Phân biệt văn thuyết minh có yếu tố miêu tả,tự sự biện pháp nghệ thuật với các yếu với văn miêu tả,tự sự tố miêu tả để bài viết được sinh động và hấp dẫn.Chẳng hạn khi thuyết minh về một[r]
Trang 1TUẦN 15 Ngày soạn: 01/12/12
CHIẾC LƯỢC NGÀ
( Trích ) Nguyễn Quang Sáng
-A Mục tiêu cần đạt:
- Cảm nhận được giá trị nghệ thuật và nội dung của truyện Chiếc lược ngà.
B Kiến thức, kĩ năng, thái độ :
1 Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một đoạn truyện Chiếc lược ngà.
- Tình cảm của cha con sâu nặng trong một hoàn cảnh éo le của chiến tranh
- Sự sáng tạo trong nghệ thuật xây dựng tình huống truyện, miêu tả tâm lí nhân vật
2 Kĩ năng :
- Đọc - hiểu văn bản truyện hiện đại trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước
- Vận dụng kiến thức về thể loại và kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại
3 Thái độ:
- Trân trọng những tình cảm đẹp của cha con, đồng thời biết kính yêu đấng sinh thành
C Phương pháp:
- Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, thuyết trình,…
D Tiến trình hoạt động :
1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số: 9A4………
2 Bài cũ :- Kể tóm tắt truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”?Nêu một vài nét về tác giả,tác phẩm ?
- Bác lái xe cho rằng, anh thanh niên là một trong những người “cô độc nhất thế gian”.Em có đồng ý với ý kiến đó không?Vì sao?
- Phát biểu chủ đề của truyện nhưng không dùng chính câu văn của chính tác giả Nguyễn Thành Long?
3.Bài mới
* Giới thiệu bài:
Tình cha con là tình cảm thiêng liêng, bất diệt Tình cảm ấy được biểu hiện đặc biệt sâu sắ, xúc
động trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh Trong tác phẩm Chiếc lược ngà, nhà văn Nguyễn
Quang sáng đã kể về tình cảm cha con đầy xúc động, bất diệt của người miền Nam nói riêng, Việt Nam nói chung
* Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1:Tìm hiểu về tác giả và tác phẩm
? Nêu những nét cơ bản về tác gia?
? Em hiểu gì về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm?
? Tác phẩm được viết theo thể loại nào ?
- GV: Đây là thể loại được sáng tác phổ biến trong
những năm chống Mĩ
Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản :
- Gv nêu yêu cầu giọng đọc
- Hướng dẫn HS tìm hiểu một số chú thích( đặc biệt chú
ý phương ngữ )
? Hãy tóm tắt nội dung của chuyện?
=>Trước khi chuẩn bị đi tập kết, anh Ba cùng anh Sáu
về thăm gia đình Nhưng suốt gần ba ngày đêm ở nhà,
I.Giới thiệu chung:
1.Tác giả: (SGK)
2 Tác phẩm : -Xuất xứ: Viết 1966 tại chiến
trường Nam Bộ trong thời kì chống Mĩ
- Thể loại : Truyện ngắn II.Đọc –hiểu văn bản:
1- Đọc và giải nghĩa những từ khó:
2 Tìm hiểu văn bản :
Trang 2bé Thu 8 tuổi, con gái anh Sáu nhất định không chịu
nhận anh Sáu là ba vì trên mặt anh có cái thẹo, không
giống người chụp chung với mẹ trong bức ảnh kia
Mặc dù anh đã tìm hết cách để chứng minh mình là
ba của nó Khi Thu nhận ra sự thực thì đã đến lúc chia
tay Ở khu căn cứ, anh Sáu đã dồn hết tình cảm và tâm
sức làm chiếc lược bằng ngà voi để dành tặng con gái
yêu Không may , anh Sáu đã hi sinh trong một trận càn
Trước khi nhắm mằt, anh đã kịp trao chiếc lược ngà cho
anh Ba, một đồng chí để đưa tận tay cho Thu
? Hãy chia bố cục của văn bản ?
