Hướng dẫn tự học : Vận dụng những đơn vị kiến thức tiếng Việt đã học để chũa lỗi dùng từ trong bài tập làm văn gần nhất : lập từ, lẫn lộn các - HS nghe và thực hiện từ gần âm, dùng từ [r]
Trang 1Tuần : 17
Tiết : 64
NS: 23/11/2010 ND:29/11/2010
TRẢ BÀI VIẾT SỐ 3 I/ Mục tiêu:
Giúp HS:
- Biết tự đánh giá bài tập làm văn của mình theo yêu cầu đã nêu trong sgk
- Biết tự sửa chữa các lỗi trong bài làm văn của mình và rút kinh nghiệm cho lần sau
II/ Kiến thức chuẩn:
III/ Hướng dẫn - thực hiện:
Hoạt động 1:Hướng dẫn HS tìm hiểu đề và lập dàn bài (cĩ biểu điểm).
Đề: Hãy kể về người cha (hoặc mẹ) của em
*Tìm hiểu đề:
Yêu cầu :
+ Hình thức : kể (tự sự)
+ Nội dung: kể về người cha (hoặc mẹ) của em
+ Mở bài: Giới thiệu vài nét về cha (mẹ) yêu quý của em (1 điểm)
+ Thân bài:
*/ Những phẩm chất tốt đẹp của cha (hoặc mẹ) :
- Thương con , sẵn sàng hy sinh cho con (1,5 điểm)
- Cha (mẹ) rất yêu thương các con , chăm sóc các con tận tình.(1,5 điểm)
- Cha (mẹ) thuộc nhiều ca dao, cổ tích … (1,5 điểm)
- Cha (mẹ) ước ao nhiều điều tốt cho gia đình các con (1,5 điểm)
- Cha (mẹ) lao động cực nhọc để lo cho gia đình và ông bà (1 điểm)
- Em lo lắng và biết chăm sóc cha (mẹ) khi lao động và khi bệnh (1 điểm) + Kết bài: Cảm nghĩ của em về người cha (mẹ) , yêu quý và biết ơn cha (mẹ)
… ( 1 điểm)
Chú ý :
- Học sinh cần viết văn hay , trôi chảy và mạch lạc
- Học sinh cần viết chính tả cho thật chính xác, chấm câu cho thật rõ ràng, trình bày về hình thức bài làm theo quy định của giáo viên
Hoạt động 2: Thơng qua kết quả làm bài.
LỚP TS 1→2.5 3→3.5 4→4.5 5→5.5 6→6.5 7→7.5 8→8.5 9→9.5 10.0
Hoạt động 3: Nhận xét ưu , khuyết điểm.
*Ưu điểm: Cĩ 90,3 % HS đạt từ trung bình trở lên
+ Hầu hết, học sinh đều xác định đúng phương thức, nhân vật, trình bày đủ các phần của bài văn
Trang 2+ Một số bài cĩ sự việc thú vị, xây dựng được hình tượng nhân vật, gây được cảm xúc, diễn đạt tương đối
+ Trình bày khá đúng yêu cầu
+ Đa số HS trình bày về chữ viết khá rõ ràng
+ Có nhiều tiến bộ hơn bài số 1, số 2
-> Một số em làm bài khá tốt : Hoàng Bảo, Hưởng, Khoa, Quốc Luân, Mụi, Hoài
Nam, Nga, Phúc, Thúy, Bội Tiền, Kiều Tiên, Thủy Tiên, Trân, Trinh,
*Tồn tại: Cịn 9.7 % HS từ trung bình trở xuống
+ Sai chính tả nhiều với các lỗi: ~/?, c/t,n/ng, viết hoa khơng đúng chỗ
+ Chưa biết viết văn
+ Đa số lời văn cịn vụn về
+ Cịn một số em dùng kí hiệu đầu dịng
+ Một số HS dùng từ chưa chính xác
+ Bố cục chưa cân đối
+ Một số bài, xây dựng hình tượng nhân vật cịn sơ sài, diễn đạt cịn lủng củng + Một hai bài viết kể câu chuyện ý nghĩa chưa nổi bật
-> Một số em làm bài chưa tốt : Quốc Bảo, Minh Luân, Mỹ,
Hoạt động 4:Hướng khắc phục
