Thể hiện sự hồn nhiên đáng yêu của em bé, đồng thời cho thấy câu đố này qúa dễ dàng, chỉ như một trò chơi đối víi em bÐ th«ng minh - Lời giải đố của em đã mang đến kết - Sứ giả nước láng[r]
Trang 1Tiết 26: Em bé thông minh (T2)
(Truyện cổ tích)
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS tiếp tục tìm hiểu ý nghĩa của văn bản : Đề cao trí tuệ dân gian, tạo tiếng cười vui vẻ hồn nhiên trong đời sống hàng ngày
- Giáo dục: ý thức rèn luyện, bồi dưỡng trí tuệ, ý thức tôn trọng trí tuệ của những người dân lao động
- Rèn kỹ năng: Tìm hiểu kiểu nhân vật trong truyện cổ tích
* Trọng tâm:
Tìm hiểu văn bản
* Tích hợp:
- Yếu tố nhân vật, sự việc trong văn tự sự
B Chuẩn bị:
1/ GV: Soạn bài
2/ HS: Học bài, soạn bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
1/ ổn định tổ chức: 1'
2/ Kiểm tra bài cũ: 5'
Trong truyện, em bé thông minh đã trải qua những thử thách nào? Tại sao lại phải có nhiều thử thách như vậy?
Đáp án:
Có 4 lần thử thách (giải câu đố của viên quan, giải 2 câu đố của nhà vua, giải câu đó của sứ giả nước ngoài )
=> Nhiều lần thử thách như vậy, em bé thông minh vẫn vượt qua một cách dễ dàng càng khẳng định trí tuệ hơn người của em bé
3/ Bài mới:
Phương pháp
- HS đọc "Nghe chuyện ấy nhà vua
mừng lắm… đến ăn mừng với nhau
rồi"
- ý chính của đoạn?
- Nhà vua đã ra 1 câu đố như thế
nào?
(Hình thức là 1 lời ra lệnh, như một
thánh chỉe, không thể không làm)
- Em có nhận xét gì về câu đố của
vua
2/ Em bé thông minh giải câu đố của nhà vua lần thứ nhất
- Ra lệnh: Từ 3 thúng gạo nếp, ba con trâu đực phải đẻ thành 9 con trâu
Thánh chỉ, bắt buộc phải làm
Câu đố vô cùng oái oăm, không thể thực hiện được, đặt dân làng vào cảnh tiến thoái lưỡng nan
Trang 2- Tại sao nhà vua lại ra câu đố oái
oăm như vậy?
A Định bắt tội dân làng
B Thể hiện tính cách oái oăm của
nhà vua (người có quyền uy)
C Thử thách dân làng
D Thử tài em bé thông minh?
(HS chọn đáp ứng đúng)
- Dân làng đã phản ứng như thế nào
trước lời đố của nhà vua?
- Chi tiết này đã làm nổi bật điều gì?
(Trí tuệ của cả tập thể lơn, đủ mọi
thành phần, lứa tuổi đều phải bó tay)
- Trong khi dân làng đang vô cùng lo
sợ như vậy, thì phản ứng của em bé
thông minh như thế nào?
- Tại sao em bé lại coi đây là lộc vua
ban? (em bé thông minh đã dựa vào
vật gì để khẳng định điều đó?)
(Thúng gạo nếp - chỉ cần đưa 2 con
trâu đực là đủ cho lời thách đố, vua
cho thếm 2 thúng gạo với ý để khao
dân làng)
- Chi tiết "em liền bảo cha" khẳng
định điều gì?
- Đến hoàng cung em bé đã giải lời
đố của nhà vua bằng cách nào?
- Có nhận xét gì về cách giải đối của
em bé? (Em giải đố như vậy có tác
dụng gì? => Nhà vua không thể lý
giải được)
- Lần thứ 2, nhà vua ra câu đố như
thế nào?
Mục đích: Thử tài em bé thông minh
- Dân làng: Tưng hửng, lo lắng, bao nhiêu cuộc họp vẫn không có cách giải quyết, coi đây là 1 tai hoạ (chấp nhận bó tay chịu phạt)
=> Một câu đố không thể có lời giải, quá khó với mọi người
- Em bé thông minh: Bảo cha thưa với dân làng mổ trâu đồ xôi ăn mừng
và làm lộ phí trẩy kinh
=> Phản ứng nhanh, không cần suy nghĩ, tính toán trước sau Mục đích trí tuệ của em bé
- Đến hoàng cung: Em bé thông minh khóc, xin vua ra lệnh cho cha mình đẻ em bé Để nhà vua tự nói
ra "giống đực làm sao mà đẻ được "
=> Cách giải đó bất ngờ ngay cả với nhà vua, khiến nhà vua thán phục, chịu công nhận em bé thông minh quả là lỗi lạc
3/ Giải câu đố lần thứ 2 của nhà vua:
- Ra lệnh: cho một con chim sẻ dọn
Trang 3- Theo em, điều này có thể thực hiện
được không? Nếu thực hiện được phả
có điều kiện gì? (chỉ khi có phép màu
của truyện cổ tích)
- Nhưng em bé thông minh lại không
phải là người có phép màu, em đã
giải đáp câu đố này như thế nào?
