GV: Phải là người có trái tim nhân hậu, trong sáng thì lão mới bị dày vò lương tâm đau đớn đến nỗi cảm thấy có lỗi ngay víi mét con chã, ph¶i lµ mét người cha yêu thương con hết mực mới [r]
Trang 1Ngày soạn: 10 tháng 09 năm 2010
Ngày dạy 14 tháng 9 năm 2010 Lớp 8D
Tiết 13- 14 đọc - hiểu văn bản
Lão Hạc (Nam Cao)
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức.
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm truyện viết theo khuynh , hiện thực
- Sự thể hiện tinh thần của nhà văn
- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xây dựng tình huống truyện, miêu tả kể chuyện, khắc hoạ hình ,; nhân vật
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, hiểu tóm tắt @,;% tác phẩm truyện viết theo khuynh , hiện thực
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các ,E thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh , hiện thực
3 Thái độ: Hình thành thói quen cảm thụ văn học yêu văn %,E tính cách nhân hậu, thật thà, nhân cách sống tốt, thiện J,E - Học tập @,;% tính cách nhân vật
B Chuẩn bị:
1 Thầy: Giáo án và chân dung nhà văn Nam Cao, bảng phụ, phiếu học tập, các , liệu bài viết về nhà văn Nam Cao
2 Trò: Đọc ',% văn bản ở nhà, trả lời các câu hỏi gợi ý trong mục đọc hiểu văn bản Tìm hiểu thêm các bài viết về tác phẩm “Lão Hạc” và một số tác phẩm khác
C Tổ chức dạy và học
Bước I ổn định
- Kiểm tra sĩ số, trật tự, nội vụ của lớp
Bước 2: Kiểm tra bài cũ
Hỏi: Từ các nhân vật chị Dậu, anh Dậu, bà lão hàng xóm em có thể khái quát điều gì về
số phận và phẩm chất của ,M# nông dân Việt Nam ',% cách mạng tháng Tám?
Hỏi: Quy luật tức ,% vỡ bờ @,;% thực hiện , thế nào trong đoạn trích?
Bước 3 Bài mới:
Hoạt động 1 : Tạo tâm thế
+ Thời gian : 1 phút
+ Phương pháp : thuyết trình.
Cùng trong dòng hiện thực ',% cách
mạng ngoài Ngô Tất Tố còn có một
nhà văn nữa cũng @,;% liệt vào hàng
xuất sắc đó là Nam Cao Nếu Ngô Tất
Tố đã phơi bày số phận của ,M#
Trang 2nông dân với ,( cao thuế nặng qua
tác phẩm chị Dậu thì Nam Cao lại giúp
chung ta hiểu thêm về số phận bất
hạnh đau khổ ở con ,M# ấy qua khía
cạnh khác Tìm hiểu tác phẩm lão Hạc
chúng ta sẽ rõ @,;% điều đó
Hoạt động 2 : Tri giác
+Thời gian: phút
+Phương pháp- Kĩ thuật: Đọc, vấn
đáp, thuyết trình, Kĩ thuật khăn trải
bàn …
H: Nêu những hiểu biết của em về tác
giả Nam Cao? Tác phẩm?
H: Xuất sứ tác phẩm lão Hạc?
H: Truyện ngắn cần phải đọc với giọng
, thế nào?
GV: Gọi học sinh đọc luân phiên đến
hết Nhận xét bạn đọc
H: Giải nghĩa một số từ khó trong bài?
Hoạt động 3: phân tích, cắt
nghĩa
+Thời gian : phút
+Phương pháp- Kĩ thuật: vấn đáp,
thuyết trình, Kĩ thuật các mảnh ghép, kĩ
thuật KWL …
H: Văn bản có mấy nhân vật? Nhân vật
nào là nhân vật trung tâm? Vì sao?
H: Tình cảm của lão Hạc đối với cậu
Vàng @,;% thể hiện qua chi tiết nào?
Đó là tình cảm ra sao?
H: Vậy hoàn cảnh nào đã khiến lão
Hạc phải bán cậu Vàng, xa rời đứa con
cầu tự?
H: Em có nhận xét gì về hoàn cảnh của
lão Hạc?
