Mục tiêu cần đạt: - Học sinh cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác gi¶.. - Giáo dục l[r]
Trang 1Tuần 21 - Tiết 77
Ngày soạn: 16 / 8 / 2010
Ngày dạy: 24 / 8 / 2010
(Tế Hanh)
A Mục tiêu cần đạt:
- Học sinh cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
- Thấy được những nét dặc sắc nghệ thuật
- Giáo dục lòng yêu quê hương
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: ảnh chân dung Tế Hanh, tập thơ ''Hoa niên'' của ông
- Học sinh: soạn bài, tìm hiểu về thể thơ
C Các hoạt động dạy học:
HĐ 1: Tổ chức lớp: (1')
HĐ 2: Kiểm tra bài cũ :(5')
? Đọc thuộc lòng bài thơ ''Ông đồ''
? Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Nhận xét về hình ảnh, ngôn ngữ của bài thơ
? Cái hay của những câu thơ ''Giấy đỏ mực đọng ''
''Lá vàng ngoài giời ''
HĐ 3 Bài mới:
* Giới thiệu bài mới.
Tác giả nhớ quê hương trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời thơ Tế Hanh Cái làng chài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dưỡng tâm hồn thơ ông, đã trở thành 1 điểm hướng về để ông viết nên nhữnh dòng thơ tha thiết, đau đáu Trong dòng cảm xúc ấy, “Quê hương” là thành công khởi đầu rực rỡ cho nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đã rung lên một bức tranh đẹp đẽ, tươi sáng, bình dị về cuộc sống của con người và cảnh sắc của một làng quê ven biển bằng tình cảm quê hương sâu đậm, đằm thắm.
* Nội dung bài mới.
Tuần 21 - Bài 19 Tiết 77: Quê hương
Tiết 78: Khi con tu hú Tiết 79: Câu nghi vấn (t2)
Tiết 80: Thuyết minh về một phương pháp
Trang 2Hoạt động của thày và trò Yêu cầu cần đạt
- Học sinh đọc chú thích * trong SGK
? Em hiểu gì về tác giả Tế Hanh, về
bài thơ ''Quê hương'' của ông
- Giáo viên đọc mẫu
- 2 học sinh đọc lại bài thơ
- Giáo viên nhận xét cách đọc của học
sinh
- Đọc chú thích
- Giáo viên kiểm tra việc đọc chú thích
của học sinh
* Bài thơ được in trong tập ''Hoa niên''
xuất bản năm 1945
? Nhận xét về thể thơ
? Bố cục của bài thơ?
* Bố cục 2 phần:
+ Hình ảnh quê hương
+ Nỗi nhớ quê hương
? Làng tôi ở có gì dặc biệt
? Nhận xét về cách giới thiệu của tác
giả?
* Quê hương được tác giả giới thiệu
rất tự nhiên bình dị là một làng chài
ven biển
? Cảnh người dân chài đi đánh cá được
miêu tả trong khung cảnh, thời gian
nào?
I Tìm hiểu chung về văn bản
1 Tác giả
- Ông sinh 1921 tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi Ông là nhà thơ mới viết rất hay về quê hương
- Sự nghiệp sáng tác: SGK
2 Đọc - tìm hiểu chú thích.
a Đọc
b Chú thích:
Chú ý các chú thích 1 (lời đề tựa của bài thơ), 4 (từ địa phương)
3 Tác phẩm:
* Xuất xứ: ''Quê hương'' là bài thơ mở đầu cho nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ
Tế Hanh
* Thể thơ: Thể thơ 8 chữ gồm nhiều khổ, gieo vần ôm và vần liền với sự hoán vị bằng trắc đều đặn (2 câu vần bằng đến 2 câu vần trắc)
* Bố cục:
- 2 câu đầu giới thiệu chung
về ''làng tôi'' Hình
- 6 câu tiếp: miêu tả cảnh ảnh thuyền chài ra khơi đánh cá quê
- 8 câu tiếp: cảnh thuyền cá hương trở về bến
- Khổ cuối: nỗi nhớ làng khôn nguôi của tác giả
II Phân tích:
1 Lời giới thiệu về quê hương
- Làm nghề chài lưới Giới thiệu
- Nước bao vây sông nghề nghiệp và vị trí địa lí của làng
+ Cách giới thiệu rất bình dị, tự nhiên, chân thật
2 Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi.