- P1 : từ đầu… “như bị gãy” -> Lòng khao khát được
gặp con của ông Sáu và phản ứng của bé Thu
- P2: Tiếp theo … “ bắt nó về”-> Diễn biến tâm trạng
của Thu trong mấy ngày ông Sáu ở nhà
- P3 : Tiếp theo… “tụt xuống” -> Cuộc chia tay cảm
động của hai cha con
- P4 : Phần còn lại -> Nỗi nhớ, niềm thương con của
ông Sáu
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Ai là người trực
tiếp kể lại câu chuyện xảy ra đối với cha con béThu ?
? Sử dụng ngôi kể, người kể nguyện như vậy có tác
dụng gì ?
->Ngôi kể: Ngôi thứ nhất, bác Ba kể-> câu chuyện vừa
đảm bảo tính khách quan, vừa chân thực do bác ba là
người trực tiếp chứng kiến câu chuyện
? Trong tác phẩm, Nguyễn Quang sáng đã sử dụng kết
hợp những phương thức biểu đạt nào ?
? Tác giả đã xây dựng những tình huống truyện nào ?
Đâu là tình huống cơ bản ? Vì ssao em biết ?
? Diễn biến tâm lý và tình cảm của nhân vật bé Thu
trong đoạn trích truyện có thể chia làm mấy giai
đoạn?đó là những giai đoạn nào? (hai giai đoạn:trước
buổi chia tay,trước khi thừa nhận anh Sáu là ba;trong
buổi chia tay đầy nước mắt,khi nhận ba thì ba đã phải đi
rồi)
? Bé Thu có thái độ ntn trong phút đầu gặp lại hai người
khách lạ?
? Nhận xét về cách miêu tả của tác giả?
* Thảo luận: ? Theo em vì sao bé Thu lại có thái độ
2.1 Bố cục : 4 phần
2.2 Ngôi kể, người kể : Ngôi
thứ nhất Người kể là bác Ba- bạn của ông Sáu
2.3 Phương thức biểu đạt :Tự
sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận
2.4 Phân tích:
a Tình huống thể hiện tình cha con sâu sắc của hai cha con anh Sáu.
+ Hai cha con gặp nhau sau 8 năm xa cách nhưng trớ trêu là
bé Thu không nhận ra cha Đến lúc Thu nhận ra và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại
phải ra đi.=>Tình huống cơ
bản, éo le, tạo nên sự bất ngơ, hấp dẫn cho câu chuyện.
+ Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất
cả tình yêu thương và mong nhớ đứa con vào việc làm cây lược ngà để tặng con nhưng ông đã
hi sinh khi chưa kịp trao món quà ấy cho con gái
b-Diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu trong lần anh Sáu
về thăm.
* Trước khi nhận anh Sáu là cha:
Trang 3như vậy?
? Trong hai ngày đêm tiếp theo,thái độ và tình cảm của
bé Thu đối với anh Sáu diễn biến ntn tiết tiếp theo
chúng ta sẽ tìm hiểu
*TIẾT 2
? Nhắc lại vì sao bé Thu không chịu nhận ông Sáu là
cha?
? Nghe bà ngoại kể về vết thẹo trên má của ba, bé Thu
có hành động như thế nào? Hành động ấy diễn tả
trạng thái nào của Thu ?
? Thử nhận xét về nghệ thuật của tác giả?
-Thì ra trong đêm về nhà ngoại, được bà giải thích về vết
thẹo làm thay đổi khuôn mặt của ba là do thằng tây bắn
vào Sự nghi ngờ bấy lâu được giải tỏa, khi hiểu ra tất cả
Thu nảy sinh tâm trạng ân hận hối tiếc vì những ngày
qua không chịu nhận cha
? Trong giờ phút chia tay tâm trạng và hành động
của bé Thu như thế nào? Tìm đọc những văn miêu tả
tâm trạng và hành động đó?
? Thử nhận xét về tính cách của bé Thu và nghệ thuật
miêu tả tâm lí của tác giả?
-Thay đổi đột ngột, kì lạ đến khó hiểu.