H: Qua chi tiết này em cho thấy lão
HS: Chú ý giọng của các nhân vật
+ Ông giáo: Chậm, buồn, cảm thông, lúc xót
xa, đau đớn suy , ngẫm nghĩ
+ Lão Hạc: Có biến đổi, khi đau đớn ân hận dằn vặt, khi năn nỉ giãi bày, khi chua chát mỉa mai
+ Vợ ông giáo: Lạnh lùng khô khan, coi
,M -mỉa mai
HS: Nhân vật trung tâm:
Lão Hạc và ông giáo Vì
câu chuyện xoay quanh cuộc trò truyện giữa họ
HS: Yêu quý con chó gọi tên là cậu Vàng, cho ăn trong cái bát đẹp đó
là tình cảm yêu ,E gắn bó
HS: Chú ý đoạn “Lão lắc
I Đọc hiểu chú thích.
1 Tác giả: Trần Hữu Tri (1915-1951)
- Là nhà văn hiện thực xuất sắc
- <,;% nhà ,% truy tặng giải
,L Hồ Chí Minh
2 Tác phẩm:
- Đăng báo năm 1943
3 Đọc :
4 Từ khó:
II Đọc hiểu chú thích:
1 Nhân vật lão Hạc:
a Hoàn cảnh lão Hạc phải bán chó:
- Nhà nghèo, không đủ tiền %,#
vợ cho con
- Lão phải đi làm thuê- không có việc
- Lão ốm đau- tiền dành dụm hết
Trang 3Hạc là ,M# , thế nào? HS thảo
luận. nghèo , giàu tình cảm,
giàu lòng tự trọng, trọng danh dự
GV: Lão Hạc phải đành lòng bán con
chó Vàng, kỷ vật của ,M# con, là
,M# bạn sớm tối thân thiết của mình
là điều bất đắc dĩ Lão nghèo quá, lại
yếu mệt sau một trận ốm nặng, không
ai giúp đỡ, không việc làm Lão phải ăn
vào tiền dành dụm bấy nay Đã vậy lại
phải nuôi thêm cậu Vàng mà cậu ăn rất
khoẻ Đã nuôi lại không nỡ để nó gày
chỉ có cách duy nhất là bán nó đi
lão Hạc thật sự là một lão nông dân
nghèo khổ đáng ,E , có lòng
tự trọng cao giàu tình cảm
H: Hãy tìm những chi tiết thể hiện tâm
trạng của lão Hạc khi phải bán cậu
Vàng?
H: Em hiểu , thế nào về tâm trạng
của lão Hạc qua câu văn: “ Mắt lão ầng
ậc
,%R-GV: Cái hay còn ở chỗ nhà văn đã thể
hiện chân thật cụ thể chính xác tuần tự
từng diễn biến tâm trạng đau đớn cứ
dâng trào , không thể kìm nén nổi,
phù hợp với hình dáng và biểu hiện tình
cảm của ,M# già (ép ,% mắt chảy
ra) để rồi kết thúc đỉnh điểm là lão bật
khóc hu hu , đứa trẻ
H: Bán chó xong lão Hạc có ý định gì?
Qua đó em thấy lão là ,M# , thế
nào?
GV: Phải là ,M# có trái tim nhân hậu,
trong sáng thì lão mới bị dày vò J,E
tâm đau đớn đến nỗi cảm thấy có lỗi
ngay với một con chó, phải là một
,M# cha yêu ,E con hết mực mới
thà nhịn đói mà không động đến tiền
dành dụm cho con
Một con ,M# dù nghèo về vật chất
, tâm hồn thì thật là cao đẹp
Chuyển tiết 14
H: Qua những lời phân trần kể nể than
vãn với ông giáo, em thấy lão Hạc còn
là ,M# , thế nào?
đầu” đến đầu trang 41
HS: Tìm chi tiết trong SGK
HS: Tác giả đã miêu tả
sự đau đớn ân hận xót xa
,E tiếc cứ dâng trào, đang vỡ oà khi có ,M# hỏi đến, một ông già giàu tình cảm mà buộc phải làm một việc
mà với ,M# bình
,M thì quá nhẹ nhàng , với lão Hạc
là một vết ,E lòng
do lão tự gây ra
HS: Thu xếp nhờ cậy
ông giáo trông giúp mảnh ,M gửi tiền phòng khi lão chết có tiền ma chay, sau đó ăn món ăn tự tạo cẩn thận chu đáo
HS: Đọc SGK đoạn
“Hôm sau lão Hạc Thế nào rồi cũng xong”
- Không muốn phạm vào tiền dành cho con Nghèo , giàu tình cảm, giàu lòng tự trọng
b Tâm trạnh của lão khi phải bán cậu Vàng:
- Cố làm cho ra vui vẻ, %,M# , mếu đôi mắt ầng
ậc
,% Mặt co rúm lại, những vết nhăn xô lại, ép cho ,% mắt chảy ra
- Đầu nghẹo sang một bên
- Miệng móm mém mếu , con nít Hu hu khóc
Đau đớn xót
,E dằn vặt
đau khổ, cố kìm nén nỗi đau
Trang 4GV: Nghèo khổ, thất học , có
nhiều năm tháng trải nghiệm suy ngẫm
về số phận con ,M#- Những câu nói
ấy thể hiện nỗi buồn, bất lực sâu sắc
',% hiện tại, ,E lai
Vậy: Với một con ,M# , lão Hạc,
lão sẽ có sự lựa chọn gì cho ,E lai
Tìm hiểu phần cuối
H: Theo em lão Hạc có sự chuẩn bị cho
cái chết của lão không? Qua sự việc
nào?