- Khung cảnh: Trời trong, gió nhẹ, sớm mai
Trang 3Em có nhận xét gì về khung cảnh đó?
=> Khung cảnh như vậy hứa hẹn 1
chuyến ra khơi thành công, may mắn
? Hình ảnh người dân chài được tác
giả miêu tả qua chi tiết nào?
? Nhận xét về từ ngữ? Qua đó em hình
dung ntn về người dân chài?
? Hình ảnh con thuyền được tác giả
miêu tả ntn?
Nhận xét về nt?
* Nghệ thuật: tác giả sử dụng hình ảnh
so sánh, động từ mạnh (có động từ đặt
ở đầu câu)
? Qua h/a ĐTĐC ra khơi, tác giả đã
dựng lên 1 bức tranh lao động ở đây
ntn?
- Vừa miêu tả phong cảnh tự nhiên
tươi sáng vừa là bức tranh lao động
đầy hứng khởi và dạt dào sức sống
? Chi tiết nào đặc tả vẻ đẹp của cánh
buồm?
? Nhận xét về nt?
- Bình: Nhà thơ vừa vẽ chính xác cái
hình vừa cảm nhận được cái hồn của
sự vật
* Tác giả miêu tả cánh buồm căng rất
đẹp với vẻ đẹp lãng mạn bằng sự so
sánh độc đáo, bất ngờ Nó trở thánh
biểu tượng, linh hồn của làng chài
Nếu cảnh ĐTĐC ra khơi là biểu tượng
cho sức mạnh thể chất của người dân
chài, thì h/a cánh buồm lại là biểu
tượng cho sức mạnh tinh thần, cho tâm
hồn lãnag mạn, bay bổng của nagười
dân chài giữa đại dươnag bao la lộng
sóng gió biển khơi
? Đoàn thuyền đánh cá về bến trong
khung cảnh ntn?
? Câu nói" nhờ ơn trời" thể hiện tình
cảm gì của người dân chài?
hồng-> vẻ đẹp tươi sáng, trong trẻo, thanh bình, hứa hẹn 1 chuyến ra khơi thành cô, may mắn
- Hình ảnh người dân chài:
Dân trai tráng , băng, phăng vượt trường giang
- > sự khoẻ mạnh, vạm vỡ, điều khiển con thuyền chạy băng băng
+ Hình ảnh con thuyền: như con tuấn mã, băng, phăng, mạnh mẽ vượt…
mãnh
diễn tả khí thế băng tới, vẻ đẹp hùng tráng của con thuyền ra khơi
=> Bức tranh lao động khẩn trương và đầy hứng khởi
" Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng Rướn thân trắng gió"
NT: so sánh, ví von độc đáo, bút pháp lãng mạn hoá:
Cánh buồm với Mảnh hồn làng
gió quen thuộc trở nên lớn lao, thiêng liêng, thơ mộng, khoáng đạt Đó là biểu tượng của làng chài, là linh hồn của làng chài
3 Cảnh làng chài đón thuyền trở về:
náo nhiệt
- "Biển lặng, cá đầy ghe"
-> Lời cảm tạ chân thành của người dân chài đối với trời đất đã ban cho nagười dân chài 1 chuyến ra khơi thành công và may
Trang 4? Giọng điệu miêu tả cảnh ĐTĐC ra
khơi có gì khác với giọng điệu đoạn
thơ miêu tả cảnh ĐTĐC trở về?
- Đoạn thơ miêu tả cảnh ĐTĐC ra
khơi phấn chấn, hào hứng
- Đoạn thơ miêu tả cảnh ĐTĐC trở về
thư thái, trầm lắng
? Hình ảnh người dân chài được miêu
tả ntn?
? Nhận xét về nghệ thuật?
* Hình ảnh người dân chài được miêu
tả vừa chân thực vừa lãng mạn trở nên
có tầm vóc phi thường
? Con thuyền hiện lên qua chi tiết nào
? Nhận xét về nghệ thuật? Tác dụng
của nt?
? Từ đó em cảm nhận được vẻ đẹp nào
trong tâm hồn tác giả?
* Tác giả là người có tâm hồn nhạy
cảm, yêu quê hương
? Trong xa cách lòng tác giả nhớ tới
những điều gì nơi quê nhà
? Phương thức biểu đạt ở khổ cuối?
? Nhận xét về lời thơ?
? Em cảm nhận ntn về "cái mùi nồng
mặn quá"?