-Lúc đầu: Đứng nhìn, vẻ mặt…nghĩ ngợi sâu xa
-Lúc sau:Thét lên: ba…a…a…a!
+Vừa kêu vừa chạy xô tới nhanh như một con sóc
+Ôm chặt ba, hôn cổ, hôn vai, hôn lên thẹo…
+Hai tay xiết chặt giang hai chân ôm ba
+Không cho ba đi…ba về ba mua cho con cây lược
? Tiếng thét “Ba” của bé Thu vang lên diễn tả điều
gì?
GV:Chiếu tranh cảnh hai cha con ôm nhau kết hợp
giảng bình: Sự khao khát khát ấp ủ bấy lâu bị dồn nén
bỗng bùng ra mạnh mẽ,hối hả, cuống quýt xen lẫn cả sự
ân hân Tiếng thét ấy gợi bao xúc động cho người đọc:
“Tiếng kêu của nó như xé, xé cả sự im lặng xót xa”
Tiếng gọi ấy là tiếng gọi đầu tiên và cũng là tiếng gọi
cuối cùng của Thu
GV nêu câu hỏi thảo luận (2 ph)
? Những lời nói, cử chỉ, hành động của bé Thu khi
-Nghe cha gọi: mặt tái, vụt chạy, kêu thét
-Khi mẹ đi vắng: nói trống, không chịu gọi cha, không nhờ…
-Bị anh Sáu đánh: bỏ về nhà ngoại, cố ý khua dây cột xuồng kêu to
=>Cách quan sát khéo léo, thuật chuyện sinh động, miêu tả tâm
lí trẻ thơ qua hành động.lời nói
Phản ứng tâm lí tự nhiên, bộc lộ cá tính mạnh mẽ và tình cảm sâu sắc với người mà Thu tin chắc là ba.
* TIẾT 2
* Thái độ và hành động của
bé Thu trong buổi chia tay
-Nghe ngoại kể: Nằm im, lăn lộn, thỉnh thoảng thở dài
->Miêu tả nội tâm nhân vật qua hành động
=> Ân hận, hối tiếc.
-Thay đổi đột ngột, kì lạ đến
khó hiểu
-Lúc đầu: Đứng nhìn, vẻ mặt…nghĩ ngợi sâu xa
-Lúc sau:Thét lên: ba…a…a…a!
+Vừa kêu vừa chạy xô tới nhanh như một con sóc
+Ôm chặt ba, hôn cổ, hôn vai, hôn lên thẹo…
+Hai tay xiết chặt giang hai chân ôm ba
+Không cho ba đi…ba về ba mua cho con cây lược
->Miêu tả kếp hợp quan sát tỉ mỉ
=>Tình yêu, nỗi nhớ cha dồn nén bấy lâu nay bùng ra mạnh mẽ.
=>Tình huống bất ngờ.
=>Tác giả là người am hiểu
Trang 4nhận cha có mâu thuẫn với thái độ từ chối quyết liệt
ông Sáu lúc đầu không? Vì sao? Em có nhận xét gì về
tình huống này?
-Không Vì đó là sự thống nhất trong tính chách nhân
vật->Tình huống bất ngờ
? Từ những tình huống trên, hãy nêu cảm nhận của
em về bé Thu và nghệ thuật miêu tả tâm lí nhận vật
của tác giả?
GV:Cô bé có cá tính cứng cỏi đến ương ngạnh nhưng vẫn
có sự hồn nhiên ngây thơ của đứa trẻ 8 tuổi, đứa trẻ nam
Bộ trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt Việc Thu không
nhận ba lại là minh chứng cho tình yêu ba sâu sắc Chính
tính cách và tình yêu ba sau này giúp cộ trở thành một cô
giao liên xung phongnhanh nhẹn, thông minh và dũng
cảm
GV liên hệ giáo dục hs
? Cảm nhận chung của em về anh Sáu?
-Là một người lính chiến đấu dũng cảm, trung thành với
cách mạng
GV liên hệ giáo dục HS
? Tìm đọc những câu văn thể hiện niềm khao khát
được gặp con của ông Sáu?