- Lời đáp này của em bé thông minh
đã khiến nhà vua có thái độ như thế
nào? Thái độ ấy khẳng định điều gì?
- Theo em phép màu nhiệm của em
bé chính là điều gì? (Trí tuệ hơn
người, tài trí thông minh hiếm có )
- Sứ giả nước ngoài ra câu đố như thế
nào? Mục đích của câu đố này?
- Việc giải đố có ý nghĩa gì? Có
giống những lần trước không?
(không giống vì đây là thể diện, là
vận mệnh của nước nhà, không thể
coi thường)
- Câu đố này rất khó, em hãy tìm chi
tiết khẳng định điều này?
- Điều này cho thấy mức độ khó của
câu đố lần này như thế nào so với
những lần trước?
- Khi đến hỏi em bé, em bé có suy
nghĩ, vò đầu bứt tai không? Em bé
thông minh đã trả lời như thế nào?
- Tại sao tác giả dân gian lại tưởng
tượng em bé giải đố bằng lời hát?
(Thể hiện sự hồn nhiên đáng yêu của
em bé, đồng thời cho thấy câu đố này
qúa dễ dàng, chỉ như một trò chơi đối
với em bé thông minh)
- Lời giải đố của em đã mang đến kết
thành 3 cỗ thức ăn
Câu đó bất ngờ, không có lời giải
- Em bé thông minh : đưa một chiếc kim yêu cầu rèn thành 1 con dao để xẻo thịt chim
Nhà vua phục hẳn
=> Em bé thông minh quả là nhân tài lỗi lạc của đất nước
4/ Giải câu đó của sứ giả nước ngoài
- Sứ giả câu đố: Xỏ 1 sợi chỉ qua
đường xoáy trôn ốc của một con ốc vặn
Chiếm bờ cõi nước ta
- Các đại thần vò đầu suy nghĩ, bao nhiêu ông trạng, bao nhiêu nhà thông thái đều bó tay
Câu đố này khó hơn tất cả những câu đố khác, những người được coi là
bộ não của nước nhà đều không thể
có lời giải
- Em bé thông minh hát:
"Tang…
… kiến mừng kiến sang"
=? Em bé giải câu đố một cách dễ dàng, hồn nhiên như chơi một trò chơi con trẻ
- Sứ giả nước láng giềng vô cùng
Trang 4quả như thế nào? ý nghĩa?
- Việc giải đố lần này của em bé
thông minh đã cho em suy nghĩ gì?
- Nhờ trí tuệ của mình, em bé không
chỉ cứ cha, cứu dân làng, cứu mình
cứu cả dân tộc, em đã được hưởng
một cuộc sống như thế nào?
- Kết cục này thể hiện ước mơ gì của
người xưa?
- ý nghĩa của truyện ? (ghi nhớ SGK)
- HS đọc truyện (SGK)
- Truyện kể về ai? ý nghĩa của
truyện?
- Câu truyện này cho em suy nghĩ gì?
(Nhân tài của nước ta không chỉ có
trong truyện cổ tích, dân tộc ta ở thời
đại nào cũng có những thần đồng,
những tài năng đáng tự hào như LTV,
Nguyễn Hiền…)
- Liên hệ bản thân?
thán phục
Em bé đã cứu nguy cho vận mệnh, thể diện của nước nhà
=> Em bé thông minh quả xứng với tên gọi mà mọi người đặt cho em, em
có một trí tuệ không ai có thể vượt qua được
- Nhà vua sai xây dinh thự cạnh hoàng cung cho em ở
=> Những người có trí tuệ, có tài năng sẽ được hưởng hạnh phúc, được trọng dụng
III Luyện tập:
Bài đọc thêm: Chuyện Lương Thế Vinh
Truyện kể về thần đồng LTV Khẳng định LTV là một người thực
sự tài năng như có phép thần
4/ Củng cố: 1'
- Tại sao người xưa lại tưởng tượng những truyện về những nhân vật thông minh với những câu đố oái oăm như vậy?
(Tạo tiếng cười vui vẻ….)
5/ Dặn dò: 1'
- Tập kể truyện