? Qua đó em có cảm nhận gì về nỗi
nhớ quê của tác giả?
? Theo em bài thơ đã đạt được những
thành công gì về mặt nghệ thuật?
? Nội dung của bài thơ là gì
? Em hiểu gì về nhà thơ Tế Hanh
- Học sinh đọc ghi nhớ SGK
mắn
* Hình ảnh người dân chài: làn da ngăm dám nắng, thân hình nồng xa xăm
NT: Vừa tả thực vừa được lãng mạn hoá -> h/a người dân chài từ chỗ chân chất, mộc mạc (dắn dỏi, vạm vỡ, sạm nắng gió biển khơi) vụt trở lên lãng mạn, phi thường, mang tầm vóc vũ trụ
- Con thuyền: im, mỏi, nằm, nghe Nghệ thuật nhân hoá, chuyển đổi cảm giác -> Con thuyền như 1 cơ thể sống, có tâm hồn và sự cảm nhận tinh tế
- Người viết có tâm hồn tinh tế, tài hoa và nhất là có tấm lòng gắn bó sâu nặng với quê hươnag, niềm tự hào…
4 Nỗi nhớ quê hương
- Biển (màu nước xanh), cá (cá bạc), cánh buồm (chiếc buồm vôi), thuyền, mùi biển Biểu cảm trực tiếp nói về nỗi nhớ làng
quê khôn nguôi của mình
- Lời thơ giản dị, tự nhiên
Mùi vị riêng của làng chài ven biển được cảm nhận bằng tấm lòng trung hiếu của người con xa quê
-> Nỗi nhớ cụ thể, thắm thiết và bền bỉ
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- ''Quê hương'' là bài thơ trữ tình, phương thức biểu đạt chủ yếu là biểu cảm Ngòi bút miêu tả thấm đẫm cảm xúc Hình ảnh, ngôn ngữ đẹp, bay bổng, lãng mạn, biện pháp nhân hoá độc đáo thổi linh hồn vào sự vật
- Sáng tạo hình ảnh thơ rất phong phú, chính xác, chân thực qua ngôn ngữ giản dị
2 Nội dung
- Bức tranh tươi sáng, khoẻ khoắn, đầy sức sống của làng chài và người dân chài
- Nhà thơ cảm nhận cuộc sống rất tinh tế, có tình yêu nồng hậu, thuỷ chung với quê hương
Trang 5* Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 4: Củng cố:
- GV khái quát kiến thức toàn bài
- Đọc những câu thơ viết về tình cảm quê hương mà em yêu thích Ví dụ ''Quê hương''
- Phát biểu cảm nghĩ của em về bài thơ?
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm được nội dung và nghệ thuật của bài thơ
- Viết một đoạn thuyết minh về quê hương em (giới thiệu quê hương em)
- Soạn bài: ''Khi con tu hú''
Văn bản: khi con tu hú
(Tố Hữu)
A Mục tiêu cần đạt:
Học xong bài này, hs cần hiểu được:
*Kiến thức: Học sinh cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khao khát tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đương bị giam cầm trong tù ngục được thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm và thể thơ lục bát giản dị mà tha thiết
*Kĩ năng: Rèn luện kĩ năng cảm thụ bài thơ trữ tình
*Thái độ: Giáo dục lòng kính yêu những chiến sĩ cách mạng, biết ơn và yêu cuộc sống
B Chuẩn bị:
1 Giáo viên: ảnh chân dung Tố Hữu, tập thơ ''Từ ấy'' của ông.
2 Học sinh: Đọc và soạn bài, sưu tầm thơ Tố hữu.
C Các hoạt động dạy học:
Hoạt động I Tổ chức lớp:
Hoạt động II Kiểm tra bài cũ:
? Phân tích cái hay cái đẹp của những câu thơ:
''Cánh buồm góp gió'' ''Dân chài lưới - xa xăm''
? Đọc thuộc lòng bài thơ? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ
Hoạt động III Bài mới:
* Giới thiệu bài mới
Tố Hữu được coi là đỉnh cao của thơ trữ tình chính trị Việt Nam thời hiện đại với ông, đường đến với cách mạng cũng là đường đến với thơ ca Ông là “nhà thơ của
lẽ sống, tình cảm lớn, niềm vui lớn” Sức hấp dẫn của thơ Tố Hữu, vì thế trước hết xuất phát từ niềm say mê lý tưởng, từ những khát khao lớn lao: Thơ ơi ta hãy cất cao tiếng hát Ca ngợi trăm năm làn tổ quốc chúng ta 19 tuổi, đang hành động cách
Trang 6mạng sôi nổi, say sưa ở thành phố Huế thì Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam ở Thừa Phủ Trong những bài thơ nổi tiếng của ông viết ở trong tù phải kể đến bài “Khi con tu hú” Vậy bài thơ này có đặc sắc gì về nội dung – nghệ thuật, bà học hôm nay chúng
ta sẽ cùng hiểu.
