Giáo án Ngữ văn 6 - Học kỳ 2 - Trường THCS Văn Lang

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu nước mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và đồng bào, thấy được tình cảm yêu quý, kính trọng củ[r]

Trang 1

N¨m häc: 200 - 200

Trang 2

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 21 - Tiết 90: Buổi học cuối cùng (T2)

An - phông - xơ - Đô - đê

A Mục tiêu cần đạt.

- Nắm được cốt truyện, nhân vật và tư tưởng của truyện thể hiện lòng yêu

nước, yêu quý tiếng nói dân tộc

- Nắm được tác dụng của phương thức kể truyện và nghệ thuật thể hiện và

nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình,

hành động

B Chuẩn bị.

Giáo viên: Đọc sách - tư liệu - giáo án

Học sinh: Đọc sách - trả lời câu hỏi

C Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Khởi động

1 ổn định tổ chức

- Sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

- Phân tích cảnh buổi học cuối cùng của trò Phrăng

3 Giới thiệu bài

Hoạt động 2: Bài mới

- Thầy Ha - men đã được

miêu tả về trang phục

trong buổi học cuối cùng

như thế nào?

- Thái độ của thầy đối với

học sinh trong buổi học

cuối cùng như thế nào?

- Những lời nói của thầy

về việc học tiếng Pháp

- Câu hỏi đã dung phép

- Em hiểu gì về nội dung

câu này?

III Phân tích văn bản.

2 Buổi học tiếng Pháp cuối cùng của thầy Ha - men

- Trang phục: áo rơ - đanh - gốt màu xanh lục, diềm lá sen, mũ bằng lục đen thêu

 Những thứ trang phục chỉ dùng vào những buổi lễ trang trọng  Tôn vinh buổi học y rằng đặc biệt

- Thái độ đối với học sinh: Không giận dữ, thật dịu dàng

- Thầy nói về việc học tiếng Pháp:

+ Đó là ngôn ngữ hay nhất thế giới

+ Phải giữ lấy nó trong chúng ta và đừng bao giờ quên nó

+ Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ vững tiếng nói của mình thì chẳng khác gì nắm chìa khoá trong chốn lao tù

 Phép so sánh  Thầy đã nêu bật giá trị thiêng liêng và sức mạnh của tiếng nói dân tộc trong cuộc

Trang 3

- Những lời nói của thầy

về tiếng Pháp biểu hiện

- Hành động và tâm trạng

của thầy trong giây phút

cuối của buổi học? Cuối

cùng biểu hiện qua những

chi tiết ?

- Vì sao lúc này trò thấy

thầy lớn lao?

- Em thấy có tâm trạng

- Tìm những chi tiết thể

hiện tâm trạng cảm xúc

của thầy với cảnh vật

quen thuộc của trường

lớp?

- Em thấy thầy là con

người như thế nào với

nghề nghiệp?

- ý nghĩa tư tưởng của

truyện?

(Truyện muốn nhắc nhở

ta điều gì?)

- Những đặc sắc nổi bật

về nghệ thuật của truyện?

hệ qua hàng ngàn năm Đó là thứ tài sản tinh thần vô cùng quý báu của mỗi dân tộc Vì vậy, khi bị kẻ thù

đồng hoá về ngôn ngữ, tiếng nói dân tộc mình bị mai một thì dân tộc ấy khó có thể giành được độc lập, thậm chí rơi vào nguy cơ diệt vong

 Những lời nói vừa sâu sắc, vừa tha thiết biểu lộ long tự hào và ý thức giữ gìn tiếng nói dân tộc  yêu nước sâu đậm

- Giây phút cuối của buổi học:

+ Thầy cầm phấn, dằn mạnh, viết to: "Nước Pháp môn năm"

+ Thầy đứng trên bục, người tái nhợt đầu tựa vào tường nghẹn ngào không nói hết được câu

 Miêu tả ngoại hình  tâm trạng  Tình yêu nước, yêu ngôn ngữ dân tộc đến dâng trào, nỗi đau, sự xúc động đến cực điểm

- Thầy đăm đăm nhìn thấy những đồ vật xung quanh mình như muốn mang theo trong ánh mắt toàn bộ ngôi trường nhỏ bé của thầy

 Miêu tả ngoại hình  tâm trạng

 Thầy yêu nghề, gắn bó với nghề nghiệp

 ý nghĩa: Phải biết yêu quý, giữ gìn và học tập để

nắm vững tiếng nói của dân tộc mình, nhất là khi đất nước rơi vào vòng nô lệ, bởi tiếng nói không chỉ là tài sản quý báu của dân tộc mà còn là phương tiện quan trọng để đấu tranh giành độc lập tự do

 Nghệ thuật:

