Giáo án Ngữ văn 6 - Học kì 2 - Hà Đức Thụ - Năm học 2006-2007

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và đồng bào, thấy được tình cảm yêu quý, kính trọng [r]

Trang 1

1

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tiết 90: Buổi học cuối cùng (T2)

An phông xơ - đô - đê.

quý tiếng nói dân tộc

thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình, hành động

Giáo viên: Đọc sách – liệu – giáo án

Học sinh: Đọc sách – trả lời câu hỏi

Hoạt động 1: Khởi động

- ổn định tổ chức

- Sĩ số

- Kiểm tra bài cũ

- Phân tích cảnh buổi học cuối cùng của trò Phrăng

Hoạt động 2: Giới thiệu bài

Bài mới

- Thầy Ha – men đã

miêu tả về trang phục

trong buổi học cuối cùng

thế nào?

- Thái độ của thầy đối với

học sinh trong buổi học

cuối cùng này thế

nào?

- Những lời nói của thầy

về việc học tiếng Pháp

- Câu nói đã dùng phép

- Em hiểu gì về nội dung

câu này?

III Phân tích văn bản

2 Buổi dạy tiếng Pháp cuối cùng của thầy Ha – men

- Trang phục: áo rơ - đanh – gốt màu xanh lục, diềm lá sen, mũ bằng lục đen thêu Những thứ trang phục chỉ dùng vào những buổi lễ trang trọng  Tôn vinh buổi học y rằng đặc biệt

- Thái độ đối với học sinh: Không giận dữ, thật dịu dàng

- Thầy nói về việc học tiếng Pháp:

+ Đó là ngôn ngữ hay nhất thế giới

+ Phải giữ lấy nó trong chúng ta và đừng bao giờ quên nó

+ Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm chìa khoá trong chốn lao tù

 Phép so sánh  Thầy đã nêu bật giá trị thiêng liêng và sức mạnh của tiếng nói dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập tự do (Tiếng nói của mỗi dân tộc hình thành và vun đắp bằng sự sáng tạo của biết bao thế hệ qua hàng ngàn năm Đó là thứ tài sản tinh thần vô cùng quý báu của mỗi dân tộc Vì vậy, khi bị kẻ thù đồng hoá

về ngôn ngữ, tiếng nói dân tộc mình bị mai một thì dân tộc ấy khó có thể giành

độc lập, thậm chí rơi vào nguy cơ diệt vong

Trang 2

2

- Những lời nói của thầy

về tiếng Pháp biểu hiện

điều gì?

- Hành động và tâm trạng

của thầy của thầy trong

giây phút cuối của buổi

học? Cuối cùng biểu hiện

qua những chi tiết?

- Vì sao lúc này trò thấy

thầy lớn lao?

- Em thấy có là tâm trạng

thế nào?

- Tìm những chi tiết thể

hiện tâm trạng cảm xúc

của thầy với cảnh vật quen

thuộc của G lớp?

- Em thấy thầy còn là

G thế nào với

nghề nghiệp?

- ý nghĩa % của

truyện?

(Truyện muốn nhắc nhở ta

điều gì?)

- Những đặc sắc nổi bật về

nghệ thuật của truyện?

 Những lời nói vừa sâu sắc, vừa tha thiết biểu lộ lòng

tự hào và ý thức giữ gìn tiếng nói dân tộc  yêu , sâu đậm

- Giây phút cuối của buổi học:

+ Thầy cầm phấn, dằn mạnh, viết to: k, Pháp muôn năm”

+ Thầy đứng trên bục, G tái nhợt đầu dựa vào

G nghẹn ngào không nói hết câu

 Miêu tả ngoại hình  tâm trạng

 Tình yêu ,! yêu ngôn ngữ dân tộc đến dâng trào, nỗi đau, sự xúc động đến cực điểm

- Thầy đăm đăm nhìn những đồ vật xung quanh mình muốn mang theo trong ánh mắt toàn bộ ngôi G nhỏ bé của thầy

 Miêu tả ngoại hình  tâm trạng

 Thầy yêu nghề, gắn bó với nghề nghiệp

 ý nghĩa: Phải biết yêu quý, giữ gìn và học tập để nắm vững tiếng nói của dân tộc mình, nhất là khi đất , rơi vào vòng nô lệ, bởi tiếng nói không chỉ là tài sản quý báu của dân tộc mà còn là 45 tiện quan trọng để đấu tranh giành độc lập tự do