-Khi xuồng gần đến không chờ cập bến, anh đã nhún
chân…không ghìm nổi xúc động…
? Đoạn văn diển tả tâm trạng của ông Sáu như thế
nào?
? Khi thấy con sợ hãi bỏ chạy tâm trạng của ông ra
sao? Chi tiết nào nói lên điều đó?
-Anh đứng sững ….hai tay buông xuống như người bị
gãy
? Nhận xét về hình thức nghệ thuật ở đoạn văn trên?
GV Chiếu tranh cảnh bé thu bỏ chạy Sau 8 năm xa
cách tưởng rằng khi được gặp con anh sẽ chạy ngay
đến đón nhận anh để thỏa lòng mong nhớ Vậy mà
điều đó lại hoàn toàn trái ngược với điều anh nghĩ
? Trong ba ngày nghỉ phép anh luôn tìm mọi cách để
gần gũi con Chi tiết nào nói thể hiện điều đó?
-Suốt ngày anh chẳng đi đâu xa, lúc nào…chẳng chịu
gọi…khẽ lắc đầu …không khóc được,
? Sau những cử chỉ vỗ về mà con bé vẫn tỏ thái độ
lạnh nhạt, phản ứng quyết liệt anh cảm thấy như thế
nào?
GV Nhưng rồi niềm mong mỏi ao ước bấy lâu của
người cha người chiến sĩ cách mạng ấy đã đến Hôm
chia tay nhìn con đứng ở góc nhà anh muốn ôm con,
hôn con nhưng “sợ nó giẫy lên lại bỏ chạy”, anh
không muốn làm tổn thương con bé một lần nữa nên
chỉ đứng nhìn với đôi mắt trìu mến buồn rầu Bất ngờ
Thu cất tiếng gọi ba.
? Được nghe con gọi ba, ôm ba tâm trạng anh Sáu
như thế nào?
tâm lí trẻ thơ; trân trọng những tình cảm trong sáng,hồn nhiên,bồng bột của các em.
=>Thu là một cô bé hồn nhiên, có tính cách bướng bỉnh, mạnh mẽ và có tình yêu cha sâu sắc nhưng rạch ròi.
c.Nhân vật ông Sáu
-Là một người lính chiến đấu dũng cảm, trung thành với cách mạng
* Nỗi khao khát được gặp con sau 8 năm.
-‘Khi gần đến không chờ xuồng cập bến, anh đã nhún chân… không ghìm nổi xúc động…”
=>Hồi hộp, xúc động.
-Anh đứng sững … hai tay
buông xuống như người bị gãy ->Miêu tả tâm trạng nhân vật qua
cử chỉ nét mặt
=>Đau đớn, thất vọng, hụt
hẫng.
*Trong ba ngày nghỉ phép.
-“Suốt ngày anh chẳng đi đâu
xa, lúc nào… chẳng chịu gọi… khẽ lắc đầu… không khóc được.”
->Anh đau khổ , bất lực
* Giờ phút ông Sáu chuẩn bị lên đường
-“Không ghìm được xúc động….hôn lên mái tóc con”
->Xúc động , hạnh phúc nghẹn ngào
->Tình yêu con vô bờ
Trang 5Không ghìm được xúc động….hôn lên mái tóc con.
-GV Được nghe tiếng ba từ chính miệng con gọi anh cảm
động, hạnh phúc đến nghẹn ngào, trong giây phút ngắn
ngủi đó người cán bộ cách mạng đã không ghìm được nỗi
xúc động
? Sau ngày chia tay trở lại chiến trường ông Sau
mang theo tâm trạng nào?
Những đêm trong rừng nằm trên võng nhớ con anh lại ân
hận vì mình đã lỡ tay đánh con Nhớ lời con dặn trước
lúc lên đường anh dồn hết tinh yêu thương vào làm cây
lược
GV liên hệ giáo dục HS về lời hứa.