- Để làm bài hay, hồn chỉnh về nội dung và bố cục phải thực hiện đủ năm bước: + Tìm hỉểu đề
+ Tìm ý
+ Dàn bài
+ Viết bài
+ Đọc lại bài
- Đọc và ghi lại những lời, ý hay từ sách tham khảo
- Xem lại quy tắc viết hoa ở bài “Danh từ” tiếp theo
- Cần đọc kỹ đề, khơng sa vào việc tả nhân vật
- Trình bày phải rõ ràng, khơng gạch đầu dịng để đánh dấu bố cục bài văn
Hoạt động 5: Đọc bài mẫu
- GV chọn hai bài để đọc trước lớp
+ Một bài cĩ điểm số nhỏ nhất
+ Một bài cĩ điểm số cao nhất
- Đọc xong, gọi HS nhận xét
- GV phân tích để HS thấy cái hay, cái vui vẻ của bài văn
Hoạt động 6: Củng cố – Dặn dò
4.Củng cố:
Như ở Hoạt động 4, 5
5.Dặn dị:
a Bài vừa học: Xem lại cách làm bài văn tự sự; tìm đọc nhiều sách cĩ nội dung lành mạnh
b.Soạn bài : Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng, trang 162 sgk
- Đọc truyện (nắm vững cốt truyện)
- Đọc chú thích (nắm về tác giả)
Trang 3- Trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản
- So sánh : Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng, trang 162 sgk và bài nói về thầy thuốc Tuệ Tĩnh
c.Trả bài :Mẹ hiền dạy con
Trang 4Tuần : 17 NS: 25/11/2010
Tiết : 65 ND: 30/11/2010
THẦY THUỐC GIỎI CỐT NHẤT Ở TẤM LÒNG
(Nam Ơng mộng lục – Hồ Nguyên Trừng) (Truyện trung đại Việt Nam)
I/ Mục tiêu:
- Hiểu nội dung, ý nghĩa của truyện
- Hiểu nét đặc sắc của tình huống gây cấn của truyện
- Hiểu thêm cách viết truyện trung đại
II/ Kiến thức chuẩn:
1.Kiến thức :
- Phẩm chất vơ cùng cao đẹp của vị Thái y lệnh
- Đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm truyện trung đại : gần với ký ghi chép sự việc
- Truyện nêu cao gương sáng của một bậc lương y chân chính
2.Kĩ năng :
- Đọc-hiểu văn bản truyện trung đại
- Phân tích được các sự việc thể hiện y đức của vị Thái y lệnh trong truyện
- Kể lại được truyện
III/ Hướng dẫn - thực hiện:
Hoạt động giáo viên Hoạt động HS Nội dung
Hoạt động 1 : Khởi động
1.Ổn định lớp
2.Kiểm tra bài cũ :
- Nêu năm sự việc mẹ-con trong truyện
“Mẹ hiền dạy con” để thấy cách dạy con
của mẹ thầy Mạnh Tử ?
- Em có nhận xét gì về cách dạy con
của mẹ thầy Mạnh Tử?
3.Bài mới :
Trong xã hội , cĩ nhiều nghề , làm nghề
nào cũng phải cĩ đạo đức Cĩ hai nghề địi
hỏi phải cĩ đạo đức nhất và được tơn vinh
nhất là dạy học và làm thuốc Truyện thầy
thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lịng của Hồ
Nguyên Trừng nĩi về bậc lương y chân
chính , giỏi nghề nghiệp và cĩ lịng nhân
đức -> Ghi tựa.
Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
- Cho HS tìm hiểu chú thích SGK
- Trả lời cá nhân
- Nghe – ghi tựa
- HS đọc chú thích dấu I./ Tìm hiểu chung 1.Tác giả :
Trang 5Hỏi: Em hãy nêu vài nét chính về tác giả.