 Nghệ thuật:

- Kể theo ngôi thứ nhất – G kể là một học sinh có mặt trong buổi học đó

- Miêu tả nhân vật qua ý nghĩ, tâm trạng (Phrăng) qua ngoại hình, cử chỉ, lời nói, hành động (thầy Ha – men)

- Ngôn ngữ tự nhiên với giọng kể chân thành và xúc

động: sử dụng nhiều câu biểu cảm, từ gợi cảm, phép so sánh, hình ảnh mang ý nghĩa ẩn dụ (khi nghe tiếng chim

bồ câu gật gù ) Hoạt động 3:

III Luyện tập

- Yêu cầu tổ 1+2 làm bài

tập 1

- Yêu cầu tổ 3+4 làm bài

tập 2

1 Viết 1 đoạn văn miêu tả thầy Ha – men trong buổi học cuối cùng

2 Viết 1 đoạn văn miêu tả chú bé Phrăng trong buổi học cuối cùng

Hoạt động 4: Củng cố – dặn dò

Trang 3

3

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 22 - Tiết 91: Nhân hoá

A.Mục đích cần đạt

B Chuẩn bị

Giáo viên: Đọc sách – tài liệu – giáo án

Học sinh: Đọc sách – Trả lời câu hỏi

C Tiến trình dạy học

- ổn định tổ chức:

- Sĩ số

 Kiểm tra bài cũ

- Có mấy kiểu so sánh? Tác dụng của so sánh?

- Làm bài tập về nhà

Hoạt động2: Giới thiệu bài

Bài mới

- Tìm phép nhân hoá

trong khổ thơ sau?

- Tìm những từ ngữ vốn

dùng tả G để tả

con vật, đồ vật?

- So sánh với diễn đạt ở

NL2, hiện diễn tả ở

NL1 hay hơn ở chỗ?

- Em hiểu nhân hoá là gì?

- Những sự vật nào

nhân hoá? nhân hoá bằng

cách nào?

Ngữ liệu và phân tích NL1: Nhân hoá

- Ông mặt trời mặc áo giáp đen ra trận

- Kiến hành quân

NL2:

 Làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên

NL3:

Sự vật nhân hoá:

Miệng = từ “Lão”

Tai = từ “Bác”

Mắt = từ “Cô”

Chân, tay = từ “Cậu”

 Dùng những từ vốn gọi G để gọi vật

- Tre = từ ngữ:“Chống lại”; “xung phong”; “giữ”

=> Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của

Kết luận:

1 Nhân hoá là gì?

 Nhân hoá là gợi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật, bằng những từ ngữ vốn

dùng để gợi hoặc tả con Gu làm cho thế giới loài vật cây cối, đồ vật, trỏ nên gần gũi với con G! biểu thị những suy nghĩ, tình cảm

2 Các kiểu nhân hoá:

Trang 4

4

- Có mấy kiểu nhân hoá

con G để chỉ hoạt

động, tính chất của vật

- Trâu = từ: “Ơi”

G gặp (SGK)

Hoạt động 3:

III Luyện tập

- Gọi 2 học sinh lên bảng

làm bài tập 1

- Gọi 1 học sinh lên bảng

làm bài tập 3

 Bài tập 1: Chỉ ra và nêu tác dụng của phép nhân hoá

Nhân hoá: Tàu mẹ, tàu con, xe anh, xe em, tíu tít, bận rộn

 Cách diễn tả đó làm cho sự vật trở nên gần gũi, sinh

động, nó cũng có quan hệ gần gũi gắn bó quan hệ

Bài tập 3: So sánh 2 cách viết

- Cách viết 1: Dùng phép nhân hoá, với những từ ngữ gợi cảm  dùng cho văn bản biểu cảm

- Cách viết 2: Dùng cho văn bản thuyết minh

Hoạt động 4: Củng cố – Dặn dò

 F, dẫn học tập

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 22 - Tiết 92: Phương pháp tả người

chọn theo thứ tự hợp lý

Trang 5

5

Bài mới

- Học sinh đọc từng đoạn

- Mỗi đoạn văn đó tả ai?