? Tác giả diễn tả tình cảm của ông Sáu xung quanh
chuyện làm chiếc lược ngà
Hãy đọc đoạn văn đó? Nhận xét về NT của đoạn văn
vừa đọc?
+Từ con đường mòn chạy…đứa trẻ được quà… ngồi
cưa từng chiếc răng lược…người thợ bạc”
? Việc làm cây lược đã bộc lộ thêm nét đẹp gì trong
tâm hồn người cha, người cán bộ cách mạng ấy?
Chiếc lược trở thành một vật quý giá, thiêng liêng để
mỗi khi nhớ con “anh lấy cây lược ra ngắm nghía, rồi
mài lên tóc cho cây lược thêm bóng, thêm mượt” Cây
lược làm xoa dịu nỗi ân hận vì đánh con và ánh lên
niềm hy vọng có ngày được trao tận tay cho cho
Nhưng trước khi hy sinh khi chưa kịp trao cho con
chiếc lược.
? Nhận xét về tình huống anh Sáu hy sinh?
? Lời dặc dò trăn trối cuối cùng với ánh mắt người
chiến sỹ nói lên điều gì?
GV tích hợp đôi mắt của Tnú trong văn bản “Rừng
xà nu”
? Truyện không chỉ nói lên tình cha con anh Sáu sâu
nặng mà còn gợi cho người đọc vấn đề gì?
GV tích hợp văn bản trong lòng mẹ, văn bản đấu
tranh cho một thế giới hòa bình, và chiếu hình ảnh
chiến tranh để giáo dục hs
* Hướng dẫn tổng kết :
Gọi 2 HS đọc lại ghi nhớ
- Cốt truyện chặt chẽ, bất ngờ nhưng hợp lý ,hấp dẫn
- Lựa chọn nhân vật kể chuyện thích hợp , câu chuyện
đáng tin cậy
- Xây dựng nhân vật, miêu tả tâm lý nhân vật rất
thành công
- Ngôn ngữ lời kể giản dị, đậm màu sắc Nam Bộ
- Truyện diễn tả cảm động tình cha con đằm thắm sâu
nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh
- Ca ngợi tình cảm cha con cao đẹp, thiêng liêng như
một giá trị nhân văn sâu sắc, nhất là trong hoàn cảnh
khó khăn
*Những ngày ở chiến khu
-Nhớ thương xen lẫn day dứt ,
ân hận, ám ảnh vì lỡ đánh con
- Giữ đúng lời hứa với con:Dồn hết tâm trí và công sức vào làm cây lược
+Từ con đường mòn chạy…đứa trẻ được quà… ngồi cưa từng chiếc răng lược…người thợ bạc” -> Miêu tả nhân vật qua hành động
=>Một người cha hiền lành,
nhân hậu Đó là kết tinh tình phụ tử mộc mạc mà đằm thắm, sâu xa.
-Ông Sáu hy sinh
->Tình huống bất ngờ.
-Trước lúc hi sinh, đưa tay vào túi…=> Ước nguyện cuối cùng của tình phụ tử
Tình phụ tử thiêng liêng bất
diệt.
=>Thấm thía những mất mát , đau thương , éo le mà con người phải gánh chịu vì chiến tranh.
3.Tổng kết:
* Nghệ thuật
* Nội dung
* Ý nghĩa:
- Là câu chuyện cảm động về tình cha con sâu nặng,
- Chiếc lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta
đã trãi qua trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
Trang 6GV nêu yêu cầu luyện tập, HS thực hiện
GV khái quát bằng sơ đồ
* Hướng dẫn luyện tập:
Hoạt động 3: Hướng dẫn tự học:
- Gv hướng dẫn – HS chú ý lắng nghe .