Chốt: Hồ Nguyên Trừng (1376 – 1446),
con trai trưởng của Hồ Quý Ly,là người
đức độ và tài năng Khi giặc Minh xâm
lược nước ta, ơng là người hăng hái chống
giặc cứu nước
Hỏi: Em cho biết xuất xứ của văn bản
Chốt: Khi Hồ Nguyên Trừng làm quan
dưới triều vua cha, từng hăng hái chống
giặc Minh xâm lược,bị giặc Minh bắt đem
về Trung Quốc Nhờ cĩ tài chế tạo vũ
khí,ơng được làm quan trong triều nhà
Minh tới chức thượng thư (tương đương với
chức bộ trưởng ngày nay ) Ơng qua đời
trên đất Trung Quốc Nam Ơng mộng lục là
tác phẩm Hồ Nguyên Trừng Viết trong thời
gian ở đây
Giảng: Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm
lịng là câu chuyện đề cao đạo đức của một
bật lương y theo truyền thống giáo huấn
của truyện trung đại
- GV hướng dẫn đọc : - Giọng của người
cầu cứu : Cầu khẩn, van nài
- Giọng quan trung sư ù: Từ lạnh lùng đến
tức giận
- Giọng thái y: Khảng khái, kiên quyết
- Giọng vua : Mừng rỡ, chân thành.
- GV đọc mẫu một đoạn : từ đầu -> vọng
- Gọi HS đọc tiếp : TT ->mong mỏi
- Đọc phần cịn lại
* Giải nghĩa từ : Trần Anh Vương .
Hỏi: Em hãy cho biết chủ đề của truyện
vừa đọc
Hỏi: Truyện có thể chia làm mấy đoạn?
Nêu ý chính của từng đoạn
a) Đầu “trọng vọng”: Giới thiệu chung
sao
- Trả lời cá nhân
- Dựa vào mục sao ở phần chú thích để trả lời
- Nghe
- Nghe
- HS đọc đoạn TT
- HS đọc đoạn còn lại
- Giải nghĩa từ
- Cá nhân nêu chủ đề
- Tìm bố cục -> Ba đoạn :
Hồ Nguyên Trừng (1376 – 1446), con trai trưởng của Hồ Quý Ly,là người đức độ và tài năng Khi giặc Minh xâm lược nước ta, ơng là người hăng hái chống giặc cứu nước
2.Tác phẩm :
Nam Ơng mộng lục là
tác phẩm thể hiện tấm lịng của Hồ Nguyên Trừng luơn nặng lịng với quê hương
xứ sở trong những năm tháng phải sống trên đất
khách quê người Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lịng được rút ra từ cuốn
sách này
3 Chủ đề:
Nêu cao gương sáng của một bậc lương y chân chính
4 Bố cục : Ba đoạn
Trang 6về vị thái y bậc lương y
b) “Một lần mong mỏi”: Thái y cứu
người.
c) còn lại : Hạnh phúc của lương y
Hoạt động 3 : Phân tích
- GV gọi HS nhìn vào đoạn 1.
Hỏi: Em cho biết ở đoạn này giới thiệu về
nhân vật nào?
Hỏi: Em có biết gì về nhân vật được giới
thiệu ?
Chốt: Giớùi thiệu về Hồ Nguyên Trừng,
giữ chức vụ Thái y lệnh,là chức quan
trong coi việc chữa bệnh trong cung vua
và vị Thái Y Lệnh lúc nào cũng hành động
theo y đức
Hỏi: Ở đoạn 1, em hãy kể lại đầy đủ các
chi tiết về hành động theo y đức của vị
Thái y lệnh
Chốt: Những chi tiết thuộc về hành động
theo y đức : đem hết của cải ra mua các
loại thuốc, tích trữ thóc gạo để vừa nuôi
ăn, vừa chữa bệnh cho người nghèo khổ;
không quản ngại bệnh có dầm dề máu mũ;
cứu sống hơn ngàn người trong nhiều năm
đói kém, dịch bệnh nổi lên ; vẫn đi chữa
bệnh cho người dân thường trước rồi sau
mới chữa bệnh cho người nhà vua, dù có
lệnh vua gọi Với những hành động như
vậy, ta thấy vị Thái y lệnh có công đức rất
lớn lao.