- Kể theo ngôi thứ nhất - người kể là một học sinh có mặt trong buổi học đó

- Miêu tả nhân vật qua ý nghĩ, tâm trạng (Phrăng) qua ngoại hình, cử chỉ, lời nói, hành động (thầy Ha - men)

- Ngôn ngữ tự nhiên với giọng kể chân thành và xúc

động: sử dụng nhiều câu biểu cảm, từ gợi cảm, phép

so sánh, hình ảnh mang ý nghĩa ẩn fụ (khi nghe tiếng chim bồ câu gật gù )

Trang 4

Hoạt động 3: Luyện tập

- Yêu cầu tổ 1 + 2 làm bài 1 Viết 1 đoạn văn miêu tả thầy Ha - men

- Yêu cầu tổ 3 + 4 làm bài 1 Viết 1 đoạn văn miêu tả chú bé Phrăng

Hoạt động 4: Củng cố - Hướng dẫn

- Phân tích nhân vật Ha - men trong buổi học cuối cùng

 Hướng dẫn học tập:

- Học bài - soạn: "Đêm nay Bác không ngủ"

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 22 - Tiết 91: Nhân Hoá

- Nắm được khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Nắm được tác dụng chính của nhân hoá

- Biết dùng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

B Chuẩn bị.

Giáo viên: Đọc sách - tài liệu - giáo án

Học sinh: Đọc sách - Trả lời câu hỏi

1 ổn định tổ chức:

- Sĩ số

- Có mấy kiểu so sánh? Tác dụng của so sánh?

- Làm bài tập về nhà

Trang 5

I Bài học

- Tìm phép nhân hoá

trong khổ thơ sau?

- Tìm những từ ngữ

vốn được dùng tả

người để tả con vật, đồ

vật?

- So sánh với diễn đạt ở

NL2, hiện tượng diễn

tả ở NL1 hay hơn ở

chỗ?

- Em hiểu nhân hoá là

gì?

- Những sự vật nào

được nhân hoá? nhân

hoá bằng cách nào?

- Có mấy kiểu nhân

hoá

Ngữ liệu và phân tích

NL1: Nhân hoá

- Ông mặt trời mặc áo giáp đen ra trận

- Cây mía múa gươm

- Kiến hành quân

NL2:

 Làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người

NL3:

Sự vật được nhân hoá:

Miệng = từ "Lão"

Tai = từ "Bác"

Mắt = từ "Cô"

Chân, tay = từ "Cậu"

 Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật

- Tre - từ ngữ: "Chống lại"; "xung phong";

"giữ"

 Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tích chất của con người để chỉ hoạt động, tích chất của vật

- Trâu = từ "ơi"

 Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người

Kết luận:

1 Nhân hoá là gì?

 Nhân hoá là gợi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật, bằng những từ ngữ vốn được tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật, trở nên gần gũi với con người, biểu thị

được những suy nghĩ, tình cảm của con người

2 Các kiểu nhân hoá:

 Có 3 kiểu nhân hoá thường gặp (SGK)

- Gọi 2 học sinh lên bảng làm bài

của phép nhân hoá

Nhân hoá: Tàu mẹ, tàu con, xe anh,

xe em, tíu tít, bận rộn

 Cách diễn tả đó làm cho sự vật trở nên gần gũi, sinh động, nó cũng

có quan hệ gần gũi gắn bó như quan

Trang 6

- Gọi 1 học sinh lên bảng làm bài

tập 3

hệ ruột thịt của con người

 Bài tập 3: So sánh 2 cách viết.

- Cách viết 1: Dùng phép nhân hoá, với những từ ngữ gợi cảm  dùng cho văn bản biểu cảm

- Cách viết 2: Dùng cho văn bản thuyết minh

- Nhân hoá? Có mấy phép nhân hoá?

 Hướng dẫn học tập

- Bài tập về nhà: 4, 5 (SGK) + BT (SBT)

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 22 - Tiết 92: Phương pháp tả người.

- Giúp học sinh nắm được cách tả người và bố cục hình thức của 1 đoạn, 1 bài văn tả người

- Luyện tập kĩ năng quan sát và lựa chọn, kĩ năng trình bày những điều quan sát lựa chọn được theo thứ tự hợp lý

B Chuẩn bị.

- Sĩ số

- Làm bài tập về nhà

Trang 7

I Bài học

Học sinh đọc từng đoạn

- Mỗi đoạn văn đó tả ai?

Người đó có đặc điểm gì

nổi bật thể hiện bằng

những từ ngữ, hình ảnh?