- Chuẩn bị bài tiết sau: Kiểm tra Tiến Việt
+ Ôn tập các nội dung tiếng Việt đã học
+ Nắm vững các khái niệm về tu từ, từ vựng, cú pháp
+ Chú ý trong giao tiếp cần tuân thủ các phương châm
hội thoại
+ Xây dựng doạn văn theo chủ đề cụ thể
4 Luyện tập.
III Hướng dẫn tự học :
- Đọc, nhớ những chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong đoạn trích
- Nắm được những kiến thức của bài học , tìm các chi tiết minh chứng cho những nội dung trong bài học
- Học ghi nhớ
E Rút kinh nghiệm :
KIỂM TRA TIẾNG VIỆT
I Mục tiêu cần đạt:
- Hệ thống hoá kiến thức về Tiếng Việt đã học trong học kì I
- Rèn kỹ năng sử dụng Tiếng Việt trong việc viết văn bản và trong giao tiếp xã hội
II Hình thức kiểm tra:
Trắc nghiệm và tự luận
III Thiết lập ma trận đề:
ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN
ÔN TẬP THƠ VÀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI (Hướng dẫn làm bài kiểm tra thơ và truyện Hiện đại)
A Mục tiêu cần đạt:
- Hệ thống hoá kiến thức về Tập làm văn đã học
- Hệ thống lại những giá trị đặc sắc của những bài thơ hiện đại
B Kiến thức, kĩ năng, thái độ :
1 Kiến thức :
- Khái niệm văn bản thuyết minh, văn bản tự sự
- Sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản thuyết minh, văn bản tự sự
- Hệ thống các văn bản thuộc kiểu văn bản thuyết minh, văn bản tự sự đã học
- Hệ thống lại những giá trị đặc sắc của những bài thơ hiện đại
2 Kĩ năng :
- Tạo lập văn bản thuyết minh và văn bản tự sự
- Vận dụng kiến thức đã học để tìm hiểu văn bản thuyết minh, văn bản tự sự
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt khi tạo lập văn bản ( nhất là hai kiểu văn bản vừa học là văn bản thuyết minh và văn bản tự sự )
- Tự hào về vẻ đẹp của con người Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến
C Phương pháp:
- Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, …
Trang 7D Tiến trình hoạt động :
1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số: 9A4………
2 Bài cũ : Kiểm tra vở soạn của 3 HS
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài:
Ở học kì I, chúng ta chủ yếu tìm hiểu hai kiểu văn bản : tự sự và thuyết minh; đồng thời tiếp tụctìm hiểu cách làm nhất là cách sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong hai kiểu văn bản này Hai TCT 74,75 chúng ta sẽ ôn tập lại cả những nội dung kiến thức kể trên.
* Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1: Ôn tập phần Tập
làm văn:
* Hướng dẫn ôn tập lí thuyết
TLV:
? Phần tập làm văn trong Ngữ
văn 9,tập I có những nội dung lớn
nào?Những nội dung nào là trọng
tâm cần chú ý?
?Vai trò,vị trí,tác dụng của biện
pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả
trong văn bản thuyết minh
ntn?cho ví dụ cụ thể?
?Văn bản thuyết minh có yếu tố
miêu tả,tự sự giống và khác với
văn bản miêu tả,tự sự ở điểm
nào?