Như vậy ở đoạn 1 chúng ta đã biết được
lai lịch , chức vị công đức lớn lao của vị
Thái y lệnh
* Chuyển ý : Với công đức lớn lao của vị
Thái y lệnh đã bộc lộ được phẩm chất như
thế nào , chúng ta qua phần (b)
- Gọi học sinh nhìn vào đoạn 2
Hỏi: Em hãy kể việc làm của vị Thái y
lệnh ( cho HS xem tranh )
+ Giới thiệu chung về vị thái y
+ Thái y cứu người + Hạnh phúc của thái y
- HS nhìn vào đoạn 1 -> Giới thiệu Thái y lệnh
- HS suy nghĩ trả lời
- Kể dựa vào đoạn 1
- Nghe
- HS suy nghĩ trả lời
- Nhìn vào đoạn 2
- Xem tranh -> Cứu người bệnh nguy
II./ Phân tích
1 Nội dung :
a Lai lịch , chức vị , cơng đức lớn lao của Thái y lệnh
b Phẩm chất vơ cùng cao đẹp của vị Thái y lệnh : chẳng những giỏi về chuyên mơn mà quan trọng
Trang 7Chốt: Vị Thái y lệnh đi cứu người đàn bà
nguy kịch , máu chảy như xối mặt mày
xanh lét
Hỏi: Trong những việc làm của vị Thái y
lệnh điều gì làm em cảm phục nhất và suy
nghĩ nhiều nhất
Giảng : Trong những hành động của ông
điều làm ta cảm phục nhất và suy nghĩ
nhiều nhất là quyết định đi cứu mạng một
bệnh nhân đang nguy kịch trước khi vào
cung chữa bệnh cho một quý nhân bị cảm
sốt Ông sẳn sàng chịu tội chứ quyết
không để người bệnh kia phải chết
* Gợi dẫn : Khi vị Thái y lệnh quyết định
đi cứu người đàn bà bệnh nguy kịch mà
không vào trong cung cứ bậc quý nhân bị
sốt thì thái độ tức giận của quan trung sứ
cùng với lời nói : “ Phận làm tôi , sao
được như vậy ? Ông định cứu mạng người
ta mà không cứu mạng mình chăng ?” đã
đặt vị Thái y lệnh trước những mâu thuẩn
quyết liệt cần có sự lựa chọn giải pháp
đúng đắn nhất
Hỏi: Lời đáp của Thái y lệnh là thế nào ?
Chốt: Tôi có mắc tội , cũng không biết
làm thế nào Nếu người kia không được
cứu , sẽ chết trong khoảnh khắc , chẳng
biết trông vào đâu Tính mệnh của tiểu
thần còn trông cậy vào chúa thượng, may
ra thoát Tội tôi xin chịu
Hỏi: Qua lời đáp của Thái y lệnh đã thể
hiện được điều gì ?
Chốt giảng: Lời đáp của Thái y lệnh với
quan Trung Sứ chứng tỏ ông đã vượt qua
thử thách đó nhẹ như không Lời đáp của
ông đã bộc lộ nhân cách , bản lĩnh của
ông: Quyền uy không thắng nổi y đức ,
Quyền uy thua y đức Y đức và bản lĩnh ở
Thái y lệnh còn có sức mạnh của trí tuệ
trong phép ứng xử
- Cá nhân trả lời
- Nghe
- Trình bày ý kiến
- HS suy nghĩ trả lời
hơn ơng cĩ tấm lịng nhân đức , thương xĩt người bệnh , ốm đau khơng phân biệt sang hèn
Trang 8* Tóm lại : Qua những chi tiết nói về Thái
y lệnh , ta thấy được phẩm chất vô cùng
cao đẹp của ông : Không những giỏi về
chuyên môn mà quan trọng hơn ông có
tấm lòng nhân đức thương xót người bệnh ,
đau ốm không phân biệt sang hèn Đồng
thời chúng ta cũng thấy được niềm hạnh
phúc của bậc lương y theo luật nhân quả ,
theo quan niệm truyền thống của dân tộc:
“Ở hiền gặp lành”
Thái y lệnh
Hỏi:Em có nhận xét gì về tình huống của
truyện
Hỏi: Sáng tạo các sự kiện có ý nghĩa như
thế nào?