* Nội dung bài mới:
Hoạt động của thày và trò Yêu cầu cần đạt
? Trình bày những hiểu biết của em về
tác giả
- Giáo viên đọc mẫu
? Khi đọc bài thơ cần đọc như thế nào
cho phù hợp
- 2, 3 học sinh đọc bài thơ
- Có đoạn đọc với giọng sôi nổi, náo
nức, yêu đời; có đoạn đọc với giọng uất
ức
- Học sinh trả lời chú thích
- Chú ý các từ địa phương: bắp
? Bài ''Khi con tu hú'' được viết trong
hoàn cảnh đặc biệt nào
? Bố cục của bài thơ
- Học sinh đọc 6 câu thơ đầu
? Cảnh mùa hè được gợi lên qua những
hình ảnh, màu sắc, âm thanh, hương vị
ntn?
- Giáo viên liên hệ trong bài thơ ''Bếp
lửa'' của Bằng Việt
- Học sinh cảm nhận so sánh
''Tu hú ơi chẳng đến ở cùng ta
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa
âm thanh được đón nhận bởi tình
thương mến trong thơ Bằng Việt, tiếng
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- Học sinh đọc chú thích trong SGK
+ Tiểu sử (SGK tr19) + Ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng và kháng chiến
+ Các tập thơ chính (SGK)
2 Đọc - tìm hiểu chú thích.
a Đọc:
b Chú thích:
3 Tác phẩm
* Hoàn cảnh sáng tác: được viết trong nhà lao Thừa Phủ (Huế) khi tác giả đương hoạt động cách mạng, mới bị bắt giam
cuộc sống bên ngoài
* Bố cục:
Đoạn 1: 6 câu: tả cảnh trời đất lúc vào hè
Đoạn 2: 4 câu: tả tình diễn tả tâm trạng người chiến sĩ
II Phân tích:
1 Cảnh trời đất vào hè
- Tiếng ve ran trong vườn râm / âm thanh
- Lúa chiêm chín vàng trên cánh đồng Hình
- Bầu trời cao rộng với cánh ảnh diều trao lượn
- Trái cây đượm ngọt
Tiếng chim tu hú đã thức dậy, mở ra
tất cả và bắt nhịp cho mùa hè rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương
vị, bầu trời khoáng đạt tự do trong cảm nhận của người tù Cuộc sống thanh bình
Trang 7chim gợi những kỉ niệm thân thương của
tình bà cháu còn trong thơ Tố Hữu, tiếng
tu hú báo hiệu mùa hè sôi động trong
tâm hồn người tù
* Tiếng chim tu hú mở ra một thế giới
rộn ràng, tràn trề nhựa sống với âm
thanh rộn rã, sắc màu rực rỡ, hương vị
ngọt ngào, bầu trời tự do trong cảm nhận
của người tù
? Từ đó em thấy tác giả là người như thế
nào
* Nhà thơ là người có tình yêu cuộc
sống nồng nhiệt, sức cảm nhận mãnh
liệt, tinh tế, yêu cuộc sống tự do
- Giáo viên liên hệ bài ''Tâm tư trong tù''
của Tố Hữu:
''Cô đơn thay là cảnh thân tù
Tai mở rộng mà lòng sôi rạo rực
Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức
ở ngoài kia vui sướng biết bao nhiêu''
? ''Ta nghe hè dậy bên lòng''
Nhà thơ cảm nhận mùa hè bằng:
A Thính giác
B Bằng sức mạnh của tâm hồn
? Chính vì thế nhà thơ, người chiến sĩ
cách mạng trong tù có tâm trạng như thế
nào
? Nhận xét về nhịp điệu thơ và cách sử
dụng từ ngữ
* Nhịp thơ 6/2; 3/3, từ ngữ mạnh, sử
dụng nhiều thán từ
? Tác dụng của chúng
* Bộc lộ cảm giác ngột ngạt cao độ,
khao khát thoát cảnh tù ngục
- Tổ chức thảo luận nhóm:
? Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có
tiếng chim tu hú, em hãy chỉ ra tâm