G đó có đặc điểm gì

nổi bật thể hiện bằng

những từ ngữ, hình ảnh?

- Học sinh tìm

Bài học

NL: SGK

a Đoạn 1: Tả 1 F5 Thu chèo thuyền # thác Điểm nổi bật: Khoẻ, rắn chắc, thế vững vàng + từ ngữ hình ảnh thể hiện: pho bắp thịt cuồn cuộn

- Đoạn 2: tả Cai Tứ + Đặc điểm nổi bật: mang cái hình thức bề ngoài không đẹp mắt, phẩm chất: gian xảo

+ Từ ngữ, hình ảnh thể hiện

- Đoạn 3: tả hình ảnh 2 G trong keo vật

+ Đặc điểm nổi bật: Khoẻ có kinh nghiệm đấu vật

+ Từ ngữ, hình ảnh thể hiện

b Đoạn 2 tập trung khắc họa chân dung nhân vật

Đoạn 1 + 3 tả G gắn với công việc

c Nêu nội dung chính của mỗi phần ở đoạn 3

- Mở bài: Giới thiệu nhân vật

- Thân bài: Miêu tả chi tiết ngoại hình, cử chỉ, hành

động và lời nói

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ của G viết

 Ghi nhớ: (SGK – 61) Hoạt động 3:

III Luyện tập

- 3 em lên làm 3 yêu cầu

trong bài tập 1

- Học sinh tự làm

 Bài tập 1: Các chi tiết tiêu biểu để miêu tả

+ Dáng hình: , da, đôi má, mắt, lời nói

+ Hoạt động: Trò chơi yêu thích, hay làm gì?

+ Tính tình: Nghe lời G lớn, thật thà, ngây thơ, hồn nhiên

 Bài tập 2: Lập dàn ý cho bài văn của 1 trong 3 đề trên

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Trang 6

6

Bài 23 - Tiết 93: Đêm nay Bác không ngủ (T1).

Minh Huệ

- Cảm nhận vẻ đẹp của hình Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu

5 mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và đồng bào, thấy tình cảm yêu quý, kính trọng của G chiến sĩ đối với Bác Hồ

biểu hiện cảm xúc, tâm trạng; những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức biểu cảm

Giới thiệu bài

với những cách tiếp cận và thể hiện khác nhau Minh Huệ có cách thể hiện hình Bác Hồ thật bình dị mà cảm động trong hình thức một bài thơ trữ tình có nhiều yếu tố tự

sự Bài thơ viết dựa trên những sự kiện có thực: Năm

1950, trong chiến dịch biên giới, Bác Hồ đã trực tiếp ra mặt trận chỉ huy cuộc chiến đấu Đầu năm 1951, Minh Huệ ở Nghệ

An gặp một G là bộ đội vừa từ Việt Bắc về có kể cho nhà thơ nghe một kỉ niệm gặp Bác trong một đêm trên G

đi chiến dịch biên giới Câu chuyện gây xúc động cho tác giả  Sáng tác bài thơ

Hoạt động 2: Bài mới

I Tiếp xúc văn bản

1 Đọc – kể

2 Tìm hiểu chú thích: SGK

II Phân tích văn bản

- Giáo viên , dẫn -

đọc mẫu – học sinh

đọc

- Gọi học sinh đọc chú

thích

- Câu chuyện diễn ra

trong hoàn cảnh nào?

Tìm những từ ngữ thể

“Trời khuya lắm rồi Trời ' lâm thâm Mái lều tranh xơ xác”

 Từ láy hình gợi cảnh đêm khuya, trời ' nhỏ, kéo dài, lạnh giá mà chỉ trú trong căn lề tạm bợ  Thiên nhiên khắc nghiệt, vật chất, thiếu thốn, khó khăn (cái khó khăn chung của cuộc kháng chiến chống Pháp)

Trang 7

7

hiện?

- Nhận xét gì về việc sử

dụng từ ngữ?

Gợi tả hoàn cảnh thời

gian?, không gian?

- Hình ảnh Bác Hồ

cảm nhận qua ai?

- Hình ảnh bác thể

hiện qua hình dáng

thế thế nào? (từ lần

1 -> lần 3)

- Nhận xét gì về việc

dùng từ? Qua những từ

ấygợi dáng vẻ và tâm

trạng gì của Bác?