* GV: Trong thuyết minh nhiều
khi người ta phải kết hợp với các
biện pháp nghệ thuật với các yếu
tố miêu tả để bài viết được sinh
động và hấp dẫn.Chẳng hạn khi
thuyết minh về một ngôi chùa
cổ,người thuyết minh có khi phải
sử dụng những liên tưởng tưởng
tượng,lối so sánh,nhân hoá (như
ngôi chùa tự kể chuyện
mình…)để khơi gợi cảm thụ về
đối tượng được thuyết minh.Và
đương nhiên phải vận dụng miêu
tả ở đây để người nghe hình dung
ra ngôi chùa ấy có dáng vẻ
ntn;màu sắc,không gian,hình
khối,cảnh vật xung quanh,từ đó
cho HS thấy thuyết minh và miêu
tả,giải thích có những điểm khác
nhau
* Thảo luận câu hỏi 4 sgk/206
I PHẦN TẬP LÀM VĂN:
A Lý thuyết
1 Các nội dung lớn và trọng tâm :
a Văn bản thuyết minh:trọng tâm là luyện tập việc kết hợp giữa thuyết minh với các yếu tố như: nghị luận,giải thích,miêu tả
b Văn bản tự sự:
- Sự kết hợp giữa tự sự với biểu cảm và miêu tả nội tâm,giữa tự sự với nghị luận
- Một số nội dung mới trong văn bản tự sự như đối thoại
và độc thoại nội tâm trong tự sự;người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện trong văn tự sự
2 Vai trò,vị trí,tác dụng của biện pháp nghệ thuật và miêu tả trong văn bản thuyết minh
- Thuyết minh là giúp cho người đọc,người nghe hiểu về đối tượng,tránh được sự khô khan nhàm chán
3 Phân biệt văn thuyết minh có yếu tố miêu tả,tự sự với văn miêu tả,tự sự
- Có hư cấu tưởng tượng, không nhất thiết phải trung thành với sự vật
- Dùng nhiều so sánh,liên tưởng
- Mang nhiều cảm xúc chủ quan của người viết
- Ít dùng số liệu cụ thể,chi tiết
- Dùng nhiều trong sáng tác văn chương, nghệ thuật
- Ít tính khuôn mẫu
- Đa nghĩa
- Trung thành với các đặc điểm của đối tượng,sự vật
- Bảo đảm tính khách quan.khoa học
- Í t dùng tưởng tượng,so sánh
- Dùng nhiều số liệu cụ thể,chi tiết
- Ứng dụng trong nhiều tình huống cuộc sống văn hoá,khoa học,…
- Thường theo một số yêu cầu giống nhau (mẫu)
- Đơn nghĩa
4 Nội dung văn bản tự sự ở sgk Ngữ Văn 9 tập I
- Yêu cầu về việc nhận diện các yếu tố miêu tả nội
Trang 8 Hướng dẫn luyện tập:
?Hãy cho ví dụ một đoạn văn tự
sự trong đó có sử dụng yếu tố
miêu tả nội tâm?
? Một đoạn văn tự sự có sử dụng
yếu tố nghị luân?
?Đoạn văn có sử dụng cả nội tâm
và nghị luận?
?Thế nào là đối thoại,độc thoại
nội tâm?Vai trò,tác dụng và hình
thức thể hiện của các yếu tố này
trong văn bản tự sự ntn?
* TIẾT 2
Hoạt động 2: Hướng dẫn ôn tập
phần thơ hiện đại:
* Hướng dẫn HS thực hiện tổng
hợp kiến thức về các bài thơ
hiện đại đã học ở :
Gv hướng dẫn HS hoàn thành nội
dung các câu hỏi trong SGk bằng
cách chuẩn bị bảng thống kê còn
bỏ trống và các tờ rời
- Chia nhóm để HS hoàn thành
bài bằng cách trả lời miệng; sau
đó giáo viên cho HS lên bảng
ghép tờ rời để hoàn thành bảng hệ
thống và sửa bài cho các em ( nếu
cần)
Hoạt động 3:Hướng dẫn tự học:
- Gv hướng dẫn , HS chú ý lắng
nghe
tâm,nghị luận,đối thoại và độc thoại,người kể chuyện trong văn bản tự sự
- Yêu cầu về kĩ năng kết hợp các phương thức trong một văn bản
- Thấy được vai trò,vị trí,tác dụng của các yếu tố miêu tả nội tâm,lập luận…
B Luyện tập:
Làm bài 4,5,6 sgk/206
=>Đoạn văn “ thực sự mẹ không lo …… con đường
làng dài và hẹp”
(Lý Lan “Cổng trường mở ra”-NV 7-T.I)