H: Có ý kiến cho rằng: Tất cả những
việc làm của lão Hạc ',% khi chết là
gàn dở (có tiền mà chịu khổ) ý kiến
của em thế nào?
GV: Chia HS làm 3 nhóm thảo luận câu
hỏi
Nhóm 1: Miêu tả cái chết của lão Hạc?
Nhận xét về cái chết ấy?
Nhóm 2: Nguyên nhân và ý nghĩa của
cái chết?
Nhóm 3: Tại sao lão Hạc lại lựa chọn
cái chết , vậy?
Các nhóm thảo luận cử đại diện trình
bày, nhóm khác nhận xét bổ sung
Hoạt động 4 : đánh giá, khái
quát
+Thời gian : 3 phút
+Phương pháp- Kĩ thuật: vấn đáp,
thuyết trình
GV: Kết luận Cái chết của lão Hạc thật
bất ngờ đối với tất cả mọi ,M#- Sự bất
ngờ của cái chết ấy càng làm cho câu
truyện thêm căng thẳng xúc động Mâu
thuẫn bế tắc @,;% đẩy lên đỉnh điểm và
kết thúc một cach bi đát và tất yếu Cái
chết của lão Hạc vật vã đau đớn về thể
xác , có lẽ lão sẽ thanh thản hơn
nhiều vì lão đã hoàn thành @,;% ý
nguyện của mình Lão chịu tử hình
mình để tạ lỗi với con chó Lão đã lừa
,M# bạn thân của mình bây giờ lão
muốn chính mình pải trả giá, lão phải
nếm cái chết , cái chết của một con
chó- ghê gớm và đáng sợ , cái
chết ấy lại có ý nghĩa vô cùng lớn lao
vì nó đã chứng tỏ đức tính trung thực,
HS: Có Qua sự việc trò truyện với ông giáo
HS thảo luận
Lão Hạc trình bày câu truyện vòng vo dài dòng, khó hiểu không phải vì
lão dở hơi mà vì là truyện khó nói, truyện hệ trọng, vì trình độ nói năng của lão Lão đã
nung nấu chuyện này từ lâu và quyết định sẽ phải giải quyết sự khó xử ấy
- Cẩn thận cho
đáo
- Có trái tim yêu
,E giàu lòng nhân hậu
c Cái chết của Lão Hạc:
Trang 5sách yêu quí nhất của mình
Cuộc đời của ông giáo và lão Hạc có gì
giống nhau?
Tình cảm nào của ông giáo giành cho
lão Hạc?
H: Lời của ông giáo “ Ông con
mình thế là , R gợi cho ta cảm
nghĩ gì về tình ,M# trong lúc khốn
khó?
H: Từ đây phẩm chất nào của ông giáo
@,;% bộc lộ?
H: Khi ông giáo đem chuyện của lão
Hạc kể cho vợ nghe thì vợ ông giáo có
ý nghĩ , thế nào về lão Hạc?
H: Thái độ của ông giáo đối với vợ? Vì
sao ông lại có thái độ đó?
H: Từ câu chuyện những lời nói của vợ,
ông giáo đã có những suy nghĩ , thế
nào về con ,M#Y
H: Qua đó em thấy ông giáo còn là
,M# , thế nào? Từ suy nghĩ đó của
ông giáo em rút ra bài học gì khi đánh
giá con ,M#Y
GV: “ Chao ôi! ta ,E R là lời triết
lý lẫn cảm xúc xót xa của Nam Cao
Với triết lí này Nam Cao đã khẳng định
một thái độ sống, một cách ứng xử
mang tinh thần nhân đạo Ông cho rằng
con ,M# chỉ xứng đáng với danh
nghĩa con ,M# khi biết nhìn xa nâng
niu trân trọng đồng cảm với họ đồng
thời nêu ra một quan niệm đúng đắn
sâu sắc khi muốn nhìn nhận đánh giá
,M# khác Có , vậy cuộc sống mới
ấm áp tình ,E mới tốt đẹp
Nhân vật ông giáo chính là hình ảnh
của Nam Cao
H: Em hiểu gì về tác giả?