- Hình ảnh Bác Hồ

thể hiện qua cử chỉ, hành

động nào?

- Em có nhận xét gì về

việc dùng từ ngữ, hình

ảnh? Em nhận xét gì về

những hành động này?

(qua hành động biểu

hiện gì về Bác?)

- Bác đã có những lời nói

nào với anh chiến sĩ lần

1? lần 3?

- Qua những lời lẽ này

còn hiểu gì về Bác

1 Hình ảnh Bác Hồ

L1: Vẻ mặt Bác trầm ngâm mái tóc bạc

L3: “Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phác

 Dùng nhiều từ láy gợi tâm trạng: Lặng yên đang nghĩ ngợi chăm chú về một điều gì (về cuộc kháng chiến) Tâm trạng ấy lặp đi lặp lại và nhấn mạnh hơn ở lần thứ ba

- Cử chỉ, hành động

Đốt lửa cho anh nằm Rồi Bác đi dém chăn Từng G từng G một

Sợ cháu mình giật thột Bác nhóm chân nhẹ nhàng

 Từ ngữ hình ảnh chân thực, phép điẹp, từ láy gợi hình

 Thể hiện tình yêu 5 và chăm sóc ân cần, tỉ mỉ của Bác Hồ với chiến sĩ, G cha, G mẹ chăm

lo giấc ngủ cho những đứa con Sự chăm sóc chu đáo không sót một ai “từng G một” Đặc biệt cử chỉ

“nhón chân nhẹ nhàng” thể hiện sự tôn trọng, nâng niu của vị lãnh đạo đối với những G chiến sĩ bình

G giống cử chỉ của G mẹ nâng niu giấc ngủ của đứa con nhỏ

 Giàu đức hy sinh quên mình

“Ôi lòng Bác vậy cứ 5 ta

Chỉ biết quên mình

Ngày mai đi đánh giặc”

 Lời động viên chân thành, tình cảm

L3: “Bác 5 đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng .Càng 5 càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau

 Lời lẽ chân thực; Điệp từ  Bác rất hiểu, cảm thông với những khó khăn vất vả của dân công  Bác 5 sót, lo lắng đến bồn chồn, day dứt mà không ngủ

 Tình yêu 5 mênh mông, sâu nặng với cán bộ chiến sĩ và cả đoàn dân công  kI5 G thể

5 thân”

 “Bác ơi tim Bác mênh mông thế Hoạt động 3: Củng cố – Dặn dò

Trang 8

8

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 23 - Tiết 94: Đêm nay Bác không ngủ.

Minh Huệ

chăm sóc ân cần với các chiến sĩ và thấy tình cảm yêu quý của các chiến sĩ đối với Bác Hồ

biểu hiện cảm xúc, biểu hiện tâm trạng, những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm

Bài mới

- Lần thức dậy thứ nhất,

tâm của anh đội viên

thể hiện qua những từ

ngữ nào? Anh đội viên

trong tâm trạng thế

nào?

- Khi thấy Bác đốt lửa

cho anh và Bác đi dém

chăn cho từng G anh

cảm thấy thế nào?

- Vì sao nhìn thấy thực

mà anh % trong

mơ?

- Phân tích tác dụng của

phép so sánh trong hai

II Phân tích văn bản

2 Tâm của G đội viên – chiến sĩ

* Lần thức dậy thứ nhất

“Mà sao Bác vẫn ngồi

 Anh ngạc nhiên khi thấy giữa trời khuya lạnh giá mà Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa

- “Anh đội viên nhìn Bác

Càng nhìn lại càng 5 G cha mái tóc bạc ”

 Anh nhìn Bác mà trong lòng trào dâng tình yêu

hiện niềm yêu 5! kính trọng Bác sâu đậm với G cha thân 5 của mình  Tình cảm giữa G chiến sĩ với vị lãnh tụ tình cảm cha con ruột thịt (và lại)

Trang 9

10

câu thơ sau?

- Từ “cao” và từ “ấm”

hiểu theo nghĩa đen

hay bóng?

- Tâm trạng anh đội viên

còn thể hiện qua

những từ ngữ, hình ảnh

nào?

việc sử dụng từ ngữ?

- Tâm trạng của anh lúc

này ra sao?

cách diễn đạt? Tác dụng?