Hỏi:Qua việc xây dựng lời đối thoại giữa
Thái y lệnh với quan trung sứ có tác dụng
gì?
*Phần này thực hiện dành cho học sinh
giỏi (thực hiện khi có thời gian)
Hãy so sánh nội dung y đức (của Thái y
lệnh) với văn bản kể về Tuệ Tĩnh (SGK-tr
44).
Chốt:
Thái y lệnh Tuệ Tĩnh
-Hành động tốt
-Tình huống gây
gắt hơn (đụng
độ với quyền lực
cao)
-Xử sự tốt -Tình huống ít gây gắt (đụng độ với quý tộc)
=> Chỉ so sánh về mặt văn bản
Hỏi:Truyện Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở
tấm lòng ca ngợi điều gì?
- Trả lời cá nhân
- HS suy nghĩ trả lời
->Tác dụng làm sáng tỏ chủ đề
- Phần này để HS giỏi trả lời (tùy theo ý của
HS )
- HS suy nghĩ trả lời
2 Nghệ thuật :
- Tạo nên tình huống truyện gay cấn
- Sáng tạo nên các sự kiện
cĩ ý nghĩa so sánh , đối chiếu
- Xây dựng đối thoại sắc sảo cĩ tác dụng làm sáng lên chủ đề truyện ( nêu cao gương sáng về một bậc lương y chân chính )
3 Ý nghĩa văn bản :
- Truyện ca ngợi vị Thái
Trang 9Hỏi: Qua câu chuyện, có thể rút ra cho
những người làm nghề y hôm nay và mai
sau bài học gì ? (Thảo luận nhanh)
Chốt: Bài học cho những người làm nghề
y hôm nay và mai sau là phải trau dồi y
nghiệp và trên hết phải tu dưỡng y đức :
“Lương y như từ mẫu”
- Bốn nhóm thảo luận ->
đại diện trình bày
y lệnh khơng những giỏi về chuyên mơn mà cịn cĩ tấm lịng nhân đức , thương xĩt người bệnh
- Câu chuyện là bài học về
y đức cho những người làm nghề y hơm nay và mai sau
Hoạt động 4 : Luyện tập
BT1:
GV HS đọc yêu cầu BT1
BT2
GV HS dọc yêu cầu BT2
GV chốt : cần phải : nghề giỏi + đạo đức
tốt => là thầy thuốc tốt toàn diện
- HS đọc Nêu yêu cầu của bài tập : So sánh mong mỏi của TAV về một bậc lương y ntn ?
- So sánh : “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng” với “Thầy thuốc giỏi ở tấm lòng” – Chọn nhan đề nào ?
IV Luyện tập :
BT1 : So sánh Nội dung y đức của nhân vật Thái y lệnh cao hơn nội dung y đức trong lời thề của Hi-pô-cờ-rát
BT 2 : Chọn
“Thầy thuốc giỏi cốt nhất
ở tấm lòng”
Hoạt động 5 : Củng cố - Dặn dị
4.Củng cố:
Em hãy nêu ý nghĩa của truyện Thầy thuốc
giỏi cốt nhất ở tấm lòng
5.Dặn dị:
a Bài vừa học: Hành động và đạo đức của
Thái y lệnh GD các em điều gì
b Soạn bài :
1) Học thuộc các ghi nhớ và xem lại các bài
tập : các bài tiếng Việt (từ đầu năm đến nay)
- HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của giáo viên
Trang 10Ôn tập Tiếng Việt HK I
2)Hoạt động ngữ văn : thi kể chuyện , trang
168 sgk tiết 69 (sau khi thi KHI)
- Mỗi học sinh chọn một truyện mà từ đầu
năm tới nay tập kể ở nhà để tiết tới thi kể chuyện
trong lớp
- HS xem hướng dẫn SGK trang 168 để
chuẩn bị cho thật tốt
c.Trả bài : Mẹ hiền dạy con
Hướng dẫn tự học :
- Nhớ những nét chính về nội dung và nghệ
thuật của truyện
- Tập kể lại truyện
- Đọc và tìm hiểu thêm về chủ đề y đức trong
sách báo – ti vi - HS nghe và thực hiện
theo yêu cầu của giáo viên