Học sinh tìm

1 Phương thức viết 1 đoạn văn, bài văn tả người.

a Đoạn 1: Tả dượng Hương Thu chèo thuyền vượt thác Điểm nổi bật: Khoẻ, rắn chắc, tư thế cững vàng

+ Từ ngữ hình ảnh thể hiện: như pho tượng: bắp thịt cuồn cuộn

- Đoạn 2: tả Cai Tứ

Điểm nổi bật: mang cái hình thức bề ngoài không đẹp mát, phẩm chất: Gian xảo

+ Từ ngữ hình ảnh thể hiện:

- Đoạn 3: tả hình ảnh 2 người trong keo vật

Điểm nổi bật: Khoẻ, có kinh nghiệm đấu vật + Từ ngữ hình ảnh thể hiện:

b Đoạn 2 tập trung khắc hoạ chân dung nhân vật

Đoạn 1 + 3 tả người gắn với công việc

c Nêu nội dung chính của mỗi phần ở đoạn 3

- Mở bài: Giới thiệu nhân vật

- Thân bài: Miêu tả chi tiết ngoại hình, cử chỉ, hành động và lời nói

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ của người viết

 Ghi nhớ: (SGK - 61)

- 3 em lên làm 3 yêu cầu

trong bài tập 1

- Học sinh tự làm

 Bài tập 1: Các chi tiết tiêu biểu để miêu tả.

- Một em bé chừng bốn năm tuổi:

+ Dáng hình: Nước da, đôi má, mắt, lời nói + Hoạt động: Trò chơi yêu thích, hay làm gì? + Tính tình: Nghe lời người lớn, thật thà, ngây thơ, hồn nhiên

- Một cụ già

- Một cô giáo say sưa giảng bài trên lớp

 Bài tập 2: Lập dàn ý cho bài văn của 1 trong

3 đề trên

- Điều cần lưu ý khi làm văn miêu tả

Hướng dẫn học tập:

- BTVN: 3 (SGK) + BT (SBT)

Trang 8

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 23 - Tiết 93: Đêm nay Bác không ngủ (T1)

Minh Huệ

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu nước mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và

đồng bào, thấy được tình cảm yêu quý, kính trọng của người chiến sĩ đối voéi Bác Hồ

- Nắm được những đặc sắc nghệ thuất của bài thơ: Kết hợp miêu tả, kể chuyện với biểu hiện cảm xúc, tâm trạng; những chi tiết giản dị, tự nhiên

mà giàu sức biểu cảm

B Chuẩn bị.

- Sĩ số

- Buổi học cuối cùng của thầy Ha - men diễn ra như thế nào?

- ý nghĩa của truyện?

Viết về Hồ Chí Minh đã có nhiều bài thơ hay của nhiều tác giả với những cách tiếp cận và thể hiện khác nhau Minh Huệ có cách thê hiện hình tượng Bác Hồ thật bình dị mà cảm động trong hình thức một bài thơ trữ tình nhưng có nhiều yếu tố tự sự Bài thơ được viết dựa trên nhũng sự kiện có thực: Năm 1950, trong chiến dịch biên giới, Bác Hồ đã trực tiếp ra mặt trận chỉ huy cuộc chiến đấu Đầu năm 1951, Minh Huệ ở Nghệ An gặp một người là bộ đội vừa từ Việt Bắc về có kể cho nhà thơ nghe một kỉ niệm được gặp Bác trong một đêm trên đường đi chiến dịch biên giới Câu chuyện xúc động cho tác giả  Sáng tác bài thơ

Trang 9

- Giáo viên hướng dẫn

đọc mẫu - học sinh

đọc

- Gọi học sinh đọc chú

thích

- Câu chuyện diễn ra

trong hoàn cảnh nào?

Tìm những từ ngữ thể

hiện?

- Nhận xét gì về việc

sử dụng từ ngữ?

- Gợi tả hoàn cảnh thời

gian? Không gian?

- Hình ảnh Bác Hồ

được cảm nhận qua ai?

- Hình ảnh Bác được

thể hiện qua hình dáng

tư thế như thế nào? ( từ

lần 1 - > lần 3)

- Nhận xét gì về việc

dùng từ? Qua những từ

ấy gợi dáng vẻ và tâm

trạng gì về Bác?

- Hình ảnh Bác Hồ

đựoc thể hiện qua cử

chỉ, hành động nào?

- Em có nhận xét gì về

việc dùng tùe ngữ,

hình ảnh? Em nhận xét

gì về những hành động

này? (Qua hành động

biểu hiện gì về Bác ?)