H: Trình bày những nét đặc sắc về nội
dung nghệ thuật của truyện ngắn? HS
thảo luận 5 phút?
H: Đoạn trích “ Tức ,% vỡ bờ” và
truyện ngắn “Lão Hạc” em có cảm
nhận , thế nào về cuộc đời của ,M#
nông dân trong xã hội cũ?
HS:
HS: An ủi, sẻ chia
HS: Lòng nhân ái có
@,;% dựa trên sự chân tình và đồng khó
HS: Tìm chi tiết trong SGK
HS: Cần đặt mình trong hoàn cảnh cụ thể của họ mới thật sự hiểu họ
- Vật vã đầu tóc
rũ ',;# quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc
- Lão tru tréo, bọt mép sùi ra
- Giật mạnh, nẩy nên Cái chết thảm ,E đau
đớn
* Nguyên nhân:
* ý nghĩa:
- Thể hiện tính cách của lão Hạc:
Có ý thức cao về
lẽ sống, trọng danh dự
- Tố cáo xã hội thực dân phong kiến đẩy họ vào con @,M cùng không lối thoát
2 Nhân vật ông giáo:
- Lòng nhân ái
- Có tầm quan sát, hiểu đời, hiểu ,M# vị tha cao
Trang 6- Cuộc sống nghèo khổ bế tắc
- Vẻ đẹp tâm hồn, lòng tận tuỵ hy
sinh vì ,M# khác
H: Vẻ đẹp riêng của 2 nhân vật này là
gì? HS thảo luận
Chị Dậu: Sức mạnh tình ,E và
phản kháng mãnh liệt
Lão Hạc: ý thức về nhân cách, lòng tự
trọng cao
HS đọc ghi nhớ/48
Hoạt động 5 : luyện tập
+Thời gian : phút
+Phương pháp- Kĩ thuật: Vấn đáp,
giải thích Phương pháp : Vấn đáp, giải
thích, Khăn trải bàn, các mảnh ghép,
dùng các phiếu ( Phần III, Vở LTNV);
H: Nếu gọi tên bi kịch của lão Hạc thì
em lựa chọn cách nào ,# đây:
A Bi kịch của sự đói nghèo?
B Bi kịch của tình phụ tử
C Bi kịch của phẩm giá làm ,M#-GV: Bổ sung thêm một số bài tập trắc
nghiệm trang 28, 29, 30 sách bài tập
trắc nghiệm Ngữ văn 8
HS:
- Là nhà văn của ,M# nghèo khổ J,E thiện
- Giàu tình
,E Có lòng tin mãnh liệt vào phẩm chất tốt đẹp của ,M#
lao động
HS: * Nghệ thuật:
- Miêu tả diễn biến tâm
lí nhân vật
- Câu chuyện dẫn dắt tự nhiên linh hoạt
- z,E thức biểu đạt:
Miêu tả, kể xen biểu cảm
* Nội dung:
- Thấy @,;% số phận đau
,E của ,M# nông dân trong xã hội cũ và phẩm chất cao quí tiềm tàng của họ
- Thấy @,;% tấm lòng yêu ,E trân trọng ,M# nông dân và tài năng nghệ thuật xýât sác của nhà văn Nam Cao
cả
IV Hướng dẫn về nhà và chuẩn bị bài sau
- Học ghi nhớ, tóm tắt @,;% tác phẩm
- Nắm vững diễn biến tâm trạng của nhân vật lão Hạc
- Soạn bài: Từ ,; hình- Từ ,; thanh
... dung nhà văn Nam Cao, bảng phụ, phiếu học tập, , liệu viết nhà văn Nam Cao2 Trò: Đọc '',% văn nhà, trả lời câu hỏi gợi ý mục đọc hiểu văn Tìm hiểu thêm viết tác phẩm ? ?Lão Hạc? ?? số... Tác phẩm:
- Đăng báo năm 1943
3 Đọc :
4 Từ khó:
II Đọc hiểu thích:
1 Nhân vật lão Hạc:
a Hoàn cảnh lão Hạc phải bán chó:
- Nhà nghèo, khơng...
tự trọng cao giàu tình cảm
H: Hãy tìm chi tiết thể tâm
trạng lão Hạc phải bán cậu
Vàng?
H: Em hiểu , tâm trạng
của lão Hạc qua câu văn: “ Mắt lão ầng
ậc