trạng của người tù gắn với mỗi lần tiếng
chim tu hú vang lên
- Giáo viên yêu cầu báo cáo kết quả
- Gọi học sinh khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
- Câu đầu: tiếng tu hú gợi ra cảnh trời
đất bao la, tưng bừng sự sống lúc vào hè
đang sinh sôi, nảy nở, ngọt ngào
- Tác giả là người có sức cảm nhận mãnh liệt, tinh tế của một tâm hồn trẻ trung, yêu
đời nhưng đang mất tự do và khao khát tự
do đến cháy lòng
2 Tâm trạng người tù
- Nhà thơ cảm nhận mùa hè tươi đẹp bằng sức mạnh tâm hồn, bằng tấm lòng
Nồng nhiệt với tình yêu cuộc sống tự
do
- Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi! Ngột làm sao, chết uất thôi
- Cách ngắt nhịp bất thường 6/2; 3/3
- Từ ngữ mạnh: đạp tan phòng, chết uất
- Thán từ: ôi, thôi, làm sao cảm giác ngột ngạt cao độ, niềm khao
khát cháy bỏng muốn thoát ra khỏi cảnh
tù ngục, trở về với cuộc sống tự do ở bên ngoài
* Tiếng chi tu hú khiến cho người chiến sĩ
đang bị giam cầm cảm thấy hết sức đau khổ, bực bội tâm hồn đang cháy lên
Trang 8- Câu kết: Tiếng chim ấy lại khiến cho
người chiến sĩ đang bị giam cảm thấy
hết sức đau khổ, bực bội
- Giống: Tiếng chim đều giống như
tiếng gọi tha thiết của tự do, của thế giới
sự sống đầy quyến rũ đối với nhân vật
trữ tình
? Nhận xét gì về nghệ thuật của bài thơ
? Phương thức biểu đạt
* Kết hợp miêu tả và biểu cảm
* Hai đoạn tả cảnh và tả tình hài hoà
truyền cảm
Thơ lục bát uyển chuyển, giọng điệu tự
nhiên
? Nội dung bài thơ
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
? Nên hiểu nhan đề của bài thơ như thế
nào
? Đặt một câu trọn vẹn có tên nhan đề
để tóm tắt nội dung bài thơ
? Vì sao tiếng tu hú kêu lại tác động
mạnh mẽ đến tâm hồn nhà thơ như vậy
? Nhận xét về thể thơ lục bát của bài thơ
khát vọng sống tự do
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- 2 đoạn tả cảnh và tả tình gộp thành một chỉnh thể, đều rất truyền cảm Cảnh thì
đẹp, hình ảnh sinh động quen thuộc, có hồn Tình thì sôi nổi, sâu sắc, da diết
- Thể thơ lục bát mềm mại, uyển chuyển linh hoạt
- Giọng điệu tự nhiên, cảm xúcnhấtquán
- Kết hợp miêu tả và biểu cảm
2 Nội dung:
- Lòng yêu cuộc sống
- Niềm khao khát tự do của người tù cách mạng
* Ghi nhớ
IV Luyện tập
1 Nhan đề của bài thơ-Đó chỉ là một vế phụ trong một câu trọn ý.
- Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến, người tù cách mạng càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam, càng khao khát cuộc sống tự do
tên bài thơ đã gợi mở mạnh cảm xúc
của toàn bài
- Đây là hình ảnh hoán dụ, giá trị liên tưởng của tiếng chim được gợi lên ngay từ
đầu bài thơ Đó là tín hiệu của mùa hè rực
rỡ, sự sống tưng bừng, của trời cao lồng lộng tự do Tiếng chim đã tác động mạnh
mẽ đến tâm hồn người tù
2 Nhận xét về thể thơ lục bát của bài thơ
- Số âm tiết trong mỗi câu trong một cặp: 6/8
- Cách hiệp vần (6-6; 8-6; .); hoà phối
âm thanh tạo sự nhịp nhàng, uyển chuyển, chuyển tải cảm xúc trữ tình phong phú
Hoạt động 4: Củng cố.
