việc đồng áng…"
-> Suy nghĩ của em về Lang Liêu?
( O PU lời đề nghị của Vua cha, Lang
Liêu rất băn khoăn vì…)
?Ai đã giúp cho Lang Liêu làm lễ vật tiến
Trả lời
Suy nghĩ
Trả lời
Trả lời
Tự bộc lộ
Đọc thầm Trả lời
Tìm chi tiết
Nêu suy nghĩ
Trả lời
gạo, đỗ … để làm bánh.
- Còn lại: Lang Liêu PQ nối ngôi
II- Đọc- Hiểu văn bản: (17')
1 Vua Hùng:
+ Vua nghĩ: Dân có no, ngai vàng mới vững-> " PM, nối ngôi ta
+ Cách thức: Tổ chức thi tài "
Ai vừa ý ta …" => Vua Hùng
=> Từ cổ 0P* cha ông ta đã xây dựng một cuộc sống có quy củ, có văn hoá, có nhiều
có tài, có đức làm vua)
2 Lang Liêu:
=> Lang Liêu tuy là con vua
Trang 11? Theo em, vì sao thần chỉ mách bảo Lang
? Thần mách bảo Lang Liêu: " Trong trời
đất, không có gì quý bằng hạt gạo …" =>
Giá trị lúa -> Thần mách bảo Lang Liêu
lao động mới hiểu PQ ý thần), mới thấy
PQ giá trị của lúa gạo
0P*2
? Lang Liêu đã thực hiện lời chỉ bảo của
- Lang Liêu đã dùng gạo, đỗ, thịt, lá dong
gói bánh vuông và đồ lên, giã nhuyễn nặn
bánh tròn
? Em có nhận xét gì về nguyên liệu làm
bánh?
- Bánh của Lang Liêu PQ làm bằng
những sản vật của nhà nông: Đơn giản,
bình dị, hấp dẫn
? Vậy vì sao những chiếc bánh của Lang
Liêu lại PQ chọn để tế lễ trời đất, tiên
- Vua Hùng chọn bánh của Lang Liêu để
tế lễ vì "Bánh … đùm bọc nhau".
Tự bộc lộ
Trả lời
Tìm chi tiết
Nhận xét
Trả lời
Suy nghĩ Trả lời
động, đề cao nghề nông,
hạnh…
=> Cha ông ta coi món ăn truyền thống trong ngày tết
Trang 12? Lời nói của Vua Hùng đã thể hiện triết
bánh giầy (và những thứ bánh khác nữa) từ
những vật liệu quen thuộc với nhà nông đã
phản ánh điều gì về cuộc sống của cha ông
tổ tiên, trời đất thể hiện điều gì?
truyền thuyết này đã phản ánh, lý giải sự
thật lịch sử nào?(ý nghĩa của truyền
thuyết?)
thuyết có vai trò gì?
?Bài học hôm nay giúp em hiểu thêm về
những nét đẹp trong truyền thống văn hoá
dân tộc?
4 Luyện tập- củng cố:(4’)
giầy của cha ông ta trong ngày tết có ý
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Dựa vào ghi nhớ- trả lời
đồng thời quan niệm trời tròn,
đất vuông
bánh giầy đã phản ánh một
từ rất xa
0P*-=> Thể hiện sự thờ kính tổ tiên, trời đất của cha ông ta
3 ý nghĩa của truyền thuyết:
- Phản ánh lịch sử: Vua Hùng thực hiện cha truyền con nối
và từ thời Vua Hùng nhân dân
bánh dầy trong dịp lễ tết, hội hè
III Tổng kết- Ghi nhớ (5’)
1 NT:
2 ND:
* Ghi nhớ/12
Trang 13nghĩa gì?
=> - Đề cao nghề nông, đề cao vai trò
của lúa gạo
- Thể hiện sự thờ kính với trời đất, với
tổ tiên
- Thể hiện một nền văn hoá mang bản
sắc riêng thể hiện những triết lý sâu xa
? Đọc truyền thuyết này em có suy nghĩ,
thống của nhân dân ta? Vì sao?