- Khi nghe giải thích vì

sao Bác không ngủ, anh

đã có tâm trạng thế

nào?

- Vì sao anh lại có tâm

trạng này?

- Em hiểu gì về ý nghĩa

của khổ thơ cuối?

- Bài thơ làm theo thể thơ

nào?

- Cách gieo vần ra sao?

- Nghệ thuật thể hiện?

- Bài thơ đã thể hiện

những nội dung cơ bản

gì?

{ {

 Khi chứng kiến tận mắt những cử chỉ hành động của Bác chăm sóc ân cần tới các chiến sĩ, anh càng xúc

động, anh % trong mơ (Lần đầu tiên anh chứng kiến sự quan tâm, chăm sóc chu đáo của G lãnh tụ với các chiến sĩ cha con anh không tin vào những

điều mà mình nhìn thấy)  (hai câu sau) từ láy hình + phép so sánh 

+ Gợi tả hình ảnh Bác vừa lớn lao vĩ đại, vừa gần gũi, thân 5  làm anh ấm áp trong lòng

+ Thể hiện tình cảm thân thiết, mộ của anh đội viên đối với Bác:

“Thổn thức cả nỗi lòng Bụng anh vẫn bồn chồn Lòng anh cứ bề bộn”

 Dùng nhiều từ láy gợi tâm trạng tình cảm ngày càng tăng tiến: Từ yêu 5  sao xuyến, xúc động không thể kìm nén  nôn nao, thấp thỏm, không yên lòng vì lo cho Bác  những trăn trở, suy nghĩ lo lắng cho sức khoẻ của Bác cứ ngổn ngang trong lòng

* Lần thứ ba thức dậy:

“Anh hốt hoảng giật mình”

 Sự lo lắng ngày càng tăng, lên đến điểm đỉnh

“Mời Bác ngủ Bác ơi!

Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ”

Phép điệp, đảo dùng nhiều câu cảm  anh thiết tha năn

nỉ Bác ngủ  tình cảm lo lắng chân thành, sâu sắc của anh đội viên với Bác (Tình cảm của Bác dành cho anh cảm hoá

“Lòng vui , mênh mông Anh thức luôn cùng Bác”

 Anh đã cảm nhận thật sâu xa, thấm thía lòng yêu 5 mênh mông Bác với nhân dân

Tình 5 và đạo đức cao cả ấy của Bác đã truyền sang anh cảm hoá anh, nâng đỡ anh “lớn lên” hơn về tâm hồn, tình cảm  sung ,! hạnh phúc khi ở bên Bác, làm theo Bác

“Anh đội viên mơ màng

nằm trong giấc mộng

“Bóng Bác cao lồng lộng

ấm hơn ngọn lửa hồng

Trang 10

11

“Ta bên G – G toả sáng trong ta

Ta bỗng lớn hơn ở bên G một chút”

“Đêm nay Bác không ngủ Vì một lẽ G tình Bác là Hồ Chí Minh”

 Câu thơ khẳng định điều một chân lý Hồ Chí Minh là G cha kính yêu của dân tộc Việt Nam

G là hiện thân của tình yêu 5 bao la, rộng lớn, sâu sắc, nên những đêm không ngủ vì mọi G với Bác chỉ là “lẽ G tình của cuộc đời Bác”

III Tổng kết

Nghệ thuật:

lối kể chuyện

Nội dung:

rộng lớn của Bác với bộ đội và nhân dân, đồng thời thể hiện tình cảm yêu kính, cảm phục của G chiến sĩ với lãnh tụ

Hoạt động 3:

IV Luyện tập

F, dẫn

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 23 - Tiết 95: ẩn dụ

Giúp học sinh:

dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng Tiếng Việt

Hoạt động 2: Bài

I Tiếp xúc văn

1 Đọc – kể

2 Tìm hiểu thích: SGK

II Phân tích văn

- Giáo viên , dẫn -

đọc mẫu – học sinh... chỉ, hành

động lời nói

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ G viết

 Ghi nhớ: (SGK – 61 ) Hoạt động 3:

III Luyện tập

- em lên làm yêu cầu

trong tập

- Học. .. truyền cảm

Hoạt động 2: Giới thiệu

Bài

- Lần thức dậy

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	215,96 KB