I Tiếp xúc văn bản:

1 Đọc - kể

2 Tìm hiểu chú thích: SGK

II Phân tích văn bản:

 Hoàn cảnh:

" Trời khuya lắm rồi Trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác"

 Từ láy tượng hình gợi cảnh đêm khuya, trời mưa nhỏ, kéo dài, lạnh giá mà chỉ trú trong căn lều tạm bợ  Thiên nhiên khắc nghiệt, vật chất thiếu thốn, khó khăn (cái khó khăn chung của cuộc kháng chiến chống Pháp)

1 Hình ảnh Bác Hồ L1: Vẻ mặt Bcá trầm ngâm mái tóc bạc L3: "Bác vẫn ngồi đinh ninh

Chòm râu im phăng phắc"

 Dùng nhiều từ láy gợi tâm trạng: Lặng yên như đang nghĩ ngợi chăm chú về một điều gì (về cuộc kháng chiến) Tâm trạng ấy được lặp đi lặp lại và nhấn mạnh hơn ở lần thứ ba

- Cử chỉ, hành động

Đốt lửa cho anh nằm Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một

Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng

 Từ ngữ hình ảnh chân thực, phép điệp, từ láy gợi hình

 Thể hiện tình yêu thương và chăm sóc ân cần,

tỉ mỉ của Bác Hồ với chiến sĩ như người cha, người mẹ chăm lo giấc ngủ cho những đứa con

Sự chăm sóc chu đáo không sót một ai "từng người một" Đặc biệt cử chỉ "nhón chân nhẹ nhàng" thể hiện sự tôn trọng, nâng niu của vị lãnh đạo đối với những người chiến sĩ bình thường giống như cử chỉ của người mẹ nâng niu giấc ngủ của đứa con nhỏ

 Giàu đức hy sinh quên mình

Trang 10

- Bác đã có những lời

nói nào với anh chiến

sĩ lần 1 ? lần 3?

- Qua những lời lẽ này

còn hiểu gì về Bác

" Ôi lòng Bác vậy cứ thương ta

Chỉ biết quên mình

- Lời nói: L1: "Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc"

 Lời động viên chân thành, tình cảm

L3: "Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau

 Lời lẽ chân thực: Điệp từ  Bác rất hiểu, cảm thông với những khó khăn vất vả của dân công

 Bác thương sót, lo lắng đến bồn chồn, day dứt

mà không ngủ được  Tình yêu thương mênh mông, sâu nặng với cán bộ chiến sĩ và cả đoàn dân công  "Thương người như thể thương thân"

 "Bác ơi tim Bác mênh mông thế Ôm cả non sông mọi kiếp người"

- Trình tự thể hiện hình ảnh Bác  Bác hiền lên như thế nào?

- Tại sao nói bài thơ được trình bày như một câu chuyện?

 Hướng dẫn học tập

- Tìm hiểu tiếp tâm tư của người chiến sĩ

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 23 - Tiết 94: Đêm nay Bác không ngủ (T2)

Minh Huệ

- Thấy được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần với các chiến sĩ và thấy được tình cảm yêu quý của các chiến sĩ đối với Bác Hồ

- Nắm được những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: kết hợp miêu tả với kể chuyện, biểu hiện cảm xúc, biểu hiện tâm trạng, những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm

B Chuẩn bị.

Trang 11

- Sĩ số

- Vì sao nói bài thơ được trình bày như một câu truyện?

- Hình ảnh Bác được hiện lên như thế nào trong bài thơ

Hoạt động 2: Bài mới

II Phân tích văn bản:

- Lần thức dậy thứ nhất,

tâm tư của anh đội viên

thể hiện qua những từ

ngữ nào? ânh đội viên

trong tâm trạng như thế

nào?

- Khi thấy Bác đốt lửa

cho anh và Bác đi dém

chăn cho tuèng người

anh cảm thấy thế nào?

- Vì sao nhìn thấy thực

mà anh tưởng như là

mơ?

- Phân tích tác dụng của

phép so sánh trong hai

câu thơ sau?

- Tâm trạng anh đội viên

2 Tâm tư của người đội viên - chiến sĩ

 Lần thức dậy thứ nhất

"Mà sao Bác vẫn ngồi

 Anh ngạc nhiên khi thấy giữa trời khuya lạnh giá mà Bác vẫn ngội trầm ngâm bên bếp lửa

- "Anh đội viên nhìn Bác

Càng nhìn lại càng thương Người cha mái tóc bạc "

 Anh nhìn Bác mà trong lòng trào dâng tình yêu thương Cách nói ẩn dụ "Người cha"  Bác càng thể hiện niềm yêu thương, kính trọng Bác sâu đậm như với người cha thân thương của mình  Tình cảm giữa người chiến sĩ với

vị lãnh tụ như tình cảm cha con ruột thịt (và ngược lại)

"Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

"Bóng Bác cao lồng lộng

ấm hơn ngọn lửa hồng"

 Khi chứng kiến tận mắt những cử chỉ hành

động của Bác chăm sóc ân cần tới các chiến sĩ, anh càng xúc động, anh tưởng như trong mơ (Lần đầu tiên anh chứng kiến sự quan tâm, chăm sóc chu đáo của người lãnh tụ với các chiến sĩ như cha con anh không tin vào những

điều mà mình nhìn thấy)  (hai câu sau) từ láy tượng hình + phép so sánh

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	0,97 MB