5 4- * dẫn về nhà:(1 ’ )
- Học bài, thuộc ghi nhớ, đọc và kể lại
truyện
Soạn bài: từ và cấu tạo từ tiếng Việt
Tự bộc lộ
Nghe, ghi vở
Ngày soạn : 19/ 8/ 2009
Ngày giảng : 21/8/ 2009
Tiết 3: Từ và cấu tạo từ tiếng Việt
A- Mục tiêu cần đạt:
Trang 141 Kiến thức: Giúp học sinh nắm PQ định nghĩa về từ và ôn lại các kiểu cấu trúc
từ tiếng việt ở bậc tiểu học
2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng: Tìm hiểu cấu tạo của từ, phân biệt từ trong văn cảnh
3 Giáo dục: Lòng say mê tìm hiểu và trau dồi vốn từ tiếng Việt
4 Tích hợp:
* Trọng tâm: Cấu tạo của từ và phân loại từ theo cấu tạo
B- Chuẩn bị:
1- GV: Soạn bài, bảng phụ
2- HS: Học bài; Ôn lại phần Tiếng và Từ ; Trả lời câu hỏi SGK
c- phương pháp: Phân tích gợi mở, quy nạp
d- Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1- ổn định: (1’)
2- Kiểm tra:( 4’)
- Kể lại truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên" theo từng sự kiện
=> Y/c: HS kể theo các sự kiện, sự việc đã tìm hiểu
- Nhận xét bổ sung
3- Bài mới: (Giới thiệu)G/V ghi nhan đề truyền thuyết Bánh # % bánh giầy
lên bảng => Em hãy cho biết nhan đề trên có mấy tiếng, mấy từ?
=> H/s: Dựa vào sự chuẩn bị trả lời (4 tiếng- 2 từ)=> Đây là những kiến thức mà các em
đã học ở bậc Tiểu học Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu sâu hơn về Từ và cấu tạo từ
tiếng Việt
HS
Nội dung
EP* BP ví dụ:Thần/ dạy/ dân/cách
/trồng trọt/, chăn nuôi/ và/ cách/ ăn
ở
Gọi h/s đọc
?Câu văn này PQ trích từ văn bản nào?
- VB Con Rồng cháu Tiên
Quan sát vd
Đọc Trả lời
I- Bài học: (15’).
1- Từ là gì?
a/Ví dụ: Thần/dạy/dân/ cách/ trồng trọt/chăn nuôi/và/cách/ ăn ở
Trang 15? Trong câu văn trên có bao nhiêu từ và
bao nhiêu tiếng?
- Có: 9 từ
- Có: 12 tiếng
? Nếu đặt ngoài văn cảnh những tiếng ở
đây có ý nghĩa gì?
- Bản thân các tiếng không có nghĩa (là
đơn vị phát âm)
?Từ khác tiếng ở chỗ nào?
- Từ do tiếng cấu tạo nên, dùng để đặt
câu
? Những tiếng nào PQ coi là một từ? Vậy
khi nào một tiếng PQ coi là một từ?
? Vậy em hiểu thế nào là từ?
- Lấy ví dụ
- ở bậc tiểu học các em đã PQ học cách
phân loại từ theo cấu tạo Hãy nhắc lại?
?Nếu chia theo cấu tạo từ chia mấy loại?
? Từ ghép và từ láy khác nhau ở chỗ nào?
+ Từ ghép: EPQ tạo bởi các tiếng quan
hệ với nhau về mặt ý nghĩa
+ Từ láy: Có quan hệ láy âm giữa các
tiếng
? Dựa vào kiến thức vừa ôn về cấu tạo của
yêu cầu của SGK?
…
Trả lời
Trả lời
So sánh Trả lời
Khái quát
Đọc ghi nhớ
Lấy ví dụ
Nhớ Kthức Nhắc lại
So sánh Trả lời
- Một tiếng khi dùng để tạo câu thì trở thành 1 từ
b) Ghi nhớ1 : Từ là đơn vị
ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu
2/ Từ đơn và từ phức
- Từ đơn: 1 tiếng
- Từ phức: 2 tiếng trở lên: Từ láy và từ ghép
VD: SGK
...I- Đọc- Hiểu thích (13 '')
1 Đọc, kể:
2 Chú thích
3 Bố cục: việc.
- Từ đầu -& gt; Chứng giám: Vua
truyền ngơi
- Tiếp -& gt;...
Tìm chi tiết
Nêu suy nghĩ
Trả lời
gạo, đỗ … để làm bánh.
- Còn lại: Lang Liêu PQ nối
II- Đọc- Hiểu văn bản: (17 '')
1 Vua Hùng:... class="text_page_counter">Trang 15
? Trong câu văn có từ
bao nhiêu tiếng?
- Có: từ
- Có: 12 tiếng
? Nếu đặt văn cảnh tiếng
đây