=>Đoạn văn “Vua Quang Trung cưỡi voi ra doanh yên
ủi quân lính,truyền cho tất cả…không nói trước”
(“Hoàng Lê nhất thống chí”-NV 9- T.I)
=> “Lão không hiểu tôi… thêm đáng buồn” – “Lão
Hạc”-NC,NV 8-T.I)
* TIẾT 2
II PHẦN THƠ HIỆN ĐẠI : (Bảng thống kê bên dưới)
III Hướng dẫn tự học:
- Vận dụng kiến thức phần Tập làm văn, tiếng Việt để đọc – hiểu một đoạn văn bản tự sự theo đặc trưng bộ môn
- Học lại phần lý thuyết đã ôn
- Làm còn lại sgk/206
- Chuẩn bị làm bài kiểm tra thơ và truyện hiện đại:
+ Nắm được tiểu sử, sự nghiệp của các tác giả
+ Nắm hoàn cảnh ra đời, xuất xứ thể loại tác phẩm
+ Nắm vững nội dung, ý nghĩa văn bản, vận dụng phân tích một đoạn văn, đoạn thơ cụ thể
Bảng tổng hợp kiến thức về các bài thơ hiện đại đã học:
1 Đồng chí Chính
Hữu thơ Tình đồng chí, đồng đội gắn bó keo sơn trên cơ sở cùng
chung cảnh ngộ và lí tưởng
Hình ảnh, ngôn ngữ bình dị, chân thực,
cô đọng , giàu sức
Trang 9biểu cảm
2 Bàn thơ về
tiểu đội xe
không kính
Phạm Tiến Duật Thơ Khắc hoạ những chiếc xe không kính làm nổi bật hình
ảnh người lái xe Trường Sơn
; tư thế hiên ngang , tinh thần laic quan , dũng ảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và
ý chí chiến đấu giải phóng dân tộc
Ngôn ngữ, giọng điệu giàu tính khẩu ngữ , tự nhiên khoẻ khoắn Hình ảnh chân thực , sinh động
3 Đoàn
thuyền
đánh cá
Huy Cận Thơ Khắc hoạ hình ảnh đẹp,
tráng lệ ; thể hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và người lao động Bộc lộ niềm vui, long tự hào ủa nhà thơ
Xây dựng hình ảnh liên tưởng, tửơng tượng phong phú , độc đáo
- Âm hưởng khoẻ khoắn , hào hùng, lạc quan
4 Bếp lửa Bằng
Việt Thơ Gợi lại những kỉ niệm nay xúc động về bà và tình bà
cháu
- Lòng kính yêu trân trọng của cháu đối với bà và tình yêu quê hương đất nước
Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu
tả, biểu cảm , tự sự
và bình luận
5 Khúc haut
ru những
em bé lớn
trên lưng
mẹ
Nguyễn Khoa Điềm
Thơ Sự gian nan, vất vả của cuộc
sống ở chiến khu – Tình thong yêu con gắn liền vớitinh thần chiến đấu của người mẹ
Giọng điệu ngọt ngào, trìu mến
6 Ánh trăng Nguyễn
Duy Thơ Lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua
của người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nươcbình
dị, hiền hậu
- Gợi nhắc truyền thống : uống nước nhớ nguồn, ân nghĩa thuỷ chung
Giọng điệu tâm tình, tự nhiên; hình ảnh giàu tính biểu cảm
- Nhiều biện pháp
tu từ từ vựng
7 Lặng lẽ Sa-
pa Nguyễn Thành
Long
Truyện Ca ngợi những con người
âm thầm, lặng lẽ , hi sinh tuổi trẻ , tài năng trí lực cho công cuộc xây dựng đất nước Khẳng định vẻ đẹp của con người lao động , ý nghĩa của những công việc thầm lặng
Xây dưng tình huống truỵên hợp lí
; cách kể chuyện tự nhiên
- Có sự kết hợp giữa tự sự, trữ tình với bình luận
8 Làng Kim Lân Truyện Ca ngợi tình yêu làng, yêu
nước, yêu kháng chiến của người nông dân
-Xây dựng tình huống truyện độc đáo Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật
Ngôn ngữ độc thoại, đối thoại, độc thoại nội tâm
Trang 109 Chiếc lược
ngà
Nguyễn Quang Sáng
Truyện Thể hiện chân thực , cảm
động tình cha con sâu nặng
và cao đẹp trong cảnh ngộ
éo le của chiến tranh
Thành công trong việc miêu tả tâm lí
và tính cách nhân vật
E Rút kinh nghiệm :