? Thơ là tiếng nói tâm hồn của nhà thơ Bài thơ cho ta thấy gì về tâm hồn thơ Tố Hữu
Hoạt động 5:Hướng dẫn về nhà:
Trang 9- Học thuộc lòng bài thơ, nắm được nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
- Sưu tầm bài thơ, câu thơ nói về cuộc đời hoạt động cách mạng của các chiến
sĩ cách mạng
Ví dụ: thơ của Tố Hữu:
''Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu- Dấn thân - Là gươm - còn một nửa''
- Soạn bài: ''Tức cảnh Pác Bó''
A Mục tiêu cần đạt:Học xong bài này, hs nắm được:
1 Kiến thức:
- Học sinh hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
2 Kĩ năng:
Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống giao tiếp
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn bài, bảng phụ
- Học sinh: Xem trước bài ở nhà
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
Hoạt động I Tổ chức lớp:
Hoạt động II Kiểm tra bài cũ:
? Đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn
? Giải bài tập 5, 6 SGK tr13
Hoạt động III Bài mới:
* Giới thiệu bài mới.
* Nội dung bài mới.
Hoạt động của thày và trò Yêu cầu cần đạt
HS đọc vd sgk
? Trong những đoạn trích trên, câu nào
là câu nghi vấn
- Yêu cầu học sinh xác định và trình
bày
- Giáo viên đánh giá
? Xác định chức năng của câu nghi vấn
III Chức năng khác của câu nghi vấn
1 Ví dụ:
- Đoạn (a): Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?
- Đoạn (b): Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?
- Đoạn (c): Có biết không? Lính đâu? Sao bay dám để cho nó chạy xồng xộc vào đây như vậy? Không còn phép tắc gì nữa à?
- Đoạn (d): cả đoạn trích
- Đoạn (e): Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại
đúng là nó, cái con mèo hay lục lọi ấy!
2 Nhận xét:
Trang 10trong các đoạn trích.
- Giáo viên treo bảng phụ ghi câu hỏi
trắc nghiệm để học sinh lựa chọn rồi
nối:
- Học sinh nối các phần với chức năng
của câu nghi vấn hoặc học sinh lựa chọn
đáp án đúng
? Trong phần a câu nghi vấn dùng để
làm gì
1 Cầu khiến
2 Khẳng định
3 Phủ định
4 Đe doạ
5 Bộc lộ tình cảm, cảm xúc
* Câu nghi vấn được dùng để bộc lộ cảm
xúc, tình cảm, đe doạ, khẳng định,
? Nhận xét về dấu kết thúc các câu nghi
vấn trong các đoạn trích trên
? Như vậy chức năng khác của câu nghi
vấn là gì
? Dấu kết thúc của câu nghi vấn trong
những trường hợp không dùng để hỏi
- Học sinh đọc những đoạn trích trong
bài tập 1
? Xác định câu nghi vấn
- Yêu cầu học sinh làm việc trên giấy
trong, giáo viên chiếu lên máy, gọi học
sinh khác nhận xét, giáo viên đánh giá
? Cho biết những câu nghi vấn đó dùng
để làm gì
? Xác định câu nghi vấn và đặc điểm
hình thức của nó
- Đ(a): bộc lộ tình cảm, cảm xúc (sự hoài niệm, tiếc nuối)
- Đ(b): đe doạ
- Đ(c): cả 4 câu đều dùng để de doạ
- Đ(d): khẳng định
- Đ(e): cả 2 câu đều bộc lộ cảm xúc (sự ngạc nhiên)
- Không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết thúc bằng dấu chấm hỏi Câu nghi vấn thứ hai ở (e) kết thúc bằng dấu chấm than
=> Kết luận:
Các chức năng khác của câu nghi vấn:
- Khẳng định
- Phủ định
- Đe doạ, cầu khiến
- Bộc lộ tình cảm, cảm xúc…
II Luyện tập
1 Bài tập 1
a) Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư?
b) cả khổ thơ trừ ''Than ôi !'' c) Sao ta không ngắm sự biệt li theo tâm hồn một chiếc lá nhẹ nhàng rơi?
d) Ôi, nếu thế thì còn đâu là quả bóng bay?
- Trong (a): bộc lộ tình cảm, cảm xúc (sự ngạc nhiên)
- Trong (b): phủ định, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
- Trong (c): Cầu khiến, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
- Trong (d): phủ định, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
Chú ý: Trong (d) có cả đặc điểm hình thức của câu cảm thán nhưng đó vẫn là câu nghi vấn
2 Bài tập 2